
<!DOCTYPE html
  SYSTEM "about:legacy-compat">
<html lang="en">
<head><meta http-equiv="Cache-Control" content="no-cache, no-store, must-revalidate"/><meta http-equiv="Pragma" content="no-cache"/><meta http-equiv="Expires" content="0"/>
<!--<base href="https://www.ucc.ie/en/ck408/astrophysics/"/>-->
	<meta charset="utf-8"/>
	<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge"/>
	<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1"/>
  <meta property="history:section" content="CELT project: The Book of Clanranald | University College Cork"/>
	<meta property="history:title" content="CELT project"/>
  
	<!-- The above 3 meta tags *must* come first in the head; any other head content must come *after* these tags -->
	<!-- Chrome, Firefox OS and Opera -->
	<meta name="theme-color" content="#0055a0"/>

  <!-- Favicon -->
	<link rel="apple-touch-icon" sizes="60x60" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/apple-touch-icon.png"/>
	<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/favicon-32x32.png"/>
	<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/favicon-16x16.png"/>
	<link rel="manifest" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/manifest.json"/>
	<meta name="msapplication-config" content="/en/media/2017siteassets/favicon/browserconfig.xml"/>
    
  
 <title>CELT project: The Book of Clanranald | University College Cork</title><meta name="description" content="The Book of Clanranald|An electronic edition|by unknown|ed Alexander Cameron|ed Alexander Macbain|ed John Kennedy"/><meta property="og:title" content="The Book of Clanranald|An electronic edition"/><meta property="og:url" content="http://research.ucc.ie/celt/document/G402566"/><meta property="og:description" content="The Book of Clanranald|An electronic edition|by unknown|ed Alexander Cameron|ed Alexander Macbain|ed John Kennedy"/><meta property="og:image" content="aislingoenguso-edit-keyboard-300w.jpg"/><meta property="og:locale" content="sga_IE"/><meta property="og:locale:alternate" content="en_IE"/><meta property="og:locale:alternate" content="fr_IE"/><meta property="og:locale:alternate" content="la_IE"/>

  <!-- meta tag info -->
  
 <!-- Start SEO -->
 <meta name="DC.Keywords" content="default customMetaKeywords"/>
 <meta name="DC.Description" content="null"/>
 <meta name="description" content="null"/>
 <!-- START - Facebook Open Graph, Google+ and Twitter Card Tags 2.0.8.2 -->
 <!-- Facebook Open Graph -->
 <meta property="og:locale" content="en_US"/>
 <meta property="og:site_name" content="UCC"/>
 <meta property="og:title" content="University College Cork"/>
 <meta property="og:url" content="https://www.ucc.ie"/>
 <meta property="og:type" content="website"/>
 <meta property="og:description" content="Learn, Study and Research in UCC, Ireland's first 5 star university. Our tradition of independent thinking will prepare you for the world and the workplace in a vibrant, modern, green campus."/>
 <meta property="og:image" content="https://www.ucc.ie/en/media/aboutucc/12-101P1000602.JPG"/>
 <meta property="article:publisher" content="https://www.facebook.com/universitycollegecork/"/>
 <!-- Google+ / Schema.org -->
 <meta itemprop="name" content="University College Cork"/>
 <meta itemprop="description" content="Learn, Study and Research in UCC, Ireland's first 5 star university. Our tradition of independent thinking will prepare you for the world and the workplace in a vibrant, modern, green campus."/>
 <meta itemprop="image" content="https://www.ucc.ie/en/media/aboutucc/12-101P1000602.JPG"/>
 <link rel="publisher" href="https://plus.google.com/u/0/communities/103375296693922864963"/>
 <!-- Twitter Cards -->
 <meta name="twitter:title" content="University College Cork"/>
 <meta name="twitter:url" content="https://www.ucc.ie"/>
 <meta name="twitter:description" content="Learn, Study and Research in UCC, Ireland's first 5 star university. Our tradition of independent thinking will prepare you for the world and the workplace in a vibrant, modern, green campus."/>
 <meta name="twitter:image" content="https://www.ucc.ie/en/media/aboutucc/12-101P1000602.JPG"/>
 <meta name="twitter:card" content="summary_large_image"/>
 <meta name="twitter:site" content="@UCC"/>

	<!-- Styling -->
  <link rel="stylesheet" type="text/css" media="screen" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/css/main.min.css"/>
  <link rel="stylesheet" type="text/css" media="print" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/css/print.css"/>

	<!-- HTML5 shim and Respond.js for IE8 support of HTML5 elements and media queries -->
	<!-- WARNING: Respond.js doesn't work if you view the page via file:// -->
	<!--[if lt IE 9]>
		<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
		<script src="https://oss.maxcdn.com/respond/1.4.2/respond.min.js"></script>
	<![endif]-->
  
  <!-- hack to enforce responsive images for everything in the module wrap -->

  <style> 
    .module-wrap img {
    	display: block;
      max-width: 100%;
      height:auto;
     }
  </style>
  
<script type="text/javascript" src="../jquery.min.js"> </script><script type="text/javascript" src="../popfoot.js"> </script><script type="text/javascript" src="bootstrap-slider.js"> </script><style type="text/css">
.left-side-nav__nav li a.nomenu:after {
    content: ""; }
.teitable {
    width: 100%;
    overflow-x: auto;
    white-space: nowrap;
}
        /* popup from https://codepen.io/vavik96/pen/xbjGde */
a.thumbnail { display:inline; border:none; position:relative; z-index:0; }
a.thumbnail:hover { background-color:transparent; z-index:50; }
a.thumbnail span{ /*CSS for popup image*/
        position: absolute;
        background-color: lightyellow;
        padding: 5px;
        left: -1000px;
        border: 1px dashed gray;
        visibility: hidden;
        color: black;
        text-decoration: none;
}

a.thumbnail span img{ /*CSS for popup image*/
        border-width: 0;
        padding: 2px;
}
a.thumbnail:hover span{ /*CSS for enlarged image on hover*/
        visibility: visible;
        top: 0;
        left: 60px; /*position where enlarged image should offset horizontally */
}

.aside { padding:0px; }
.left-side-nav button.empty { padding:5px; }
.left-side-nav button.empty:after { content:""; }
.subsid { line-height:120%; }
span.missing { color:red; }
span.inactive { color:blue; }
span.fa { color:green; padding-left:3px; padding-right:3px; }
div#rubric { font-family:serif; font-style:normal; }
div#rubric p { line-height:120%; }
span.u { text-decoration:underline; }
span.i { font-style:italic; }
span.captionlabel { font-weight:bold; }
caption { font-weight:bold; font-size:110%; }
ol.breadcrumb li#update:before { color:#777; font-family:sans-serif; content:"  (document last updated:"; }
ol.breadcrumb li#update:after { color:#777; content:")"; }
div.footnotes { display:none; }
div.footnotediv { font-size:80%;
                  line-height:1.2em;
                  background-color:white;
                  box-shadow: inset 0 1px 0 0 rgba(0,0,0,0.05), inset 0 0.1em 0.1em 0 rgba(0,0,0,0.025);
                  border:solid #669999; 1px; 
                  text-color:black; 
                  padding:1em; 
                  z-index:1000}
blockquote.TEI { font-size:100%; }
blockquote.TEI:before { content:" "; }
blockquote.TEI:after { content:" "; }
blockquote, .content-wrap__wrapper blockquote, .module-24 blockquote { font-style:normal; }
blockquote.summarised-letter { text-style:italic; } /* added PF 2021-02-09 for BF/HM */
blockquote.summarized-letter { text-style:italic; } /* added PF 2021-02-09 for BF/HM */
li.lg { margin-top:1em; }
li.doc { font-weight:bold; }
li.meta { font-style:normal; }
span.overlap { text-decoration: underline wavy Chocolate; }
span.flag { color:Chocolate; }
span.inlineitem { font-style:italic; }
span.trailer { font-style:italic; }
span.stage { font-family:serif; }
p.opener { font-style:italic; }
p.closer,p.dateline { text-align:right; }
/* spans created by inline markup */
span.lbn { vertical-align:sub; font-size:66%; color:green; font-style:normal; text-decoration:none; }
span.lbc { vertical-align:sub; font-size:66%; color:Gray; font-style:normal; text-decoration:none; }
span.term, span.frn, span.title, span.corr, span.sic, span.orig, span.abbr { font-style:italic; }
span.ex, span.gloss, span.sup, span.add { text-decoration:underline; }
span.del { text-decoration:line-through; }
span.date::before { content:"📅 "; font-style:normal; }
span.signed,span.salute { font-family:cursive; }
span.lem, span.on, span.orgName { font-weight:bold; }
/* TeX logos, borrowed from TeX4ht and adapted */
body span.TEX { 
                letter-spacing: -0.125em;
                padding-right:0.125em;
              }
body span.TEX span.E { 
                       position:relative;
                       top:0.4ex;
                       left:-0.0417em;
                     }
body a span.TEX { 
                  text-decoration:none;
                }
/* LaTeX */
body span.LATEX { 
                  padding-right:-0.8em;
                }
body span.LATEX span.A { 
                         position:relative;
                         top:-0.5ex;
                         left:-0.4em;
                         font-size:75%;
                       }
body span.LATEX span.TEX { 
                           position:relative;
                           left: -0.4em;
                         }
body span.LATEX span.E { 
                         position:relative;
                         top:0.4ex;
                       }
body a span.LATEX span.A { 
                           text-decoration:none;
                         }
/* BiBTeX */
body span.BIBTEX span.I { 
                          position:relative;
                          top:0.4ex;
                        }
body a span.BIBTEX span.I { 
                            text-decoration:none;
                          }
/* LyX */
body span.LYX span.Y { 
                       position:relative;
                       top:0.4ex;
                     }
body a span.LYX span.Y { 
                         text-decoration:none;
                       }
/* Metafont */
body span.MF { 
               font-family:sans-serif;
             }
/* Metapost */
body span.MP { 
               font-family:sans-serif;
             }
/* XeTeX */
body span.XETEX span.E { 
                         FILTER:FlipH;
                         position:relative;
                         top:0.5ex;
                         left:-0.0417em;
                       }
body a span.XETEX span.E { 
                           text-decoration:none;
                         }
      </style></head>

<body class="inner">

	<!-- cookie policy -->
	<div class="cookie cookiePolicy bottom" style="display:none;">
		<div class="cookie__inner">
			<div class="row">
				<div class="col-xs-12 col-sm-9">
					<a name="d.en.832499" href="http://celt.ucc.ie/"> </a>
<h2/>
<p>We use cookies to help give you the best experience on our website. By continuing without changing your cookie settings, we assume you agree to this. Please<a target="_blank" href="https://www.ucc.ie/cookies"> read our cookie policy</a> to find out more.</p>
        </div>
				<div class="col-xs-12 col-sm-2 col-sm-offset-1">
					<a class="btn btn--outlin closeCookie" href="javascript:;">Close</a>
				</div>
			</div>
		</div>
	</div>
	<!-- // cookie policy -->

	
	<!-- navbar // layout: header -->
    <header id="header" class="header">
      <div class="navbar navbar__custom">
	<a class="navbar__brand" href="https://www.ucc.ie/en/">
	  <h1 class="sr-only">University College Cork</h1>
<!--
	    src="/en/media/2017siteassets/images/ucc_logo__insertVectorrainbow.svg"
-->
	  <img alt="UCC Logo" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/images/ucc-central-header-logo.svg"/>
	</a> 
	<button type="button" class="nav-toggle text-uppercase" data-toggle="button" aria-pressed="false"><span>Menu</span></button> 
	<div class="ucc-class">
	  <div class="inner"><h2>The Book of Clanranald</h2><h3>CELT Project</h3></div>
	</div>
	<ul class="top-nav list-inline">
	  <li><a class="courses" id="gtmCoursesNavLink" href="https://www.ucc.ie/en/study/courses/">Courses</a></li>

    <li class="dropdown"><a class="dropdown-toggle links" data-toggle="dropdown" role="button" aria-haspopup="true" aria-expanded="false" id="gtmMyUCCNavLink" href="#">My UCC</a>
        <ul class="dropdown-menu">
            <li class="icon-menu">
                <ul>
	<li><a href="/"><i class="fa fa-home fa-fw">‍</i>Home</a></li>
	<li class="visitedPagesLink"><i class="fa fa-history fa-fw">‍</i><a href="javascript:;">Visited Pages</a></li>
	<li class="favouritePagesLink"><i class="fa fa-star fa-fw">‍</i><a href="javascript:;">Favourites</a></li>
</ul>
            </li>
            <li class="split-menu top">
                <ul>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/contact/">Contact</a></li>
<li><a href="http://booleweb.ucc.ie/">Library</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/staff/">Staff</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/students/">Current Students</a></li>
</ul>
            </li>
            <li class="split-menu bottom">
            <ul>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/exams/results/">Exam Results</a></li>
<li><a target="_blank" href="https://blackboard.ucc.ie/">Blackboard</a></li>
<li><a target="_blank" href="https://www.ucc.ie/calendar/">Calendar</a></li>
<li><a href="https://visit.ucc.ie">Visit UCC</a></li>
<li><a target="_blank" href="http://mytimetable.ucc.ie/">Timetables</a></li>
<li><a target="_blank" href="https://app.ucc.ie/maps/">Campus Maps</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/students/wellbeing/">Wellbeing</a></li>
</ul>
            </li>
        </ul>
    </li>


        
        <!-- Irish -->
         
            
        

        <!-- English -->
        <!--
            <li class="language"><a href="/en/ck408/astrophysics/">EN</a></li>
        -->
      </ul>
		</div>
	</header>
 <p style="margin-bottom:100px"/>
	<!-- // navbar -->

	<div style="margin-top:0px;" class="page-wrap">
		<!-- navigation // layout: header -->
		<div class="navbar__nav">
			<div class="navbar__inner">
								<ul class="mainNavList">
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/study/">Study</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList1" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList1" aria-label="Study Menu"/>
						<ul id="mainNavList1" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/study/courses/">Courses</a></li><li><span class="currentbranch0"><a href="https://www.ucc.ie/en/study/undergrad/">Undergraduate</a></span></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/study/postgrad/">Postgraduate</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/international/">International Office</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/ace/">Adult Continuing Education</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/online/">Online</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/cpd/">Continuing Professional Development</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/study/undergrad/orientation/">Incoming First Year Students</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/research/">Research &amp; Innovation</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList2" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList2" aria-label="Research Menu"/>
						<ul id="mainNavList2" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/about/">About UCC Research</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/themes/">Research Themes, Institutes and Centres</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/support/">Research Support Services</a></li><li><a href="http://research.ucc.ie/profiles/">Research Expertise</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/innovationandtechnologytransfer/">Innovation and Technology Transfer</a></li>
						</ul>
					</li>

					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/discover/">Discover UCC</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList3" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList3" aria-label="About UCC Menu"/>
						<ul id="mainNavList5" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/history/">History</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/about/uccnews/">News and Views</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/leadership/">Leadership and Strategy</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/campus/">Campus Life</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/cork/">Cork City and Region</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/visit/">Visit UCC</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/">Schools &amp; Departments</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList4" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList4" aria-label="Schools and Departments Menu"/>
						<ul id="mainNavList4" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/academicschoolsanddepartments/">Academic Schools and Departments</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/admin/">Support and Service Departments</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/bus-ent/">Business &amp; Enterprise</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList5" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList5" aria-label="Campus Life Menu"/>
						<ul id="mainNavList3" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/careers-work/employers/">Work with UCC Students</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/careers/employers/">Recruit UCC Graduates</a></li><li><a href="https://www.cubsucc.com/executive-education/">Executive Education</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/cpd/">Centre for Continuing Professional Development</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/">Research and Innovation</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/entrepreneurship/">Entrepreneurship Resources</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/">Alumni &amp; Development</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList6" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList6" aria-label="Alumni Menu"/>
						<ul id="mainNavList6" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/">Home</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/about/">About Us</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/events/">Events</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/benefits/">Benefits &amp; Information</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/community/">Community</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/support/">Support UCC</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/spotlight/">Alumni Spotlight</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/cuf/">Cork University Foundation</a></li>
						</ul>
					</li>
				</ul>
			</div>
      <ul class="mega-footer">
				<li><a href="/"><i class="fa fa-home fa-fw">‍</i> Home</a></li>
				<li class="visitedPagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-history fa-fw">‍</i> Visited Pages</a></li>
				<li class="favouritePagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-star fa-fw">‍</i> Favourites</a></li>
			</ul>
		</div>
		<!-- navigation // layout: header -->
		
	 	<!-- search -->
		<div class="search-wrapper">
			<button class="mega-close"><span aria-hidden="true"/><span class="sr-only">Close</span></button>
			<div class="inner">
				<form class="gse-search-box" id="ucc-search-form" name="uccsearchform" action="https://www.ucc.ie/en/search" method="get"><!-- https PF 2017-08-11 -->
					<fieldset>
						<legend class="sr-only">Search UCC.ie</legend>
						<div class="input-group stylish-input-group">
							<label for="googleSiteSearchText" class="sr-only">Site Search Text</label>
							<input type="text" class="form-control" name="googleSiteSearchText" id="googleSiteSearchText" placeholder="Search here..." autocomplete="off"/>
							<span class="input-group-addon">
								<button type="submit" aria-label="Click for search results">
									<span class="fa fa-search"/>
								</button>
							</span>
							<input class="reset" type="reset" value="x"/>
						</div>
					</fieldset>
				</form>
				<div class="results quicksearchResults">

					<!-- Nav tabs -->
					<ul class="nav nav-tabs" role="tablist">
						<li role="presentation" class="active"><a aria-controls="website-quick" role="tab" data-toggle="tab" href="#website-quick">Website <span class="websiteSearchResultsCount resultsCount"/></a></li>
						<li role="presentation"><a aria-controls="people-quick" role="tab" data-toggle="tab" href="#people-quick">People <span class="peopleSearchResultsCount resultsCount"/></a></li>
						<li role="presentation"><a aria-controls="courses-quick" role="tab" data-toggle="tab" href="#courses-quick">Courses <span class="courseSearchResultsCount resultsCount"/></a></li>
					</ul>

					<!-- Tab panes -->
					<div class="tab-content">
						<div role="tabpanel" class="tab-pane active" id="website-quick">
							<gcse:searchresults-only xmlns:gcse="https://developers.google.com/custom-search/json-api/v1/reference/cse/list" gname="searchOnlyCSE"/>
						</div>
						<div role="tabpanel" class="tab-pane" id="people-quick">
							<ul class="search-results-list">
							</ul>
							<a class="btn btn--blue viewAllResultsButton" style="display: none;" href="#"> View All Results <i class="fa fa-long-arrow-right">‍</i></a>
						</div>
						<div role="tabpanel" class="tab-pane" id="courses-quick">
							<ul class="search-results-list">
							</ul>
							<a class="btn btn--blue viewAllResultsButton" style="display: none;" href="#"> View All Results <i class="fa fa-long-arrow-right">‍</i></a>
						</div>
					</div><!--/tab-content-->
				</div>
			</div>
			<ul class="mega-footer">
				<li><a href="/"><i class="fa fa-home fa-fw">‍</i> Home</a></li>
				<li class="visitedPagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-history fa-fw">‍</i> Visited Pages</a></li>
				<li class="favouritePagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-star fa-fw">‍</i> Favourites</a></li>
			</ul>
		</div>
		<!-- search -->
    
    
		<!-- module wrap // layout: grid-->
		<div class="module-wrap content-wrap social-wrap rhs course">
      <div id="content">
  


      

	  <div class="module-1 no-video">
	    <div class="slideShowSingle"><figure><div style="height:300px;background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/support/itservices/halfheightbannerimages/aislingoenguso-edit-keyboard.png');">‍</div><figcaption style="bottom:0px;"><p class="spotlight text-uppercase">CELT document G402566</p><h2 class="main-heading">The Book of Clanranald</h2><div class="btn-block">‍</div></figcaption></figure></div>
	  </div>
 <!--  container -->
 <div class="container">
	<!--  row -->
	<div class="row">
		<div class="page-nav" id="navspy" data-spy="affix" data-offset-top="750">
			<button class="btn btn--blue" type="button" data-toggle="collapse" data-target="#page-nav" aria-expanded="false" aria-controls="page-nav">On This Page</button>
			<div class="collapse" id="page-nav"><!--The $refsections variable contains:
Section 1. label(front) unit(preface) gi(front) heads(0) gtm(Preface) xml:id(d42811e341) n(front) 
Section 2. label(section) unit(number) xml:id(d42811e1616) gi(div1) heads(2) n(1) gtm(TheMacdonaldHistoryAói) num(1) menutext(The Macdonald History: Aóis an domhain…) 
Section 3. label(section) unit(number) xml:id(d42811e19843) gi(div1) heads(1) n(2) gtm(OHennadorinnesod'Eo) num(2) menutext(O Henna do rinne so d'Eoin a h-Íle Here resumes on a new sheet of MS.) 
Section 4. label(section) unit(number) xml:id(d42811e21157) gi(div1) heads(1) n(3) gtm([MacdonaldandMacleodC) num(3) menutext([Macdonald and Macleod Chiefs contemporary with the writer) 
Section 5. label(section) unit(number) xml:id(d42811e21188) gi(div1) heads(1) n(4) gtm(SilochtRaghnaillcétmc) num(4) menutext(Silocht Raghnaill cét mc Eóin mar…) 
Section 6. label(section) unit(number) xml:id(d42811e21242) gi(div1) heads(1) n(5) gtm(TigernaGhlinnegaradhAl) num(5) menutext(Tigerna Ghlinne garadh) 
Section 7. label(section) unit(number) xml:id(d42811e21294) gi(div1) heads(1) n(6) gtm(TighernaMhóiróinAilínm) num(6) menutext(Tigherna Mhóiróin) 
Section 8. label(section) unit(number) xml:id(d42811e21336) gi(div1) heads(1) n(7) gtm(TigernaBhinneBhághlaDo) num(7) menutext(Tigerna Bhinne Bhághla) 
Section 9. label(section) unit(number) xml:id(d42811e21515) gi(div1) heads(1) n(8) gtm(MarcósAontrom·l·Raghna) num(8) menutext(Marcós Aontrom) 
Section 10. label(section) unit(number) xml:id(d42811e22199) gi(div1) heads(2) n(9) gtm(ELEGIESANDEULOGIESOF) num(9) menutext(ELEGIES AND EULOGIES OF THE RED…) 
Section 11. label(section) unit(number) xml:id(d42811e23559) gi(div1) heads(1) n(10) gtm(CathalMcMuirighdorin) num(10) menutext(Cathal Mc Muirigh do rinn so…) 
Section 12. label(section) unit(number) xml:id(d42811e24543) gi(div1) heads(1) n(11) gtm(Cathalcétna·ccn⁊·C) num(11) menutext(Cathal cétna · ccn ⁊ ·) 
Section 13. label(section) unit(number) xml:id(d42811e25767) gi(div1) heads(1) n(12) gtm(CathalMcMuiredhuigh·) num(12) menutext(Cathal Mc Muiredhuigh · ceciex>nitex> ⁊…) 
Section 14. label(section) unit(number) xml:id(d42811e26209) gi(div1) heads(1) n(13) gtm([OnDonald,sonofJohn) num(13) menutext([On Donald) 
Section 15. label(section) unit(number) xml:id(d42811e26608) gi(div1) heads(1) n(14) gtm([OnAllanofClanranald,) num(14) menutext([On Allan of Clanranald) 
Section 16. label(section) unit(number) xml:id(d42811e28024) gi(div1) heads(1) n(15) gtm([TheArmingandArmyof) num(15) menutext([The Arming and Army of John) 
Section 17. label(section) unit(number) xml:id(d42811e29098) gi(div1) heads(1) n(16) gtm(MarbhruinnShiorToirmoi) num(16) menutext(Marbhruinn Shior Toirmoid Vic Leoid; do reinne
 Niall Mc Muirricgh Here the coarse handwriting already noted resumes) 
Section 18. label(section) unit(number) xml:id(d42811e30305) gi(div1) heads(1) n(17) gtm([ElegyonJamesMacdonal) num(17) menutext([Elegy on James Macdonald].) 
Section 19. label(section) unit(number) xml:id(d42811e30921) gi(div1) heads(1) n(18) gtm([Ranald'Exile,Chief17) num(18) menutext([Ranald' Exile) 
Section 20. label(section) unit(number) xml:id(d42811e31540) gi(div1) heads(1) n(19) gtm(NiallMorMcMuiridh·D) num(19) menutext(Niall Mor Mc Muiridh · Do…) 
Section 21. label(section) unit(number) xml:id(d42811e31705) gi(div1) heads(1) n(20) gtm([WelcometoAllan,Chief) num(20) menutext([Welcome to Allan) 
Section 22. label(section) unit(number) xml:id(d42811e31960) gi(div1) heads(2) n(21) gtm(POEMSOFTHEREDBOOK[Pr) num(21) menutext(POEMS OF THE RED BOOK: [Praise…) 
Section 23. label(section) unit(number) xml:id(d42811e32236) gi(div1) heads(1) n(22) gtm(CathalThisisnottheti) num(22) menutext(CathalThis is not the title of the poem) 
Section 24. label(section) unit(number) xml:id(d42811e32373) gi(div1) heads(1) n(23) gtm(NiallMórMcMhuiredhaig) num(23) menutext(Niall Mór Mc Mhuiredhaigh cecinit) 
Section 25. label(section) unit(number) xml:id(d42811e32501) gi(div1) heads(1) n(24) gtm(DiarmuidmacLaoisighMi) num(24) menutext(Diarmuid mac Laoisigh Mic an Bhaird…) 
Section 26. label(section) unit(number) xml:id(d42811e33045) gi(div1) heads(1) n(25) gtm(Freagraairindansaan) num(25) menutext(Freagra air in dansa an só…) 
Section 27. label(section) unit(number) xml:id(d42811e33665) gi(div1) heads(1) n(26) gtm(FegraarDiarmuidmacan) num(26) menutext(Fegra ar Diarmuid mac an Bhaird…) 
Section 28. label(section) unit(number) xml:id(d42811e34287) gi(div1) heads(1) n(27) gtm(FregraarEoghanÓDonno) num(27) menutext(Fregra ar Eoghan Ó Donnoile) 
Section 29. label(section) unit(number) xml:id(d42811e34916) gi(div1) heads(3) n(28) gtm(HIGHLANDCLANGENEALOGIE) num(28) menutext(HIGHLAND CLAN GENEALOGIES OF THE BLACK…) 
Section 30. label(section) unit(number) xml:id(d42811e35195) gi(div1) heads(1) n(29) gtm(GenelachcloinneChoindi) num(29) menutext(Genelach cloinne Choindidh) 
Section 31. label(section) unit(number) xml:id(d42811e35416) gi(div1) heads(1) n(30) gtm(GenelachcloinnemheigB) num(30) menutext(Genelach cloinne mheig Betha an so…) 
Section 32. label(section) unit(number) xml:id(d42811e35506) gi(div1) heads(1) n(31) gtm(GenlachmicCaillinans) num(31) menutext(Genlach mic Caillin an so síos) 
Section 33. label(section) unit(number) xml:id(d42811e35623) gi(div1) heads(2) n(32) gtm(THEANTRIMMACDONALDS,F) num(32) menutext(THE ANTRIM MACDONALDS) 
Section 34. label(section) unit(number) xml:id(d42811e36723) gi(div1) heads(1) n(33) gtm(OSSIANICPOETRYOFTHEB) num(33) menutext(OSSIANIC POETRY OF THE BLACK BOOK) 
Section 35. label(section) unit(number) xml:id(d42811e37125) gi(div1) heads(1) n(34) gtm(CnocanAirCnocanáira) num(34) menutext(Cnoc an Air) 
Section 36. label(section) unit(number) xml:id(d42811e37864) gi(div1) heads(1) n(35) gtm(Deirdré.ceccinitGleann) num(35) menutext(Deirdré. ceccinit) 
Section 37. label(section) unit(number) xml:id(d42811e38071) gi(div1) heads(1) n(36) gtm(GENEALOGYOFCLANRANALDW) num(36) menutext(GENEALOGY OF CLANRANALD) 
Section 38. gi(teiHeader) n(details) gtm(TheBookofClanranaldTh) 
Section 39. gi(div) n(contacts) gtm(Contacts) 
Section 40. gi(div) n(rubric) gtm(Formatting) 
--><ul class="nav" id="navloc"><li class="text-uppercase meta" title="TEI Header"><a href="#teiHeader" class="smoothScrollApplied" id="gtmteiHeaderNavLink">Header</a></li><li class="text-uppercase doc" title="Front matter"><a href="#front" class="smoothScrollApplied" id="gtmfrontNavLink"><b>intro (The Book of Clanranald)</b></a></li><li class="doc" title="Document body sections"><span style="color:white;">Section</span> <select onchange="if(this.options[this.selectedIndex].value!='')location.href=this.options[this.selectedIndex].value;"><option value="G402566#d42811e1616">1. The Macdonald History: Aóis an domhain…</option><option value="G402566#d42811e19843">2. O Henna do rinne so d'Eoin a h-Íle Here resumes on a new sheet of MS.</option><option value="G402566#d42811e21157">3. [Macdonald and Macleod Chiefs contemporary with the writer</option><option value="G402566#d42811e21188">4. Silocht Raghnaill cét mc Eóin mar…</option><option value="G402566#d42811e21242">5. Tigerna Ghlinne garadh</option><option value="G402566#d42811e21294">6. Tigherna Mhóiróin</option><option value="G402566#d42811e21336">7. Tigerna Bhinne Bhághla</option><option value="G402566#d42811e21515">8. Marcós Aontrom</option><option value="G402566#d42811e22199">9. ELEGIES AND EULOGIES OF THE RED…</option><option value="G402566#d42811e23559">10. Cathal Mc Muirigh do rinn so…</option><option value="G402566#d42811e24543">11. Cathal cétna · ccn ⁊ ·</option><option value="G402566#d42811e25767">12. Cathal Mc Muiredhuigh · ceciex&gt;nitex&gt; ⁊…</option><option value="G402566#d42811e26209">13. [On Donald</option><option value="G402566#d42811e26608">14. [On Allan of Clanranald</option><option value="G402566#d42811e28024">15. [The Arming and Army of John</option><option value="G402566#d42811e29098">16. Marbhruinn Shior Toirmoid Vic Leoid; do reinne
 Niall Mc Muirricgh Here the coarse handwriting already noted resumes</option><option value="G402566#d42811e30305">17. [Elegy on James Macdonald].</option><option value="G402566#d42811e30921">18. [Ranald' Exile</option><option value="G402566#d42811e31540">19. Niall Mor Mc Muiridh · Do…</option><option value="G402566#d42811e31705">20. [Welcome to Allan</option><option value="G402566#d42811e31960">21. POEMS OF THE RED BOOK: [Praise…</option><option value="G402566#d42811e32236">22. CathalThis is not the title of the poem</option><option value="G402566#d42811e32373">23. Niall Mór Mc Mhuiredhaigh cecinit</option><option value="G402566#d42811e32501">24. Diarmuid mac Laoisigh Mic an Bhaird…</option><option value="G402566#d42811e33045">25. Freagra air in dansa an só…</option><option value="G402566#d42811e33665">26. Fegra ar Diarmuid mac an Bhaird…</option><option value="G402566#d42811e34287">27. Fregra ar Eoghan Ó Donnoile</option><option value="G402566#d42811e34916">28. HIGHLAND CLAN GENEALOGIES OF THE BLACK…</option><option value="G402566#d42811e35195">29. Genelach cloinne Choindidh</option><option value="G402566#d42811e35416">30. Genelach cloinne mheig Betha an so…</option><option value="G402566#d42811e35506">31. Genlach mic Caillin an so síos</option><option value="G402566#d42811e35623">32. THE ANTRIM MACDONALDS</option><option value="G402566#d42811e36723">33. OSSIANIC POETRY OF THE BLACK BOOK</option><option value="G402566#d42811e37125">34. Cnoc an Air</option><option value="G402566#d42811e37864">35. Deirdré. ceccinit</option><option value="G402566#d42811e38071">36. GENEALOGY OF CLANRANALD</option></select></li><li class="text-uppercase meta" title="Project contacts"><a href="#contacts" class="smoothScrollApplied" id="gtmcontactsNavLink">Contacts</a></li><li class="text-uppercase meta" title="Explanation of the symbols"><a href="#rubric" class="smoothScrollApplied" id="gtmrubricNavLink">Formatting</a></li></ul></div>
		</div>
		<div class="col-md-9 col-lg-9 content-wrap__wrapper">
			<div class="row">
				<div class="col-md-12">
					<div class="social-wrap__inner" data-spy="affix" data-offset-top="900" data-offset-bottom="200">
						
						<div class="shortlisted">
							<a class="favouritePage" id="gtmCourseSaveToFavourites" href="javascript:;">
								<p class="text-uppercase">Save To Favourites</p>
								<span><i class="fa fa-star-o">‍</i></span>
							</a>
						</div>
						<div class="share-links">
							<p class="text-uppercase">share</p>
							<ul>
								<li class="twitter"><a class="twitterShare" id="gtmTwitterShare" title="Twitter" href="javascript:;"><i class="fa fa-twitter">‍</i><span class="sr-only">Twitter</span></a></li>
								<li class="facebook"><a class="facebookShare" id="gtmFaceBookShare" title="Facebook" href="javascript:;"><i class="fa fa-facebook">‍</i><span class="sr-only">Facebook</span></a></li>
								<li class="linkedin"><a class="linkedInShare" id="gtmLinkedInShare" title="Linkedin" href="javascript:;"><i class="fa fa-linkedin">‍</i><span class="sr-only">Linkedin</span></a></li>
							</ul>
						</div>
					</div>
		    <div class="content-wrap__inner"><ol class="breadcrumb"><li><a href="https://www.ucc.ie/en/">Home</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research-sites/celt//">CELT</a></li><li><a href="http://research.ucc.ie/celt/document/">Documents</a></li><li><a href="http://research.ucc.ie/celt">G402566</a></li><li id="update">2012-11-13</li></ol><!--front matter--><div id="front"><div class="intro"><span class="fa fa-bookmark" title="p.138" id="pb.138"> p.138</span><!--div: thisdiv=div, # (nth=1) head="The Book of Clanranald"--><!--Heading quâ heading--><h2 id="d42811e342">The Book of Clanranald</h2><p>The Book of Clanranald is found in two manuscripts, at present known respectively as the Red and the Black Books. <span class="ps" title="Alexander Cameron">Dr Cameron</span> was engaged in transcribing from the <span class="name" title="ms">Black Book of Clanranald</span> when his last illness came upon him; and he had copied out only about a third of what is here extracted from that Book and placed before the public. He had got the MS. from <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span>, whose property it then was; and, on <span class="ps" title="Alexander Cameron">Dr Cameron</span>'s death, it was returned to <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span>, who, in his turn, restored it to the family of Clanranald.</p><p>The <span class="name" title="ms">Black Book</span> is a thick little paper MS., strongly bound in black leather boards: it could not be better described as to appearance and chief contents than in the words in which <span class="ps">Ewan Macpherson</span>, the coadjutor of “Ossian” Macpherson, describes its sister volume, the “Red Book” of Clanranald, viz., “A book of the size of a New Testament and of the nature of a common-place-book, which contained some accounts of the families of the <span class="on" title="family">Macdonalds</span>, and the exploits of the great Montrose, together with some of the poems of Ossian.” The exact dimensions of the <span class="name" title="ms">Black Book</span>, a specimen page of which is herewith given in its full size, are as follows:
 — Length, 5 1/2 inches; breadth, 3 1/2 inches; and thickness slightly over an inch; all exclusive of the thick leather boards. It contains 232 leaves, or 464 pages, of which 36 are blank. The rest of its pages are in various hands, Irish and English, of the 17th and 18th century. Indeed, the Book appears to have been made up of some three or more separate MSS., written at different times by different persons, and ultimately bound together in one volume some time last century. The cutting of the edges in the process of binding proves this; for in the Macdonald History, the first few leaves have letters half and even almost wholly clipped away, but the reading is quite clear, and the letters can be supplied from manifest indications of their former presence. Almost all the last half of the MS. is in English, written last century, and dealing chiefly with the praises and exploits of the Marquis of Antrim, the friend of Charles I. and Montrose. The Macdonald History forms altogether less than one-sixth of the Book (some 72 pages), and the rest of the Gaelic

<span class="fa fa-bookmark" title="p.139" id="pb.139"> p.139</span>
material extends to a like amount (74 pages), made up chiefly of poetry, with 14 pages of Irish kingly genealogies; but many of these Gaelic pages contain only disconnected jottings. A full account of the contents of the <span class="name" title="ms">Black Book</span> will be given further on.</p><p>The history of the Book itself is very obscure. Upwards of thirty years ago, <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span> disclosed his discovery of the <span class="name" title="ms">Black Book</span> to the present Clanranald (Admiral Sir Reginald Macdonald), informing him that he had picked it up among some old Irish MSS. at a book-stall in Dublin, when he at once bought it. <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span>, as already said, restored the errant volume to the representative of its ancient possessors after <span class="ps" title="Alexander Cameron">Dr Cameron</span>'s death, and the MS. is now safe in Clanranald's possession. By the kindness of Clanranald, who lent both the Red and the <span class="name" title="ms">Black Book</span> to the Bank of Scotland, Inverness, to be consulted and transcribed by <span class="ps" title="Alexander Macbain">Mr Macbain</span>, we are enabled to complete <span class="ps" title="Alexander Cameron">Dr Cameron</span>'s transcription of the Macdonald History, with the addition of one or two heroic poems. The rest of the Gaelic, or rather, Irish material, as will be seen from our detailed account of the contents of the Book, is not of interest to Scotch readers, and abundance of similar poetry and prose exists in manuscript and print on Irish soil already. No portion of the English materials is reproduced here.</p><p>The famous <span class="name" title="ms">Book of Clanranald</span> is, of course, the “Red Book”, which figures prominently in the Ossianic controversy. The relationship between the <span class="name" title="ms">Red Book</span> and the <span class="name" title="ms">Black Book</span> is exceedingly close; they are both “common-place-books”, as <span class="ps">Ewan Macpherson</span> said, and the <span class="name" title="ms">Black Book</span>, as regards the Macdonald and Montrose histories, is but a curtailed form of the similar histories in the <span class="name" title="ms">Red Book</span>. Indeed, the former omits some of the best episodes recorded in the latter, and wherever a condensation seemed necessary or possible, it takes place in the <span class="name" title="ms">Black Book</span> narratives.</p><p>The writers of these books were the <span class="on" title="family">Mac Vurichs</span>, the hereditary bards and historians of the family of Clanranald. They traced their descent to <span class="ps">Muireach <span class="an">Albanach</span></span>, circ. 1200, who was famous as a poet both in Ireland and in Scotland. They had as perquisites of their office till about the middle of last century the farm of <span class="pn">Stailgarry</span>, and the “four pennies” of <span class="pn">Drimsdale</span> in <span class="pn">South Uist</span>, close to one of the seats of their patron, Clanranald. The <span class="on" title="family">Mac Vurichs</span> were learned in all the lore of the Gael, and it is even said that they studied in the colleges of Ireland. In any case, even to the last of the direct line, <span class="ps">Donald of <span class="pn">Stailgarry</span></span> (floruit 1722), they were scholars of no mean repute, capable in Irish, English, and Latin. The early history of the <span class="on" title="family">Macdonalds</span> down to about the year 1600 was probably composed by different and successive members of the family, but the history of the Montrose 

<span class="fa fa-bookmark" title="p.140" id="pb.140"> p.140</span>
wars and of the events thereafter is clearly the work of <span class="ps">Niall Mac Vurich</span>, who lived till a great age, his youthful recollections being, as he himself says, of the reign of <span class="ps">Charles <span class="gn">I.</span></span>, while his latest efforts were elegies on the death of the brave <span class="ps">Allan <span class="an">of Clanranald</span></span>, who fell at <span class="pn">Sheriffmuir</span> in 1715. The Montrose history seems to have been written before the year 1700, and the avowed object of its author is to vindicate the part which the Gael played in the brilliant escapades of Montrose's campaigns. The hero in <span class="ps" title="Niall Mac Vurich">Mac Vurich</span>'s page is <span class="ps">Alaster Macdonald</span>, not Montrose, and, undoubtedly, Alaster did contribute, to an extent much underestimated, to Montrose's success.</p><p>The <span class="name" title="ms">Red Book</span>, as, already said, figures largely in the Ossianic controversy. <span class="ps">James Macpherson</span>, accompanied by his clansman <span class="ps">Ewan Macpherson</span>, visited Clanranald in 1760, and, at Clanranald's direction, received the <span class="name" title="ms">Red Book</span> from <span class="ps">Neil Mac Vurich</span>, nephew of the last great bard, and himself described as not a “man of any note”, though capable of reading and writing Gaelic in the Irish character. But here our authorities begin to disagree. Rev. Mr Gallie in 1799 had given a graphic description of <span class="ps" title="James Macpherson">Macpherson</span> on his return from the Isles to <span class="pn">Badenoch</span> wrestling with the difficult Gaelic of beautifully written and embellished MSS. on vellum, received, as he understood, from Clanranald, and written by <span class="ps">Paul Mac Vurich</span>, the 14th century Clanranald bard. Now, <span class="ps">Ewan Macpherson</span> said, in a declaration made a year after Mr Gallie's statement, that <span class="ps" title="James Macpherson">Macpherson</span> got from Clanranald only the “common-place-book” detailing the history of the <span class="on" title="family">Macdonalds</span> and Montrose (which is now extant, and known as the <span class="name" title="ms">Red Book</span>), but that he did not get the <span class="name" title="ms">Red Book</span> or <span class="title" title="manuscript book">Leabhar Dearg</span> from him: <span class="ps" title="James Macpherson">Macpherson</span> only got an order for it on a <span class="ps">Lieutenant Donald Macdonald</span> at <span class="pn">Edinburgh</span>, who then possessed it. This <span class="title" title="manuscript book">Leabhar Dearg</span> contained, so Clanranald told them, some of the poems of Ossian; but <span class="ps">Ewan Macpherson</span> never saw it nor did he know whether <span class="ps">James Macpherson</span> ever got it. In the same year (1800) <span class="ps">Lachlan Mac Vurich</span>, son of the Neil that gave <span class="ps" title="James Macpherson">Macpherson</span> the book, declared that his father “had a book which was called the <span class="name" title="ms">Red Book</span>, made of paper, which he had from his predecessors, and which, as his father informed him, contained a good deal of the history of the Highland clans, together with part of the works of Ossian ... that it was as thick as a Bible, but that it was longer and broader, though not so thick in the cover.” His father, he said, gave this <span class="name" title="ms">Red Book</span> to <span class="ps">James Macpherson</span>, and he further denied having an ancestor named Paul. Gallie, <span class="ps" title="Ewan Macpherson">Macpherson</span>, and <span class="ps" title="Lachlan Mac Vurich">Mac Vurich</span> are in considerable disagreement, as we see, as to what book or books <span class="ps" title="James Macpherson">Macpherson</span> received from Clanranald, and, what is very singular, the only MS. which was

<span class="fa fa-bookmark" title="p.141" id="pb.141"> p.141</span>
recovered after <span class="ps" title="James Macpherson">Macpherson</span>'s death was the Clanranald MS. got from <span class="ps">Neil Mac Vurich</span>, be it the <span class="name" title="ms">Red Book</span> or not. <span class="ps">Malcolm Laing</span> in his famous dissertation on the Ossianic question says (1800): 
“It is in vain to deny the identity of the <span class="name" title="ms">Red Book</span>, when it was restored as such to the Clanranald family by <span class="ps" title="James Macpherson">Macpherson</span> himself.” The present Clanranald believes that he has the veritable <span class="name" title="ms">Red Book</span> in his possession, and, considering the amount of “hard swearing” that took place over the Ossianic Reports and Dissertations, and, having regard to the further fact that the Book has been denuded of its covers, whether purposely or not, we think that he is right in so believing. The late <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span>, who in 1840, it would appear, <sup id="fnref:1.footnotes">1<a href="#fn:1.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> was inclined to believe that the <span class="title" title="manuscript book">Leabhar Dearg</span> was a different MS. from the extant <span class="name" title="ms">Red Book</span>, calls the latter work, in the last Volume of <span class="title" title="book">Celtic Scotland</span>, the <span class="name" title="ms">Red Book</span> of Clanranald.</p><p>The <span class="name" title="ms">Red Book</span>, as we will call it, after passing from the possession of <span class="ps">James Macpherson</span>, was much consulted, not only by the Ossianic disputants, but also by the historians of the country. The <span class="ps">Rev. Donald Mackintosh</span>, of Gaelic Proverb fame, made a transcript and translation of, at least, its historical portions; and this was the translation used by the various writers who quoted the book until <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span>'s latest work on Scotland. <span class="ps">Sir Walter Scott</span> quoted largely from the early portion of the history of the <span class="on" title="family">Macdonalds</span> in the notes to his <span class="title" title="book">Lord of the Isles</span>, and <span class="ps">Mark Napier</span> made use of it in his <span class="title" title="book">Montrose</span> to throw light upon the obscurer points of Highland conduct in the Montrose wars. <span class="ps" title="Donald Mackintosh">Mackintosh</span>'s translation does not appear to have been very accurate, and he certainly misled both <span class="ps" title="Malcolm Laing"> Laing</span> and <span class="ps" title="Mark Napier">Napier</span> in making it appear that the writer of the MS. (<span class="ps">Niall Mac Vurich</span>) was present at the battle of <span class="pn">Auldearn</span>. The translation, which with some obvious corrections we here reproduce with the Gaelic text, was made for <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span> by an Irish scholar (O'C.) from <span class="ps" title="Donald Mackintosh">Mackintosh</span>'s transcript of the <span class="name" title="ms">Red Book</span>, corrected by the light derived from the use of the <span class="name" title="ms">Black Book</span>. <span class="ps" title="William F. Skene">Dr Skene</span> himself publishes several pages of this new translation in his <span class="title" title="book">Celtic Scotland</span> (Vol. III., pp. 397–409).</p></div><hr/><div class=""><!--div: thisdiv=div, # (nth=2) head="Character and Contents of the Red Book"--><!--Heading quâ heading--><h2 id="d42811e897">Character and Contents of the Red Book</h2><p>The <span class="name" title="ms">Red Book</span> of Clanranald is, like the <span class="name" title="ms">Black Book</span>, a paper MS., but slightly longer and broader than the latter; its exact dimensions are 5 7/8 inches long, 3 7/8 broad, and 5/8 thick, as it stands at present. Its covers have been cut off, and it has lost the first 32 pages. How much it has lost at the end it is now impossible 

<span class="fa fa-bookmark" title="p.142" id="pb.142"> p.142</span>
to say. That it once contained Ossianic poetry is certain; it now contains none. The <span class="ps">Rev. Donald Mackintosh</span>, who translated it, speaks of it in the 1807 <span class="title" title="book">Ossian</span> in connection with the <span class="name" title="ms">Edinburgh MS. 48</span>, which has been printed in Vol. I. of the <span class="title" title="book">Reliquiae Celticae</span>. After remarking that the poem <span class="title" title="poem">Se la gus an de</span> appears in MS. 48, <span class="ps" title="Donald Mackintosh">Mackintosh</span> says: — 
‘This poem is also in Clanranald's book; it gives a description of Fingal's palace and heroes. I have compared both this and the other poem (<span class="title" title="poem">Cnoc an Air</span>) with those in Clanranald's book; but the leaves on which they were written were loose and detached, five in number, and given to <span class="ps">Dr Donald Smith</span>, when assisting <span class="ps">Mr Mackenzie</span> in making out the report on Ossian, and who died before the report was quite finished; and unless the leaves are found in the possession of <span class="ps">Dr John Smith</span> at Campbelltown, the brother of <span class="ps" title="Donald Smith">Donald</span>, they must be lost. These leaves contained two other short poems ascribed to Ossian. I have copied these two last some years ago; the one is a genealogy of Fingal, the other an account of the ages of the Fingalian heroes.’ ()</p><p>The leaves referred to by <span class="ps" title="Donald Mackintosh">Mackintosh</span> are, of course, lost; but fortunately the interesting poem on the Ages of the Feinne is preserved, along with <span class="title" title="poem">Cnoc an Air</span>, in the <span class="name" title="ms">Black Book</span>, and is printed in our present volume further on. The poem on the genealogy of Fionn is, we fear, lost.</p><p>As at present preserved, the <span class="name" title="ms">Red Book</span> begins at page 33, and ends with page 310. The first 32 pages, containing the history and genealogy of the <span class="on" title="family">Macdonalds</span> from Milé (1700 B.C.) of Spain down to the year 1234 A.D., is lost. It is clear that the <span class="name" title="ms">Edinburgh MS. 50</span>, which is a congeries of several manuscript <span class="frn" title="(French)">debris</span>, has incorporated in it 6 of the lost <span class="name" title="ms">Red Book</span> pages, detailing events from the death of Colla Uas in 335 to the middle of the exploits of Gillebride, father of Somerled, marked as pages 11–16. Fortunately the <span class="name" title="ms">Black Book</span> furnishes a complete though curtailed version of all the historical portions of the <span class="name" title="ms">Red Book</span>, and in the earlier part it is practically as full as the latter work. The contents of the <span class="name" title="ms">Red Book</span> as far as page 274 deal with the history of the <span class="on" title="family">Macdonalds</span>, especially of <span class="on" title="family">Clanranald</span>, and with the wars of Montrose and <span class="ps">Alaster Colkitto</span>, interspersed with elegies of various chiefs, one or two poems of praise, and a prose description of the last Lord of the Isles' array for battle, after the fashion of the older romantic school. Pages 275 and 276 contain a satire in English on <span class="ps" title="Gilbert Burnet? (1643–1715)">Bishop Burnet</span>; this is the only English in the <span class="name" title="ms">Red Book</span>. After some blank leaves, on page 282, appears an Irish satirical medley of Rabelaisian tinge by <span class="ps">Fergal Og Mac an Bard</span>; it is very indistinct in some parts owing to damage done to several pages of the MS. by the action of water. The piece extends to

<span class="fa fa-bookmark" title="p.143" id="pb.143"> p.143</span>
11 pages; we reproduce none of it. There follows on page 293 a song in praise of love, and on page 295 another by <span class="ps" title="Cathal Mac Vurich">Cathal</span> (M'Vurich) in dispraise of the same, followed by a vigorous poem by <span class="ps">Niall <span class="gn">Mor</span> M'Vurich</span> wishing the prolongment of love's long night: — 
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg">Let not in the morn;<br/>Rise and put out the day!</li></ol></blockquote>

These poems are printed further on. Then on page 298 there comes the first part of a poem by <span class="ps">Diarmad <span class="nk">M'</span> Laoisighe M' an Bhaird</span> on the armorial bearing of the Red Hand; this poem and the reply to it by <span class="ps">Eogan O'Donnelly</span> are given in full in the <span class="name" title="ms">Black Book</span>. Here <span class="ps">Niall M'Vurich</span> answers both the Irish claims for the Red Hand in two poems of 23 verses each.</p><p>There are three handwritings in the <span class="name" title="ms">Red Book</span>. Up till the beginning of the story of the Montrose wars is in one handwriting, both prose and poetry, possibly written, as the historian <span class="ps" title="Malcolm Laing"> Laing</span> said, by <span class="ps" title="Cathal Mac Vurich">Cathal M'Vurich</span>; while the Montrose wars and the rest of the history is the work, and doubtless the handwriting, of <span class="ps" title="Niall Mac Vurich">Niall M'Vurich</span>. <span class="ps" title="Cathal Mac Vurich">Cathal</span>'s handwriting reappears in the poem of O'Henna and the immediately subsequent description of the arming of the Lord of the Isles. The following poems are written in an ugly coarse hand: — Elegies on <span class="ps">Allan <span class="an">of Clanranald</span></span> (1715), on <span class="ps">Norman Macleod</span> (1705), and on <span class="ps">Sir James Macdonald</span>, and the poem about the exile of <span class="ps">Ranald <span class="an">of Clanranald</span></span> (1715–1725). The rest of the poetry is in <span class="ps">Niall M'Vurich</span>'s handwriting. The contractions in the <span class="name" title="ms">Red Book</span> are comparatively few, in this contrasting strongly with the <span class="name" title="ms">Black Book</span>; but, when they exist, they are the same in kind in both MSS.</p></div><hr/><div class=""><!--div: thisdiv=div, # (nth=3) head="Contents of the Black Book"--><!--Heading quâ heading--><h2 id="d42811e1177">Contents of the <span class="name" title="ms">Black Book</span></h2><p>We here give a short account of the varied contents of the <span class="name" title="ms">Black Book of Clanranald</span>. The first 14 pages contain a mixed gathering of scraps and jottings, English and Gaelic, half of the number of pages, however, being blank. There is little connection or interest in them, and the writing is mostly of the 17th century. The 15th page abruptly begins — the first portion evidently being lost — “circles are two, viz., greater and lesser. The greater are six, &amp;c.,” describing the zones of the earth, and proceeding to give a concise account of the globe and its divisions and, with the interruption of a blank page, a concise geography of the world ending on the 42nd page. All this is in English, and in the 17th century script. Then follows a chronology extending to 13 pages; the Age of the World when Christ was born is given as 5199, 

<span class="fa fa-bookmark" title="p.144" id="pb.144"> p.144</span>
which is the same as the date implied in the chronology of the Macdonald History, and also the same as the chronology of the Irish <span class="title" title="book">Annals of the Four Masters</span>. The handwriting is like the one on the previous pages, and it is followed by 4 pages of a chronology in an 18th century hand. The chronologies are all in English. On the 69th page begin the Irish genealogies in Irish, which develop the offspring of the mythic Eber, Ir, and Eremon, the sons of Milé, through long lines of kings down to contemporary Irish chiefs like Se'an O' Neill of Tyrone and the <span class="on" title="family">Macdonalds</span> of Antrim. There is also given the descent of Milé from Adam downwards. The whole extends to 14 pages. After scraps of chronology and a blank page, we light upon 12 pages of Irish poetry, forming 6 pieces in all. In the first, <span class="ps">Diarmad <span class="nk">mac</span> Laoisighe mhic an Bhaird</span> proves in 17 verses that the Red Hand belongs to <span class="on">Clann Rughruidhe</span>, the descendants of Ir, and the Ulster men, citing mostly the exploits of Conall Cernach (circa year 1 of our era), who placed two thousand heads on one withe in revenge for Cuchuluin. In the second poem, of equal length, <span class="ps">Eogan O'Donelly</span> denies and ridicules this, claiming the Red Hand for Conn and his descendants, whereof are <span class="on">Clann Colla</span>, whence, as we have it, the <span class="on" title="family">Macdonalds</span> are descended. We have already noted that <span class="ps">Niall Mc Vurich</span> replies to both poets in the <span class="name" title="ms">Red Book</span>. The third poem consists of 4 (not 5) verses of advice <span class="frn" title="(French)">à la</span> <span class="title" title="poem">Cormac's Advice to His Son</span> in our ballads. These verses are: — 

<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">No 5 rain<span class="ex">n</span> dhuit a Dhon<span class="ex">n</span>ch<span class="ex">aidh</span><br/>deuna m<span class="ex">ar</span> adera síad<br/>diogha rain<span class="ex">n</span> ni bhfuighir uaimsi<br/>crain<span class="ex">n</span> go ttorrthaibh uaisle íad.</li><li class="lg" value="2">Brath haign<span class="ex">idh</span> abhair beagan<br/>bi go réidh fo rach<span class="ex">adh</span> ort<br/>na beir breith re gáol d<span class="ex">o</span> ghaire<br/>go breithe don taobh eile ort.</li><li class="lg" value="3">Na hob síth na seachan cogadh<br/>na creach ceall gio<span class="ex">n</span> b<span class="ex">u</span>s beó<br/>na bi do gniomh tenn os tengaidh<br/>na dena feall no gealladh gleó.</li><li class="lg" value="4">Bi go mín accríochai<span class="corr" title="Corrected from ‘h’ by BF">b</span>h carad<br/>a ccrioch biodhb<span class="ex">hadh</span> na bi tais<br/>bi go cáoin re deor<span class="ex">aidh</span> Chriost<br/>a leomháin do shiol Chorm<span class="ex" title="By BF">ai</span>c chais.<br/><span class="trailer">No.</span></li></ol></blockquote>

<span class="fa fa-bookmark" title="p.145" id="pb.145"> p.145</span>
The fourth poem is a lament for a young lady's death, in eighteen verses, beginning — <br/>
<span class="title" title="poem">Buan an leunsa air Leith Chuinn</span>.</p><p>The fifth poem is ascribed to Deirdre, and we print it further on.</p><p>Then follows a poem of ten lines, an address to a flagstone, <span class="title" title="poem"><span class="frn" title="()">sinnt ar dháoi</span></span>, over a bad person, with its underlying contingent of maggots, beetles, and mortal remains.</p><p>On the 97th page, and attached to these Irish poems by being on the same sheet, are the three pages of Macdonald History detailing, with genealogies, the <span class="on" title="family">Macdonald</span> Chiefs contemporary with the writer's time, written in <span class="ps">Allan <span class="an">of Clanranald</span></span>'s chiefship (1686–1715). This will be found printed further on, practically where the <span class="name" title="ms">Red Book</span> places it. Five blank pages, when we enter on a new sheet of paper, and we have the History of the <span class="on" title="family">Macdonalds</span>, as hereafter printed. It extends to 63 consecutive pages. But abruptly, on the 63rd page, and in the same handwriting, there begins, with the last two lines of the page, a treatise on Gaelic grammar and prosody, thus: — <br/>
<span class="frn" title="()">Madh aill fios dfhaghail ciunnus is cóir Gaoidheilg do sgriobhadh ⁊ do leighedh ni fular dhuit fios na guidhuidhibh ⁊ na consonuibh do bhi agad.</span></p><p>The latter portion discusses prosody with examples, closing with the two heroic poems of the <span class="title" title="poem">Ages of the Feinne</span> and <span class="title" title="poem">Cnoc an Air</span>, which we print. There are only four pages of this grammatical material, exclusive of the poems. Then follows the genealogies of the clans <span class="on" title="family">Maclean</span>, <span class="on" title="family">Mackenzie</span>, <span class="on" title="family">Macbeth</span>, and <span class="on" title="family">Campbell</span>, which are, with equal abruptness and in a different hand, followed, on the reverse of the page, by the genealogies of the <span class="on" title="family">Antrim Macdonalds</span>, extending to six pages. All these genealogies and histories will be found in our text.</p><p>On page 187 begins a poem of forty verses on “Siol Colla” — the Descendants of Colla, which details their glory and privileges — these same being detailed with more definiteness and less obscurity in an Irish extract in <span class="ps" title="William F. Skene">Skene</span>'s <span class="title" title="book">Celtic Scotland</span>, Vol. III., pp. 462–466. On pages 194 and 195 is a poem of seven verses, condoling with a <span class="frn" title="()">Bean</span>, or Wife, at a Grave, and conjuring all the Fenian heroic wives to her assistance. After some blank pages come seven pages, in a large coarse hand, of Gaelic proverbial philosophy, founded on Solomon's Proverbs and the Wisdom of Ben Sirach. The following is the first page and a half: — 

<span class="frn" title="()">Ataid se neithe as beág ar dhia, et an sea<span class="ex">cht</span>m<span class="ex">adh</span> ní as ro bheag air é . eadhon suile toileamhla ⁊ teanga cealgach, et lamha ion<span class="ex">n</span>alta le fuil, ⁊ cosa luath chum uilc do dheanamh, ⁊ croidhe smuaineas droch ghniomha no dhroch bhearta, ag<span class="ex">u</span>s fiadhnaisi 

<span class="fa fa-bookmark" title="p.146" id="pb.146"> p.146</span>
bhreagach, ⁊ an tí cuireas imreasuin eidir adhearbhraithreachaibh. Ataid trí neithe nach eidir shasadh et an ceathramh ní nach abair ataim sathach eadhon bean dhruiseamhail, ⁊ talamh tirim, ⁊ ní sástar iffrion<span class="ex">n</span> ⁊ ni faghan<span class="ex">n</span> an tine asaith con<span class="ex">n</span>aidh choidhche.</span></p><p><span class="frn" title="()">A taid trí neithe nach uras eolas dfagail orrtha et an ceathramh ní heidir eolas dfhaghail air .i. lorg iolar isin áer, et lorg aithreach nimhe ar carraig m<span class="ex">ar</span> ambí na chomhnaidhe, ⁊ casan luinge isin muir et beatha dhuine attu<span class="ex">chd</span> oige.</span></p><p>On page 207 begin 31 verses on the sufferings and passions of Christ. After three blank pages there begins a poem on the history and present (17th century) state of Ireland, beginning — <br/>
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg">Nuar a smúainm ar saoithibh na h-Éirion<span class="ex">n</span><br/>sgrios na ttíortha is díth na cléire<br/>díoth na ndúine is luighead agreidhthe<br/>bí mo chroidh im chlídh da ráoba.</li></ol></blockquote>
There are 73 such verses, 54 of which detail the history from the Flood, and the other 29 the muster roll of Irish chiefs and the unhappy state of the country in the 17th century. Then follow five pages of odds and ends in Irish, mostly verse. From the Proverbial Philosophy to page 242 is all in the same large, coarse handwriting, slightly improving as it progresses.</p><p>At page 243 we may say that a new book begins. This is the praise of the Marquis of Antrim. The title runs: — <br/>
Antrim's Trophee <br/>
or five panegyrick speeches <br/>
Dedicated to the <br/>
Marquis of Antrimes <br/>
Excellence. Written att his excellences <br/>
arriving in Scotland anno 1646. <br/>
The first of the justice of his armes, <br/>
the second of the fortitude of his armes, <br/>
the third of his excellence true nobility, <br/>
the forth of religion and superstition, <br/>
the fifth of his lordships constancy and perseverance.</p><p>The work is by “his excellences devoted and true servant G. G.” After the five Panegyrics come accounts of the two escapes of the Marquis from Carrickfergus. The whole, which extends to 153 pages of florid English, is written in an 18th century hand, and doubtless is a copy of the original. In the same handwriting, and in English also, follows a chronology, with geography appended, extending to 33 pages. This is followed by a poem, which is the prototype of the song of the <span class="title" title="song">Vicar of Bray</span>, some 20 quatrains. After eight pages of blank we find the 445th page upside down. The fact is, that from this point to the end the book is written from the last page backwards. There are only five lines of Gaelic,

<span class="fa fa-bookmark" title="p.147" id="pb.147"> p.147</span>
which are rude and shaky. Some astronomical jottings are followed by twelve pages of a letter describing the deathbed of <span class="ps">James <span class="gn">VII.</span></span> at St Germains (year 1701). The Book concludes by a satiric poem of twelves lines, comparing <span class="ps">King William</span>'s conduct to Satan's rebellion against God, and entitled <span class="title" title="poem">The Legacy</span>. Such are the varied contents of the <span class="name" title="ms">Black Book of Clanranald</span>.</p><p>There are four hand-writings presented in the Gaelic portions of the <span class="name" title="ms">Black Book</span>, none of which can be identified with any of the three scripts in the <span class="name" title="ms">Red Book</span>, though there is a strong family resemblance between <span class="ps">Niall Mc Vurich</span>'s writing in the <span class="name" title="ms">Red Book</span> and the chief scribe's of the <span class="name" title="ms">Black Book</span>, who wrote the Macdonald and Montrose histories; it is this writer's hand-writing that is reproduced in our <span class="frn" title="(Latin)">facsimile</span>. The genealogies — Irish and Scotch — present a hand-writing of their own; so do the Irish poems, the two sets, that which begins with <span class="ps">Diarmad Mc Laoisige</span> and that which begins with <span class="on">Siol Cholla</span>. The fourth script is the coarse, large one already noticed as characterising the Proverbs and subsequent poetry. It may be mentioned that Neil, father of the illiterate testimony-giver of the Ossianic reports, could write the Irish character, while his uncle, Donald, who may be looked on as the last of the <span class="on" title="family">Mc Vurich</span> bards, was the son of the <span class="ps">Niall Mc Vurich</span> to whom we owe the most of the <span class="name" title="ms">Red Book</span>. The genealogy runs thus: — Donald (floruit 1722 and later), son of Niall, son of Donald, son of Lachlan, son of Niall Mor Mc Vurich, who sings the praises of the famous <span class="ps">Sir Rory <span class="gn">Mor</span> Macleod</span> (chief from 1590 to 1626), his contemporary.</p></div><hr/><div class=""><!--div: thisdiv=div, # (nth=4) head="The Printed Text"--><!--Heading quâ heading--><h2 id="d42811e1580">The Printed Text</h2><p>The text of the Macdonald and Montrose histories here printed is primarily that of the <span class="name" title="ms">Black Book</span>; but the omissions in it, which are numerous in the Montrose portions, are supplied from the <span class="name" title="ms">Red Book</span>. The text is therefore continuous and full. There is only one historical poem in the <span class="name" title="ms">Black Book</span> — that of O'Henna. The <span class="name" title="ms">Red Book</span> text, on the other hand, is interspersed with elegies and eulogies, which have been here reserved to the end of the historical parts of the text.</p><p>The contractions are shown by the use of italics, and the character of these contractions may be understood by a reference to the <span class="frn" title="(Latin)">facsimile</span> and the printed page. The <span class="name" title="ms">Red Book</span>, as already said, has the same class of contractions as the other, but it uses them more sparingly. There is practically no punctuation in the <span class="name" title="ms">Red Book</span>, but the <span class="name" title="ms">Black Book</span> is well punctuated. The real difficulty in this matter is with the capital letters; it is almost impossible to say when t, d, c, g, p, b, and l are capital, while the only vowel that presents a capital form is a. Size alone must decide in such cases.</p></div><hr/></div><!--body matter (assumes div0)--><div id="body"><h2>unknown</h2><h3>Edited by Alexander Cameron ; Alexander Macbain ; John Kennedy </h3><span class="fa fa-bookmark" title="p.148" id="pb.148"> p.148</span><!--div0: thisdiv=div0, # (nth=1) head="The Book of Clanranald"--><!--Heading quâ heading--><h1 id="d42811e1612">The Book of Clanranald</h1><a name="section.d42811e1616">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e1616">1. The Macdonald History</h2><!--div1: thisdiv=div1, #1 (nth=1) head="The Macdonald History"--><!--div1: thisdiv=div1, #1 (nth=2)--><h3 class="subsid">Aóis an do<span class="ex">m</span>hain a<span class="ex">n</span>tan tainic mic Mileadh a n-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> · 3500.</h3><p>Ag so anaman<span class="ex">n</span>a m<span class="ex">a</span>c Mil<span class="ex">eadh</span> Esbain<span class="ex">n</span> .i. Ír ⁊ Eremhon ⁊ Eimhir 
 Fion<span class="ex">n</span>, aran<span class="ex">n</span> an Colpan a<span class="ex">n</span> chloidhimh ⁊ Eimhirghin Ghluingheal an
 file, ase fa file ⁊ fa senchuidh ⁊ fa brethemh dhoibh, ⁊ c<span class="ex">éad</span>
 ugd<span class="ex">ur</span> Gháoidh<span class="ex">ealach</span>, ni fhuighmid slio<span class="ex">chd</span> a<span class="ex">chd</span> a<span class="ex">r</span> triu<span class="ex">ir</span> dhiobh
 .i. Ír ⁊ Eiremhon ⁊ Eimhir Fion<span class="ex">n</span>, an cethra<span class="ex">m</span>h slio<span class="ex">chd</span> Íthe mic
 Breghain .i. bratha<span class="ex">ir</span> atha<span class="ex">r</span> do chloin<span class="ex">n</span> Mil<span class="ex">eadh</span>. Do bhadar slio<span class="ex">chd</span>
 a<span class="ex">n</span> chethra<span class="ex">ir</span> si<span class="ex">n</span> ag gabhail cen<span class="ex">n</span>uis n<span class="ex">a</span> h-<span class="pn">Eiren<span class="ex">n</span></span>, a<span class="ex">chd</span> n<span class="ex">ach</span> mo no
 triu<span class="ex">ir</span> no cethra<span class="ex">r</span> do shlio<span class="ex">chd</span> Lughuidh mic Íthe do ghabh cen<span class="ex">n</span><span class="ex">us</span>
 n<span class="ex">a</span> h-<span class="pn">Eiren<span class="ex">n</span></span>. Slio<span class="ex">chd</span> Ír m<span class="ex">ic</span> Mil<span class="ex">eadh</span> re naba<span class="ex">r</span>tha<span class="ex">r</span> Ulltuidh ⁊ clan<span class="ex">n</span>a
 Rugr<span class="ex">aigh</span>e slio<span class="ex">chd</span> Eimhir Fhion<span class="ex">n</span> re nabha<span class="ex">r</span>ta<span class="ex">r</span> Mui<span class="ex">m</span>hnidh ⁊ fir a<span class="ex">n</span>
 taoibh ades ma<span class="ex">r</span> ata clan<span class="ex">n</span> cha<span class="ex">rr</span>tha ⁊ siol <span class="ex">m</span>Briai<span class="ex">n</span>, slio<span class="ex">chd</span> Eir(e)moin o' fuil <span class="ex">Con</span>a<span class="ex">cht</span>uidh ⁊ Laighnigh ⁊ an rioghrigh Albanach.
 Írial fáigh mh<span class="ex">a</span>c Eiremhoin na rí, Eithrial mh<span class="ex">ac</span> Íreil na<span class="ex">r</span> aontrebh
 an slio<span class="ex">chd</span> soin. Eiremhoin go haimsir ríghe <span class="sup" title="By Beatrix Färber">Iugh</span>aine Mhóire mh<span class="ex">ic</span>
 Eoch<span class="ex">adha</span> bhúaghuidh mhic Duacha Laghr<span class="ex">aigh</span> mic Fiach<span class="ex">ach</span>
 Tolgan<span class="ex">n</span>r<span class="ex">aigh</span> mic Mu<span class="ex">ir</span>edh<span class="ex">aigh</span> Bolgr<span class="ex">aigh</span> mhic Simóin Bhric mic
 Aodhain glais mhic Núaghad Fin<span class="ex">n</span>fail mic Giallchad mic Ailealla
 Olchaoin mic Siorna Siorgal<span class="ex">aigh</span> mic Déin mic Deamhain mic
 Roithe<span class="ex">cht</span>aigh mic Maoin mic Aongh<span class="ex">us</span> Olmucadh mic Fiach<span class="ex">ach</span>
 Labhr<span class="ex">adha</span> mic Smirghuill m<span class="ex">ic</span> Enbhotha m<span class="ex">ic</span> Tighea<span class="ex">r</span>nais m<span class="ex">ic</span>
 Follaigh m<span class="ex">ic</span> Eithreoil m<span class="ex">ic</span> Íriail fhaigh m<span class="ex">ic</span> Eireamhoi<span class="ex">n</span> ⁊ do
 roin<span class="ex">n</span>eadh <span class="ex">dá</span> threibh do threibh Eiremhoi<span class="ex">n</span> ó aimsir Iughuin<span class="ex">n</span>e
 Mhoir .i. treabh Chobhuigh chaoilmbhregh ⁊ trebh Laoghu<span class="ex">ir</span>
 Lu<span class="ex">ir</span>c. a<span class="ex">chd</span> ge do bhád<span class="ex">ar</span> cúig m<span class="ex">ic</span> fhic<span class="ex">éad</span> ag Íuguin<span class="ex">n</span>e mo<span class="ex">r</span> ní
 roibhe coróin na rioga<span class="ex">chd</span>a, a<span class="ex">chd</span> ag slio<span class="ex">chd</span> Deisi dhiobh .i. siol
 Chobhuidh Caoil mBregh ⁊ slio<span class="ex">chd</span> Laogha<span class="ex">ir</span>e Lu<span class="ex">ir</span>c; a<span class="ex">r</span> shlio<span class="ex">chd</span> 
 Laogu<span class="ex">ir</span>e ata a<span class="ex">n</span> c<span class="ex">éad</span> ri Fergh<span class="ex">us</span> tainig an Albai<span class="ex">n</span> .i. F<span class="ex">er</span>gh<span class="ex">us</span> m<span class="ex">ac</span>
 F<span class="ex">er</span>chu<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ic</span> F<span class="ex">er</span>adh<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">ic</span> Laogha<span class="ex">ir</span> Lu<span class="ex">ir</span>c m<span class="ex">ic</span> Íuguin<span class="ex">n</span>e Mhoir
 ag si<span class="ex">n</span> an ch<span class="ex">éad</span> rí tainic a<span class="ex">r</span> Albain do<span class="ex">na</span> Scotach<span class="ex">uibh</span> no do <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span>uibh</span>,
 ni roibh a<span class="ex">chd</span> en rí a<span class="ex">r</span> Gaoidhealuibh go [techt] rígh
 F<span class="ex">er</span>gh<span class="ex">us</span> go hAlbuin antua<span class="ex">ir</span>im 300. bliagan re ginemuin<span class="ex">n</span> C<span class="ex">ri</span>ost ⁊ 
 adeir foiren<span class="ex">n</span> eile g<span class="ex">ur</span> ab ceithre ch<span class="ex">éad</span>. a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">chd</span> Chobhuighe
 Caolmbhreagh ata urmhór riogh Alban ⁊ Eirion<span class="ex">n</span>, do rin<span class="ex">n</span>eadh da

<span class="fa fa-bookmark" title="p.150" id="pb.150"> p.150</span>
 threibh do Sli<span class="ex">ochd</span> cobuidh cháol mhbhreg ag Aongh<span class="ex">us</span> Tu<span class="ex">ir</span>igh
 Temhr<span class="ex">ech</span> m<span class="ex">a</span>c Eath<span class="ex">ach</span> Ailtletain m<span class="ex">ic</span> Oilill Chaisfiacl<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">ic</span> Conla
 Chrúaidh chealg<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">ic</span> Ia<span class="ex">rr</span>uin<span class="ex">n</span> Ghleo Fath<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">ic</span> Meilge
 Molfuigh m<span class="ex">ic</span> Cobh<span class="ex">uighe</span> Chaoilbhregh, da m<span class="ex">a</span>c ag Aongh<span class="ex">us</span>
 Tu<span class="ex">ir</span>mech .i. En<span class="ex">n</span>a aignech ⁊ Fiachuidh fe<span class="ex">a</span>rmha<span class="ex">ra</span>, <span class="ex">ar</span> shlio<span class="ex">chd</span> En<span class="ex">n</span>a
 Aign<span class="ex">igh</span> ata clan<span class="ex">n</span> Cuin<span class="ex">n</span> C<span class="ex">éad</span> C<span class="ex">athach</span>. a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">chd</span> fiach<span class="ex">ach</span> fir ma<span class="ex">r</span>a
 ata a<span class="ex">n</span> rioghr<span class="ex">igh</span> Albanach. Con<span class="ex">n</span> c<span class="ex">éad</span> c<span class="ex">athach</span> m<span class="ex">a</span>c Feilidhmi
 Re<span class="ex">cht</span>mu<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ic</span> Tuath<span class="ex">ail</span> Te<span class="ex">cht</span>mhu<span class="ex">ir</span>e mhic Fiach<span class="ex">ach</span> Fion<span class="ex">n</span>ola m<span class="ex">ic</span> Criamhuin Niana<span class="ex">ir</span>
 mhic Lugh<span class="ex">ach</span> Ria<span class="ex">m</span>h nDerg m<span class="ex">ic</span> nattri fin<span class="ex">n</span>emhn<span class="ex">a</span> mac
 Eoch<span class="ex">adha</span> Feighl<span class="ex">igh</span> m<span class="ex">ic</span> Roighnruaidh m<span class="ex">ic</span> Easamai<span class="ex">n</span> Eamhna m<span class="ex">ic</span>
 Blatha<span class="ex">cht</span> m<span class="ex">ic</span> Labhradha Lu<span class="ex">ir</span>c m<span class="ex">ic</span> En<span class="ex">n</span>a Aignidh. m<span class="ex">a</span>c ag Con<span class="ex">n</span> .i. a<span class="ex">r</span>t;
 m<span class="ex">a</span>c ag Art Cormac, m<span class="ex">a</span>c ag Cormac Cairbre, dias m<span class="ex">a</span>c Ca<span class="ex">ir</span>bre
 Lifeach fiachuir .i. Fiachuidh Straifdine ⁊ Eoch<span class="ex">aidh</span> Duibhlén.
 Slio<span class="ex">chd</span> Fiach<span class="ex">uidh</span> Sdraibhdine Muireadach Tírech, Eoch<span class="ex">aidh</span>
 Maomegon m<span class="ex">a</span>c Mu<span class="ex">ir</span>edh<span class="ex">aigh</span> Thírigh. cúiger m<span class="ex">a</span>c ag Eoch<span class="ex">aidh</span>
 Maoimeghon a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> rabha slio<span class="ex">chd</span> .i. Niall Naoighiall<span class="ex">ach</span> ⁊ Brian ⁊ 
Fiachra. Ó Niall Naoighiall<span class="ex">a</span> do siol<span class="ex">aigh</span> clan<span class="ex">n</span> Neill na hEirin uile,
 Ó Bria<span class="ex">n</span> m<span class="ex">a</span>c Eoch<span class="ex">adha</span> Maoimeghon mora<span class="ex">n</span> dfheruibh Con<span class="ex">n</span>a<span class="ex">cht</span>,
 ó Fhiachuidh atha<span class="ex">ir da</span>thi m<span class="ex">i</span>c Fiachr<span class="ex">ach</span> mora<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> shlio<span class="ex">chd</span>
 a Con<span class="ex">n</span>a<span class="ex">cht</span> agus a n-Uiltuibh. Clan<span class="ex">n</span> Eoch<span class="ex">adha</span> Duiblein m<span class="ex">ic</span> Ca<span class="ex">ir</span>bre
 Lithfech m<span class="ex">ic</span> Cormuic .i. triu<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c re anaba<span class="ex">r</span>tba<span class="ex">r</span> na tri Cholla,
 Colla Uais, Colla Dha Chrioch, Colla Mean<span class="ex">n</span>, ana<span class="ex">m</span>an<span class="ex">n</span> Baisde, Ca<span class="ex">ir</span>eall,
 ⁊ Aodh ⁊ Mu<span class="ex">ir</span>edh<span class="ex">ach</span>, as b<span class="ex">er</span>t a<span class="ex">n</span> file:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg">Cairel c<span class="ex">éad</span> ain<span class="ex">m</span> Choll<span class="ex">a</span> Uas<br/>Aódh Coll Mean<span class="ex">n</span> go mor chrúas<br/>Muiredhach Colla Dha Chrioch<br/>Do budh urra <sup id="fnref:2.footnotes">2<a href="#fn:2.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> re heisíoth</li></ol></blockquote></p><p>Gabhais Collúas m<span class="ex">ac</span> Eoch<span class="ex">adha</span> Duibhlen righe nEiren<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span>
 bliagain daois Ch<span class="ex">rios</span>d 322 ⁊ do bhí ceithre bliaghna n<span class="ex">a</span> r<span class="ex">ígh</span>
 Eir<span class="ex">enn</span> g<span class="ex">ur</span> éighridh Mu<span class="ex">ir</span>edhach Tiredhach le nert sl<span class="ex">uaigh</span> g<span class="ex">ur</span> ch<span class="ex">ur</span>
 cath a<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span> ttri Cholluibh g<span class="ex">ur</span> fogi<span class="ex">r</span> go hAlbuin iad, go fua<span class="ex">ir</span> siad
 feruin<span class="ex">n</span> iom<span class="ex">dha</span> an<span class="ex">n</span>. oir do bhi Oileach inghin ríogh Alba<span class="ex">n</span>
 a mhathair. Anai<span class="ex">m</span>sir Chormuic Fhin<span class="ex">n</span> do bheith na rí<span class="ex">gh</span> a<span class="ex">r</span>
 Albuin 362. Do chaithed<span class="ex">ar</span> sel dai<span class="ex">m</span>sir a nAlbui<span class="ex">n</span> go ndainic do
 Mu<span class="ex">ir</span>ech<span class="ex">adh</span> Tirech .i. ri Eiren<span class="ex">n</span> g<span class="ex">ur</span> fhas cogagh eider é ⁊ Ulltuigh .i.
 clan Rugruidhe g<span class="ex">ur</span> chu<span class="ex">ir</span> fis a<span class="ex">r</span> chloin<span class="ex">n</span> dherbhratha<span class="ex">r</span> atha<span class="ex">r</span> go
<span class="fa fa-bookmark" title="p.152" id="pb.152"> p.152</span>
 hEirin<span class="ex">n</span> do coghna<span class="ex">m</span>h leis anaghuidh cloin<span class="ex">n</span>e Rugr<span class="ex">uidh</span>e ⁊ choicrioch
 i. a<span class="ex">r</span> na trí Colluibh. Do fregad<span class="ex">ar</span> r<span class="ex">ígh</span> Eiren<span class="ex">n</span> ⁊ do rin<span class="ex">n</span>ed<span class="ex">ar</span> cogadh
 neimhnich re clannuibh Rughr<span class="ex">uidh</span>e, g<span class="ex">ur</span> thuite Fergh<span class="ex">u</span>s afoga .i.
 r<span class="ex">í</span> Ull<span class="ex">ad</span> ⁊ a triu<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c leo ⁊ do ghlachadar feí<span class="ex">n</span> orlamhu<span class="ex">m</span>us chúig
 Ul<span class="ex">ad</span> ⁊ oillt<span class="ex">ri</span>an choigidh Con<span class="ex">n</span><span class="ex">ocht</span> ⁊ mora<span class="ex">n</span> do shochruibh oile do
 le<span class="ex">a</span>n re na slio<span class="ex">chd</span> na ndiaighe ó ríoghuibh Eirenn. Iomthos Colla
 Uais a<span class="ex">r</span> chriochnuaghadh a<span class="ex">n</span> coguidh si<span class="ex">n</span> do iompoigh a<span class="ex">r</span> ais
 dAlbui<span class="ex">n</span> ⁊ do fháguibh n<span class="ex">a</span> socu<span class="ex">ir</span> si<span class="ex">n</span> uile aga bhrathribh. ⁊ a<span class="ex">r</span>
 caithemh chúig bliaghna deg dhó in<span class="ex">n</span>te do chúaidh a<span class="ex">r</span> sáorchua<span class="ex">ir</span>t
 dEirin<span class="ex">n</span> go bfua<span class="ex">ir</span> bás a<span class="ex">n</span> Temhruigh n<span class="ex">a</span> ríogh <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o domini</span> 335.
 Ceithre mic mhaithe ag Colla úais .i. Eochuidh ⁊ Fiachra Tort ⁊ 
 Feradhach ⁊ Maine. a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">chd</span> eoch<span class="ex">adha</span> ata clan<span class="ex">n</span> Domhnuill
 anAlbuin<span class="ex">n</span> ⁊ a nEirin<span class="ex">n</span> uile. a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">chd</span> Fiach<span class="ex">rach</span> Tort atait
 Turtruighe ⁊ fir Lu<span class="ex">ir</span>g. A<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">chd</span> Feraghuid ataid fir Lí ⁊ fir
 Lacha. Ni heol dhúin<span class="ex">n</span> slio<span class="ex">chd</span> a<span class="ex">r</span> Maine. Do fhás slio<span class="ex">chd</span> maith
 anEirin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> Cholla <span class="ex">Dha</span> Ch<span class="ex">rio</span>ch .i. Maguigir n<span class="ex">a</span> Chen<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> Cuin<span class="ex">n</span>dáoi
 Fh<span class="ex">er</span>manach. Mag Mathga<span class="ex">m</span>hna na cen<span class="ex">n</span> ar cuin<span class="ex">n</span>taoi Muinechan.
 Ó hAn<span class="ex">n</span>lúain ⁊ o Cell<span class="ex">ech</span> ⁊ m<span class="ex">or</span>an oile. Ni fhaca me abhe<span class="ex">a</span>g scriobha
 do shlio<span class="ex">chd</span> Colla Mean<span class="ex">n</span> a<span class="ex">chd</span> a<span class="ex">n</span> dechuidh sa negluis diobh do
 dháoinibh naomtha. Do bhí iomad do dh<span class="ex">ao</span>namh naomtha na
 hAlban ⁊ na hEirin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">chd</span> n<span class="ex">a</span> trí Coll<span class="ex">a</span>. Ag so a<span class="ex">n</span> lin<span class="ex">n</span>e dir<span class="ex">ech</span>
 anúas ó Choll<span class="ex">a</span> Úais do ghinedh Eoch<span class="ex">aidh</span> ó Colla Úas, do ginedh
 Ca<span class="ex">rr</span>a<span class="ex">n</span> ó Eoch<span class="ex">aidh</span>, do gined Ea<span class="ex">r</span>c ó Cha<span class="ex">rr</span>a<span class="ex">n</span> do gined Maine ó
 Ea<span class="ex">r</span>c, do gine<span class="ex">a</span>d F<span class="ex">er</span>gh<span class="ex">us</span> ó Maine, do ghine<span class="ex">a</span>dh Gothfruigh ó
 F<span class="ex">er</span>gh<span class="ex">us</span>, do ginedh Niallgh<span class="ex">us</span> ó Gotfruigh. Geine<span class="ex">a</span>lach mic
 Domh<span class="ex">nuill</span> cl<span class="ex">oinni</span> cheall<span class="ex">aigh</span>, Flan<span class="ex">n</span>agan m<span class="ex">a</span>c Taoidhg m<span class="ex">ic</span> fir
 mha<span class="ex">r</span>a, m<span class="ex">ic</span> Taoidg m<span class="ex">i</span>c Lochl<span class="ex">aiun</span>, m<span class="ex">i</span>c A<span class="ex">ir</span>t m<span class="ex">i</span>c Fiana<span class="ex">cht</span> m<span class="ex">i</span>c
 Dom<span class="ex">nuill</span> o fuilid clan<span class="ex">n</span> Domh<span class="ex">nuill</span> cl<span class="ex">oinne</span> Ceall<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">i</span>c Colgan m<span class="ex">ic</span>
 Ceall<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">i</span>c Tuath<span class="ex">ail</span> mic Maoldúine m<span class="ex">i</span>c Tuadain m<span class="ex">i</span>c Tuathail
 m<span class="ex">i</span>c Daimhnin mic Ca<span class="ex">ir</span>bre m<span class="ex">i</span>c Doim-a<span class="ex">ir</span>gid m<span class="ex">i</span>c Niallgh<span class="ex">us</span>a.
 Do ginedh Suibhne ó Niallgh<span class="ex">us</span>a do ginedh Me<span class="ex">a</span>rghach ó
 Shuibhne, do ginedh Solo<span class="ex">mh</span> ó Merghach do ghinedh
 Giolla Oghamhnan o Solc<span class="ex">amh</span>. Ase a<span class="ex">n</span> Gioll<span class="ex">a</span> Ogamhnansa
 ontainic clan Dom<span class="ex">nuill</span> <span class="pn">Ros Laogh</span> ó dherbhratha<span class="ex">ir</span> do Ghioll<span class="ex">a</span>
 Bhríde m<span class="ex">a</span>c Gioll<span class="ex">a</span> Ogha<span class="ex">mh</span>na. ⁊ is e Giolla Ogha<span class="ex">mh</span>na<span class="ex">n</span>
 do thog <span class="pn">mainisdir na Sgríne</span> a<span class="ex">n</span> Tíre ía<span class="ex">r</span>ach acun<span class="ex">n</span>taoi <span class="pn" title="county">Shligech</span>
 accoigidh Chon<span class="ex">n</span><span class="ex">ocht</span> ⁊ ata ain<span class="ex">m</span> féin in<span class="ex">n</span>te. Giolla Bríde m<span class="ex">ac</span>

<span class="fa fa-bookmark" title="p.154" id="pb.154"> p.154</span>
 Gioll<span class="ex">a</span> Ogho<span class="ex">mh</span>nan mh<span class="ex">i</span>c ⁊ úaidhe Toisigh Ea<span class="ex">rr</span> Gaoidheal. ⁊ 
 ó Cholla a<span class="ex">r</span> mbeith dhó ame<span class="ex">a</span>sg achinnigh anEirin<span class="ex">n</span> .i. ón clan<span class="ex">n</span>
 n<span class="ex">a</span> cColladh ma<span class="ex">r</span> atáid Manch<span class="ex">aidh</span> ⁊ Mathdamn<span class="ex">adh</span> .i. cin<span class="ex">n</span>e<span class="ex">a</span>dh
 Meguigir ⁊ Megmathgha<span class="ex">m</span>hna ta<span class="ex">rr</span>la do naicme soi<span class="ex">n</span> coin<span class="ex">n</span>e ⁊ 
 comhdhail do bheith e<span class="ex">a</span>ta<span class="ex">r</span>tha af<span class="ex">er</span>man<span class="ex">ach</span> an duithigh Meguighir,
 ⁊ bá do nadhbha<span class="ex">r</span>uibh ma gnoidhighib Giolla Bhríghde go cuide
 duichthe do thabha<span class="ex">ir</span> dhó <span class="ex">do</span> tíre féin o do bhí se a<span class="ex">ir</span> dhíobra o
 na dhuchas ó ne<span class="ex">a</span>rt Lochlan<span class="ex">n</span>ach ⁊ Fion<span class="ex">n</span>ghallach. O do chon<span class="ex">n</span>ui<span class="ex">r</span>c
 Gille Bride sluaghe mór do dháoinibh óga ur<span class="ex">r</span>u<span class="ex">nn</span>ta sa noire<span class="ex">chtas</span> ⁊ 
 iad fabha<span class="ex">r</span>ach dho fein, asi chomha do ia<span class="ex">r</span> se a<span class="ex">r</span> acha<span class="ex">ir</span>dibh a<span class="ex">n</span>
 tuillfedh sa<span class="ex">n</span> líos do bhí abhfogas sa naite do dhaoinibh do leigen<span class="ex">n</span>
 leis dalba<span class="ex">n</span> mar dhúil go ttugadh se se<span class="ex">a</span>lbh adhúcha ⁊ a choda
 féin di. Do ghluas Gioll<span class="ex">a</span> Bríde dionsuige n<span class="ex">a</span> hAlban ⁊ a<span class="ex">n</span>
 chuidea<span class="ex">cht</span>a s<span class="ex">in</span> leis ⁊ ta<span class="ex">n</span>gad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">r</span> tir, tugsad sgathuidh ⁊ 
 ion<span class="ex">n</span>suighthe mionca a<span class="ex">r</span> ane<span class="ex">a</span>sgca<span class="ex">ir</span>dibh a<span class="ex">r</span> fe<span class="ex">a</span>dh ai<span class="ex">m</span>s<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> triobloide,
 oir do bí anai<span class="ex">mh</span>de laidir lionmh<span class="ex">ur</span> sa nai<span class="ex">m</span>sir s<span class="ex">in</span>. Do bí a<span class="ex">n</span>
 roibh o mhanu<span class="ex">inn</span>, go ha<span class="ex">r</span>cuibh doilenuibh ag Lochla<span class="ex">nn</span>achuibh ⁊ 
 a<span class="ex">n</span> rabh o Dhún Bretan go catuibh atúath <span class="ex">do</span> hoirire ⁊ a<span class="ex">r</span> mha<span class="ex">ir</span>
 do Ghaoidhe<span class="ex">al</span>uibh n<span class="ex">a</span> bhferan soin accoilltibh ⁊ a<span class="ex">n</span> sleibhtibh <span class="ex">do</span>
 ndiden fein ⁊ a<span class="ex">n</span> deiredh na hai<span class="ex">m</span>sire s<span class="ex">in</span> do bhí m<span class="ex">a</span>c maith ag
 Giolla Bride a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> go hio<span class="ex">m</span>la<span class="ex">n</span> ⁊ go hoirrdherc<span class="ex">as</span>, ta<span class="ex">rr</span>la don
 chuide<span class="ex">cht</span> bhig s<span class="ex">in</span> do bhí ag le<span class="ex">a</span>nmhu<span class="ex">in</span> Gille Bride ⁊ Somu<span class="ex">ir</span>le go
 rabhad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">r</span> sleibhtibh ⁊ a coiltibh a<span class="ex">ir</span>d gobha<span class="ex">r</span> ⁊ n<span class="ex">a</span> morbha<span class="ex">ir</span>ne.
 ⁊ ta<span class="ex">n</span>gh<span class="ex">a</span>s orrtha ansoi<span class="ex">n</span> slúag m<span class="ex">ór</span> do Lochl<span class="ex">annach</span>uibh
 ⁊ dfion<span class="ex">n</span>ghall<span class="ex">aibh</span>, crui<span class="ex">nn</span>ighid a<span class="ex">n</span> tiomchall Somu<span class="ex">ir</span>le an rabha
 do shoighdeoruibh aige ⁊ muin<span class="ex">n</span>tir na caora<span class="ex">cht</span> <sup id="fnref:3.footnotes">3<a href="#fn:3.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ⁊ cu<span class="ex">ir</span>id tús
 ⁊ deir<span class="ex">eadh</span> orrtha. Ta<span class="ex">r</span>ges Somuile anordughadh blá<span class="ex">ir</span> íad ⁊ 
 tug taisben<span class="ex">adh</span> mor do nai<span class="ex">mh</span>uid íonta. ion<span class="ex">n</span>us go ttug t<span class="ex">ri</span> hua<span class="ex">ir</span>e n<span class="ex">a</span>
 <span class="ex">b</span>fíaghnuis a<span class="ex">n</span>en chuide<span class="ex">cht</span> g<span class="ex">ur</span> shaoilad<span class="ex">ar</span> g<span class="ex">ur</span> ab t<span class="ex">ri</span> cuide<span class="ex">cht</span> do
 bhí an<span class="ex">n</span>. Do ion<span class="ex">n</span>suigh íar s<span class="ex">in</span> íad ⁊ brisder orrtha le Somhu<span class="ex">ir</span>le ⁊ le
 na muin<span class="ex">n</span>tir, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">us</span> nar phill on rúaig gur chu<span class="ex">ir</span> atúath ta<span class="ex">r</span> abhan
 tsheile íad ⁊ a<span class="ex">n</span> chuid fua<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">ir</span>drigh dhiobh don<span class="ex">a</span> hoilenuibh,
 Nior sgu<span class="ex">ir</span> do nobu<span class="ex">ir</span> s<span class="ex">in</span> no g<span class="ex">ur</span> glan se an taobh sía<span class="ex">r</span> dAlban o
 Locl<span class="ex">annach</span>uibh, a<span class="ex">cht</span> oilein Fion<span class="ex">n</span> Locl<span class="ex">ann</span>, re naba<span class="ex">r</span>thar <span class="pn" title="island">In<span class="ex">n</span>si Gall</span>
 ⁊ búaig a<span class="ex">r</span> nai<span class="ex">mh</span>dibh sg<span class="ex">ach</span> áonlatha<span class="ex">ir</span> aig. Do chaith ai<span class="ex">m</span>sir se<span class="ex">a</span>l 
 re cogadh ⁊ seal oile re siochtain go ndechuidh se re slúagh
 abfogh<span class="ex">us</span> do <span class="pn" title="city">Ghlaschú</span>, g<span class="ex">ur</span> mhurt a pheidsi fein é, tug chen<span class="ex">n</span>
 dion<span class="ex">n</span>suigh a<span class="ex">n</span> ríogh <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span> 1180. Adeir adhàoin féin n<span class="ex">ach</span> do
 gheinea<span class="ex">mh</span> coguidh anaghuidh a<span class="ex">n</span> rí do chúaidh sé a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> siob<span class="ex">hal</span>
 sin <span class="ex">acht</span> dfhaghil siochan, oir is mo do cheannsuidh desca<span class="ex">r</span>dibh a<span class="ex">n</span>
 rí na an derna sé do chogad a<span class="ex">ir</span>. Do bhí cl<span class="ex">ann</span> mhaith ag Somha<span class="ex">ir</span>le

<span class="fa fa-bookmark" title="p.156" id="pb.156"> p.156</span>
 .i. Dubhghall ⁊ Raghn<span class="ex">all</span> ⁊ a<span class="ex">n</span> Gall m<span class="ex">a</span>c Sgillin m<span class="ex">ar</span> ain<span class="ex">m</span> a<span class="ex">r</span>
 a<span class="ex">n</span> fer s<span class="ex">in</span> fuil cl<span class="ex">ann</span> a<span class="ex">n</span> Ghoill sna glin<span class="ex">n</span>ib. Be<span class="ex">a</span>thog inghen
 Shomhu<span class="ex">ir</span>le do bhí 'n<span class="ex">a</span> mnaoi riagalta ⁊ 'na cailligh dhuibh, así do
 thoguibh tea<span class="ex">m</span>pall <span class="pn">Cha<span class="ex">ir</span>inis</span> an <span class="pn">Uibhist</span>. Do gabh Dughall m<span class="ex">a</span>c
 Somu<span class="ex">ir</span>le cen<span class="ex">n</span>as <span class="pn">Eirgaoidh<span class="ex">eal</span></span> ⁊ Ladha<span class="ex">ir</span>na, gabhuis Ragn<span class="ex">all</span> ⁊ 
 <span class="sup" title="By Beatrix Färber">a</span> shlio<span class="ex">chd</span> go h-<span class="pn">Ion<span class="ex">n</span>sibh Gall</span> ⁊ cin<span class="ex">n</span>tire ⁊ <span class="sup" title="By Beatrix Färber">a</span> shlio<span class="ex">chd</span> 'na dhíaidh.</p><p>Ragnall rí <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> ⁊ oirire Gaoidhe<span class="ex">a</span>l ce<span class="ex">a</span>n<span class="ex">n</span> socha<span class="ex">ir</span> ⁊ badha
 einigh ⁊ enghnomh Ghall ⁊ Gaoidh<span class="ex">eal</span>, do cu<span class="ex">mh</span>duighedh <span class="ex">tri</span>
 mainisdrech leis .i. mainisd<span class="ex">er</span> manach dubh a n-<span class="pn">Í</span> anoir dé ⁊ 
 Cholu<span class="ex">im</span> Chile ⁊ mainisd<span class="ex">er</span> chaillech ndubh san bhaile c<span class="ex">eth</span>n<span class="ex">a</span> ⁊ 
 mainisd<span class="ex">er</span> maisach líath a <span class="pn">Saghadal</span> ⁊ asé fos do chu<span class="ex">mh</span>d<span class="ex">uigh</span> órd
 ríaghalt Mholaisi. Bíadh fios agad g<span class="ex">ur</span> be Ragn<span class="ex">all</span> ⁊ anea<span class="ex">r</span>t is mo
 do bhí ag rí Alasda<span class="ex">ir a</span>naguidh ríogh <span class="pn">Lochl<span class="ex">ann</span></span> fa nam a<span class="ex">n</span> tug
 na hoilein ona Lochl<span class="ex">anna</span>cuibh ⁊ na dhíaigh s<span class="ex">in</span> a<span class="ex">r</span> faghail
 croisi ó Sherusalai<span class="ex">m</span> dhó ⁊ a<span class="ex">r</span> caithemh chu<span class="ex">ir</span>p c<span class="ex">ri</span>osd ⁊ a<span class="ex">r</span> cor
 ola fa<span class="ex">ir</span> do ég sé ⁊ do hagnuiceadh an reilic oghra<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> Í é <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o
 domini</span> 1200 ⁊ . bl<span class="ex">iaghn</span>a. Corra ai<span class="ex">m</span>sir na dhíaidh só do marbhadh
 Rag<span class="ex">nall</span> m<span class="ex">ac</span> Gof<span class="ex">raigh</span> rí Fion<span class="ex">n</span> Gall ameam le hamhl<span class="ex">amh</span> m<span class="ex">a</span>c
 Gofr<span class="ex">aigh</span> <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span> 1224  <sup id="fnref:4.footnotes">4<a href="#fn:4.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ⁊ úaidh so amach tainic cert a<span class="ex">r</span> Insi
 Gall ag Rag<span class="ex">nall</span> ⁊ ag s<span class="sup" title="By Beatrix Färber">l</span>ío<span class="ex">chd</span>  na dhiadh, oir is sí inghen
 Amhlamh Dheirg m<span class="ex">i</span>c m<span class="ex">i</span>c Gothfr<span class="ex">aigh</span> matha<span class="ex">ir</span> Ragn<span class="ex">aill</span> m<span class="ex">i</span>c
 Somhu<span class="ex">ir</span>le. Do bí an ingensi Aml<span class="ex">amh</span> oigre dligach atha<span class="ex">ir</span>, ⁊ 
 adeisi d<span class="ex">er</span>bh<span class="ex">ra</span>th<span class="ex">ar</span>. i. Ragnall amhla<span class="ex">m</span>h dubh.</p><p>Tangad<span class="ex">ar</span> tea<span class="ex">chd</span> ó Temhr<span class="ex">aigh</span> Domh<span class="ex">nall</span> m<span class="ex">a</span>c Ragn<span class="ex">aill</span> do
 ghabh cen<span class="ex">n</span><span class="ex">as</span> In<span class="ex">n</span>si Gall ⁊ urmh<span class="ex">or</span> Gaoidh<span class="ex">eal</span>. Do bhí clan<span class="ex">n</span> mhaith
 aige .i. Aongh<span class="ex">us</span> mór a<span class="ex">n</span> tóighre ⁊ Alusda<span class="ex">ir</span> on shiolioduidh clan<span class="ex">n</span>
 Domh<span class="ex">naill</span> ren<span class="ex">n</span>a, m<span class="ex">i</span>c Uillia<span class="ex">m</span> a chuigidh Chono<span class="ex">cht</span> ⁊ clan<span class="ex">n</span> tSídhigh
 na Muman .i. o Siothach a<span class="ex">n</span> Dornai<span class="ex">n</span> m<span class="ex">a</span>c Eachuin m<span class="ex">i</span>c Alusdar ⁊ 
 mi cheile.</p><p>Aongh<span class="ex">us</span> m<span class="ex">or</span> m<span class="ex">ac</span> Domn<span class="ex">ai</span>ll m<span class="ex">ic</span> Raghnaill do ghabh ionadh
 atha<span class="ex">r</span> ⁊ is re lin<span class="ex">n</span> do éiridh cogadh na m[B]ailliolach ⁊ na nBraoiseach
 Do gabh slio<span class="ex">chd</span> Dubhgoill m<span class="ex">ic</span> Somuile do<span class="ex">n</span> táoibh na mBáilleolach
 ⁊ slio<span class="ex">chd</span> Ragnaill m<span class="ex">ic</span> Somhuile a<span class="ex">r</span> taoibh <span class="ps">Roibiort Braois</span>,
 ion<span class="ex">n</span><span class="ex">us</span> go rabha a nuile ga<span class="ex">r</span>asdon ó <span class="pn">Inbher Feothfa<span class="ex">r</span>amh</span> an <span class="pn">Ros</span> go
 <span class="pn">Maol Cinn Tíre</span> ag m<span class="ex">ac</span> Dubhghoill fedh na hai<span class="ex">m</span>sir sin, ⁊ a<span class="ex">n</span>
 slio<span class="ex">chd</span> s<span class="ex">in</span> Raghn<span class="ex">aill</span> fa cuing anamhad Do bhí slio<span class="ex">chd</span> maith a<span class="ex">r</span>
 Aongh<span class="ex">us</span> mór .i. Aongh<span class="ex">us</span> Óg a<span class="ex">n</span> toighre ⁊ Eoine or shioluighe
 clan<span class="ex">n</span> Eoine <span class="pn">Ai<span class="ex">r</span>d na Murchan<span class="ex">n</span></span> ⁊ Alasda<span class="ex">ir</span> or shioluidh cl<span class="ex">ann</span> Alasda<span class="ex">ir</span>
<span class="fa fa-bookmark" title="p.158" id="pb.158"> p.158</span>
 ⁊ Aong<span class="ex">us</span> n<span class="ex">a</span> Con<span class="ex">n</span>luighe ó bhf<span class="ex">uil</span> cl<span class="ex">ann</span> Donc<span class="ex">haidh</span> ⁊ <span class="on" title="family">Robersdonuigh</span>
 ⁊ íom<span class="ex">dha</span> re na sg<span class="ex">ri</span>obhadh a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> n-Aongh<span class="ex">us</span> Mo<span class="ex">r</span> s<span class="ex">in</span> n<span class="ex">ach</span> fuil a<span class="ex">n</span>
 so. Do ég sé níle <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o do<span class="ex">m</span>ini</span> 1234. <sup id="fnref:5.footnotes">5<a href="#fn:5.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Aongh<span class="ex">us</span> Og m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">us</span>
 Mhoir m<span class="ex">ic</span> Do<span class="ex">mnuill</span> m<span class="ex">ic</span> Rag<span class="ex">nuill</span> m<span class="ex">ic</span> Somhu<span class="ex">ir</span>le a<span class="ex">r</span>fhlath uasal
 eghna<span class="ex">mhach</span> In<span class="ex">n</span>si Gall do phós sé inghen Cuin<span class="ex">n</span>bhuighe Í Cathán así
 fa matha<span class="ex">ir</span> d'Eoin m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">uis</span>. ⁊ is le tainic a<span class="ex">n</span> tshochra nemh
 ghnathach a hEirin<span class="ex">n</span> .i. cethra<span class="ex">r</span>a<span class="ex">r</span> fich<span class="ex">éad</span> do chlan<span class="ex">n</span>uibh lu<span class="ex">chd</span>
 oire<span class="ex">cht</span>a or siol<span class="ex">uighe</span> ceithre teghl<span class="ex">aigh</span> fich<span class="ex">éad</span> a nAlbain. Do bhí
 m<span class="ex">a</span>c oile ag Aongh<span class="ex">us</span> .i. Eoin og an Fraoich, or shiol<span class="ex">aighe</span> cl<span class="ex">ann</span>
 Eaaín <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Co<span class="ex">m</span>ha<span class="ex">n</span></span> re a<span class="ex">n</span> rait<span class="ex">ear</span> cl<span class="ex">ann</span> Dom<span class="ex">naill an</span> Fhraoich.
 a<span class="ex">n</span> tAongh<span class="ex">us</span> og s<span class="ex">in</span> dég anìle. achoirp c<span class="ex">ur</span> an Í <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span> 1306.
 Gabhas Eoin m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">uis</span> Óig íonadh atha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">r</span>d chen<span class="ex">n</span><span class="ex">as</span> <span class="pn">Insi Gall</span>. Do bhí slio<span class="ex">chd</span> maith a<span class="ex">ir</span> .i. triuir m<span class="ex">a</span>c <span class="ex">eader</span> é ⁊ An<span class="ex">n</span>a
 inghen Rúaghr<span class="ex">aidhe</span> m<span class="ex">i</span>c Ailin ardfhlath Laga<span class="ex">r</span>na ⁊ aon inghen .i.
 Ma<span class="ex">ir</span>e. ⁊ do bí a<span class="ex">n</span> Mha<span class="ex">ir</span>e s<span class="ex">i</span>n ben phósta Echdhuin<span class="ex">n</span> m<span class="ex">i</span>c Giolla
 Eóin tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span> Dubhai<span class="ex">r</span>d ⁊ Lochla<span class="ex">nn</span> abhrathar tig<span class="ex">er</span>na Chola ⁊ 
 haghnaicedh si aní an thempall na ccaillech dubh.</p><p>C<span class="ex">éad</span> mh<span class="ex">i</span>c Eoin Rag<span class="ex">nall</span> ⁊ Gothfruighe ⁊ Aongh<span class="ex">us</span>, giodhedh
 nior phos se o altóir mátha<span class="ex">ir</span> na bhfersa. ⁊ Do c<span class="ex">uir</span> roimhe
 apósadh a nai<span class="ex">m</span>sir abáis oir do bhí a dhiol do mhnaoi in<span class="ex">n</span>te ⁊ 
 tainic a comha<span class="ex">ir</span>ligh na agh<span class="ex">aidh</span> u<span class="ex">im</span>e s<span class="ex">in</span>, or do con<span class="ex">n</span>ghas doibh
 n<span class="ex">ach</span> fuighedh se a dhiol clemhnuis <span class="ex">da</span> mbiadh oighre dent<span class="ex">a</span> ar a
 shlio<span class="ex">chd</span> a<span class="ex">r</span> tus ge do bhí sé og i<span class="ex">om</span>la<span class="ex">n</span>, u<span class="ex">im</span>e s<span class="ex">in</span> do rin<span class="ex">n</span>e beth<span class="ex">a</span> 
 <span class="ex">da</span> m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">nall</span>, asi s<span class="ex">in</span> ab<span class="ex">fuil</span> o <span class="pn">Chill Cui<span class="ex">m</span>in</span> anobu<span class="ex">ir</span>tha<span class="ex">ir</span>bh
 go habhuin<span class="ex">n</span> Seile ⁊ o abhuin<span class="ex">n</span> tSeile gus a<span class="ex">n</span> bhélleith fa thúaith, Eige,
 ⁊ rú<span class="ex">m</span> ⁊ <span class="ex">dá</span> uibhisd ⁊ na diaghs<span class="ex">in</span> do gluais sé go bun abhan<span class="ex">n</span>
 Glaschu ⁊ tri fich<span class="ex">ead</span> long fada leis ⁊ do phós <span class="ps">Ma<span class="ex">r</span>ghred ingen
 Roib<span class="ex">er</span>t Sdiubha<span class="ex">r</span>t</span> re a nabramuid rí Alba<span class="ex">n</span>, a<span class="ex">cht</span> sé do bhí an<span class="ex">n</span>
 Roib<span class="ex">er</span>t Ia<span class="ex">r</span>la Faif .i. derbratha<span class="ex">ir</span> do Roib<span class="ex">e</span><span class="ex">r</span>t  <sup id="fnref:6.footnotes">6<a href="#fn:6.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> .i. an rí ⁊ isé fa
 guibhirneoir ar Alba<span class="ex">n</span> ⁊ do rug sí deóin triur m<span class="ex">a</span>c maithe .i.
 Dom<span class="ex">nall</span> a hIle an toighre, ⁊ Eóin Mór a<span class="ex">n</span> tánaisde ⁊ Alasda<span class="ex">ir</span> 
 Ca<span class="ex">rr</span>ach a<span class="ex">n</span> tres m<span class="ex">a</span>c. Do bhí m<span class="ex">a</span>c oile ag Eóin .i. Ma<span class="ex">r</span>cos or
 ghin clan<span class="ex">n</span> Domh<span class="ex">naill</span> chnoic a<span class="ex">n</span> chlúithi an <span class="pn">Tír Eoghain</span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do
 fua<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> t-Eoinesi saoghall fada  <sup id="fnref:7.footnotes">7<a href="#fn:7.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a<span class="ex">n</span> Í Cholai<span class="ex">m</span> Chille na ai<span class="ex">m</span>sir fein
 ⁊ isé u<span class="ex">morro</span> do cumhduigh caibel an <span class="pn">Oilen Eorsaigh</span> ⁊ caibel an
 <span class="pn">Oilen Fionlagain</span> ⁊ caibel an <span class="pn">Oile<span class="ex">n</span> tSuibhne</span> con anuile ion<span class="ex">n</span>strumin<span class="ex">n</span>t
<span class="fa fa-bookmark" title="p.160" id="pb.160"> p.160</span>
 dlesdan<span class="ex">ach</span> do chu<span class="ex">m</span> uird ⁊ aifren<span class="ex">n</span> ⁊ séirbhis Dé ⁊ do bfer
 con<span class="ex">n</span>mhala chler<span class="ex">ech</span> ⁊ manach ⁊ saga<span class="ex">ir</span>t a<span class="ex">n</span> tig<span class="ex">er</span>na remraigh do
 ghnath n<span class="ex">a</span> choimhide<span class="ex">cht</span> ⁊ asé do chumhduigh mainisdir na <span class="pn">Croch
 Naomh</span> fada re n<span class="ex">a</span> bhás do ⁊ do ég se na chaislen féin a n-<span class="pn">A<span class="ex">ir</span>d
 Tóirinis</span> a<span class="ex">r</span> mbeith do manchuibh ⁊ do shaga<span class="ex">r</span>tuibh os cíon<span class="ex">n</span> achu<span class="ex">ir</span>p
 a<span class="ex">r</span> caithemh cu<span class="ex">ir</span>p ch<span class="ex">ri</span>ost ⁊ a<span class="ex">r</span> cor ola fa<span class="ex">ir</span>, tugadh go hÍ
 C<span class="ex">oluim</span> C<span class="ex">ille</span> ⁊ tanic ab ⁊ manuidh ⁊ biocoiredh n<span class="ex">a</span> co<span class="ex">mh</span>dhail
 amhl<span class="ex">aidh</span> m<span class="ex">ar</span> do dhlesdaois te<span class="ex">cht</span> aco<span class="ex">mh</span>dhail cu<span class="ex">ir</span>p riogh Fion<span class="ex">n</span>gall
 ⁊ do rin<span class="ex">n</span>ad<span class="ex">ar</span> aseirbhis ⁊ a torui<span class="ex">mh</span>e go honorach o<span class="ex">cht</span> lá ⁊ o<span class="ex">cht</span>
 naoichthe, ⁊ do chu<span class="ex">ir</span>edh a<span class="ex">n</span> aonle<span class="ex">a</span>buidh re na atha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> teampall
 oghraine <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span> 1380  <sup id="fnref:8.footnotes">8<a href="#fn:8.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ⁊ do bhí Rag<span class="ex">nall</span> m<span class="ex">a</span>c Eóin n<span class="ex">a</span> aird
 sdiubhor a<span class="ex">r</span> In<span class="ex">n</span>sibh Gall, anai<span class="ex">m</span>sir atha<span class="ex">r</span> do bheth n<span class="ex">a</span> aois á<span class="ex">r</span>suighe
 ⁊ ag riaghl<span class="ex">adh</span> os a cion<span class="ex">n</span> dó a<span class="ex">r</span> neg <span class="ex">da</span> atha<span class="ex">ir</span> do chu<span class="ex">ir</span> tion<span class="ex">n</span>ol a<span class="ex">r</span>
 úaslibh In<span class="ex">n</span>sibh Gall ⁊ a<span class="ex">r</span> bhrathribh go haonio<span class="ex">n</span>adh, ⁊ tug sé slat
 a<span class="ex">n</span> tig<span class="ex">er</span>nais <span class="ex">da</span> bhratha<span class="ex">ir</span> a c-<span class="pn">Cill Don<span class="ex">n</span>ain<span class="ex">n</span></span> a n-<span class="pn">Eige</span> ⁊ do goiredh
 m<span class="ex">a</span>c Domh<span class="ex">nuill</span> de ⁊ Domh<span class="ex">nall</span> a h-<span class="pn">Ile</span> anaighuidh ba<span class="ex">r</span>a<span class="ex">mh</span>la fher
 <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do bhfer meduighe cheall ⁊ mainisdreach a<span class="ex">n</span> Ragnallsa
 m<span class="ex">ac</span> Eoin m<span class="ex">ic</span> Aongus Óig ó na lenmhuid cl<span class="ex">ann</span> Ragh<span class="ex">naill</span> do rágh
 re n<span class="ex">a</span> shlio<span class="ex">c</span>h<span class="ex">d</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Do bhron<span class="ex">n</span> sé tír umha dferan<span class="ex">n</span> anuibhisd do
 mainisdir Íe sior<span class="ex">r</span>uidh go brath a n-onoir Dé ⁊ <span class="ps" title="saint">Choluim Chill</span>. Do
 bhí sé na ua<span class="ex">chd</span>a<span class="ex">r</span>an a<span class="ex">r</span> anoirer athúath uile ⁊ a<span class="ex">r</span> na hoileanuibh
 no g<span class="ex">ur</span> ég sé <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span>  <sup id="fnref:9.footnotes">9<a href="#fn:9.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> 1376 na mhainer féin sa<span class="ex">n</span> <span class="pn" title="castle">Chaislen Tirim</span>,
 a<span class="ex">r</span> fágbhail chuiger af<span class="ex">er</span> an<span class="ex">n</span> ara shlio<span class="ex">chd</span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Tigmid anois a<span class="ex">r</span> Dhom<span class="ex">nall</span> ahile m<span class="ex">a</span>c Eóin m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">uis</span> Oig .i. brátha<span class="ex">ir</span> Ragh<span class="ex">naill</span> ma<span class="ex">r</span>
 do gabh tigh<span class="ex">er</span>nus le toil a bhraithrech ⁊ úaisle <span class="pn">In<span class="ex">n</span>sigall</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Do bhí
 cach oile u<span class="ex">mh</span>al dhó ⁊ do phós sé <span class="ps">Ma<span class="ex">ir</span>e inghen Ia<span class="ex">r</span>la <span class="pn">Rois</span></span> ⁊ is <span class="ex">da</span>
 taoibh s<span class="ex">in</span> tainic Ía<span class="ex">r</span>la<span class="ex">cht</span> <span class="pn">Rois</span> a<span class="ex">r</span> chloin Dom<span class="ex">naill</span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do goiredh
 <span class="ps">Ía<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Rois</span></span> ⁊ m<span class="ex">a</span>c Dom<span class="ex">naill</span> ⁊ a<span class="ex">r</span>d fhlath <span class="pn">In<span class="ex">n</span>sigall</span> dhe, ataid
 io<span class="ex">m</span>ad caithrem ⁊ gnioma<span class="ex">r</span>tha a<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span> ch<span class="ex">ur</span> síos sg<span class="ex">ri</span>obhtha a<span class="ex">ir</span>
 a n-ionuighibh oile<span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do bhrisd se cath gaifech  <sup id="fnref:10.footnotes">10<a href="#fn:10.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Dhiúc Murch<span class="ex">adh</span></span>
 ag sesa<span class="ex">mh</span> a chiort fei<span class="ex">n</span> a<span class="ex">ir</span> fa Ia<span class="ex">rr</span>la<span class="ex">cht</span> <span class="pn">Rois</span>, ⁊ a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> do<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">éad</span>
 rí <span class="ps" title="King James I of Scotland">Sem<span class="ex">us</span></span> ó braighden<span class="ex">as</span> riogh Sagsan fua<span class="ex">ir</span> Dom<span class="ex">nall</span> a h-<span class="pn">Ile</span> toil
 ⁊ dai<span class="ex">n</span>ghen a<span class="ex">n</span> ríogh a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Ros</span> ⁊ a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> chuid oile <span class="ex">da</span> inbhe ⁊ do
 cu<span class="ex">ir</span>edh a<span class="ex">n</span> cen<span class="ex">n</span> do <span class="ps">Diuibhge Murch<span class="ex">adh</span></span> ⁊ da m<span class="ex">a</span>c do bfer con<span class="ex">n</span>mhal<span class="ex">a</span>
 cleir<span class="ex">each</span> ⁊ saga<span class="ex">ir</span>t ⁊ man<span class="ex">ach</span> na coimhide<span class="ex">cht</span> ⁊ tug se f<span class="ex">er</span>uin<span class="ex">n</span> a <span class="pn">Muile</span>
 ⁊ a n-<span class="pn">Ile</span> do mhainisdir <span class="pn">Í</span> ⁊ gach saoirsi <span class="ex">da</span> da rabh mainist<span class="ex">er</span> <span class="pn">Íe</span> on<span class="ex">a</span>
 sin<span class="ex">n</span>ea<span class="ex">r</span>uibh roimhe ⁊ do rin<span class="ex">n</span>e cumdach óir ⁊ a<span class="ex">ir</span>gid do thaisibh
 lai<span class="ex">mh</span>e <span class="ps" title="saint">Cholu<span class="ex">im</span> Chille</span> ⁊ do ghabh sé fein brathres anu<span class="ex">ir</span>d a<span class="ex">r</span>

<span class="fa fa-bookmark" title="p.162" id="pb.162"> p.162</span>
 fágbail oighre dlesda<span class="ex">na</span>ch diongbhála a bhflaithes <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> ⁊ <span class="pn">Rois</span>
 .i. Alasda<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Dom<span class="ex">naill</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Do ég se ia<span class="ex">r</span> soin a n-Ile ⁊ do haghnaicedh
 ina tempoll <sup id="fnref:11.footnotes">11<a href="#fn:11.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Oghrá<span class="ex">in</span>. Do ghabh Alasda<span class="ex">r</span> a mh<span class="ex">a</span>c ionadh
 atha<span class="ex">r</span> .i. Ia<span class="ex">rr</span>la<span class="ex">cht</span> <span class="pn">Rois</span> ⁊ tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">as</span> <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Do phós <span class="ps" title="Margaret Livingston">Ma<span class="ex">r</span>ghréd
 Livisdon</span> .i. inghen <span class="ps">Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Litcu</span></span> matha<span class="ex">ir</span> Eoin m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">as</span>du<span class="ex">ir</span> re
 naba<span class="ex">r</span>ta Eoin a h-<span class="pn">Ile</span> m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">as</span>du<span class="ex">ir</span> a h-<span class="pn">Ile</span> m<span class="ex">i</span>c Dom<span class="ex">naill</span> a h-<span class="pn">Ile</span>.</p><p>Aongh<span class="ex">us</span> Óg m<span class="ex">a</span>c Eoin re nabhta<span class="ex">r</span>th<span class="ex">ar</span> oighre Eoin do phós se inghen
 m<span class="ex">ic</span> Cáilin ⁊ fásuidh aimhreighe eid<span class="ex">er</span> e ⁊ atha<span class="ex">ir</span> fa co<span class="ex">m</span>hroin<span class="ex">n</span>
 a c<span class="ex">ri</span>ochthe ⁊ feruin<span class="ex">n</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Tainic cogadh dhe s<span class="ex">in</span> eidir a<span class="ex">ir</span>muin<span class="ex">n</span> <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si
 Gall</span> ⁊ cin<span class="ex">n</span>e<span class="ex">a</span>dh mic Dom<span class="ex">naill</span>, a<span class="ex">n</span> cin<span class="ex">n</span>edh a<span class="ex">r</span> taobh Aongh<span class="ex">uis</span> ⁊ na
 há<span class="ex">r</span>muin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> thaobh Eoin, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">us</span> gur oibrigh a<span class="ex">n</span> chúis go ndech<span class="ex">aidh</span>
 Eoin acen<span class="ex">n</span> mhic Cailín go tug dho a<span class="ex">n</span> roibh eidir abuin<span class="ex">n</span> <span class="pn" title="river">Fhada</span> ⁊ <span class="pn">Álta na Sion<span class="ex">n</span>ach</span> a m<span class="pn">Bráigh Chin<span class="ex">n</span>tíre</span> a<span class="ex">r</span> dul leis a<span class="ex">n</span> latha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> ríogh do
 caisoid a<span class="ex">r</span> a m<span class="ex">a</span>c; ai<span class="ex">m</span>sir athghoirid n<span class="ex">a</span> dhiaigh do bhi coin<span class="ex">n</span>e mh<span class="ex">or</span>
 ag Aong<span class="ex">us</span> Ogsa re fer<span class="ex">aibh</span> a<span class="ex">n</span> taoibh tuaigh an <span class="pn">Inbhernis</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Do
 murtadh le m<span class="ex">a</span>c Í Cha<span class="ex">ir</span>bre achla<span class="ex">ir</span>seoir fen é, g<span class="ex">ur</span> gher<span class="ex">r</span> a mhuinel
 le sgín fhada, Do bhi atha<span class="ex">ir</span> beó bl<span class="ex">iagh</span>na da eis ⁊ do aont<span class="ex">adh</span> na
 c<span class="ex">ri</span>ocha uile dho, gidhed thug tha<span class="ex">ir</span>is do<span class="ex">n</span> ri mora<span class="ex">n</span> diobh<span class="corr" title="Corrected from ‘;’ by BF">.</span> Do bhi
 inghen m<span class="ex">ic</span> Cailín ben Aongh<span class="ex">uis</span> torrach fa ná<span class="ex">m</span> a<span class="ex">r</span> ma<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span> se ⁊ 
 do gabhadh no g<span class="ex">ur</span> tuismedh í ⁊ do rug si m<span class="ex">a</span>c ⁊ tugadh Dom<span class="ex">nall</span>
 fa<span class="ex">ir</span> ⁊ do cun<span class="ex">n</span>bhad a<span class="ex">r</span> lai<span class="ex">mh</span> é g<span class="ex">ur</span> fhághuibh a dheic bhl<span class="ex">iagh</span>n<span class="ex">a</span>
 fich<span class="ex">ead</span> daois ⁊ no go tug fir <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Comha<span class="ex">m</span></span> le nimert<span class="ex">as</span> Féine amach
 a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> a laimh dhó tainic d'<span class="pn">In<span class="ex">n</span>sibh Ghall</span> ⁊ do chruin<span class="ex">n</span>idh uaisle
 <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> ui<span class="ex">m</span>e. Re fe<span class="ex">a</span>dh na hai<span class="ex">m</span>sire an rabha Dom<span class="ex">nall</span> Dubh a<span class="ex">r</span>
 laimh, do bhi buaighirt m<span class="ex">or</span> <span class="ex">eadar</span> <span class="on" title="people">Gaoidh<span class="ex">eal</span>uibh</span> ag dreim re cen<span class="ex">n</span><span class="ex">as</span>,
 ion<span class="ex">n</span><span class="ex">us</span> g<span class="ex">ur</span> sgrios M<span class="ex">a</span>c Ceaain <span class="pn">A<span class="ex">r</span>d na M<span class="ex">ur</span>chan</span> slio<span class="ex">chd</span> Eóin Mhoir
 m<span class="ex">i</span>c Eoin a h-<span class="pn">Ile</span> ⁊ a <span class="pn">Cin<span class="ex">n</span> Tíre</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Do gabh<span class="ex">adh</span> Eoin Cathanach m<span class="ex">a</span>c
 Eóin m<span class="ex">i</span>c Dom<span class="ex">naill</span> Ball<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">ic</span> Eoin Mhoir m<span class="ex">i</span>c Eoin m<span class="ex">i</span>c
 Aongh<span class="ex">us</span> Óig .i. tighe<span class="ex">a</span>r<span class="ex">n</span>a shlio<span class="ex">chd</span>a Eoin Mhoir ⁊ Eoin Mór
 m<span class="ex">ac</span> Eoin Chathan<span class="ex">aigh</span> ⁊ Eoin Óg m<span class="ex">a</span>c Eoin Chathan<span class="ex">aigh</span> ⁊ 
 Dom<span class="ex">nall</span> Ball<span class="ex">ach</span> Óg m<span class="ex">ac</span> Eoin Chathan<span class="ex">aigh</span> le feill le M<span class="ex">a</span>c Cean
 a n-oilen <span class="pn" title="island">Fhion<span class="ex">n</span>-Lagáin</span> a n-<span class="pn">Íle</span> ⁊ rug leis go <span class="pn">Dú<span class="ex">n</span>éiden</span> íad ⁊ do
 thogbh<span class="ex">adh</span> croich doibh féi<span class="ex">n</span> an<span class="ex">n</span> <span class="ex">da</span> ngoirth<span class="ex">er</span> <span class="pn">Ba<span class="ex">r</span>a<span class="ex">m</span>iur</span>, ⁊ do
 crochadh iad ⁊ do cuiredh a<span class="ex">n</span> tempall <span class="ps" title="saint">Saint Phrionsies</span> acui<span class="ex">r</span>p <span class="ex">da</span>
 ngoirth<span class="ex">er</span> a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Tempail Nua</span> a<span class="ex">n</span> tansa, nior fhagbhadh duin<span class="ex">n</span>e do

<span class="fa fa-bookmark" title="p.164" id="pb.164"> p.164</span>
 cl<span class="ex">oinn</span> Eoin Cathan<span class="ex">aigh</span> a<span class="ex">chd</span> Alasda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ac</span> Eoin Cathan<span class="ex">a</span>i<span class="ex">gh</span> ⁊ 
 Aongh<span class="ex">us</span> Ílech ⁊ iad <span class="ex">da</span> bhfol<span class="ex">ach</span> sna <span class="pn">Glinibh</span> an <span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> ⁊ in<span class="ex">n</span>ist<span class="ex">er</span> a<span class="ex">r</span>
 m<span class="ex">a</span>c Ceaain g<span class="ex">ur</span> chaith se anoir ⁊ sa na<span class="ex">r</span>gid  <sup id="fnref:12.footnotes">12<a href="#fn:12.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> do ion<span class="ex">n</span>mh<span class="ex">as</span> re dena<span class="ex">mh</span>
 thúagh go coilltibh na <span class="pn">Glin<span class="ex">n</span>eadh</span> do ghea<span class="ex">rradh</span> a<span class="ex">r</span> dhóigh go sg<span class="ex">ri</span>osf<span class="ex">adh</span>
 se Alasda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Eoin Chathan<span class="ex">aigh</span> as na <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>ibh</span> ⁊ as a<span class="ex">n</span>
 saogh<span class="ex">al</span> uile. Tainic faoi dheir<span class="ex">eadh</span> go n derna m<span class="ex">a</span>c Ceaáin ⁊ 
 Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> clemhn<span class="ex">as</span> ⁊ reite re cheile<span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do phós Alasda<span class="ex">ir</span> ingen ⁊ do
 rug clan<span class="ex">n</span> maith do.</p><p>A<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> cor cc<span class="ex">et</span>na do bhí a<span class="ex">n</span> choram a<span class="ex">r</span> chloin<span class="ex">n</span> Dom<span class="ex">naill</span> sa<span class="ex">n</span> taoibh
 túath, oir an diaigh báis Eoin a h-<span class="pn">Ile</span> Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Rois</span> ⁊ ma<span class="ex">r</span>bhaidh
 Aongh<span class="ex">us</span> do ghlac Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Giolla E<span class="ex">a</span>sbuig m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">r</span> a h-<span class="pn">Ile</span>
 sealbh ania<span class="ex">r</span>la<span class="ex">cht</span> <span class="pn">Rois</span> ⁊ an<span class="ex">n</span>sa n-<span class="pn">oirire</span> túath go hio<span class="ex">m</span>lan ⁊ do bhi
 inghen mhorba<span class="ex">ir</span> <span class="pn">Moireogh</span> pósda áige, Giodhedh tainic cuid
 df<span class="ex">er</span>uibh a<span class="ex">n</span> taobh túaigh g<span class="ex">ur</span> eiridh cl<span class="ex">ann</span> Choin<span class="ex">n</span>idh ⁊ siad si<span class="ex">n</span>
 an agh<span class="ex">aidh</span> Alasdu<span class="ex">ir</span> g<span class="ex">ur</span> brisdedh blár a<span class="ex">ir</span> re ana<span class="ex">r</span>ba<span class="ex">ir</span> síad blar na
 Pa<span class="ex">ir</span>ce, ni rabha do dháoinibh ag Alasda<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">cht</span> an raibh aige
 df<span class="ex">er</span>uibh <span class="pn">Rois</span>. Tainic Al<span class="ex">as</span>du<span class="ex">ir</span> go tráigh n<span class="ex">a</span> dhiaidh si<span class="ex">n</span> dia<span class="ex">rraidh</span>
 niort d'<span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> ⁊ do chuaidh a<span class="ex">r</span> luing fhada do noirir ades dfechai<span class="ex">n</span>
 abfuighed abheg beo do shlio<span class="ex">cht</span> Eoin Mhóir do eirgedh léis, do
 mhothuidh m<span class="ex">a</span>c Ceoin <span class="pn">A<span class="ex">r</span>d Murchan<span class="ex">n</span></span> do ag seol<span class="ex">adh</span> secha, do lea<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span>
 alorg é go h-<span class="pn">Oran<span class="ex">n</span>saigh</span> <span class="pn">Cholbhansaigh</span> ⁊ do chúaidh fa thigh a<span class="ex">ir</span> ⁊ do
 ma<span class="ex">r</span>badh an<span class="ex">n</span> Alasda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Gille Esbuig le m<span class="ex">a</span>c E<span class="ex">a</span>nain ⁊ le h-Alasda<span class="ex">r</span>
 m<span class="ex">a</span>c Eoin Chathanuidh. Do bhí si<span class="ex">n</span> m<span class="ex">ur</span> si<span class="ex">n</span> seal dai<span class="ex">m</span>sir no go ttainic
 Do<span class="ex">m</span>hn<span class="ex">all</span> Gallda m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">i</span>c Gille Easbuig do chu<span class="ex">m</span> aoisi ⁊ 
 tainic se o na Ghalta<span class="ex">cht</span> le seoladh morhha<span class="ex">r</span> <span class="pn">Moireógh</span>, go ttai<span class="ex">n</span>ic
 se d'<span class="pn">Insibh Gall</span> ⁊ do thoguibh Mc Leóid <span class="pn">Leoghais</span> leis ⁊ cuid do
 úaislibh <span class="pn">Innsi Gall</span> do cúad<span class="ex">ar</span> amach ar rudha <span class="pn">A<span class="ex">ir</span>d na Murchan<span class="ex">n</span></span> ⁊ 
 ta<span class="ex">r</span>la Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> mac Eoin Cathanuigh doibh ía<span class="ex">r</span> si<span class="ex">n</span> ⁊ do rin<span class="ex">n</span>e sé fein
 ⁊ Dom<span class="ex">nall</span> m<span class="ex">a</span> Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> cengal ⁊ reite re chéile ⁊ do ion<span class="ex">n</span>sagda<span class="ex">r</span>
 daoin lai<span class="ex">m</span>h M<span class="ex">ac</span> Cenain sa<span class="ex">n</span> nionadh re naba<span class="ex">r</span>th<span class="ex">ar</span> <span class="pn">Creg Anairgid</span> ⁊ 
 do ma<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span> é fein ⁊ a thriúi<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c an<span class="ex">n</span> ⁊ mora<span class="ex">n</span> mor d<span class="ex">a</span> muin<span class="ex">n</span>tir. Do
 goiredh mac Domn<span class="ex">aill</span> do Dhom<span class="ex">nall</span> Galld<span class="ex">a</span> do<span class="ex">n</span> daobsa do rugha
 <span class="pn">A<span class="ex">ir</span>da na Murchan<span class="ex">n</span></span> ⁊ do u<span class="ex">m</span>hluigh fir <span class="pn">Innsi Gall</span> dó ⁊ nior mha<span class="ex">ir</span>
 beo na dhiagh sin a<span class="ex">cht</span> ase<span class="ex">cht</span> no ho<span class="ex">cht</span> do she<span class="ex">cht</span>mui<span class="ex">ni</span>bh. Fua<span class="ex">ir</span>
 se bás a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Cern<span class="ex">a</span> Borg</span> a <span class="pn">Muile</span> ga<span class="ex">n</span> slio<span class="ex">cht</span> gan oighre a<span class="ex">cht</span> triu<span class="ex">ir</span>
 derbhsetrach do bhi aig .i. triuir inghen Alasda<span class="ex">r</span> mic Golla Esbuig
 ⁊ do rin<span class="ex">n</span>edh inbhe a n-oirir túath a<span class="ex">r</span> na hingenuibh si<span class="ex">n</span> ⁊ do sca<span class="ex">r</span>
 <span class="pn">Ros</span> riú. Do bhi m<span class="ex">a</span>c diolmhui<span class="ex">n</span> ag Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Giolleasbuig a<span class="ex">ir</span>
 abhfuil cáil eigin slio<span class="ex">cht</span>a .i. Eóin Cá<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span>. A<span class="ex">ir</span> ashlio<span class="ex">cht</span>

<span class="fa fa-bookmark" title="p.166" id="pb.166"> p.166</span>
ata fer <span class="pn">Achuid n<span class="ex">a</span> Cothaichen</span> sa<span class="ex">n</span> <span class="pn">Bráighe</span> ⁊ Dom<span class="ex">nall</span> Gor<span class="ex">m</span> m<span class="ex">ac</span>
 Raghn<span class="ex">aill</span> m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> Dhuibh m<span class="ex">ic</span> Eóin Chái<span class="ex">m</span>.</p><p>Iomthos Domh<span class="ex">naill</span> Duibh m<span class="ex">ic</span> Aong<span class="ex">us</span> m<span class="ex">ic</span> Eoin a h-<span class="pn">Ile</span> m<span class="ex">ic</span>
 Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> h-<span class="pn">Ile</span> m<span class="ex">ic</span> Dom<span class="ex">naill</span> h-<span class="pn">Ile</span> m<span class="ex">ic</span> Eóin h-<span class="pn">Ile</span> m<span class="ex">ic</span> Aong<span class="ex">uis</span> Oige
 .i. oighre díre<span class="ex">a</span>ch dle<span class="ex">a</span>sa<span class="ex">n</span>ach <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> ⁊ <span class="pn">Rois</span> a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> alai<span class="ex">m</span>h dhó,
 tai<span class="ex">n</span>ic d'<span class="pn">In<span class="ex">n</span>si<span class="ex">bh</span> Gall</span>, ⁊ do cruin<span class="ex">n</span>igh fir <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> ui<span class="ex">m</span>e ⁊ do rin<span class="ex">n</span>e fein ⁊ 
 <span class="ps">Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Lemhna<span class="ex">cht</span></span></span> coimhcenghal fa á<span class="ex">r</span>m mór do ch<span class="ex">ur</span> a<span class="ex">r</span> achóis a<span class="ex">r</span>
 slighidh adhul a<span class="ex">n</span> seilbh choda féin ⁊ tainig long ó <span class="pn">Sagsa<span class="ex">n</span></span> chuchta
 le cungna<span class="ex">m</span>h ionmhuis go cog<span class="ex">adh</span> go <span class="pn">Caol Muile</span> ⁊ tugadh a<span class="ex">n</span>
 tionmh<span class="ex">us</span> do m<span class="ex">ac</span> Giolleóin Dubha<span class="ex">ir</span>d re na roin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> ua<span class="ex">chd</span>a<span class="ex">r</span>anuibh
 an a<span class="ex">irm</span>, ni fua<span class="ex">r</span>ad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">n</span> ria<span class="ex">r</span>uigh<span class="ex">adh</span> m<span class="ex">ar</span> b<span class="ex">údh</span> mían leo, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">us</span> g<span class="ex">ur</span>
 sgaoil a<span class="ex">n</span> tárm; m<span class="ex">ar</span> do chúal<span class="ex">a</span> <span class="ps">Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Lemhno<span class="ex">cht</span></span></span> soin do léig
 sgaoiledh <span class="ex">da</span> a<span class="ex">rm</span> féin ⁊ do rin<span class="ex">n</span>e areite ris a<span class="ex">n</span> rí. Gluaisis m<span class="ex">ac</span>
 Domh<span class="ex">naill</span> go h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> dia<span class="ex">rraidh</span> neirt do chog<span class="ex">adh</span>, ⁊ a<span class="ex">r</span> ashlighidh
 go <span class="pn">Baile Athá Clíath</span> fua<span class="ex">ir</span> bás a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Droichid Áth</span> le fiabhr<span class="ex">us</span> chúg
 oichthe ga<span class="ex">n</span> m<span class="ex">ac</span> no inghen a<span class="ex">r</span> ashlio<span class="ex">cht</span>.</p><p>Slio<span class="ex">cht</span> Rag<span class="ex">naill</span> m<span class="ex">ic</span> Eoin m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">uis</span> Óig an<span class="ex">n</span> so.</p><p>Alín m<span class="ex">a</span>c Ragh<span class="ex">naill</span> an toighre ⁊ inghen <span class="ps">Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Athfall</span></span> do
 matha<span class="ex">ir</span> aige ó nailínsi adera<span class="ex">r</span> Síol Alín, ⁊ Dom<span class="ex">nall</span> m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">naill</span>
 a<span class="ex">n</span> tánaisde o nabra<span class="ex">r</span> Síol Dom<span class="ex">nuill</span> m<span class="ex">ic</span> Rag<span class="ex">naill</span>, Eo<span class="ex">in</span> Dall o
 nabrar slio<span class="ex">cht</span> Eóin m<span class="ex">ic</span> Ragn<span class="ex">aill</span>, Aongh<span class="ex">us</span> Riabh<span class="ex">ach</span> o fuil slio<span class="ex">cht</span> 
 Aong<span class="ex">uis</span> Riabhuidh; ⁊ Dubhghall o bhfuil Siol Dubhuill; aois a<span class="ex">n</span>
 tig<span class="ex">er</span>na a<span class="ex">n</span> bhliaghui<span class="ex">n</span> t<span class="ex">easda</span> a<span class="ex">n</span> tailínsi m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">naill</span> sa<span class="ex">n</span> <span class="pn">Chaislin Tiri<span class="ex">m</span></span>. 1419. ⁊ do cu<span class="ex">ir</span>edh achorp a<span class="ex">n</span> aonle<span class="ex">a</span>buidh re na atha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span>
 roilic <span class="pn">Oghráin</span> a n-<span class="pn">Í Choluim Chille</span>. Aóis a<span class="ex">n</span> tig<span class="ex">er</span>na a<span class="ex">n</span> bhliagui<span class="ex">n</span>
 t<span class="ex">easda</span> Dom<span class="ex">nall</span> m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">naill</span> .i. Sdiubha<span class="ex">r</span>t <span class="pn">Loch Hapa<span class="ex">r</span></span> eg u<span class="ex">morrro</span>
 an <span class="pn">Loch Hapar</span> ⁊ achorp do thaba<span class="ex">ir</span> go h-<span class="pn">Í</span> ⁊ adhnacal an enleabuidh
 re na atha<span class="ex">ir</span> ⁊ re na bhratha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> reilic <span class="pn">Odhráin</span> 1420. Gabhas Ruaigr<span class="ex">uidhe</span>
 m<span class="ex">a</span>c Ailín m<span class="ex">ic</span> Ragnaill tig<span class="ex">er</span>nus a atha<span class="ex">r</span> ⁊ a shenatha<span class="ex">r</span> ⁊ 
 ingen sdiubu<span class="ex">ir</span>t na <span class="pn">Hapan<span class="ex">n</span></span> do mhatha<span class="ex">ir</span> aige, do bhi m<span class="ex">a</span>c eile ag
 Ailín re anaba<span class="ex">i</span>rtháoi Eaa<span class="ex">í</span>n ó fuil slio<span class="ex">cht</span> Eaáin m<span class="ex">ic</span> Cailin <span class="frn" title="(Latin)">An<span class="ex">n</span>o
 d<span class="ex">omi</span>ni</span> a<span class="ex">n</span> bl<span class="ex">iagh</span>ain t<span class="ex">easda</span> Aongh<span class="ex">us</span> Riabhach m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">naill</span> 1440
 .i. tigh<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ghairbhtreíne</span> chl<span class="ex">ainni</span> Rag<span class="ex">naill</span> a<span class="ex">r</span> ngaibhail braithris
 ú<span class="ex">ir</span>d Mhu<span class="ex">ir</span>e do a negluis <span class="pn">Íe</span>, do hadhnaicedh anenleabuidh re n<span class="ex">a</span>
 atha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> roilic <span class="pn">Odhráin</span> é <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span>. 1481. Ag so a<span class="ex">n</span> bliadhuin
 t<span class="ex">easda</span> Ruagr<span class="ex">uidhe</span> m<span class="ex">a</span>c Ailín tigh<span class="ex">er</span>na chl<span class="ex">ainni</span> Rag<span class="ex">naill</span> tugadh a
 chorp go h-<span class="pn">Í</span>, ⁊ do hadhnaicedh a<span class="ex">n</span> roilic <span class="pn">Odhrai<span class="ex">n</span></span> anein lebuidh re
 na atha<span class="ex">ir</span> é <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span>. 1426. an bl<span class="ex">iagh</span>na t<span class="ex">easda</span> Dubghall m<span class="ex">a</span>c

<span class="fa fa-bookmark" title="p.168" id="pb.168"> p.168</span>
 Ragn<span class="ex">aill</span> na mhainer féin a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Reispoll</span> ⁊ tugadh achorp go h-<span class="pn">Í</span> ⁊ do
 hadhnaicedh maille re na bhrathribh a<span class="ex">n</span> roilic <span class="pn">Odhráin</span> <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span>. 1460. Sa<span class="ex">n</span> bliagai<span class="ex">n</span>si t<span class="ex">easda</span> <sup id="fnref:13.footnotes">13<a href="#fn:13.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span> trén ten<span class="ex">n</span>bhághach do cloin<span class="ex">n</span>
 Ragh<span class="ex">naill</span> bás .i. Alasda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Domh<span class="ex">naill</span> m<span class="ex">ic</span> Raghnuill anoilén abas <sup id="fnref:14.footnotes">14<a href="#fn:14.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>
 ⁊ tugadh a chorp go h-<span class="pn">Í</span> ⁊ do hadhnaicedh anaoinle<span class="ex">a</span>b<span class="ex">adh</span> re na atha<span class="ex">ir</span>
 a<span class="ex">n</span> roilic <span class="pn">Ódhráin</span>. Sa<span class="ex">n</span> bl<span class="ex">iagh</span>uin ch<span class="ex">ét</span>na, fua<span class="ex">ir</span> rí Alban bás le gein<span class="ex">n</span>
 gun<span class="ex">n</span>a mhóir, do bhris achos ⁊ é ga sheol<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Chaislén Rosbrog</span> .i.
 a<span class="ex">n</span> <span class="ps" title="James the Second, King of Scotland"><span class="gn">da<span class="ex">r</span>a</span> rí Sem<span class="ex">us</span></span> sa<span class="ex">n</span> bhl<span class="ex">iagh</span>ain c<span class="ex">éth</span>na tesda Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c  <sup id="fnref:15.footnotes">15<a href="#fn:15.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> m<span class="ex">ic</span>
 Gothfruigh m<span class="ex">i</span>c Rag<span class="ex">naill</span> m<span class="ex">ic</span> Eóin .i. tig<span class="ex">er</span>na a<span class="ex">n</span> chin<span class="ex">n</span> túaith d'<span class="pn">Uibhisd</span>,
 sa<span class="ex">n</span> bliaighi<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">et</span>na do chrech<span class="ex">adh</span> <span class="pn">A<span class="ex">r</span>camh</span> le Huisdiuin m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">ic</span>
 Dom<span class="ex">nuill</span>, sa<span class="ex">n</span> bliaghain ch<span class="ex">ét</span>na do ma<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span> Eóin m<span class="ex">a</span>c Locl<span class="ex">ainn</span>
 m<span class="ex">ic</span> Gioll Eóin le catanachuibh an-<span class="pn">A<span class="ex">ir</span>d Gobha<span class="ex">r</span></span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span></p><p>M<span class="ex">a</span>c maith ag
 Ruaigri .i. Alín m<span class="ex">a</span>c Ruaighri ⁊ inghen m<span class="ex">ic</span> Domn<span class="ex">aill</span> anoirir
 a des do matha<span class="ex">ir</span> aige .i. <span class="ps">Ma<span class="ex">ir</span>ghred inghen Dom<span class="ex">naill</span> <span class="an">Bhalluigh</span>  m<span class="ex">ic</span> Eóin <span class="an">Mhóir;</span></span> do bhí m<span class="ex">i</span>c oile ag Ruaighri .i. Don<span class="ex">n</span>ch<span class="ex">adh</span>
 Ga<span class="ex">r</span>bh ⁊ inghen tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Chola</span> do matha<span class="ex">ir</span> aige, ⁊ clan<span class="ex">n</span> dioluin eile
 .i. Fercha<span class="ex">r</span> ⁊ Eóin;<span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Gabhais Alín tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">as</span> ⁊ budh maith ana<span class="ex">ir</span>igh
 a<span class="ex">r</span> inbhe a<span class="ex">n</span> tailinsi<span class="ex">n</span> oir do ch<span class="ex">uir</span> se a úamha<span class="ex">n</span> ⁊ eagla a<span class="ex">r</span> a esca<span class="ex">ir</span>dibh
 ⁊ a<span class="ex">r</span> mhora<span class="ex">n</span> don chuidsi d'<span class="pn">Albain</span> ⁊ do fua<span class="ex">ir</span> se saoghal fa<span class="ex">da</span> ⁊ do
 fháguibh slio<span class="ex">cht</span> maith n<span class="ex">a</span> dhiaigh. Rag<span class="ex">nall</span> Bán a<span class="ex">n</span> toighre ⁊ 
 Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir da</span> m<span class="ex">a</span>c inghine m<span class="ex">ic</span> Eoin <span class="pn">A<span class="ex">ir</span>d na M<span class="ex">ur</span>chan<span class="ex">n</span></span> cl<span class="ex">ann</span> oile .i.
 Ailin Riabhach m<span class="ex">ac A</span>ilín, Eoin Beg m<span class="ex">a</span>c Ailin, Eoin Bron<span class="ex">n</span>ach m<span class="ex">a</span>c
 Ailín, Eoin Mol<span class="ex">ach</span>  <sup id="fnref:16.footnotes">16<a href="#fn:16.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Domhnall m<span class="ex">a</span>c Ailín, Sem<span class="ex">us</span> m<span class="ex">a</span>c Ailín, ⁊ 
 Rag<span class="ex">nall</span> Gall<span class="ex">da</span> m<span class="ex">a</span>c Ailin m<span class="ex">i</span>c Rúaghri a<span class="ex">n</span> m<span class="ex">a</span>c is óige do bhí ag
 Ailín ⁊ inghen m<span class="ex">ic</span> Simigh do mhatha<span class="ex">ir</span> aige a<span class="ex">n</span> t-Ailinsi m<span class="ex">a</span>c Rúaghr<span class="ex">uidhe</span>
 a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> acen<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> rí dhó ⁊ a<span class="ex">r</span> <span class="sic" title="Should be ‘’ Anon">ngaibhail</span> córach a<span class="ex">r</span> dhúchuigh
 o<span class="ex">n</span> chera<span class="ex">m</span> rí Sem<span class="ex">us</span> <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span>. 1509. do ég se a m-<span class="pn">Blár Anathfall</span>
 ⁊ do chu<span class="ex">ir</span>edh achorp amainisdir a<span class="ex">n</span> bhaile sin.</p><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Mile bliagna sa <span class="ex">naoi</span> leis,<br/><span class="ex">cúig</span> c<span class="ex">éad</span> bl<span class="ex">ia</span>g<span class="ex">an</span> re aithris<br/>on te do chabhu<span class="ex">ir</span> g<span class="ex">ach</span> tír,<br/>go hég Aili<span class="ex">n</span> m<span class="ex">i</span>c Rúaghr<span class="ex">uidhe</span>.</li></ol></blockquote>
</p><p>Gabhais Rag<span class="ex">nall</span> Bán m<span class="ex">a</span>c Ailín tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">as</span> a<span class="ex">n</span> diáigh a atha<span class="ex">r</span> ⁊ 
 b<span class="ex">udh</span> maith an<span class="ex">n</span> soin é óir b<span class="ex">udh</span> ha<span class="ex">r</span>d a haignedh ⁊ fa mó<span class="ex">r</span> asma<span class="ex">cht</span>
 ⁊ fa maith re<span class="ex">cht</span> ⁊ riaghuil athíre a<span class="ex">n</span> seal athghoirid do mha<span class="ex">ir</span>,
 a<span class="ex">cht ar</span> ndul accen<span class="ex">n</span> an ríogh, do ch<span class="ex">ur</span> críche a<span class="ex">r</span> na gnoidhighibh na<span class="ex">r</span>
 fh<span class="ex">ead</span> atha<span class="ex">ir</span> do ch<span class="ex">ri</span>ochnugh<span class="ex">adh</span>, fua<span class="ex">ir</span> se bás am baile <span class="pn">Phert</span> <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o

<span class="fa fa-bookmark" title="p.170" id="pb.170"> p.170</span>
 d<span class="ex">omi</span>ni</span>. 1514. a<span class="ex">n</span> bl<span class="ex">iagh</span>na do ma<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span> rí Sem<span class="ex">us an</span> cethra<span class="ex">m</span>h
 accath, do fháguibh  <sup id="fnref:17.footnotes">17<a href="#fn:17.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Rag<span class="ex">nall</span> amh<span class="ex">a</span>c an tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">us</span> .i. Dubhghall
 m<span class="ex">a</span>c Raghnuill. A<span class="ex">cht</span> leigfed achui<span class="ex">m</span>hne a<span class="ex">r</span> fereigin eile ciu<span class="ex">nn</span>us do
 chaith ⁊ do c<span class="ex">ri</span>ochn<span class="ex">aidh</span> abheatha. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Follows elegy on Allan and
 Ranald. See Elegies].</span></p><p>Do gabh Al<span class="ex">as</span>du<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Ailín tig<span class="ex">e</span>rn<span class="ex">as</span> an deóigh báis
 Dubhghoil m<span class="ex">i</span>c Ragnaill, do chaith a sheal féin fua<span class="ex">ir</span> se bás san
 <span class="pn" title="castle">caislen Tiri<span class="ex">m</span></span>, clan<span class="ex">n</span> mhaith ag al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> .i. Eóin Múideord<span class="ex">ach</span>
 ⁊ Aong<span class="ex">us</span> ⁊ Ruaigr<span class="ex">uidhe</span> Rúagh ⁊ Dom<span class="ex">nall</span> a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Locháin</span> a<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">éad</span>
 chl<span class="ex">ann</span> do bhi ed<span class="ex">er</span> é ⁊ <span class="ps">Derbhfáil</span> Eoin Á<span class="ex">ir</span>d ⁊ Ailin Ogha<span class="ex">r</span> ⁊ Ruaigr<span class="ex">uidhe</span>
 Person cl<span class="ex">ann</span> inghine <span class="ps">Thormoid M<span class="ex">i</span>c Gioll<span class="ex">a</span> Phádruig</span>.
 Fercha<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">as</span>du<span class="ex">ir</span> inghen F<span class="ex">er</span>chu<span class="ex">ir</span> thóisigh do mhatha<span class="ex">ir</span> áige.</p><p>Gabhais Eóin Múideord<span class="ex">ach</span> m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">as</span>du<span class="ex">ir</span> tigh<span class="ex">er</span>n<span class="ex">as</span>, duin<span class="ex">n</span>e fórtun<span class="ex">ach</span>
 re cogadh ⁊ re sith ion<span class="ex">n</span><span class="ex">us</span> g<span class="ex">ur</span> chu<span class="ex">ir</span> crith a<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span> crioch<span class="ex">uibh da</span> eagal go minic a<span class="ex">r</span> <span class="on">Ghalluibh</span> ⁊ a<span class="ex">r</span> <span class="on">Gaoidh<span class="ex">eal</span>uibh</span> ⁊ do bhrisd se
 bla<span class="ex">r</span> a<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Simigh ag cen<span class="ex">n</span> <span class="pn">Locha Lóch<span class="ex">aidh</span></span> da ngoirth<span class="ex">ear</span> <span class="term" title="typeBattle of the Shirts">Bla<span class="ex">r</span>
 Léine</span> tua<span class="ex">ir</span>ím na bl<span class="ex">iagh</span>na dáois ch<span class="ex">ri</span>osd 1545. Fuair an t-Eoin
 Múideord<span class="ex">a</span>chsa saogh<span class="ex">al</span> fada ⁊ do bhi aimsir bhuaigherrtha re na
 lín<span class="ex">n</span> oir do bhi riogha<span class="ex">cht</span> na h-<span class="pn">Alban</span> ran<span class="ex">n</span>ta ab facsonuibh eata<span class="ex">rr</span>tha
 fei<span class="ex">n</span> ⁊ is urusda leis na sg<span class="ex">ri</span>bhneoiribh labhart go t<span class="ex">r</span>om a<span class="ex">r</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> dui<span class="ex">n</span>e
 n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> bi a<span class="ex">r</span> éu fhacsoin leo féin ⁊ do chlu<span class="ex">n</span>im go fuilid ag labha<span class="ex">ir</span>t
 a<span class="ex">r</span> Eoi<span class="ex">n</span> Múideord<span class="ex">a</span>ch ⁊ go háirig Bóca<span class="ex">nn</span>ai<span class="ex">n</span> a<span class="ex">cht</span> fiathfroigh do shior
 Seorus ciun<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s is mian leis labha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">ir</span> anbhai<span class="ex">n</span>phriu<span class="ex">nn</span>sa da<span class="ex">r</span> chóir d'Eóin Mhúideordach abheith díles a<span class="ex">cht</span> ge be cháines an cen<span class="ex">n</span> ni
 gnath leis na buill do mhol<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">cht</span> do thaobh Eoin Mhúidéord<span class="ex">aigh</span>
 do chaith deiredh a bhetha go diagha troca<span class="ex">ir</span>each, do thogaibh
 tempall a c-<span class="pn">Cillmaoilr<span class="ex">idh</span>e</span> an <span class="pn">Á<span class="ex">r</span>asáig</span> ⁊ tempall a c-<span class="pn">Cill Don<span class="ex">n</span>áin</span> a n-<span class="pn">Éige</span>
 ⁊ do fáguibh máoin do chu<span class="ex">m</span> caibeil do thogmhail an <span class="pn">Hogmór</span>
 a n-<span class="pn">Uibhisd</span> bhala a<span class="ex">r</span> cu<span class="ex">ir</span>edh achorp sa<span class="ex">n</span> bhli<span class="ex">adh</span>nasa daois Chriosd
.1574. <sup id="fnref:18.footnotes">18<a href="#fn:18.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></p><p>Gabhuis Ailin m<span class="ex">a</span>c Eoin Muideord<span class="ex">aigh</span> tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">as</span>, duine fial
 fa<span class="ex">ir</span>suing fiu<span class="ex">nn</span>tach ⁊ é carran<span class="ex">n</span>ach ciallm<span class="ex">ur</span> fon<span class="ex">n</span>m<span class="ex">ur</span> a<span class="ex">r</span> clu do ch<span class="ex">ur</span> ⁊ 
 do cosnamh, ase tug abria<span class="ex">r</span>tha<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> geallf<span class="ex">adh</span> se a<span class="ex">r</span> meisge ni n<span class="ex">a</span>ch
 coimhgell<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> c<span class="ex">et</span>longuidh, ui<span class="ex">me</span> si<span class="ex">n</span> fa gnath leis a<span class="ex">n</span> diaigh oil
 no póite mion<span class="ex">n</span>a do con<span class="ex">n</span>mbail re a bhuachalluibh ⁊ re lo<span class="ex">cht</span> friotolmha,
 a<span class="ex">r</span> chu<span class="ex">mh</span>ain leo ní a<span class="ex">r</span> bioth do gheall se uaidhe na<span class="ex">r</span> coi<span class="ex">mh</span>lion se.</p><p>Ag so an clan<span class="ex">n</span> oile do bhi ag Eoin Muideord<span class="ex">a</span>ch .i. Eoi<span class="ex">n</span> Óg ⁊ Dom<span class="ex">na</span>ll
 Gór<span class="ex">m</span> ⁊ Ruaigr<span class="ex">uidh</span> Óg cl<span class="ex">ann</span> inghine tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Chnóirdeóird.</span>  Ruaighr<span class="ex">uidh</span> <span class="corr" title="Corrected from ‘dnbh’ by BF">Dubh</span> ⁊ Rag<span class="ex">nall</span> ⁊ Eoin Dubh ⁊ Aong<span class="ex">u</span>s clan<span class="ex">n</span> ingheine
 Neill mh<span class="ex">ic</span> Ter<span class="ex">r</span>l<span class="ex">aich</span> aois an tig<span class="ex">er</span>na an ta<span class="ex">n</span> <sup id="fnref:19.footnotes">19<a href="#fn:19.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> t<span class="ex">eas</span>d<span class="ex">a</span> Ailín m<span class="ex">a</span>c Eoin

<span class="fa fa-bookmark" title="p.172" id="pb.172"> p.172</span>
 Muideord<span class="ex">aigh</span> 1590 do chuireadh a chorp a<span class="ex">n</span> n-<span class="pn">Oilen Fhíonain.</span></p><p>
 Clan<span class="ex">n</span> mhaith ag Ailín .i. Ailín Óg ⁊ inghen M<span class="ex">ic</span> Leóid na h-<span class="pn">-Ea<span class="ex">r</span>adh</span>
 do matha<span class="ex">ir</span> aige, ase ach<span class="ex">ét</span> mh<span class="ex">a</span>c é, tug se na diáigh si<span class="ex">n</span> inghen m<span class="ex">ic</span>
 Giolla Eóin <span class="pn">Dubhard</span> ⁊ fua<span class="ex">ir</span> cl<span class="ex">ann</span> mhaith ria .i. Eoin a<span class="ex">n</span> tSrói<span class="ex">m</span> do
 ma<span class="ex">r</span>bhadh é le toirmesg le na bhuachall fein le cloich ⁊ íad ag
 lamhach macnuis as chran<span class="ex">n</span>tábaill sa<span class="ex">n</span> Sróm charan<span class="ex">n</span>ach, oir is a<span class="ex">n</span> do
 bhí d<span class="ex">o</span> oilemhuin ag tig<span class="ex">er</span>na a<span class="ex">n</span> t-<span class="pn">Sroi<span class="ex">m</span></span> ⁊ <span class="pn">Glin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">r</span>adh</span>. Aongh<span class="ex">u</span>s
 m<span class="ex">a</span>c Ailin do  ghabh tigh<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span>s a<span class="ex">n</span> diaigh báis atha<span class="ex">r</span>, nior mha<span class="ex">ir</span>
 a<span class="ex">cht</span> athghoirid, do mortadh le hAongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c Shém<span class="ex">ui</span>s é ⁊ é na
 phrioson<span class="ex">a</span>ch aige a<span class="ex">n</span>  <span class="pn">Dunnaomhaige</span>. Do ghabh Dom<span class="ex">nall</span> m<span class="ex">a</span>c
 Ailin tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span>s d<span class="ex">o</span> eis ⁊ do bhi g<span class="ex">a</span>ch maithes re na lin<span class="ex">n</span> ⁊ do ég san
 <span class="pn" title="castle">Caislén Tiri<span class="ex">m</span></span> san bhli<span class="ex">adh</span>ain daois Chriosd · 1617· ⁊ do ég Rag<span class="ex">nall</span>
 m<span class="ex">a</span>c Ailín a c-<span class="pn">Canaig</span> sa<span class="ex">n</span> bl<span class="ex">iadh</span>an 1636 do cu<span class="ex">i</span>redh achorp a<span class="ex">n</span>
 <span class="pn">Hoghmór</span> sa<span class="ex">n</span> bli<span class="ex">adh</span>ain ch<span class="ex">ét</span>na ⁊ an<span class="ex">n</span>sana naithe ch<span class="ex">ét</span>na t<span class="ex">eas</span>d<span class="ex">a</span> Rag<span class="ex">nall</span>
 Óg m<span class="ex">a</span>c Dom<span class="ex">na</span>ill m<span class="ex">ic</span> Ailín ⁊ tugadh a chorp d'<span class="pn">Oilen Fhíonain</span> sa<span class="ex">n</span>
 bli<span class="ex">adh</span>ui<span class="ex">n</span>si t<span class="ex">eas</span>d<span class="ex">a</span> Eoin m<span class="ex">a</span>c Ailín ag <span class="pn">Caináigh</span> ⁊ tugadh achorp
 d'<span class="pn">Uibhisde</span> ⁊ do hadhluicedh a<span class="ex">n</span> t-<span class="pn">Ogmó<span class="ex">r</span></span> sa<span class="ex">n</span> bhli<span class="ex">adh</span>an ch<span class="ex">et</span>na do ég
 Dom<span class="ex">na</span>ll Gor<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">ic</span> Ailin a n-<span class="pn">Uibhisd</span> ⁊ do chu<span class="ex">ir</span>edh a
 chorp a<span class="ex">n</span> t-<span class="pn">Oghmór</span>. As mór dánbha<span class="ex">rr</span> ar na huaislibhsi do chl<span class="ex">ann</span>  Rag<span class="ex">naill</span> do ég sa<span class="ex">n</span> bli<span class="ex">adh</span>uinsi<span class="ex">n</span>.</p><p>Gabh<span class="ex">a</span>s Eóin Múideordach m<span class="ex">a</span>c Do<span class="ex">m</span>hnuill m<span class="ex">ic</span> Ailin tighernas an
 diaigh bais atha<span class="ex">r</span>. Máire inghen Aonghuis m<span class="ex">ic</span> Semuis do mhatha<span class="ex">r</span>
 aige .i. ardfhlath <span class="pn">Íle</span> ⁊ <span class="pn">Chin<span class="ex">n</span>tire</span> Dhiúraigh <span class="pn">Ghiodháigh</span> ⁊ <span class="pn">Colbha<span class="ex">nn</span>saigh</span>.  Dias m<span class="ex">a</span>c oile Dho<span class="ex">m</span>hnaill .i. Raghnall Óg a dubhram<span class="ex">ar</span>
 roi<span class="ex">m</span>he ⁊ Alasdar Óg fua<span class="ex">ir</span> síad bás gan slio<span class="ex">cht</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span></p><p>[Follows an elegy by <span class="ps">Cathal Mc Vurich</span> on Donald, son of
 Allan. Thereafter his elegy on the four Macdonalds who died in 1636. See Elegies <span class="sup" title="By Beatrix Färber">section 9ff</span>].</p><p>Ag sin agad marbhna an chethra<span class="ex">ir</span> si<span class="ex">n</span> do dhaonibh maithe .i.
 Raghnall m<span class="ex">a</span>c Ailin ⁊ Raghnall mac Do<span class="ex">m</span>hnuill m<span class="ex">ic</span> Ailín ⁊ Do<span class="ex">m</span>nall
 Gor<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c Aonghuis m<span class="ex">ic</span> Ailín ⁊ Eóin m<span class="ex">a</span>c Ailin do fháguibh g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> dui<span class="ex">n</span>e
 diobh so slio<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">cht</span> Raghnall Óg m<span class="ex">a</span>c Do<span class="ex">m</span>h<span class="ex">nuill</span> m<span class="ex">ic</span> Ailín.</p><p>Ragn<span class="ex">a</span>ll m<span class="ex">a</span>c Ailín duine maith do reir na haimsire ina
 tta<span class="ex">rr</span>la se go fial far<span class="ex">r</span>suinge ⁊ é c<span class="ex">rú</span>adalach  <sup id="fnref:20.footnotes">20<a href="#fn:20.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ca<span class="ex">rr</span>an<span class="ex">n</span>ach. Tug
 se do ch<span class="ex">ét</span> m<span class="ex">n</span>aói inghen Ragn<span class="ex">ai</span>ll m<span class="ex">ic</span> Sema<span class="ex">i</span>s .i. tainisde a n-<span class="pn">Oirire ades</span> ⁊ rug sí m<span class="ex">a</span>c maith dho, Aong<span class="ex">u</span>s mór m<span class="ex">a</span>c Ragh<span class="ex">nai</span>ll,
 do léig se í,  <sup id="fnref:21.footnotes">21<a href="#fn:21.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> do bhi post ag Coll m<span class="ex">a</span>c Giolla Asbuig na dhiaigh
 si<span class="ex">n</span>, así fa matha<span class="ex">ir</span> do chloin<span class="ex">n</span> Choll .i. Giollasbuig ⁊ Rag<span class="ex">na</span>ll
 ⁊ Alasda<span class="ex">ir</span> ⁊ chlan<span class="ex">n</span> mhaith inghen do pósadh re daóinibh uaisle
 maithe. Tug Rag<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Ailín iá<span class="ex">r</span> cur inghen Rag<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">ic</span>
 Sem<span class="ex">ui</span>s úadha. Fion<span class="ex">n</span>scoth a Burc  <sup id="fnref:22.footnotes">22<a href="#fn:22.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a coigeadh <span class="pn">Con<span class="ex">n</span><span class="ex">ocht</span></span> o chun<span class="ex">n</span>taoi  <span class="pn">Maoigheó</span>, ⁊ do rug triui<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c do .i. Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> ⁊ ruagr<span class="ex">uidh</span> ⁊ 

<span class="fa fa-bookmark" title="p.174" id="pb.174"> p.174</span>
Fercha<span class="ex">r</span>, do léig se úadha Fion<span class="ex">n</span>sgoth ⁊ do phós se Ma<span class="ex">ir</span>gréd inghen Thormoid Mhic Leoid na h-<span class="pn">Earadh</span>, a<span class="ex">n</span> bhen do bhi ag Torcaill og
 m<span class="ex">a</span>c Leóid <span class="pn">Leóghais</span>, rug sí clan<span class="ex">n</span> do m<span class="ex">a</span>c Ailín .i. Ailín Óg m<span class="ex">a</span>c
 Rag<span class="ex">nai</span>ll. Fuair a<span class="ex">n</span> bhen maith si<span class="ex">n</span> bás úadha, tug na dhíaigh si<span class="ex">n</span>  Máire inghen Giolla Easbuig <span class="pn">Mhéidhe Con<span class="ex">n</span>aill</span> ⁊ do rug m<span class="ex">a</span>c dhó .i.
 Dom<span class="ex">na</span>ll Gor<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">naill</span> ⁊ do léig se i, ⁊ do phós se na ndíaigh
 si<span class="ex">n</span> uile Ma<span class="ex">ir</span>ghred inghen Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">i</span>c Semuis ⁊ do roin<span class="ex">n</span>edh oighre<span class="ex">cht</span> d<span class="ex">o</span> sli<span class="ex">ocht</span> si<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Bhin<span class="ex">n</span>e Bhaghla</span> ⁊ a<span class="ex">ir</span> <span class="pn">Airdnis</span>, do rug si clan<span class="ex">n</span>
 mhaith dhó .i. Rag<span class="ex">na</span>ll Óg a<span class="ex">n</span> tóighre ⁊ Eóin Óg ⁊ Aongh<span class="ex">u</span>s Óg,
 Rag<span class="ex">na</span>ll ⁊ Ruaighr<span class="ex">uidh</span>.</p><p>Clan<span class="ex">n</span> ag Domh<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">ui</span>s m<span class="ex">ic</span> Ailín m<span class="ex">ic</span> Aong<span class="ex">ui</span>s m<span class="ex">ic</span> Ailin, <sup id="fnref:23.footnotes">23<a href="#fn:23.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Dom<span class="ex">na</span>ll do mba<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span> [leg. mharbh<span class="ex">adh</span>]
 ag <span class="pn">Filipfach</span> ana<span class="ex">rm</span> ma<span class="ex">r</span>cuis <span class="pn">Montrós</span> ⁊ Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> ⁊ Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> da<span class="ex">r</span>
 mhatha<span class="ex">ir</span> Seonóid inghen Dom<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">ic</span> Ailín, do báithed se féin ⁊ 
 abhen ⁊ theglach ag te<span class="ex">cht</span> a <span class="pn">Cola</span> d'<span class="pn">Oilen na Muc</span>, do bhi clan<span class="ex">n</span> diolmhui<span class="ex">n</span> oile ag Do<span class="ex">m</span>hnall m<span class="ex">a</span>c Aonghuis.</p><p>Clan<span class="ex">n</span> mhaith ag Eóin m<span class="ex">a</span>c
 Ailín eid<span class="ex">er</span> é ⁊ Sile inghen Thorcaill Óig M<span class="ex">ic</span> Leóid <span class="pn">Leóghais</span> .i. Dom<span class="ex">na</span>ll do baithedh a<span class="ex">r</span> chúan <span class="pn">Uibhisd</span> an bliaghui<span class="ex">n</span> ta<span class="ex">r</span> éis báis
 atha<span class="ex">r</span>. Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> do ghabh hoigrea<span class="ex">cht</span> d<span class="ex">o</span> éis. Eoin Dubh ⁊ Ruaighri
 ⁊ cl<span class="ex">ann</span> diolmhui<span class="ex">n</span> oile. Clan<span class="ex">n</span> ag Ruaighri m<span class="ex">a</span>c Ailín .i. Eóin Óg do
 ghabh a ionadh da éis ⁊ cl<span class="ex">ann</span> oile.</p><p>Tra<span class="ex">cht</span>ui<span class="ex">m</span> a<span class="ex">r</span> neigin da<span class="ex">r</span> eir<span class="ex">idh</span> re lin<span class="ex">n</span> mai<span class="ex">m</span>sir féin, ase fa rí re
 lin<span class="ex">n</span> mo ch<span class="ex">ét</span> cui<span class="ex">mh</span>ne .i. <span class="ps" title="King Charles Stuart the First"><span class="gn">a<span class="ex">n</span> céd</span> Shérl<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c do<span class="ex">n</span> .6. Sém<span class="ex">us</span></span> do<span class="ex">n</span>
 treibh <span class="on" title="dynasty">Sdiúbhard<span class="ex">aigh</span></span> ag so cuid dona hua<span class="ex">cht</span>ranuibh do bhi a<span class="ex">r</span> 
 <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span>uib</span> fa<span class="ex">n</span> rí sa<span class="ex">n</span> naimsir si<span class="ex">n</span>, .i. Rag<span class="ex">na</span>ll Óg m<span class="ex">ac</span> Ragh<span class="ex">nai</span>ll
 <span class="pn">Aran<span class="ex">n</span>uigh</span> marcos <span class="pn">Antr<span class="ex">om</span></span> a<span class="ex">r</span> an <span class="pn">Rúta</span> ⁊ a<span class="ex">r</span> na <span class="pn">Glin<span class="ex">n</span>ibh</span> a n-<span class="pn">Éirin<span class="ex">n</span></span>, ⁊ 
 Giolla Asbuig Caóch m<span class="ex">a</span>c Giolla Asbuig Ghruai<span class="ex">m</span>uidh m<span class="ex">ic</span> Giolla Esbúig
 Dhuin<span class="ex">n</span> .i. marcós <span class="pn">Ear<span class="ex">r</span>gaoidh<span class="ex">ei</span>l</span>; Sir Lachluin m<span class="ex">a</span>c Giolla Eóin
 tigh<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Dhubhaird</span>; Eóin Múideord<span class="ex">a</span>ch m<span class="ex">a</span>c Domh<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">ic</span> Ailín
 caipdín cloin<span class="ex">n</span>e Rag<span class="ex">nai</span>ll ⁊ tigerna <span class="pn">Mhúideord</span> ⁊ <span class="pn">Uibisd</span>; Eóin m<span class="ex">a</span>c
 Rúaighr<span class="ex">uidh</span> Mhór m<span class="ex">ic</span> Leóid na h-<span class="pn">Ea<span class="ex">radh</span></span>, Sir Dom<span class="ex">na</span>ll Gor<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c
 Giolla Asbuig mhic Dom<span class="ex">nai</span>ll triath <span class="pn">Sleibhte</span> ⁊ <span class="pn">Thróntarnis</span>,
 cúi<span class="ex">r</span>teir mó<span class="ex">r</span> ag <span class="ps" title="King Charles Stuart the First">rí Sérl<span class="ex">u</span>s</span>; ⁊ Niall a<span class="ex">n</span> Chasléin mac Neill m<span class="ex">ic</span> Neill  <sup id="fnref:24.footnotes">24<a href="#fn:24.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>
 <span class="pn">Bha<span class="ex">rr</span>aigh</span>: Lachluin<span class="ex">n</span> m<span class="ex">a</span>c Eoin Bhailbh m<span class="ex">ic</span> Fiongui<span class="ex">n</span>e a<span class="ex">n</span> t-Sratha;
 Eóin Garbh m<span class="ex">a</span>c Giolla Cholu<span class="ex">m</span> <span class="pn">Raa<span class="ex">r</span>saigh</span>; Eóin Garbh m<span class="ex">a</span>c
 Eoin Abruidh tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Chola</span>; Mui<span class="ex">r</span>ch<span class="ex">adh</span> m<span class="ex">a</span>c Giolla Eóin <span class="pn">Lochbuighe</span>; 
 Dom<span class="ex">na</span>ll a<span class="ex">n</span> t-Srói<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c Aong<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">i</span>c Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Glin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">radh</span></span> ⁊ <span class="pn">Cnoidebha<span class="ex">r</span>t</span> na shenláoch an tosach mo chui<span class="ex">m</span>ne ⁊ úa na
 ógána a<span class="ex">r</span> lái<span class="ex">m</span>h an <span class="pn" title="city">Dúnédan</span> ⁊ na dhíaigh sin na mhorbha<span class="ex">ir</span>
 chl<span class="ex">oinne</span> Do<span class="ex">m</span>n<span class="ex">uill</span> .i. Aonghas mac Alasda<span class="ex">ir</span> mic Do<span class="ex">m</span>nuill. ⁊ 
 Ailin m<span class="ex">a</span>c Do<span class="ex">mh</span>n<span class="ex">uill</span> Duibh na ua<span class="ex">cht</span>a<span class="ex">r</span>an a<span class="ex">r</span> chloin<span class="ex">n</span> <span class="on" title="family">Chámshroin</span> ⁊ a
 úa san na ógan<span class="ex">a</span>ch .i. Eóghan m<span class="ex">a</span>c Eáai<span class="ex">n</span> m<span class="ex">ic</span> Ailin mairfes fós. ⁊ 

<span class="fa fa-bookmark" title="p.176" id="pb.176"> p.176</span>
 Seorus Don<span class="ex">n</span> Mc Choin<span class="ex">n</span>idh Óig Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn" title="Seaforth">Síthphort</span> ua<span class="ex">cht</span>arán chloin<span class="ex">n</span>e
 Coin<span class="ex">n</span>idh. ⁊ Domhnall Dúabháil mac Aodha úa Maghnuis .i. morbha<span class="ex">ir</span>
 Meghrath na Chen<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> <span class="on">Mhorgan<span class="ex">n</span>achuibh</span> ⁊ móran do daonibh
 maithe oile do bhi na nua<span class="ex">cht</span>a<span class="ex">r</span>an<span class="ex">uibh</span> sa naimsir si<span class="ex">n</span> a<span class="ex">cht</span> n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> 
 sg<span class="ex">ri</span>obhtha<span class="ex">r</span> an<span class="ex">n</span> so a<span class="ex">cht</span> na daóine do con<span class="ex">n</span>aic me fei<span class="ex">n</span> ⁊ fes coda da
 ngnio<span class="ex">m</span>htha<span class="ex">r</span>uib a<span class="ex">r</span> cui<span class="ex">m</span>ne aga<span class="ex">m</span>.</p><p>Giodhedh is furusda dhuit as an tenguidh choitchin<span class="ex">n</span> ina bfuiler
 ag sgiobh<span class="ex">adh</span> sa<span class="ex">n</span> riogha<span class="ex">cht</span> fios a<span class="ex">r</span> thriobloid na haimsire dfaghail a<span class="ex">cht</span> so amháin gurab cui<span class="ex">m</span>hnech lio<span class="ex">m</span> g<span class="ex">ur</span> ab íad na h-<span class="on" title="people">Albanuidh</span>
 is taosga do thion<span class="ex">n</span>sgain <span class="term" title="typemilitary">cogadh sa na tri Riogha<span class="ex">cht</span>uibh</span> ⁊ na<span class="ex">r</span> bhíad
 <span class="on" title="people">Sagsanuigh</span> no <span class="on" title="people">Eirean<span class="ex">n</span>aigh</span>; oir ta<span class="ex">ir</span> eis coibhinent no co<span class="ex">mh</span>cheng<span class="ex">al</span>
 do ghena<span class="ex">mh</span> anagh<span class="ex">aidh</span> a<span class="ex">n</span> ríogh ⁊ <span class="on" title="people">Shagsanach</span> u<span class="ex">m</span> na heasbaguibh
 do ch<span class="ex">ur</span> a<span class="ex">r</span> cúl ⁊ Presbetrí do ch<span class="ex">ur</span> na nionad g<span class="ex">ur</span>
 chui<span class="ex">r</span>eda<span class="ex">r</span> fios a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> rabh d'oifigechuibh albanach sa<span class="ex">n</span> ríogh<span class="ex">acht</span>uibh
 oile taóbh thall da<span class="ex">ir</span>ge ⁊ go ndenad<span class="ex">ar</span> árd chom<span class="ex">m</span>anda<span class="ex">ir</span> d'<span class="ps">Al<span class="ex">a</span>sdu<span class="ex">ir</span>
 Leislí</span> .i. sensoigdeir do bhí fad<span class="ex">a</span> accogadh a<span class="ex">r</span> choigcrich, do ghlúas
 a<span class="ex">n</span> ta<span class="ex">r</span>msi<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> anagh<span class="ex">aidh</span> go <span class="pn">Sagsan</span> ase si<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">ét</span> a<span class="ex">rm</span> do cui<span class="ex">r</span>edh
 a<span class="ex">r</span> chois anai<span class="ex">m</span>sir <span class="ps">rí Serlais</span> ⁊ is na agh<span class="ex">aidh</span> do bhi se. Do cháigh
 na rioga<span class="ex">cht</span>a t<span class="ex">r</span>e na chéile oshin amach sa<span class="ex">n</span> bliaghain do nan<span class="ex">n</span>al<span class="ex">adh</span>
 ta<span class="ex">rr</span>la si<span class="ex">n</span> 1639 ⁊ a<span class="ex">n</span> tes na ngnoidhig si<span class="ex">n</span> do chui<span class="ex">r</span> ma<span class="ex">r</span>cos <span class="pn">Aontro<span class="ex">m</span></span>
 .i. Rag<span class="ex">na</span>ll Óg m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">nai</span>ll Aran<span class="ex">n</span>uidh pá<span class="ex">ir</span>taigh a<span class="ex">irm</span> a h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> le
 hordugh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">n</span> ríogh go h-<span class="pn">Albain</span> ⁊ daóine úasle d<span class="ex">o</span> chin<span class="ex">n</span>edh leó .i.
 Al<span class="ex">as</span>d<span class="ex">a</span>r m<span class="ex">a</span>c Colla m<span class="ex">ic</span> Giolla Esbuig ⁊ coileneil <span class="ps">Sémus m<span class="ex">a</span>c Somui<span class="ex">r</span>le m<span class="ex">ic</span> Sém<span class="ex">ui</span>s <span class="pn">na Ban<span class="ex">n</span>a</span></span> ⁊ daóine uaisle oile, do cuadar na
 loinges a mbaile hac amí julí  <sup id="fnref:25.footnotes">25<a href="#fn:25.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> 1644  nor gabhad<span class="ex">ar</span> cala no tir go
 rangad<span class="ex">ar</span> <span class="pn">Caol Múile</span> ⁊ do cuiredar leigeir ma <span class="pn" title="castle">Caislén Chean<span class="ex">n</span> Loch
 Al<span class="ex">ann</span></span> ⁊ do gabhadar é ⁊ do fágsad bárdagha a<span class="ex">ir</span>, do ghluaisedar
 asa si<span class="ex">n</span> go <span class="pn" title="castle">Cáislen Mhíogharí</span>, do gabhadar é le mór saotha<span class="ex">ir</span>, do
 fagb<span class="ex">hadh</span> daóine a<span class="ex">ir</span> da mhuint<span class="ex">ir</span>, do ghlúais Al<span class="ex">as</span>da<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Colla ⁊ 
 a<span class="ex">n</span> phá<span class="ex">r</span>taigh d<span class="ex">o</span> ccois go <span class="pn">Caol Reithe</span>, do seol a<span class="ex">n</span> lui<span class="ex">n</span>ges go <span class="pn">Loch Eiseórd</span> san srath go Sir Dom<span class="ex">na</span>ll, do bhi ordugh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">n</span> rí ⁊ a<span class="ex">n</span>
 ma<span class="ex">r</span>cois <span class="pn">Antrom</span> u<span class="ex">m</span> chen<span class="ex">n</span>us na ndaoine do gabhail chuige ⁊ d'eirghe
 leó ⁊ gach duine do eirghed leó. Leath bhli<span class="ex">adh</span>ain roi<span class="ex">mh</span>e sin fuair Sir Dom<span class="ex">na</span>ll bas.</p><p>Ta<span class="ex">ir</span>ges Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Cholla cen<span class="ex">n</span>us na ndaoine do
 Sir Sém<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c Dom<span class="ex">nai</span>ll ⁊ diultais Sir Semus sin, oir b<span class="ex">udh</span> beg
 leis a<span class="ex">n</span> cuid<span class="ex">echt</span>a ⁊ a<span class="ex">n</span> ríogha<span class="ex">cht</span> uile na nagh<span class="ex">aidh</span> ⁊ ga<span class="ex">n</span> sa<span class="ex">n</span>
 chuidea<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">cht</span> cúig c<span class="ex">ét</span> dég fer, g<span class="ex">ur</span> be comha<span class="ex">ir</span>le do chui<span class="ex">r</span>
 Aluisda<span class="ex">ir</span> roi<span class="ex">mh</span>e filledh ar ais  go h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> o nar freagr<span class="ex">adh</span> ordugh<span class="ex">adh</span>
 a<span class="ex">n</span> rí úatha. Fa n-am si<span class="ex">n</span> tangadar trí longa móra do loinges
 choguidh na Pa<span class="ex">r</span>lameinte Albanuidh timchell o líte gur sheólad<span class="ex">ar</span>
 go rangadar bu<span class="ex">n</span> <span class="pn">Locha h-Eiscórd</span> ⁊ luingeas Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> astigh sa<span class="ex">n</span> loch,
 tugadar troid dóibh g<span class="ex">e</span>dheadh do gabhadh luinges Alasda<span class="ex">ir</span>, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s

<span class="fa fa-bookmark" title="p.178" id="pb.178"> p.178</span>
 gur bh'eigen d'Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> anmhuin sa<span class="ex">n</span> riogha<span class="ex">cht</span> ina tta<span class="ex">rl</span>a olc arr mhaith leis e.</p><p>Gluaisis roi<span class="ex">mh</span>e ta<span class="ex">r</span> <span class="pn">Chaol Reithe</span>, ta<span class="ex">r</span> mon<span class="ex">adh</span> <span class="pn">Chuaich</span>, asa si<span class="ex">n</span>
 doibh go <span class="pn">Glen<span class="ex">n</span> Ga<span class="ex">r</span>adh</span>, go nernad<span class="ex">ar</span> ca<span class="ex">m</span>pa a<span class="ex">nn</span> ⁊ fuaradar ma<span class="ex">r</span>ta<span class="ex">cht</span>
 go sáidhbhir da mhuin<span class="ex">n</span>tir ⁊ nior éiridh abheg do dhaóinibh. Asa si<span class="ex">n</span>
 doibh go <span class="pn">Báidinech</span> ⁊ do rin<span class="ex">n</span>eda<span class="ex">r</span> ca<span class="ex">m</span>pa a<span class="ex">n</span> soinn do fhograda<span class="ex">r</span> do
 mhuin<span class="ex">n</span>tir na tíre si<span class="ex">n</span> te<span class="ex">cht</span> astech ana<span class="ex">rm</span> a<span class="ex">n</span> ríogh no go loisgfedh ⁊ 
 go creachfadh a<span class="ex">n</span> tír, do taisbenadh a<span class="ex">n</span> t-ordugh<span class="ex">adh</span> dhoibh ⁊ do
 thógbhada<span class="ex">r</span> leis an ordugh<span class="ex">adh</span> cl<span class="ex">ann</span> Mhuirigh <span class="pn">Bháideineach</span> ⁊ 
 caipdín ⁊ cen<span class="ex">n</span>fedhna maith da fuil fein ro<span class="ex">m</span>pa .i. Eogain Óg m<span class="ex">a</span>c 
 A<span class="ex">n</span>dra m<span class="ex">ic</span> Eóghai<span class="ex">n</span> tug tri ch<span class="ex">et</span> fer da fhuil fein leis ana<span class="ex">rm</span> an ri ⁊ 
 do bhada<span class="ex">r</span> ro shesm<span class="ex">a</span>ch sa<span class="ex">n</span> na<span class="ex">rm</span> an fedh do mha<span class="ex">ir</span> an cogadh do
 eiridh cla<span class="ex">nn</span> <span class="on" title="family">Fhion<span class="ex">n</span>laig</span> <span class="pn">Bhraighe</span> mha<span class="ex">rr</span> leo ⁊ cen<span class="ex">n</span> fedhna da fuil
 fein rompa .i. Domhnall Óg m<span class="ex">a</span>c Do<span class="ex">m</span>huaill m<span class="ex">ic</span> Fion<span class="ex">n</span>láigh do
 gluaisad<span class="ex">ar</span> asa si<span class="ex">n</span> d'<span class="pn" title="Athole">Afall</span> ⁊ ta<span class="ex">rr</span>la <span class="ps">Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Muntróas</span></span> doibh ambla<span class="ex">r</span>
 anaf afalla accruth ce<span class="ex">a</span>n<span class="ex">n</span>uidhe clá<span class="ex">r</span>aige ⁊ máilín fa na bhrághúid
 ar tte<span class="ex">cht</span> o <span class="pn">Sagsa<span class="ex">n</span></span> ⁊ ordugh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">n</span> ríogh leis u<span class="ex">m</span> ginleire<span class="ex">cht</span> na
 harma<span class="ex">r</span>aile do bh<span class="ex">eth</span> aige ⁊ Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Colla na mháidseoir Sinirel
 aige ⁊ do ghlacada<span class="ex">r</span> go toilemhail chuca é, do gabh urmhór fer
 <span class="pn">Afall</span> leó clan<span class="ex">n</span> Donch<span class="ex">aidh</span> ⁊ <span class="on">Sdiubharduigh</span> <span class="pn">Afall</span> do bhi tosach an
 fhóghmhuir aca nuná<span class="ex">m</span>sin, ⁊ do ghlúais do chu<span class="ex">m</span> a<span class="ex">n</span> <span class="pn" title="Lowlands of Scotland">Mhachu<span class="ex">ir</span>
 Ghalld<span class="ex">a</span></span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Tug a<span class="ex">rm</span> ail mor do<span class="ex">n</span>a coibhinenta<span class="ex">ir</span>si coin<span class="ex">n</span>e dhoibh anga<span class="ex">r</span>
 do <span class="pn">Phert</span> a<span class="ex">n</span> roibh o<span class="ex">cht</span> míle fer ⁊ ni rangadar féine d<span class="ex">a</span> mhíle coisige
 do shlúagh a<span class="ex">cht</span> gedhedh rugada<span class="ex">r</span> búaigh orrtha ni dhech<span class="ex">aidh</span> as
 díobh a<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">n</span> rug luas each úatha. Do gabhad<span class="ex">ar</span> <span class="pn">Pert</span> ⁊ do badh
 édalach ionmh<span class="ex">us</span>sach íad ta<span class="ex">r</span> éis an catha soin <span class="pn">Phert</span>. Ni rabh
 ac<span class="ex">ht</span> cúig la dég <span class="ex">eter</span> a<span class="ex">n</span> cath si<span class="ex">n</span> do thabha<span class="ex">ir</span>t ⁊ cath oile do bhrisded
 ag <span class="pn" title="Aberdeen">Obuirdhegh</span> a<span class="ex">r</span> na covinenters aite abfua<span class="ex">r</span>ada<span class="ex">r</span> cu<span class="ex">m</span>asg cruaidh
 ⁊ troid then<span class="ex">n</span> toran<span class="ex">n</span>bhorb, do mh<span class="ex">ét</span>uidh búaigh a<span class="ex">n</span> d<span class="ex">a</span> chatha sin
 misnech ⁊ menmna <span class="on" title="people">Ghaóidheal</span> o si<span class="ex">n</span> amach, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s n<span class="ex">a</span>ch tugdis cúl
 d<span class="ex">o</span> namhaid a<span class="ex">r</span> chora<span class="ex">m</span> na a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span>choram.</p><p>Ta<span class="ex">rr</span>la do <span class="ps">M<span class="ex">a</span>c Cailin
 .i. Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Ea<span class="ex">rr</span> Gaoidh<span class="ex">eal</span></span></span> abheith na chen<span class="ex">n</span> don Presptri ⁊ na
 ur<span class="ex">r</span>uigh mhói<span class="ex">r</span> do<span class="ex">n</span>a chovinentea<span class="ex">r</span>s ⁊ anagh<span class="ex">aidh</span> a<span class="ex">n</span> riogh ⁊ tanic
 se d'<span class="pn">A<span class="ex">ir</span>d na Murcha<span class="ex">n</span></span> ⁊ do chuir sídsi ma <span class="pn" title="castle">Chaislén Miodha<span class="ex">ir</span>idh</span> ⁊ 
 nior chin<span class="ex">n</span> leis athabha<span class="ex">ir</span>t amach. Tainic Eoin Múdeordach o<span class="ex">n</span>
 <span class="pn" title="castle">Chaislín Tirim</span> dions<span class="ex">aigh</span>an cha<span class="ex">m</span>pa si<span class="ex">n</span> Mh<span class="ex">ic</span> Chailin a<span class="ex">ir</span> ía<span class="ex">rr</span>adas M<span class="ex">ic</span>
 Cailín oir fa dóigh le Mac Cailín go n-eirghedh Eoi<span class="ex">n</span> Muideord<span class="ex">a</span>ch ⁊ 
 cl<span class="ex">ann</span> Rag<span class="ex">na</span>ll leis na a<span class="ex">rm</span> féin anagh<span class="ex">aidh</span> á<span class="ex">irm</span> a<span class="ex">n</span> ríogh. Ni fada

<span class="fa fa-bookmark" title="p.180" id="pb.180"> p.180</span>
 dó sa<span class="ex">n</span> cha<span class="ex">m</span>pa do fhill ta<span class="ex">r</span> ais ⁊ do thionoil fe<span class="ex">cht</span> <span class="pn">Uibhisd</span>, ⁊ <span class="pn">Eige</span>,
 <span class="pn">Mhúideord</span> ⁊ <span class="pn">Árásáig</span> ⁊ is í c<span class="ex">ét</span> sheirbhis do roin<span class="ex">n</span>edh leó .i. <span class="pn">Shúineord</span> do chreachadh g<span class="ex">an</span> bhó g<span class="ex">an</span> chaora dfhagbhail in<span class="ex">n</span>te ⁊ tabha<span class="ex">ir</span>t go
 faichae a<span class="ex">n</span> <span class="pn" title="castle">Chaislen Tiri<span class="ex">m</span></span> ⁊ do chu<span class="ex">ir</span> se Dom<span class="ex">na</span>ll amh<span class="ex">a</span>c le cuid don
 chreich si<span class="ex">n</span> do chu<span class="ex">m</span> na mbárd do bhí a<span class="ex">r</span> <span class="pn" title="castle">Chaislín Mhiodha<span class="ex">ir</span>igh</span>,
 ⁊ sanám ch<span class="ex">ét</span>na tainic Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Colla anuas o <span class="pn">Mhuntróas</span> do
 thabha<span class="ex">ir</span>t rélif do <span class="pn">Chaislén Mhíodhairigh</span> ⁊ tarrla Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> ⁊ 
 Dom<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Eóin Muideord<span class="ex">aigh</span> da cheile an<span class="ex">n</span> ⁊ fa luathghairech
 íad fa na cheile dfacsi<span class="ex">n</span> oir do bé si<span class="ex">n</span> tús aneólais a<span class="ex">r</span> achéile,
 tangad<span class="ex">ar</span> asa si<span class="ex">n</span> do<span class="ex">n</span> <span class="pn" title="castle">Chaislen Tiri<span class="ex">m</span></span> a<span class="ex">r</span> fágbhail athrughadh bá<span class="ex">r</span>d
 a<span class="ex">r</span> <span class="pn" title="castle">Chaislén Mhiodha<span class="ex">r</span>idh</span>, do ghluais Eoin Muideord<span class="ex">a</span>ch ⁊ íad féin
 d'<span class="pn">á<span class="ex">r</span>asaig</span> ⁊ do <span class="pn">mhorshrón</span> ⁊ do cui<span class="ex">r</span>ead<span class="ex">ar</span> te<span class="ex">chta</span> dion<span class="ex">n</span>saigh M<span class="ex">i</span>c
 Leóid dia<span class="ex">rraidh</span> air techt astech anar<span class="ex">m</span> arí do reir a dhlighidh ⁊ do
 dhiult se dhoibh ⁊ tangadar do <span class="pn">Chnóideórd</span> ⁊ ta<span class="ex">rr</span>la Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c
 m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> riú an<span class="ex">n</span>si<span class="ex">n</span>, ⁊ do bhadar ag ia<span class="ex">rraidh</span> air eirghe ⁊ ni
 dea<span class="ex">rr</span>na sanua<span class="ex">ir</span>sin<span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Giodhedh do eiridh Dom<span class="ex">na</span>ll Gor<span class="ex">m</span> derbhratha<span class="ex">ir</span>
 atha<span class="ex">r</span> leó ⁊ a<span class="ex">n</span> chuid b<span class="ex">udh</span> mo df<span class="ex">er</span>uibh <span class="pn">Chnóideórd</span> ⁊ <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">r</span>adh</span>,
 do thriallad<span class="ex">ar</span> ó chen<span class="ex">n</span> <span class="pn">Loch Nei<span class="ex">m</span>heis</span> amach mám <span class="pn">Chlach Árd</span> go
 <span class="pn">Loch hAba<span class="ex">r</span></span> ⁊ do<span class="ex">n</span> <span class="pn">Bhráighe</span> ⁊ do éir<span class="ex">edh</span> Dom<span class="ex">na</span>ll Glas m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">i</span>c
 Rag<span class="ex">nai</span>ll ⁊ fir <span class="pn">an Bhrághad</span> leo ⁊ tainic <span class="on">Sdiúbhord<span class="ex">aigh</span></span> na h-<span class="pn">Apa<span class="ex">n</span></span> chuca an<span class="ex">n</span> soin ⁊ clan<span class="ex">n</span> <span class="corr" title="Corrected from ‘Ea ain’ by BF">Eaain</span> <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Co<span class="ex">mh</span>a<span class="ex">n</span></span> ⁊ fer <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span> Nei<span class="ex">m</span>heis</span> ⁊ a<span class="ex">n</span>
 raibh taobh hoir do <span class="pn">Lóchuidh</span> do chloin<span class="ex">n</span> Cha<span class="ex">m</span>sroin, do ghluaisad<span class="ex">ar</span>
 as soin go <span class="pn">Báidinech</span> ⁊ ta<span class="ex">r</span> mhonadh <span class="pn">Dhrui<span class="ex">m</span> úachta<span class="ex">r</span></span> ⁊ go <span class="pn">Bla<span class="ex">r</span></span> a<span class="ex">n</span>
 <span class="pn">Afall</span> ⁊ ta<span class="ex">rr</span>la ma<span class="ex">r</span>cos <span class="pn">Muntrós</span> riu a<span class="ex">i</span>n<span class="ex">n</span>sin ⁊ fa buigheach é do<span class="ex">n</span>
 toigheasdal sluaigh sib do chuiridh le h-Eoin <span class="corr" title="Corrected from ‘Mnideordach’ by BF">Muideordach</span> chuige
 do gheana<span class="ex">m</span>h seirbhísi ariogh shaoghalta. Do chui<span class="ex">r</span>edh chomhui<span class="ex">r</span>le 
 choguidh na suighe sa<span class="ex">n</span> bhall si<span class="ex">n</span> ⁊ dfhéigsi<span class="ex">n</span> caite a ceth
 ccaithfedh síad an gei<span class="ex">m</span>hredh ase shaoil<span class="ex">adh</span> an sinireil g<span class="ex">ur</span>ab ar
 <span class="pn">Ghallda<span class="ex">cht</span></span> do bionchaithmhe an gemhr<span class="ex">adh</span> ⁊ do mhios cách g<span class="ex">ur</span>ab
 ar <span class="pn">Ghaoidhealta<span class="ex">cht</span></span> fa dainge dho an tá<span class="ex">r</span>m do bheith do aontaigh
 <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>trós</span></span> an ni si<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> choingheall go fuighedh an tá<span class="ex">r</span>m biadh ⁊ 
 loisdmed an<span class="ex">n</span> ⁊ do chuired<span class="ex">ar</span> fios ar Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c Ailín Duibh go
 láthair na comhui<span class="ex">r</span>le .i. dui<span class="ex">n</span>e uasal dferuib<span class="ex">h</span> <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Co<span class="ex">m</span>han</span> do
 chuir <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> ceisd a<span class="ex">r</span> Aongh<span class="ex">u</span>s na<span class="ex">r</span>bh eolach an<span class="ex">n</span>a ttiorraibh M<span class="ex">ic</span>
 Cailín no an fuigh<span class="ex">eadh</span> an sl<span class="ex">uagh</span> biadh no fas longa<span class="ex">r</span>t ion<span class="ex">n</span>ta sa<span class="ex">n</span>
 gheimh<span class="ex">radh</span> do fhreagair Aongh<span class="ex">u</span>s an morbha<span class="ex">ir</span> ⁊ isedh a dubha<span class="ex">ir</span>t
 n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> raibh baile no leith bhaile fa thigh<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span>s M<span class="ex">ic</span> Cailín na<span class="ex">r</span> bheol dó
 ⁊ da foghn<span class="ex">adh</span> tighe díonach ⁊ bath remhra m<span class="ex">ar</span> bhiadh re
 chaithemh ion<span class="ex">n</span>ta go fuighedh doibh e do thaitin an fhreagra ris an
 ma<span class="ex">r</span>cós ⁊ do áom triall d'<span class="pn">Ea<span class="ex">rr</span> Ghaoidheal</span>. Do ghluais an sl<span class="ex">uagh</span> a
 <span class="pn">Braighe Afall</span> ⁊ do chuada<span class="ex">r</span> go h-<span class="pn">Apui<span class="ex">nn</span></span> an Mein<span class="ex">n</span>éinigh ⁊ do loisg<span class="ex">edar</span>
 í ⁊ asa si<span class="ex">n</span> dhoibh go cen<span class="ex">n</span> <span class="pn">Loch Tatha</span> ⁊ do loisg síad a<span class="ex">r</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> taobh dhe

<span class="fa fa-bookmark" title="p.182" id="pb.182"> p.182</span>
 ⁊ tainic cl<span class="ex">ann</span> Griogoir ⁊ cla<span class="ex">nn</span> Anaba a chucha do chungna<span class="ex">m</span>h le
 há<span class="ex">r</span>m an rí do chui<span class="ex">r</span>edh Eoin Muideordach ⁊ amui<span class="ex">nn</span>tir fein ⁊ fir
 <span class="pn">an Bhrághad</span> a<span class="ex">r</span> slighidh a<span class="ex">r</span> leith ón chuid eile do na<span class="ex">r</span>m do ghenamh
 c<span class="ex">r</span>eachadh a<span class="ex">r</span> fedh g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tire ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s nar tha<span class="ex">rr</span>la re <span class="ps"><span class="an">Muntróas</span></span> e go
 rangadar <span class="pn">Cill Martain</span> a n-<span class="pn">Glasr<span class="ex">adh</span></span> ⁊ tug an crechta  <sup id="fnref:26.footnotes">26<a href="#fn:26.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> sin mile bó a<span class="ex">r</span>
 aontiubh<span class="ex">adh</span> do chreith astech go campa <span class="ps"><span class="an">Mhuntróas</span></span> ni fuil re rágh
 a<span class="ex">ir</span> acht g<span class="ex">ur</span> chreach<span class="ex">adh</span> ⁊ do losg<span class="ex">adh</span> tior<span class="ex">r</span>tha M<span class="ex">i</span>c Cailín uile do<span class="ex">n</span>
 toisgsi<span class="ex">n</span>, ⁊ g<span class="ex">ur</span> marbhadh 800 ⁊ ceithre fich<span class="ex">et</span> ⁊ cuig fir dég sna
 tiorruibh g<span class="ex">an</span> bhlá<span class="ex">r</span> g<span class="ex">an</span> machui<span class="ex">r</span>e do thabha<span class="ex">ir</span>t ionta. Do ghluais
 an tár<span class="ex">m</span> a h-<span class="pn">Ear Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span> ta<span class="ex">r</span> an <span class="pn">Chonguil Ladhá<span class="ex">r</span>nuigh</span> ag siubhal
 g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tíre go rangad<span class="ex">ar</span> <span class="pn">Inb<span class="ex">er</span> Lochuidh</span> an <span class="pn">Loch h-Aba<span class="ex">r</span></span><span class="sup" title="By Beatrix Färber">.</span></p><p>Ni roibhe Mac Cailín diomhaoin oir do chui<span class="ex">r</span> se ia<span class="ex">rraidh</span> a<span class="ex">r</span> thig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Achadh na
 Mbreac</span> as <span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> chuige, oir do bhi se a n-<span class="pn">Eir<span class="ex">inn</span></span> o thosach a<span class="ex">n</span> choguidh
 ⁊ duith<span class="ex">adh</span> Ía<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Aont<span class="ex">r</span>om</span> aige ⁊ abailte mó<span class="ex">r</span>a a<span class="ex">r</span> alái<span class="ex">mh</span> ⁊ a<span class="ex">rm</span> na
 sheasa<span class="ex">mh</span> aige ion<span class="ex">n</span>ta. Do chúaidh a<span class="ex">n</span> ma<span class="ex">r</span>cos fén go <span class="pn">Dún Éidin</span>
 da chasáoid re comhuirle na h-<span class="pn">Alba<span class="ex">n</span></span> n<span class="ex">a</span>ch roibh <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> no Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span>
 m<span class="ex">a</span>c Colla ag fuirech ris do chu<span class="ex">m</span> catha do thabha<span class="ex">ir</span>t doibh ⁊ 
 do chuireda<span class="ex">r</span> <span class="frn" title="(English Translation)">reisiment</span> chuig c<span class="ex">ét</span> leis do shoighdeiribh m<span class="ex">ar</span> chungna<span class="ex">mh</span>  ⁊ m<span class="ex">ar</span> fiadhain, Tainic tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Achuidh na Mbreac</span> as <span class="pn">Eir<span class="ex">inn</span></span>
 chuca ⁊ do ghabh mir ⁊ dása<span class="ex">cht</span> é m<span class="ex">ar</span> fua<span class="ex">ir</span> se a<span class="ex">r</span> na losgadh ⁊ a<span class="ex">r</span>
 na creachadh a dhuth<span class="ex">aidh</span> a<span class="ex">r</span> a chion<span class="ex">n</span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do chruin<span class="ex">n</span>igh se cl<span class="ex">ann</span> Mhég Dhúi<span class="ex">m</span>ne go lionmhur ler thionoilte ⁊ do triallad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">r</span> lorg ana<span class="ex">irm</span>
 si<span class="ex">n</span> mui<span class="ex">n</span>tros ⁊ Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> m<span class="ex">ic</span> colla, a<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> do <span class="ps"><span class="an">Mhu<span class="ex">n</span>tróas</span></span> go
 h-<span class="pn">Inb<span class="ex">er</span> Lóchaidh</span>, tainic Sir Lochlin<span class="ex">n</span> M<span class="ex">a</span>c Giolla Eoin chuca an<span class="ex">n</span> ⁊ 
 Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Glin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">r</span>adh</span>, a<span class="ex">cht</span> do bhi daóine
 m<span class="ex">ic</span> m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> sa<span class="ex">n</span> na<span class="ex">rm</span> roimh si<span class="ex">n</span> do ghnath ⁊ ar nglúasa<span class="ex">cht</span> as
 <span class="pn">Inbh<span class="ex">er</span> Lóch<span class="ex">aidh</span></span> don taobh túath ni fada do chúada<span class="ex">r</span> anua<span class="ex">ir</span> tainic
 sgela chuca go ttainic M<span class="ex">a</span>c Cailin ⁊ a<span class="ex">n</span> mho<span class="ex">r</span> shlúagh si<span class="ex">n</span> go h-<span class="pn">Inbh<span class="ex">er</span>
 Loch<span class="ex">aidh</span></span> ⁊ g<span class="ex">ur</span> loisgeada<span class="ex">r</span> <span class="pn">Bráigh Loch h-Aba<span class="ex">r</span></span>, do fhillada<span class="ex">r</span> a <span class="pn">Cill
 Chuimín</span> a n-<span class="pn">oba<span class="ex">ir</span>thairbh</span> an ta<span class="ex">rm</span> sin riogh Sérlus sa nuarsin ⁊ 
 ma<span class="ex">r</span>cos <span class="pn">Mu<span class="ex">n</span>trós</span> na geniler aca ⁊ Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Colla m<span class="ex">ic</span> Giolla
 Esbuig na maigheor ginirel ⁊ na huasle si<span class="ex">n</span> chloin<span class="ex">n</span>e Raghnuill ⁊ 
 chloin<span class="ex">n</span> Domhnaill .i. Eoin Múideordach m<span class="ex">a</span>c Do<span class="ex">mh</span>n<span class="ex">uill</span> m<span class="ex">ic</span> Ailin ⁊ a
 mh<span class="ex">a</span>c Dom<span class="ex">na</span>ll ⁊ Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Glin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">r</span>adh</span>  ⁊ a ccin<span class="ex">n</span>edh ⁊ an daóine mui<span class="ex">n</span>tire féin leó ⁊ na trí <span class="frn" title="(English Translation)">Reisimente</span> Eiren<span class="ex">n</span>acha do dherbh dháoine muin<span class="ex">n</span>tire Ía<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Aontroma</span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do bhi an<span class="ex">n</span>
 accin<span class="ex">n</span>fedhna fein ro<span class="ex">m</span>ptha .i. corneil Sém<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c Somhui<span class="ex">r</span>le m<span class="ex">i</span>c
 Sem<span class="ex">ui</span>s na <span class="pn">Ban<span class="ex">n</span>a</span> m<span class="ex">i</span>c Shomui<span class="ex">r</span>le Bhuighe ⁊ Rag<span class="ex">na</span>ll Óg m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span>
 m<span class="ex">i</span>c All<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> mic Aong<span class="ex">ui</span>s Uai<span class="ex">m</span>bhrigh, ⁊ Mághn<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c a<span class="ex">n</span> Giolla Dhúibh
 Í Chathan derbh chomalt Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Aontro<span class="ex">m</span></span>. Do tháobh m<span class="ex">ic</span> Giolla
 Eóin Sir Lochl<span class="ex">ainn</span> ni roibhe do dháoinibh na fhocha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">cht</span> tua<span class="ex">ir</span>ím
 d<span class="ex">a</span> fher dhég da muin<span class="ex">n</span>tir da choimhide<span class="ex">cht</span>; Do bhi duine maith
 an<span class="ex">n</span> d'uaslibh <span class="pn">Alban</span> .i. morbha<span class="ex">ir</span> Oglabí ⁊ a mh<span class="ex">a</span>c duine gasda .i. Sir
 Tómós. Do ghlú aisda<span class="ex">r</span> o <span class="pn">Chill Chui<span class="ex">m</span>ín</span> ta<span class="ex">r</span> <span class="pn">Láirc Thurraid</span> ⁊ astech

<span class="fa fa-bookmark" title="p.184" id="pb.184"> p.184</span>
 go <span class="pn">Glen<span class="ex">n</span> Ruaigh</span> ⁊ ta<span class="ex">ir</span>is a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Sbethain</span> ⁊ ta<span class="ex">rr</span>la pá<span class="ex">r</span>tuidh don na<span class="ex">mh</span>uid
 dhoibh an<span class="ex">n</span> soin ⁊ do leansad iad ⁊ do marbh<span class="ex">adh</span> anurmhor ⁊ an
 droing do chuaidh as diobh tugada<span class="ex">r</span> sgeala don champa ⁊ do bhi
 anmach día Sathrain<span class="ex">n</span> ar te<span class="ex">cht</span> orrtha an tra rangada<span class="ex">r</span> ar comhuir
 ana<span class="ex">m</span>had. do chúaidh an slúaigh M<span class="ex">ic</span> Cailín a<span class="ex">r</span> accoi<span class="ex">m</span>eid ⁊ do bhi
 fora<span class="ex">ir</span>e gac sl<span class="ex">uaigh</span> dhiobh ag la<span class="ex">m</span>hach a<span class="ex">r</span> achéile a<span class="ex">r</span> fedh na haóiche,
 Do chúaidh Mac Cailín féin na lui<span class="ex">n</span>g ⁊ do fhágaibh tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ach<span class="ex">uidh</span> na
 Mbrec</span> re hagh<span class="ex">aidh</span> na hiorghaile, a<span class="ex">cht a</span> bfhior thósc na maidne do
 cóirghedh na catha aneaga<span class="ex">r</span> ⁊ anórdugh<span class="ex">adh</span> Día Dó<span class="ex">mh</span>naigh la
 féile Bríde an c<span class="ex">ét</span> la d'ea<span class="ex">r</span>ach <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o d<span class="ex">omi</span>ni</span> 1645. Do cuiredh amach
 a ha<span class="ex">rm</span> a<span class="ex">n</span> rí cuide<span class="ex">cht</span>a ⁊ Magn<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c an Ghiolla Dhuibh í Chathain
 rompa, ⁊ do cuiredh cuidea<span class="ex">chta</span> eile na nagh<span class="ex">aidh</span> as a<span class="ex">rm</span> M<span class="ex">ic</span> Cailín,
 ⁊ Giolla Asbuig m<span class="ex">a</span>c Giolla Esbuig Óig tig<span class="ex">er</span>na na m-Bingingedh tug
 a<span class="ex">n</span> d<span class="ex">a</span> Phá<span class="ex">r</span>tuidh troid da cheile nior fada g<span class="ex">ur</span> brisdedh a<span class="ex">r</span> an<span class="ex">n</span>
 pa<span class="ex">r</span>tuigh si<span class="ex">n</span> a<span class="ex">ir</span>m M<span class="ex">ic</span> Cailin g<span class="ex">ur</span> cuired na corp féin go hai<span class="ex">m</span>dheón<span class="ex">a</span>ch
 íad do chuaidh corp anair<span class="ex">m</span> tríd a cheile dhe si<span class="ex">n</span> tugadh
 anaduan<span class="ex">n</span>sa orrtha ⁊ do brisedh uile<span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span> Do ma<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span> úrmhor a<span class="ex">n</span>
 tsl<span class="ex">úaigh</span> ⁊ do báth<span class="ex">adh</span> ilio<span class="ex">m</span>ad diobh ar <span class="pn">Bhu<span class="ex">n</span> Nei<span class="ex">m</span>heis</span>, do marbh<span class="ex">adh</span>
 tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ach<span class="ex">aidh</span> na mBrec</span> ⁊ tigh<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Cháraduil</span> ⁊ Próvisd <span class="pn">Chilli
 Mun<span class="ex">n</span></span>a<span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">;</span> do ghabhad tig<span class="ex">er</span>na an <span class="pn">Bha<span class="ex">rr</span>bhric</span>, tig<span class="ex">er</span>na óg <span class="pn">Cha<span class="ex">r</span>ad<span class="ex">ail</span></span>,
 M<span class="ex">a</span>c Ío<span class="ex">mhair</span> na <span class="pn">Pin<span class="ex">n</span>ginge Móire</span>, do gabh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">n</span> chuid na<span class="ex">r</span> ma<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span>
 do chinedh M<span class="ex">ic</span> Cailín uile a<span class="ex">n</span> la sin. Easb<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">ir</span>m an ri .i.
 Tóm<span class="ex">o</span>s m<span class="ex">a</span>c morbhá<span class="ex">r</span> Oglabi Capdín Brain ⁊ seis<span class="ex">ir</span> do soghdeiribh.</p><p>Gluaisis <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>trós</span></span> tar eis a<span class="ex">n</span> catha sin ⁊ árm an rí don taóbh atúath
 ⁊ tainic <span class="ps">M<span class="ex">a</span>c Coin<span class="ex">n</span>idh .i. Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Sithphort</span></span> chuca ⁊ tug abhríathar
 go tiocfa féin ⁊ adhaóine leis a na<span class="ex">irm</span> a<span class="ex">n</span> rí da chuidiugh<span class="ex">adh</span> do
 ch<span class="ex">uir</span> se tionol ⁊ tiumsach<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> a mhuin<span class="ex">n</span>tir a <span class="pn">Leógh<span class="ex">u</span>s</span> ⁊ as gach tíre
 oile do rabh a<span class="ex">i</span>ge; iomthós <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> do chaith se an terrach an<span class="ex">n</span>sa
 taobh atuath ag nertugh<span class="ex">adh</span> aha<span class="ex">ir</span>m fein ⁊ tainic na <span class="on" title="family">Gordonuigh</span>
 da cco<span class="ex">m</span>moradh ⁊ <span class="ps">morbha<span class="ex">r</span> Górdo<span class="ex">n</span> m<span class="ex">a</span>c ma<span class="ex">r</span>cos <span class="pn">Huntlí</span></span> ⁊ do bferde
 iad. Fa námsin tainig a<span class="ex">rm</span> na comha<span class="ex">ir</span>le <span class="pn">Alban<span class="ex">n</span></span> as an taobh adeas;
 ⁊ tainic M<span class="ex">a</span>c Coin<span class="ex">n</span>idh ⁊ a ar<span class="ex">m</span> fein o thraigh fir <span class="pn">Leoghuis</span> ⁊ anoirire
 a tuath a se ni do rin<span class="ex">n</span>e M<span class="ex">a</span>c Coin<span class="ex">n</span>idh féi<span class="ex">n</span> ⁊ a mhui<span class="ex">nn</span>tir dol dion<span class="ex">n</span>saigh
 a<span class="ex">ir</span>m na Pa<span class="ex">rr</span>lameinte ⁊ fh<span class="ex">o</span>cal do bhrisdedh a<span class="ex">r</span> <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> ⁊ a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">rm</span>
 an rí.</p><p>Ta<span class="ex">r</span>la ag alta eirin<span class="ex">n</span> <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>trós</span></span> ⁊ a<span class="ex">r</span>m an rí ma na<span class="ex">m</span>si<span class="ex">n</span> ⁊ 
<span class="ps">morbha<span class="ex">r</span> Górdon</span> ⁊ a mhathshl<span class="ex">uagh</span> ⁊ ash<span class="ex">luagh</span> coisi. Tanic <span class="ps">Natanial Gordon</span> on fora<span class="ex">ir</span>e chuca ⁊ tug sgela dhoibh go rabha a<span class="ex">n</span> námhuid

<span class="fa fa-bookmark" title="p.186" id="pb.186"> p.186</span>
 anga<span class="ex">r</span> dn<span class="ex">n</span>ibh, ma<span class="ex">r</span>ach maith an fearsi<span class="ex">n</span> lamh fhuiltech áthasac an
 <span class="ps"><span class="an">Gordonach</span> <span class="an">Caoch</span></span> ain<span class="ex">m</span> oile dó. Do cóirighedh catha glesda glan-a<span class="ex">irm</span>m<span class="ex">a</span>ch
 <span class="on">Gaoidhel</span> a<span class="ex">r</span> chomha<span class="ex">ir</span> a nescha<span class="ex">r</span>ad ⁊ tugadh a<span class="ex">n</span> la<span class="ex">mh</span> dhes
 don mha<span class="ex">r</span>csl<span class="ex">uagh</span> ghloin<span class="ex">n</span>mhir Górdo<span class="ex">n</span>n<span class="ex">igh</span> ⁊ da morbha<span class="ex">ir</span> ⁊ sdiuradh
 cuirp a<span class="ex">n</span> chatha don mha<span class="ex">r</span>c<span class="ex">u</span>s mhea<span class="ex">r</span> mhórdhalach <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>trós</span></span>, ⁊ 
 gabh<span class="ex">u</span>s sir Alasdair a<span class="ex">rm</span> dherg é<span class="ex">cht</span>mhinig .i. m<span class="ex">a</span>c calma churan<span class="ex">n</span>ta
 Colla Chiotaig m<span class="ex">i</span>c Giolla Easbuig m<span class="ex">ic</span> Colla m<span class="ex">i</span>c All<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> m<span class="ex">i</span>c Eoin
 Cathanaig lá<span class="ex">mh</span> chlé ana<span class="ex">ir</span>m chuige fá chomhair lai<span class="ex">m</span>he deisi na
 ná<span class="ex">mh</span>ad, ⁊ a<span class="ex">r</span> mbeith dall<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> ag córugh<span class="ex">adh</span> amhuin<span class="ex">n</span>tire, tainic
 dúine úasal ón mhorbha<span class="ex">ir</span> le te<span class="ex">cht</span>a<span class="ex">ir</span>e<span class="ex">cht</span> chuige ⁊ do labha<span class="ex">ir</span> san
 bfoir<span class="ex">m</span>si,<br/>
“Do chualam<span class="ex">ar</span> a mhic Dom<span class="ex">nai</span>ll go rabha coimhceng<span class="ex">al</span> ⁊ 
 caradr<span class="ex">adh</span> ag a<span class="ex">r</span> sin<span class="ex">n</span>seruibh re chéile ⁊ na<span class="ex">r</span> bhuailad<span class="ex">ar</span> buille
 anagh<span class="ex">aidh</span> a chéile g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> be a<span class="ex">r</span> bioth cen<span class="ex">n</span>a<span class="ex">r</span>c do bhiádh <span class="ex">eter</span> a<span class="ex">n</span> chúid
 eile d'Albanach<span class="ex">ibh</span> ⁊ íad ⁊ na<span class="ex">r</span> mhó clú chrúadáil a<span class="ex">r</span> threabh<span class="ex">ibh</span> oile
 na ortha, a<span class="ex">r</span> a nadhbha<span class="ex">r</span> si<span class="ex">n</span> dathnuaghadh a<span class="ex">n</span> coi<span class="ex">mh</span>cenghuil
 b<span class="ex">udh</span> mían lea<span class="ex">m</span> a chón<span class="ex">adh</span> dfaghbh<span class="ex">ai</span>ll úaibhsi ⁊ asi sin<span class="ex">n</span> mala<span class="ex">ir</span>t
 choisigh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">n</span>ch<span class="ex">ét</span> lá do<span class="ex">m</span> sheirbhis dom rí saogalta, ase s<span class="ex">in</span> mo
 shl<span class="ex">uagh</span> coisi féin do ghabhail chugad ⁊ do choisighesi do ch<span class="ex">ur</span>
 chuga<span class="ex">m</span>.”</p><p>Do rin<span class="ex">n</span>edh go hathlamh le h-All<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ac</span> Colla a<span class="ex">n</span> ni si<span class="ex">n</span>,
 do chuire deichnemha<span class="ex">r</span> ⁊ ceithre fich<span class="ex">ét</span> dion<span class="ex">n</span>saigh mhorbha<span class="ex">r</span> Górdón
 do<span class="ex">n</span>a sen<span class="ex">n</span> soighdeoribh, a<span class="ex">r</span> na nderbhadh go minic amor dhochr<span class="ex">ibh</span>
 aniomad daitibh ⁊ tainic chuige na náit si<span class="ex">n</span> trí ch<span class="ex">ét</span> coisidhe do
 mhuin<span class="ex">n</span>tir <span class="pn">Bhug na Gaoithe</span> ⁊ <span class="pn">Srathabhalg<span class="ex">aidh</span></span> ⁊ <span class="pn">Bhraighe a<span class="ex">n</span> Mhachui<span class="ex">r</span>e</span>
 na<span class="ex">r</span> chle<span class="ex">cht</span> cu<span class="ex">m</span>aisg nac<span class="ex">r</span>úaidhe comhlan<span class="ex">n</span> na tora<span class="ex">nn</span> treathan-gharbh
 troda. A<span class="ex">cht</span> g<span class="ex">er</span>bh olc d'All<span class="ex">a</span>s<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> mhalairt si<span class="ex">n</span>, fa
 maith do muin<span class="ex">n</span>tir í oir ni rabhada<span class="ex">r</span> am bla<span class="ex">r</span> no an sgeirmis ria<span class="ex">mh</span> fa
 saóire dhaoibh na é, tar leó n<span class="ex">a</span>ch roibh do curui<span class="ex">m</span> a<span class="ex">r</span> mharcsl<span class="ex">uagh</span>
 na n-<span class="on">Górdón<span class="ex">a</span>ch</span> a<span class="ex">cht</span> abheith ag tesairgin na ccoisigedh o nuile
 chun<span class="ex">n</span>tabha<span class="ex">r</span>t. Io<span class="ex">m</span>thus All<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> ta<span class="ex">ir</span>nges amuin<span class="ex">n</span>tir am<span class="ex">a</span>ch agarrdh<span class="ex">a</span>
 ina tta<span class="ex">rr</span>lad<span class="ex">ar</span> ⁊ nior chon<span class="ex">n</span>aibh aige da gnáth mhuin<span class="ex">n</span>tir féin a<span class="ex">cht</span>
 teachna<span class="ex">mh</span>a<span class="ex">r</span> ⁊ d<span class="ex">a</span> fhiche<span class="ex">t</span> da daoinibh úaisle ⁊ cui<span class="ex">r</span>is cuig<span class="ex">er</span> a<span class="ex">r</span>
 fhich<span class="ex">et</span> diobh si<span class="ex">n</span> sa<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">ét</span> ranga ⁊ cuig<span class="ex">er</span> a<span class="ex">r</span> fich<span class="ex">et</span> sa<span class="ex">n</span> ranga
 dheighenach dhiobh ⁊ do ta<span class="ex">rr</span>uing athrí c<span class="ex">ét</span> coisighidhe <span class="on">Górdón<span class="ex">a</span>ch</span>
 na meaghóin ⁊ do ghluais féin ro<span class="ex">m</span>ptha ⁊ is iad daóine ta<span class="ex">rr</span>la ar
 accoma<span class="ex">ir</span> <span class="frn" title="(English Translation)">réisiment</span> thig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Labha<span class="ex">ir</span></span> daoine trénailt denta ⁊ daóine
 uaisle <span class="pn">Leóghuis</span> na accuide<span class="ex">cht a</span> cheile do thion<span class="ex">n</span>sgan<span class="ex">n</span> toran<span class="ex">n</span> na trod<span class="ex">a</span>
 amh<span class="ex">uil</span> is gnath sanuile mhachuire ⁊ nior mhaith fulla<span class="ex">nn</span> si<span class="ex">n</span> ag na
 coisighibh do bhí a<span class="ex">n</span> diaígh All<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">i</span>c Colla, oir ni cluin<span class="ex">n</span>fedh
 cuid diobh sion<span class="ex">n</span>sa sóighde no fed peileir n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> dénadh cromadh cin<span class="ex">n</span>
 no iomrall aisdir; ase fa cosna<span class="ex">mh</span> d'All<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> nuairsi<span class="ex">n</span> ag imdhe<span class="ex">cht</span>
 a<span class="ex">n</span> díaigh achúil ag sméidedh alai<span class="ex">mh</span> a<span class="ex">r</span> amhuin<span class="ex">n</span>tir misnech mhaith
 ⁊ meirseil athla<span class="ex">mh</span> do dhena<span class="ex">mh</span> ⁊ ga<span class="ex">n</span> dfheidh<span class="ex">m</span> ag a dhaoi<span class="ex">n</span>ibh
 uaisle da ghénidh a<span class="ex">cht</span> a con<span class="ex">n</span>mhail acuide<span class="ex">chta</span> na nordugh<span class="ex">adh</span> no

<span class="fa fa-bookmark" title="p.188" id="pb.188"> p.188</span>
 g<span class="ex">ur</span> sháruidh orrtha do baithnigh damh daoine no rin<span class="ex">n</span>e marbh<span class="ex">adh</span>
 a<span class="ex">r</span> na coisighibh Gordonach da ccon<span class="ex">n</span>mhail o brisdedh do ghabhái<span class="sup" title="By Beatrix Färber">l</span>
 m<span class="ex">ar</span> do chon<span class="ex">n</span>aic an ná<span class="ex">m</span>huid an ni si eibhghed<span class="ex">ar</span> anion<span class="ex">n</span>suigh ⁊ a<span class="ex">n</span>
 tasalt do thabha<span class="ex">ir</span>t. Tug Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> ordugh a<span class="ex">n</span> ga<span class="ex">rr</span>dh<span class="ex">a</span> as a<span class="ex">r</span>
 th<span class="ex">ri</span>allad roi<span class="ex">mh</span>e si<span class="ex">n</span> do thabhart orrtha ⁊ tang<span class="ex">u</span>s or<span class="ex">r</span>tha faoí si<span class="ex">n</span> le
 pícibh ⁊ le sóighdibh do bághas ag dena<span class="ex">mh</span> ma<span class="ex">r</span>bha ortha a<span class="ex">r</span> gach
 taobh do<span class="ex">n</span> garrd(h)<span class="ex">a</span> ma fua<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> chuide<span class="ex">cht</span>a astech an<span class="ex">n</span>, do bhris
 cloidhe<span class="ex">mh</span> Al<span class="ex">a</span>sdar ⁊ fua<span class="ex">ir</span> se cloidhimh oile na lai<span class="ex">mh</span> ⁊ ni roibh
 cui<span class="ex">mh</span>ni aige féin cia tug do é a<span class="ex">cht</span> daoine ag tabha<span class="ex">ir</span>t bara<span class="ex">mh</span>la
 g<span class="ex">ur</span> be a chliabhai<span class="ex">n</span> M<span class="ex">a</span>c Cáidh <span class="pn">A<span class="ex">ir</span>d na Croisi</span> tug dhó a chloidhimh
 féin, ⁊ do thuit M<span class="ex">a</span>c Cáidh sa nua<span class="ex">ir</span>si<span class="ex">n</span> ⁊ Fer Dírch  <sup id="fnref:27.footnotes">27<a href="#fn:27.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Mág aodha ⁊ 
 daoine uasle maithe oile ma dhoras a<span class="ex">n</span> gha<span class="ex">rr</span>dh<span class="ex">a</span> do bhí ag fanmuin<span class="ex">n</span>
 re h-Alasdar do ch<span class="ex">ur</span> astech ro<span class="ex">m</span>p ⁊ a<span class="ex">r</span> ndul d'Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> astech sa<span class="ex">n</span>
 ga<span class="ex">rr</span>dh<span class="ex">a</span> do chui<span class="ex">r</span> glés trod<span class="ex">a</span> a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> roibh astigh an<span class="ex">n</span> do thabha<span class="ex">ir</span>
 relífe d<span class="ex">o</span> mhuin<span class="ex">n</span>t<span class="ex">ir</span> do bhí amuigh, ⁊ fa diobh Rag<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Domnuill
 m<span class="ex">ic</span> Aong<span class="ex">ui</span>s Mhuil<span class="ex">aigh</span> Me Ceanain  <sup id="fnref:28.footnotes">28<a href="#fn:28.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ni leigim thoram an bhegansa
 do cur sios da ghrio<span class="ex">m</span>harthaibh do rala dho a bheith a<span class="ex">r</span> siubh<span class="ex">al</span>
 ameasg na n-<span class="on">Gordonach</span> ⁊ ni hionan<span class="ex">n</span> taobh don gha<span class="ex">rr</span>dh<span class="ex">a</span> gus a<span class="ex">r</span>
 ghabh e ⁊ an chuid eile do dhaonibh uaisle Alasda<span class="ex">ir</span> do bhi ameasg
 na n-<span class="on">Gordonach</span> ar siubh<span class="ex">al</span> no gur mhothuidh se an teapar d<span class="ex">o</span> chur
 ma na slin<span class="ex">n</span>énaibh aige do iompáigh a agh<span class="ex">aidh</span> re na namhaid do
 bhi a chloidhemh ma bhraghuid ⁊ sgiath a<span class="ex">ir</span> a laimh chle ⁊ gun<span class="ex">n</span>a
 glaice na laimh dheis do chuir se an gu<span class="ex">nn</span>a riu ⁊ do sdada<span class="ex">r</span> cuide<span class="ex">cht</span>
 do lu<span class="ex">cht</span> pícedh do bhi na dhiaigh m<span class="ex">ar</span> ta<span class="ex">rr</span>la slighe cu<span class="ex">m</span>hang
 ro<span class="ex">m</span>pa les si<span class="ex">n</span> ni rabha dui<span class="ex">n</span>e da chuide<span class="ex">cht</span> fei<span class="ex">n</span> do bhi na dhiaigh
 ga<span class="ex">n</span> dul roimhe do bhi marbh<span class="ex">adh</span> tiugh ag lu<span class="ex">cht</span> bóghadh ga
 dhéna<span class="ex">m</span>h a<span class="ex">r</span> na coisidhibh <span class="on">Gordonac<span class="sup" title="By Beatrix Färber">h</span></span> ma nám si<span class="ex">n</span> ta<span class="ex">rr</span>la dfiorbogha
 a bheith ag rioth seachad a<span class="ex">r</span> Raghn<span class="ex">all</span> ⁊ é ag chur soighed ar
 Ghordon<span class="ex">a</span>ch<span class="ex">ibh</span> tug súil ta<span class="ex">r</span> a ghualui<span class="ex">nn</span> ⁊ do conaich an fuirech
 do chuir Raghnall a<span class="ex">ir</span> lu<span class="ex">cht</span> na bpiced ⁊ do iompaigh ala<span class="ex">m</span>h on bfer
 do bhi roimhe do shéol a shoighed ar Raghnall do bhuail sa<span class="ex">n</span>
 pheirceall do chui<span class="ex">r</span> dorn dí amach a<span class="ex">r</span> an bpeirceall oile ain<span class="ex">n</span>si<span class="ex">n</span> do
 sgaoil Raghn<span class="ex">all</span> an turch ⁊ ni a<span class="ex">r</span> fer an bhogha teilgis an gu<span class="ex">nn</span>a
 úagha ⁊ cui<span class="ex">r</span>is lá<span class="ex">m</span>h accen<span class="ex">n</span> a chloidhimh do bhí a sgeithe abfad
 úagh amach da im dhíden a<span class="ex">r</span> phícibh tug ia<span class="ex">rraidh</span> da chloidhimh
 ⁊ ni tháinic leis oir do rioth an crios  <sup id="fnref:29.footnotes">29<a href="#fn:29.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> timcheall leis ⁊ ni thainic an
 cloidhimh amach tug an dara fe<span class="ex">cht</span> leagadh a<span class="ex">r</span> lai<span class="ex">m</span>h na sgeithe fa
 nasgail a<span class="ex">r</span> truaill an chloidhimh ⁊ tugadh amach é<span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Giodhedh
 do cuiredh cúig píce <span class="ex">eder</span> an chíoch ⁊ an smeig an<span class="ex">n</span> leis an bfolbhugh<span class="ex">adh</span>-sin 
 a<span class="ex">cht</span> ni rabha orrlech ar doi<span class="ex">m</span>hne anen ál<span class="ex">adh</span> da
 ndernad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">ir</span> ansoin. seal ar an seol soin ag gerradh phícedh ⁊ 
<span class="fa fa-bookmark" title="p.190" id="pb.190"> p.190</span>
 an méid do churtháoi an sás na sgeithe díobh. Do tha<span class="ex">rr</span> se
 adhrui<span class="ex">m</span> ris an gha<span class="ex">rr</span>dh<span class="ex">a</span> do chúm a choimh<span class="ex">ét</span>a ⁊ do bhi ag déna<span class="ex">m</span>h
 ime<span class="ex">cht</span>a a<span class="ex">r</span> eigen dion<span class="ex">n</span>saigh an doruis. Do bi lu<span class="ex">cht</span> na mpicedh ag
 dol a n-édánacht a<span class="ex">ir</span> ón mh<span class="ex">ét</span> do bhí ag gear<span class="ex">radh</span> dhiobh a<span class="ex">cht</span>
 aoinfer do bhí da thua<span class="ex">r</span>gain go ha<span class="ex">rr</span>an<span class="ex">n</span>ta ioma<span class="ex">r</span>cach ta<span class="ex">r</span> leis an
 bfersi<span class="ex">n</span> go ccoi<span class="ex">m</span>é<span class="ex">t</span>adh a píce ga<span class="ex">n</span> gherr<span class="ex">adh</span> ⁊ go tuitfedh afher
 comhloin<span class="ex">n</span> leis. Do bhi Raghnall ag esdecht re hAlasdair ag gabhail
 do bhath<span class="ex">a</span> ar <span class="on">Ghordonach<span class="ex">ibh</span></span> fa olc<span class="ex">a</span>s an lámh<span class="ex">adh</span> do bháda<span class="ex">r</span> da
 ghenam<span class="ex">m</span>h do thabha<span class="ex">ir</span> <span class="frn" title="(English Translation)">relif</span> dho fein as a nion<span class="ex">adh</span> ina roibh a<span class="ex">cht</span>
 do bhi se ag t<span class="ex">ri</span>all go dor<span class="ex">u</span>s an gha<span class="ex">rr</span>dh<span class="ex">a</span> céim a<span class="ex">r</span> chéim ⁊ anua<span class="ex">ir</span>
 do shaoil bheith anga<span class="ex">r</span> do<span class="ex">n</span> dor<span class="ex">u</span>s tug léim a<span class="ex">r</span>d athla<span class="ex">mh</span> ó fher na
 píce ⁊ tug a chul dó ⁊ agh<span class="ex">aidh</span> a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> dor<span class="ex">u</span>s ⁊ do chrom a chen<span class="ex">n</span>,
 lenais f<span class="ex">er</span> na pice é g<span class="ex">ur</span> ch<span class="ex">r</span>óm a chean<span class="ex">n</span> fein faoi a<span class="ex">n</span> dorus, do bhí
 Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> sa<span class="ex">n</span> úa<span class="ex">ir</span>si<span class="ex">n</span> do bfeithimh ⁊ tug buille dfior na píce, ⁊ 
 ger bathlamh do chum iompóigh arís is edh tar<span class="ex">r</span>la cen<span class="ex">n</span> an ógláigh
 da bhual<span class="ex">adh</span> fa n<span class="ex">a</span> heasgadagh a<span class="ex">r</span> Rag<span class="ex">nai</span>ll on bhuille tug Alasdair
 dhó, tuites achorp sa<span class="ex">n</span> dor<span class="ex">u</span>s ⁊ achen<span class="ex">n</span> san gha<span class="ex">r</span>dh<span class="ex">a</span>, a<span class="ex">r</span> ndírghedh
 adhroma do Rag<span class="ex">na</span>ll ⁊ a<span class="ex">r</span> na<span class="ex">mh</span>a<span class="ex">r</span>c na dhíaigh a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> dor<span class="ex">u</span>s ag si<span class="ex">n</span>
 m<span class="ex">ar</span> con<span class="ex">n</span>a<span class="ex">ir</span>c a cho<span class="ex">m</span>pán<span class="ex">a</span>ch; Do gheradh a<span class="ex">n</span> t-soigh<span class="ex">et</span> do bhi a<span class="ex">n</span>
 Rag<span class="ex">na</span>ll ⁊ tug<span class="ex">adh</span> as í ⁊ fúa<span class="ex">ir</span> as í ⁊ fuair a thenga go maith ⁊ 
 com<span class="ex">u</span>s labhra ni na<span class="ex">r</span> sháoil.</p><p>Do burusd a rágh n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> go tím-dio<span class="ex">m</span>háoin do bhada<span class="ex">r</span> an chuid oile
 dá<span class="ex">rm</span> an rí sanua<span class="ex">ir</span>sin .i. Marcós mer menmn<span class="ex">a</span>ch misnech mhór
 <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> ⁊ morbha<span class="ex">ir</span> cródha cura<span class="ex">nn</span>ta gasda galan<span class="ex">n</span>ta gasgemail
 Gordón gona auaislibh na fharrad. ⁊ an cuid oile don droing
 dhána dhá<span class="ex">cht</span>uidh  <sup id="fnref:30.footnotes">30<a href="#fn:30.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Do<span class="ex">m</span>hnall<span class="ex">aigh</span> ⁊ do<span class="ex">n</span> reimh runbhuirbh ro
 chalma rea<span class="ex">cht</span>aigen<span class="ex">n</span>taigh Raghnallaigh. Acht tugs<span class="ex">a</span>d a naghaidh
 aná<span class="ex">m</span>had go ha<span class="ex">rr</span>a<span class="ex">cht</span> urronta ga<span class="ex">n</span> uamhan ga<span class="ex">n</span> imeag<span class="ex">an</span> buille na
 urchaire. Et ta<span class="ex">rr</span>l<span class="ex">a</span> do <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> a giona<span class="ex">r</span>ál go rabha re na shl<span class="ex">uaigh</span>
 ⁊ é a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Árd Chnoic</span>, ⁊ do con<span class="ex">n</span>airc an guasa<span class="ex">cht</span> ⁊ an gábh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">n</span>
 rabha Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span>, ⁊ ase ni do rin<span class="ex">n</span>e do léig gláodh mor as ag brosnughadh
 na núasle ⁊ an tsluaig do bhí an ait eisde<span class="ex">cht</span>a dó ⁊ isedh
 duibh<span class="ex">er</span>t, is mor aná<span class="ex">ir</span>e duin<span class="ex">n</span> an daon dui<span class="ex">ne</span> ag tabhair a<span class="ex">r</span> clú dhin<span class="ex">n</span>
 do ghnáth m<span class="ex">ar</span> bhrisder a<span class="ex">r</span> nuile na<span class="ex">mh</span>uid romhuin<span class="ex">n</span> ag sin Al<span class="ex">a</span>sdair
 a<span class="ex">r</span> breith búagha a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> mhuin<span class="ex">n</span>tir do bhi as achomhui<span class="ex">r</span> fein do<span class="ex">n</span>
 chatha ⁊ tuguibhsi anadbhansa go glésda gradathla<span class="ex">mh</span>; Do
 fregradh go furacha<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> fhogra si<span class="ex">n</span> ó na<span class="ex">r</span>d geinirél, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s n<span class="ex">a</span>ch  rabha marcach na<span class="ex">r</span> ten<span class="ex">n</span> a sháil re haisgail eich no coisidhe na<span class="ex">r</span>
 ch<span class="ex">r</span>uaidhigh a chéim go talcmh<span class="ex">or</span> t<span class="ex">r</span>oighesguidh ⁊ go sa<span class="ex">nn</span>tach
 solamh<span class="ex">agh</span> ion<span class="ex">n</span>us go ndechad<span class="ex">ar</span> ameasg ana<span class="ex">m</span>had don ruatharsin, ⁊ 
 do brisedh a<span class="ex">r</span> mathshlúag na namhad g<span class="ex">ur</span> chu<span class="ex">ir</span>edh amesg na
 ccoisighed íad; io<span class="ex">m</span>thus Alasda<span class="ex">ir</span>, do mhothuidh do mheirge mhóir

<span class="fa fa-bookmark" title="p.192" id="pb.192"> p.192</span>
 a<span class="ex">n</span> ríogh ag te<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> cúl an <span class="frn" title="(English Translation)">reidsiment</span> do bhí ag tabhair trod dhó,
 ai<span class="ex">n</span> si<span class="ex">n</span> do chui<span class="ex">r</span> gles a<span class="ex">r</span> amhuin<span class="ex">n</span>tir do ta<span class="ex">rr</span>aing am<span class="ex">a</span>ch as a<span class="ex">n</span>
 gha<span class="ex">r</span>dh<span class="ex">a</span> do chu<span class="ex">m</span> trod<span class="ex">a</span> ⁊ tainic marcach o <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> chuige faoí
 si<span class="ex">n</span>, tug Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> adhaóin as a<span class="ex">n</span> gha<span class="ex">r</span>dh<span class="ex">a</span>, in mhéid do bhi
 infhed<span class="ex">m</span>dh<span class="ex">a</span> diobh, giodhedh do fháguibh se<span class="ex">cht</span> bfhir dhég do bhí
 búailte astigh do dhaóinibh uaisl<span class="sup" title="By Beatrix Färber">e</span> na<span class="ex">r</span> fh<span class="ex">ét</span> te<span class="ex">cht</span> a mach tairis a<span class="ex">r</span>
 marbh<span class="ex">adh</span> dhiobh do chu<span class="ex">ir</span> gles troda a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> ccuide<span class="ex">cht</span>a ⁊ do ion<span class="ex">n</span>saigh
 anamhuid an fecht tanaisde ⁊ do ion<span class="ex">n</span>saigh <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> laimh
 oile íad, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s g<span class="ex">ur</span> thuit a<span class="ex">n</span> <span class="frn" title="(English Translation)">reidsiment</span> si<span class="ex">n</span> tig<span class="ex">er</span>na Laba<span class="ex">ir</span> ⁊ 
 úrmhor fher <span class="pn">Leoghais</span> ma<span class="ex">r</span> aón riu naráng<span class="ex">adh</span>, do lenadh a<span class="ex">n</span> ruáig
 orrtha g<span class="ex">ur</span> theisirg <span class="pn">Inb<span class="ex">er</span> Nis</span> a<span class="ex">n</span> chuid do tha<span class="ex">rr</span> as diobh ⁊ is a<span class="ex">r</span>
 eigen do chuaidh M<span class="ex">a</span>c Coin<span class="ex">n</span>idh as a<span class="ex">r</span> each a<span class="ex">r</span> call adhaoine ⁊ achlú.
 Do biomdha lamh áthasach do <span class="on">Dhom<span class="sup" title="By Beatrix Färber">n</span>allach<span class="ex">ibh</span></span> ⁊ <span class="on">Ghordonch<span class="ex">ibh</span></span> do 
 bhi sa<span class="ex">n</span> latha<span class="ex">ir</span> si<span class="ex">n</span> ga<span class="ex">n</span> iomrágh a<span class="ex">r</span> a heaghnamh na a<span class="ex">r</span> ha<span class="ex">r</span>d
 chosgar. Amh<span class="ex">uil</span> adeir <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> ag te<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> lá anáit oile, g<span class="ex">ur</span>
 abh aige féin do con<span class="ex">n</span>aic a<span class="ex">n</span> seiser as mo do ghabh mire ⁊ dásacht
 cath go marbh<span class="ex">adh</span> daoine da faca se aige féin na ag dui<span class="ex">n</span>e oile
 roi<span class="ex">m</span>he no na dhiaigh ⁊ fa dhiobh <span class="ps">Nataniel Gordon</span> ⁊ <span class="ps">Rag<span class="ex">na</span>ll <span class="gn">Óg</span> 
 m<span class="ex">a</span>c Alasdair m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">uis</span> <span class="an">Uaibhr<span class="ex">aigh</span></span></span> <sup id="fnref:31.footnotes">31<a href="#fn:31.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>  ⁊ morbhair Gordon féin ⁊ 
 tri<span class="ex">u</span>i<span class="ex">r</span> oile ge be íad. An tús sa<span class="ex">mh</span>r<span class="ex">aidh</span> tugadh a<span class="ex">n</span> chathsa uilt <span class="pn">Eir<span class="ex">inn</span></span>
 san bli<span class="ex">adhna</span> 1645. Ta<span class="ex">r</span> eis cur a<span class="ex">n</span> bhlá<span class="ex">ir</span> do léig  <sup id="fnref:32.footnotes">32<a href="#fn:32.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> siad a<span class="ex">n</span> sgíos 
 ta<span class="ex">m</span>all a<span class="ex">n</span> dúth<span class="ex">adh</span> morbha<span class="ex">r</span> marsail do bhí na <span class="frn" title="‘covenanter’ (English Translation)">chóvenantair</span> ⁊ na eascarad dhoibh. Tainic Alasdair m<span class="ex">a</span>c Colla go tràigh do thógbhaile daóine a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Ghaoidhelta<span class="ex">cht</span></span> ⁊ dia<span class="ex">rraidh</span> mic Giolla Eoin ⁊ Eoin
Muideórduigh, is an<span class="ex">n</span> do ch<span class="ex">uir</span> a<span class="ex">n</span> comhuirle Alban<span class="ex">a</span>ch a<span class="ex">rm</span> a<span class="ex">r</span>
 achois ⁊ <span class="ps">Sinireil Beill<span class="ex">idh</span></span> rompa ⁊ M<span class="ex">a</span>c Cailin na ccuide<span class="ex">cht</span>, do bhi
 sgela acca si<span class="ex">n</span> go raibh Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> ag tráigh, do chui<span class="ex">r</span>eda<span class="ex">r</span> ro<span class="ex">m</span>ptha
 coin<span class="ex">n</span>e do thabha<span class="ex">irt</span> do <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> ni is taosga na thiocfa Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span>
 ⁊ a<span class="ex">n</span> chuid oile do <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span>uibh</span> da chungna<span class="ex">m</span>h ⁊ ta<span class="ex">rr</span>l<span class="ex">a</span> an ní
 sin; tugada<span class="ex">r</span> coin<span class="ex">n</span>e do chéile analphort .i. <span class="ps">Sinireil Beillí</span> ⁊ M<span class="ex">a</span>c
 Cailín ⁊ a<span class="ex">rm</span> na comhui<span class="ex">r</span>le Albanuigh go lionmh<span class="ex">or</span> leir thionoilte, ⁊ 
 is íad so do bhi abfa<span class="ex">rr</span>adh <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>trós</span></span> da<span class="ex">rm</span> a<span class="ex">n</span> rí .i. morbha<span class="ex">r</span> <span class="ps">Górdón</span>
 ⁊ a mharcshluagh ghléasd groidhégh<span class="ex">adh</span> Gordon<span class="ex">a</span>ch na fhochair, ⁊ 
 Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c mh<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">r</span>adh</span> sa nuair sin ⁊ a<span class="ex">n</span>
 rabha do chloin<span class="ex">n</span> Ragn<span class="ex">ai</span>ll na fhochair ⁊ fir <span class="pn">Bhaidineach</span> ⁊ páirtuigh
 dfheruibh <span class="pn">Afall</span> ⁊ a<span class="ex">r</span> bfaicsin acheile dona sluagh<span class="ex">adh</span>, do chuired<span class="ex">ar</span>
 glés fiachdh<span class="ex">a</span> fuathmh<span class="ex">ur</span> fíorathlamh or<span class="ex">r</span>tha leith a<span class="ex">r</span> leth, do
 cuiredh ó a<span class="ex">rm</span> a<span class="ex">n</span> rí buighin d f<span class="ex">er</span>uibh <span class="pn">Bhaidinech</span> dfógra na
 deabhtha ⁊ do thionsgna<span class="ex">m</span>h na t<span class="ex">r</span>oda ⁊ do chuiredh buighen
 oile na nagh<span class="ex">aidh</span> sin ó a<span class="ex">rm</span> na Parlamainte an<span class="ex">n</span> si<span class="ex">n</span> do labhai<span class="ex">r</span>

<span class="fa fa-bookmark" title="p.194" id="pb.194"> p.194</span>
 ao<span class="ex">n</span> do<span class="ex">n</span>a <span class="frn" title="(English Translation)">covinenter</span>-se re na a<span class="ex">rm</span> féin ⁊ is edh adubha<span class="ex">ir</span>t, <br/>
“Is
 gnáthach leis na daónibh ata inb<span class="ex">ur</span> nagh<span class="ex">aidh</span> tús g<span class="ex">a</span>ch ion<span class="ex">n</span>suighe
 do bheith aca oruibh ⁊ na tuguibhsi an tosach si<span class="ex">n</span> doibh
 aniugh, a<span class="ex">cht</span> ion<span class="ex">n</span>suigibh íad go hathla<span class="ex">mh</span> aigentach”; ⁊ do labha<span class="ex">ir</span>
 fer oile an a<span class="ex">rm</span> ana<span class="ex">rm</span> an rí .i. <span class="ps">morbha<span class="ex">r</span> Górdó<span class="ex">n</span></span> “na bíadh
 faitches a<span class="ex">r</span> aon aguibh n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tíubhra misi <span class="ps">Beillí</span> chuguibh a<span class="ex">r</span> mhui<span class="ex">n</span>el
 a meghoin a chuide<span class="ex">chta</span>”; as an<span class="ex">n</span> soin tug a<span class="ex">n</span> d<span class="ex">a</span> cuide<span class="ex">cht</span>a si<span class="ex">n</span> d<span class="ex">a</span>
 rúath<span class="ex">ar</span> re<span class="ex">cht</span>m<span class="ex">ar</span> roithin<span class="ex">n</span>isnech a gcert cho<span class="ex">mh</span>dhail acheil, baoi
 do luás na má<span class="ex">r</span>sala do rónsad go ndech<span class="ex">aidh</span> cuirp a<span class="ex">n</span> d<span class="ex">a</span> a<span class="ex">ir</span>m
 na céile sul loisg a<span class="ex">n</span> d<span class="ex">a</span> pha<span class="ex">ir</span>t<span class="ex">uigh</span> do chúaidh uatha do
 dhusg<span class="ex">adh</span> na trod<span class="ex">a</span> aon urcha<span class="ex">r</span> a<span class="ex">ir</span> achéile g<span class="ex">ur</span> ab é ni do rón<span class="ex">n</span>s<span class="ex">a</span>d béil
 a<span class="ex">n</span> gun<span class="ex">n</span>adh diúmpúg a<span class="ex">r</span> chorp ana<span class="ex">ir</span>m ⁊ an lád do bhí ion<span class="ex">n</span>ta do
 thaba<span class="ex">ir</span>t doibh ⁊ is úatha tainic a<span class="ex">n</span> turcha<span class="ex">r</span> tupaisdech ler thuit
 <span class="ps">morbha<span class="ex">r</span> Gordon</span> ⁊ é ag cur alaimhe sa<span class="ex">n</span> chrios cloidhimh do bhí
 fa bhrághaid <span class="ps">Shinireil Beillí</span>, do bhadar na sl<span class="ex">uaigh</span> a<span class="ex">n</span> dosanuibh
 acheile sanuairsi<span class="ex">n</span> an mathsl<span class="ex">uagh</span> ⁊ ang<span class="ex">r</span>uaga andornuibh cléi
 acheile ⁊ iad ag gabhail da mpiostal<span class="ex">uibh</span> a ccloignibh a<span class="ex">r</span>oile ⁊ 
 ansl<span class="ex">uagh</span> coisi g<span class="ex">an</span> fios aca cr<span class="ex">ét</span> do gheindis o bhuaighr<span class="ex">adh</span> anech
 do bfhiaghain ar sin Alasda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Raghnaill m<span class="ex">ic</span> Ailín oir is e féin ⁊ 
 Ailín Óg m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">ic</span> Alasdair do bfoifigidh do<span class="ex">n</span> chloin<span class="ex">n</span> Raghn<span class="ex">aill</span> do bhi 
 sa<span class="ex">n</span> latha<span class="ex">ir</span> si oir do bhi m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">ic</span> Alasdar féin sa<span class="ex">n</span> turpa fa<span class="ex">r</span>re
 <span class="ps"><span class="an">Múntrós</span></span>. adeir Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">nai</span>ll go rabha féin tamall ⁊ 
 bior<span class="ex">r</span>dhías achloidhimh re lár gan fios aige cia a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">m</span>builfedh buille
 ga<span class="ex">n</span> aithni aige a<span class="ex">r</span> ca<span class="ex">r</span>uid sech na<span class="ex">mh</span>uid, do bhad<span class="ex">ar</span> m<span class="ex">ar</span> si<span class="ex">n</span> no g<span class="ex">ur</span>
 sga<span class="ex">ir</span>t a<span class="ex">n</span> t-oificech tap<span class="ex">aidh</span> <span class="ps">maiger Lid<span class="ex">a</span>s</span> san tenguidh bherla na
 heich uile do shear<span class="ex">r</span>ughadh. Nior chuala an focalsi<span class="ex">n</span> aon marcach na<span class="ex">r</span>
 glan a ech féin amach o na coisighibh. O si<span class="ex">n</span> amach fua<span class="ex">ir</span> anuile
 dhuine com<span class="ex">u</span>s feadhma do dheana<span class="ex">mh</span> le na lai<span class="ex">mh</span> ⁊ lena loin<span class="ex">n</span>. ⁊ 
 nior léigedh ath iompsogh do mharcsl<span class="ex">uagh</span> na <span class="frn" title="(English Translation)">cóvenenters</span> a<span class="ex">cht</span>
 a leanmuin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> drui<span class="ex">m</span> d<span class="ex">o</span> sior mharbh<span class="ex">adh</span>. Do chui<span class="ex">r</span> tuitim
 <span class="ps">mhorbha<span class="ex">r</span> Górdon</span> do chrádh orrtha, gur fhograd<span class="ex">ar</span> ga<span class="ex">n</span> cethramh do
 thabhairt do dhui<span class="ex">n</span>e a<span class="ex">r</span> bioth a<span class="ex">n</span> la si<span class="ex">n</span>, nior fhill duine a<span class="ex">r</span> bioth o<span class="ex">n</span>
 rúaig do mhathshl<span class="ex">uagh</span> <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> no g<span class="ex">ur</span> sgíth a n-echr<span class="ex">adh</span>, ⁊ do bhí
 tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">r</span>adh</span> sa<span class="ex">n</span> ruaíg aige a<span class="ex">r</span> <span class="ps">ma<span class="ex">r</span>cos <span class="pn">Ea<span class="ex">rr</span>ghaoidh<span class="ex">eal</span></span></span> no
 g<span class="ex">ur</span> sgith<span class="ex">igh</span> ech faoí ⁊ é anaite fragha<span class="ex">ir</span>c dho ghnáth g<span class="ex">ur</span> mhala<span class="ex">ir</span>(t)
 a<span class="ex">n</span> Marcos trí heich a<span class="ex">n</span> la si<span class="ex">n</span> ag teichedh roimhe go ndechaidh as  le lúas a eachraidh.</p><p>Io<span class="ex">m</span>thós Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ic</span> Cholla do ghlúais se ó thraigh ⁊ o na
 <span class="pn">Ga<span class="ex">r</span>bh Ch<span class="ex">ri</span>och<span class="ex">aibh</span></span> ⁊ cuide<span class="ex">cht</span>a mhór mhaith leis; an rabha ag baile
 ag Eoi<span class="ex">n</span> Muideordach do dhaoinibh óga a dhúcha ⁊ a chin<span class="ex">n</span>idh ⁊ 
 Dom<span class="ex">m</span>hnall a mhac rompa ⁊ <span class="on">clan<span class="ex">n</span> Giolla Eoi<span class="ex">n</span></span> o <span class="pn">Mhuile</span> ⁊ <span class="on">Stiuba<span class="ex">r</span>duigh</span>

<span class="fa fa-bookmark" title="p.196" id="pb.196"> p.196</span>
 na h-<span class="pn">Apa<span class="ex">n</span></span> ⁊ <span class="on">clan<span class="ex">n</span> Ghriogoir</span> ⁊ foiren<span class="ex">n</span> oile. Ar  <sup id="fnref:33.footnotes">33<a href="#fn:33.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> rioc<span class="ex">ht</span>ain doibh
 campa <span class="ps"><span class="an">Múntros</span></span> do bhí failte mor ⁊ luathair ag <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> ⁊ ag cách
 oile rompa do thaisben<span class="ex">adh</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> cuide<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> leath diobh do<span class="ex">n</span> Ghinireil
 ⁊ tug an chuide<span class="ex">cht</span> sin m<span class="ex">ic</span> Eoin Mhuideordaigh .i. Domhnall fer
 mainda chrothach narach taisb<span class="ex">adh</span>  <sup id="fnref:34.footnotes">34<a href="#fn:34.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> nemhshodalach abfiaghnaisi
 acharad an fer soin ⁊ e nertmh<span class="ex">a</span>r nemhsgathmh<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">r</span> agh<span class="ex">aidh</span> a
 easca<span class="ex">r</span>ad ⁊ accen<span class="ex">n</span> a fhich<span class="ex">et</span> bl<span class="ex">iadh</span>na da aois fa na<span class="ex">m</span> soin. Ta<span class="ex">rr</span>la co<span class="ex">m</span>ragh an oichthesi<span class="ex">n</span> an teint an Ghinireil ⁊ an Ginireil <span class="frn" title="(Latin)">et</span> an
 maigeir giona<span class="ex">r</span>al .i. Alasdair m<span class="ex">a</span>c Cholla go ndubhair <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> nar
 mhor an chuide<span class="ex">cht</span> do chaipdín chl<span class="ex">oinne</span> Ragnaill ga<span class="ex">n</span> lion creichthe
 do tabha<span class="ex">ir</span>t astech go ha<span class="ex">rm</span> an rí do chur le na mac chuige do
 fhrega<span class="ex">r</span> Alasdui<span class="ex">r</span> g<span class="ex">ur</span> cuir se sin leis do eiridh Alasda<span class="ex">ir</span> as an teint
 amach ⁊ rainic an lóisdín ina rabha Do<span class="ex">m</span>hnall ⁊ do raigh ris a
 Dhomhnaill am<span class="ex">ic</span> a<span class="ex">r</span> se dein ullmhughh  <sup id="fnref:35.footnotes">35<a href="#fn:35.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> do mhui<span class="ex">nn</span>tri do chum
 creach do tabhairt do<span class="ex">n</span> champa ⁊ bidísd réigh agad go gluasa<span class="ex">cht</span> ar
 madain amárach ⁊ ni racha leat a<span class="ex">cht</span> do mhuin<span class="ex">n</span>tir fei<span class="ex">n</span> ⁊ lu<span class="ex">cht</span> eoluis
 do<span class="ex">n</span> tír ambí a<span class="ex">r</span> nordugh<span class="ex">adh</span>. Do fuaradar nordughadh a<span class="ex">r</span> maidin na
 diaigh tugadar c<span class="ex">r</span>eacha mora don cha<span class="ex">m</span>pa anai<span class="ex">m</span>sir athghoirid do
 do thaitinsi<span class="ex">n</span> le <span class="ps"><span class="an">Muntrós</span></span> ⁊ leis ana<span class="ex">rm</span> uile ion<span class="ex">n</span>us g<span class="ex">ur</span> be Domnall ⁊ 
 mhui<span class="ex">nn</span>t<span class="ex">ir</span> is mo do roin<span class="ex">n</span> chrechuibh d<span class="ex">o</span> raibh sa<span class="ex">n</span> nar<span class="ex">m</span> uile. Cuid
 daghbha<span class="ex">r</span>uibh na creach sin do thuit a<span class="ex">ir</span> tardaoinibh oile do bhíodh
 morán do <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span>uibh</span> oile do churrthaoi do thogmháil chreach
 ag imdhe<span class="ex">cht</span> leis na crechuibh do nídis dion<span class="ex">n</span>sigh an ttiredh fei<span class="ex">n</span> ga<span class="ex">n</span>
 ched da nginiral ni ghénadh m<span class="ex">a</span>c Eóin Mhuideord<span class="ex">aigh</span> an ni si<span class="ex">n</span> oir
 ni leigfedh nech da mhui<span class="ex">nn</span>t<span class="ex">ir</span> le creich na la cobha<span class="ex">r</span>t<span class="ex">a</span>ch úadha ⁊ 
 adhb<span class="ex">har</span> oile na<span class="ex">r</span> bhurusda da mhui<span class="ex">n</span>tir dfer<span class="ex">u</span>ibh na noilen te<span class="ex">cht</span> le
 creach<span class="ex">aibh</span> dion<span class="ex">n</span>suigh an tiorrtha féin on <span class="pn">Mhacha<span class="ex">ir</span>e Ghalda</span> ó na
 hadhbh<span class="ex">ar</span>aibh-si do thuit t<span class="ex">r</span>om na c<span class="ex">r</span>each do chur do<span class="ex">n</span> champa
 ráighthe an tsha<span class="ex">m</span>hr<span class="ex">aidh</span>sin air tug se creach mhór a dúth<span class="ex">aidh</span>
 <span class="ps">mhorbha<span class="ex">r</span> <span class="an">Mharsal</span></span> ⁊ chreich omachar Aongh<span class="ex">ui</span>s ⁊ is e do chrech na
 <span class="pn">Mhaoirne</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span></p><p>A ta<span class="ex">rr</span>la sen<span class="ex">n</span>duine onórach dhoibh ⁊ iád a<span class="ex">r</span> an chreichsi<span class="ex">n</span>
 do bi ag in<span class="ex">n</span>isin sgéala ⁊ is senchais doibh accen<span class="ex">n</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> sgéil eile dar in<span class="ex">n</span>is
 doibh a dubh<span class="ex">er</span>t na<span class="ex">r</span> chreachadh an <span class="pn">Mhaoirne</span> o náimsir do creachadh
 le Do<span class="ex">m</span>hnall a h-<span class="pn">Íle</span> í an bhliaghain tug se cath Garbhthec do
 <span class="ps">diuibhche Murchagh</span> “⁊ saoilim ógánaigh g<span class="ex">ur</span> a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">cht</span> na ndoine  ata sibhsi masa sibh chaipdin Ch<span class="ex">loinn</span> Raghnaill.”</p><p>Ma namsa do chruin<span class="ex">n</span>idh co<span class="ex">mh</span>ui<span class="ex">r</span>le na h-<span class="pn">Alba<span class="ex">n</span></span> accen<span class="ex">n</span> acheile,
 do mios siad g<span class="ex">ur</span> na<span class="ex">r</span> ⁊ sganal<span class="ex">a</span>ch dhóibh pa<span class="ex">r</span>tuigh bheg a<span class="ex">irm</span>
 do <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span>uibh</span> do chíosach<span class="ex">adh</span> na ríogha<span class="ex">cht</span>, ui<span class="ex">m</span>e si<span class="ex">n</span> do

<span class="fa fa-bookmark" title="p.198" id="pb.198"> p.198</span>
 chui<span class="ex">r</span>eda<span class="ex">r</span> cruin<span class="ex">n</span>iugh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> slúaghaibh na ríogh<span class="ex">acht</span>a uile a<span class="ex">n</span> mhéid
 do bhí iona<span class="ex">ir</span>m dhíobh, do ghlúaisad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">n</span> diaigh <span class="ps"><span class="an">mu<span class="ex">n</span>tros</span></span> ⁊ 
 <span class="on">Ghaoid<span class="ex">heal</span></span> an mhorshluagh si<span class="ex">n</span> na h-<span class="pn">Alban</span> anuaisle ⁊ anoificidh a
 marrscen<span class="ex">n</span>uidhe ⁊ a mair<span class="ex">n</span>eal<span class="ex">aidhe</span> io<span class="ex">nnu</span>s go raibhe cúig míle
 maruighe na cuide<span class="ex">cht</span>a na<span class="ex">r</span> throid ar tír ria<span class="ex">m</span>h gus a nuairsi anua<span class="ex">ir</span>
 do mothuigh an beg sl<span class="ex">uagh</span> sn riogh br<span class="ex">e</span>ta<span class="ex">n</span> ⁊ <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span> an ni
 sin do chuiredar glés coi<span class="ex">m</span>h<span class="ex">ét</span>a orrtha fein da ndiden o thír go tír ⁊ 
 ratréta orrtha g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> aon la ⁊ imghe<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> eigen acasa<span class="ex">n</span> ga ghenamh go
 hurrun<span class="ex">n</span>t eolgh<span class="ex">a</span>sach.</p><p>La do dhoibh o <span class="pn">Choill Mheadhoin</span> ⁊ ratréth

 go ten<span class="ex">n</span> ⁊ imghe<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> eigen aca, do be la fa mo an tá<span class="ex">rm</span> na<span class="ex">m</span>had do
 chongad<span class="ex">ar</span> ria<span class="ex">m</span>h na ndíaidh. Ta<span class="ex">rr</span>la do m<span class="ex">a</span>c Eóin Mhuideorduigh
 ⁊ da mui<span class="ex">nn</span>tir abheith sa<span class="ex">n</span> ríra<span class="ex">r</span> anla ⁊ an maigheir sinireil ag
 seasa<span class="ex">m</span>h aposda fein a<span class="ex">r</span> aon riu ⁊ troid do ghnáth aga namhuid do
 chun<span class="ex">n</span> mhail orrtha. Do bhi aon mharcach a<span class="ex">rr</span>a<span class="ex">n</span>ta roi<span class="ex">mh</span> chách
 ag te<span class="ex">cht</span> astech do shíor ion<span class="ex">n</span>ta ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s n<span class="ex">a</span>ch tegmhadh bél átha no
 abhuin<span class="ex">n</span> riu n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> cui<span class="ex">r</span>fedh an marcach sin buaighr<span class="ex">adh</span> mór ion<span class="ex">n</span>ta ⁊ tar le
 mhui<span class="ex">nn</span>tir ⁊ leis fein g<span class="ex">ur</span> bhe aon lamh fhed<span class="ex">m</span>a na h-<span class="pn">Alban<span class="ex">n</span></span> é (s<span class="ex">edh</span>
 b<span class="ex">udh</span> ain<span class="ex">m</span> dhó Coir<span class="ex">n</span>ila<span class="ex">r</span>)  <sup id="fnref:36.footnotes">36<a href="#fn:36.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> tug se a 3 na 4 do<span class="ex">n</span>a hechaibh bagaisde
 diobh a<span class="ex">n</span> la sin. Do bhi Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c Ailin Duibh a<span class="ex">r</span> deiredh a 
 chuide<span class="ex">cht</span>a féin a<span class="ex">r</span> muin eich gan phillín ga<span class="ex">n</span> dial ⁊ guna fada
 trasda na u<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> a bhélai<span class="ex">mh</span>, ni do mhuin eich fa gnath leis
 congnam do ghe<span class="ex">n</span>amh a<span class="ex">cht</span> da chois tar leis g<span class="ex">ur</span> <span class="sic" title="Should be ‘moth’ by BF">mothh</span><span class="ex">aigh</span> a<span class="ex">n</span>
 marcach ag dena<span class="ex">mh</span> uai<span class="ex">r</span> no dho air uair duairibh d<span class="ex">a</span> ndainic
 an diaigh aonhuis tug Aonghus an chos re lár ⁊ do léig a each fein
 uaidh do chui<span class="ex">r</span> a ghu<span class="ex">nn</span>a ar cloich go hathla<span class="ex">m</span>h, ⁊ do loisg a<span class="ex">n</span>
 turchuir, ⁊ do thuit f<span class="ex">er</span> a<span class="ex">n</span> trusgain dhéirg fo chosaibh a eich
 le asga<span class="ex">r</span>buib sróil ⁊ le lásduibh a<span class="ex">ir</span>gid, tug mhuin<span class="ex">n</span>tir gáir mhó<span class="ex">r</span>
 d<span class="ex">o</span> chaoinedh do faobhuighedh é ⁊ fágbhadh an<span class="ex">n</span> si<span class="ex">n</span>, ⁊ ni hainig a<span class="ex">n</span>
 na<span class="ex">mh</span>aid ni b<span class="ex">udh</span> dána na si<span class="ex">n</span> orrtha an lá si<span class="ex">n</span> na a<span class="ex">n</span> la na dhiaigh
 do bhada<span class="ex">r</span> a<span class="ex">r</span> nordugh<span class="ex">adh</span> si<span class="ex">n</span> a tri dég na ceithir dég do laoithibh  <sup id="fnref:37.footnotes">37<a href="#fn:37.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>

 ga<span class="ex">n</span> suamhnes ar bioth a<span class="ex">cht</span> ruaig do ghnath orrtha. <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>tros</span></span> ag
 dena<span class="ex">mh</span> díchill gliocais dfechuin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> f<span class="ex">ét</span>adh a<span class="ex">n</span> ta<span class="ex">rm</span> mór do bhí na
 dhiaigh do sgithiugh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> bha<span class="ex">r</span>a<span class="ex">mh</span>ail go sgaoil<span class="ex">eadh</span> cuid diobh
 uatha a<span class="ex">n</span> doigh go f<span class="ex">éd</span>ad blá<span class="ex">r</span> do thabha<span class="ex">ir</span>t doibh g<span class="ex">i</span>dhedh do bhí na
 soigdeire d<span class="ex">a</span> sgithi<span class="ex">u</span>gh<span class="ex">adh</span> le dith bídh ⁊ codalt, a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> an ga<span class="ex">r</span> do
 <span class="pn">Chill Saoif</span> doibh a<span class="ex">r</span> siobhal óidhche do ghabhad<span class="ex">ar</span> ca<span class="ex">m</span>pa ⁊ longphort
 sa nionadh si<span class="ex">n</span>; moch na maidni a<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span> mhá<span class="ex">r</span>ach cr<span class="ex">ét</span> do chídis
 a<span class="ex">cht a</span>nta<span class="ex">rm</span> mór <span class="ex">e</span>t<span class="ex">er</span> mharcsl<span class="ex">uagh</span> ⁊ coisighe. Ase ni do bhi an<span class="ex">n</span> g<span class="ex">ur</span> 
 beigen da<span class="ex">rm</span> an rí a<span class="ex">n</span> ca<span class="ex">m</span>pa dfhágbhail ga<span class="ex">n</span> fheoil ga<span class="ex">n</span> ara<span class="ex">n</span> do
 chaithemh ma bhí se aca ⁊ gles trota no teichidh do chur ortha. A<span class="ex">r</span>
 ta<span class="ex">rr</span>uin<span class="ex">n</span>g na cuide<span class="ex">cht</span> do chuada<span class="ex">r</span> anuaisle ⁊ anofigh<span class="ex">eadhe a</span>cco<span class="ex">mh</span> a<span class="ex">ir</span>le cia aca do gheinidis blár do thabhairt no a<span class="ex">n</span> rát<span class="ex">r</span>ét, do iarr
 <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>tros</span></span> a<span class="ex">n</span> chúis do leigen faoi breithemhn<span class="ex">u</span>s na soighdeóire ⁊ 

<span class="fa fa-bookmark" title="p.200" id="pb.200"> p.200</span>
 ana<span class="ex">irm</span> uile, ase ni adubha<span class="ex">ir</span>t a<span class="ex">n</span> sl<span class="ex">uagh</span> uile daitheasg aoinfhir g<span class="ex">ur</span>
 bfer<span class="ex">r</span> blár do thabha<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">r</span> mh<span class="ex">éd</span> achun<span class="ex">n</span>tabha<span class="ex">ir</span>t no ruaig do bhi or<span class="ex">r</span>tha
 do ló ⁊ doichthe do ghnáth. Cui<span class="ex">r</span>es <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>trós</span></span> trompada<span class="ex">ir</span> dion<span class="ex">n</span>suigh 
 ana<span class="ex">irm</span> mhóir le sgéla go bf<span class="ex">aigh</span>dis macha<span class="ex">ir</span>e do chon<span class="ex">n</span>mail riu, mur
 do chúala a<span class="ex">n</span> mhó<span class="ex">r</span>shlúagh ani si<span class="ex">n</span>, b<span class="ex">udh</span> mó<span class="ex">r</span> a mean<span class="ex">m</span>na, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s g<span class="ex">ur</span>
 léiged<span class="ex">ar</span> ga<span class="ex">rr</span>tha mó<span class="ex">r</span>a áoibnis ⁊ luaitha<span class="ex">ir</span>e os á<span class="ex">ir</span>d asda, do choirgedh
 a<span class="ex">n</span>ega<span class="ex">r</span> ⁊ anordugh<span class="ex">adh</span> íad, do cui<span class="ex">r</span>edh trí mile do lu<span class="ex">cht</span> picedh ⁊ 
 mhosgadh a<span class="ex">r</span> mbela<span class="ex">mh</span> a<span class="ex">r</span> trí sgon<span class="ex">n</span>suibh ⁊ do tárnedh aon mile dég
 f<span class="ex">er</span> na mpataillenuibh a<span class="ex">ir</span> chúl si<span class="ex">n</span>, ⁊ tar leat b<span class="ex">udh</span> crúaidh anobui<span class="ex">r</span>
 do bhegan buigne agh<span class="ex">aidh</span> do thabha<span class="ex">ir</span>t or<span class="ex">r</span>tha maná<span class="ex">m</span>sin. Do
 coirighedh cath cosan<span class="ex">n</span>tach cruaidh chroidhech gla<span class="ex">n</span>a<span class="ex">rm</span>ach <span class="on">Gaoidh<span class="ex">eal</span></span> 
 ⁊ isé anuibhir ceithre míle coisighe ⁊ cuig c<span class="ex">ét</span> ma<span class="ex">r</span>cach ase in<span class="ex">n</span>eal do
 chuired<span class="ex">ar</span> ortha coslo<span class="ex">m</span>no<span class="ex">cht</span> ⁊ a<span class="ex">n</span> leinte an gobhal g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> aon aca, ⁊ 
 leinte geala a<span class="ex">r</span> ua<span class="ex">cht</span>ar ear<span class="ex">radh</span> ama<span class="ex">r</span>csl<span class="ex">uaigh</span>.</p><p>Do ghlúaisad<span class="ex">ar</span> na foirne fera<span class="ex">mh</span>la fergaibhsech sin<span class="ex">n</span> anagh<span class="ex">aidh</span>
 mhosgadh ⁊ mhó<span class="ex">r</span> ghun<span class="ex">n</span>adh báda<span class="ex">r</span> re na nu<span class="ex">cht</span> sa<span class="ex">n</span> ua<span class="ex">ir</span> si<span class="ex">n</span>, do
 thiongsgain an t<span class="ex">r</span>oid le togha <span class="frn" title="(English Translation)">reisimente</span> do <span class="on">Gaoidhel<span class="ex">uibh</span></span> Eiren<span class="ex">n</span>ach 
 ⁊ Alban<span class="ex">a</span>ch, do bhi tiúnta ar lámhach ⁊ teghmha ar t<span class="ex">r</span>oid ⁊ 
 <span class="ps">máidseoir Lachan<span class="ex">n</span>áin</span> ro<span class="ex">m</span>pa ⁊ Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Colla ga seol<span class="ex">adh</span> ⁊ 
 ga ngresa<span class="ex">cht</span> do bhí d<span class="ex">a</span> <span class="frn" title="(English Translation)">reidsiment</span> oile re relif do thabha<span class="ex">ir</span>t 
 dal<span class="ex">a</span>sdui<span class="ex">r</span> ⁊ do<span class="ex">n</span> bhuigi<span class="ex">n</span> da chuadh sios a<span class="ex">r</span> ttús .i. <span class="frn" title="(English Translation)">reidsiment</span> <span class="ps">M<span class="ex">ic</span>
 Giolla Eoin</span> ⁊ <span class="frn" title="(English Translation)">reidsiment</span> <span class="ps">Dhom<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">ic</span> Eoin <span class="an">Muideortuigh</span></span>, a<span class="ex">cht</span> do
 bfhoisge do throid da thabhair clan<span class="ex">n</span> Giolla Eóin do thaobh anorduighe
 na clan<span class="ex">n</span> Rag<span class="ex">nai</span>ll ⁊ do bhi do thes na troda a<span class="ex">r</span> <span class="ps">máidseoir Lachanan</span>
 g<span class="ex">ur</span> sga<span class="ex">irt</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Colla go deifirech relíf; ta<span class="ex">rr</span>la cáil fheichemh-n<span class="ex">ui</span>s san n-ua<span class="ex">ir</span>si<span class="ex">n e</span>t<span class="ex">er</span> Dom<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Eoin Muideord<span class="ex">uigh</span> ⁊ Dom<span class="ex">na</span>ll
 m<span class="ex">a</span>c Eachuin Óig m<span class="ex">ic</span> Gillieáin u<span class="ex">m</span> thosach dul síos, giodhedh ger<span class="ex">r</span>uis
 clan<span class="ex">n</span> Rag<span class="ex">nai</span>ll <span class="ex">an</span>tslighe ta<span class="ex">r</span> bhrághuid cl<span class="ex">ann</span> illeóin ⁊ do ion<span class="ex">n</span>suighe
 na sgon<span class="ex">n</span>suig a<span class="ex">r</span> arabha a<span class="ex">n</span> na<span class="ex">m</span>haid, Dom<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Eóin Muid<span class="ex">eorduigh</span> re na a muin<span class="ex">n</span>tir ⁊ Pádraig Caoch m<span class="ex">a</span>c G<span class="ex">ri</span>ogoir ⁊ 
 a mhuin<span class="ex">n</span>tir anaon reidsimeint ⁊ cl<span class="ex">ann</span> Raghnuil tugadh an t-asalt
 daoin réim le har<span class="ex">m</span> rathmh<span class="ex">or</span> ri breata sa n-ua<span class="ex">ir</span>si<span class="ex">n</span> ⁊ is é amacsi<span class="ex">n</span>
 Eóin Mhuideord<span class="ex">uigh</span> ch<span class="ex">ét</span> dui<span class="ex">n</span>e do léim sgon<span class="ex">n</span>sa na nao<span class="ex">m</span>had
 diobh ⁊ a mhui<span class="ex">nn</span>tir na dhiaigh do cuiredh na rúaig mhadma
 ameasg an tsl<span class="ex">uaigh</span> mhóir do bhi re na ccúl iad ⁊ do leanad<span class="ex">ar</span> cách
 go dion dasa<span class="ex">cht</span>ach íad, ⁊ do bhrisd a<span class="ex">r an</span> tsl<span class="ex">úagh</span> mhór uile, go
 rabhad<span class="ex">ar</span> fedh a<span class="ex">n</span> laoi an rúaig or<span class="ex">r</span>t da leada<span class="ex">ir</span>t ⁊ da lán chosga<span class="ex">ir</span>
 ⁊ a<span class="ex">r</span> cc<span class="ex">ri</span>ochnugh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> cur a<span class="ex">n</span> bhlá<span class="ex">ir</span> do ghabhad<span class="ex">ar</span> ca<span class="ex">m</span>p in
 <span class="pn">Hamaltdún</span> ⁊ tainic eochracha a<span class="ex">n</span> chaislin mhói<span class="ex">r</span> ó <span class="pn">Dhuneiden</span>  chuca ⁊ do sdríoc <span class="pn">Alba</span> uile dhoibh.</p><p>Do gheibhin<span class="ex">n</span> moran re na sg<span class="ex">ri</span>obhadh do sgeluibh a<span class="ex">r</span> gnoidhibh

<span class="fa fa-bookmark" title="p.202" id="pb.202"> p.202</span>
 na hai<span class="ex">m</span>sir da ccu<span class="ex">ir</span>fin romham e a<span class="ex">cht</span> as e tug ora<span class="ex">m</span> anuradsa fein
 do sg<span class="ex">ri</span>obh<span class="ex">adh</span> m<span class="ex">ur</span> do con<span class="ex">n</span>airc me ga<span class="ex">n</span> iomrágh air bioth a<span class="ex">r</span>
 <span class="on">Ghaoidheal<span class="ex">uibh</span></span> ag na sgriobhnoiribh ata ag tec<span class="ex">ht ar</span> gnoidhibh na
 haimsire an mhui<span class="ex">nn</span>t<span class="ex">ir</span> do rin<span class="ex">n</span>e an tseirbhis uile. <sup id="fnref:38.footnotes">38<a href="#fn:38.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></p><p>Iomthos <span class="ps">mha<span class="ex">r</span>cuis <span class="an">Mhu<span class="ex">n</span>trós</span></span> do ghluais ⁊ cuid do á<span class="ex">rm</span> leis a<span class="ex">r</span>
 sligidh dul go <span class="pn">Sagsan</span> do tabhair <span class="frn" title="(English Translation)">relíf</span> don rí ⁊ é a neigen ag <span class="on">Sagsanachuibh</span> sa n-uairsi<span class="ex">n</span>, ⁊ do bhrisedh ag <span class="pn">Fhilipfach</span> a<span class="ex">ir</span> ⁊ nior fh<span class="ex">éd</span>
 furta<span class="ex">cht</span> do thabha<span class="ex">ir</span>t do<span class="ex">n</span> rí.</p><p>Tainic Alasdair mac Colla o cha<span class="ex">m</span>pa
 <span class="pn">Hamalton</span> go <span class="pn">Cin<span class="ex">n</span>tíre</span> ⁊ do ghlan do féi<span class="ex">n</span> í ⁊ do fhóga<span class="ex">ir</span> aisde <span class="on">clan<span class="ex">n</span> Mhég Dhuimhne</span>, do thóguibh <span class="pn">Dún Ábha<span class="ex">ir</span>tuigh</span> m<span class="ex">ar</span> dhaingen<span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Tainic
 Dom<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Eóin Muid<span class="ex">eorduigh</span> on cha<span class="ex">m</span>pa si<span class="ex">n</span> <span class="pn">Hamaltun</span> d<span class="ex">o</span> thir
 féin ⁊ do bhí <span class="ps"><span class="an">Mun<span class="ex">n</span>tros</span></span> a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> ón bhriseadh <span class="pn">Filipfách</span> sa<span class="ex">n</span> taob
 atuath ⁊ a<span class="ex">r</span> mha<span class="ex">ir</span> aige do dhaoinibh a<span class="ex">r</span> an seol sin dhoibh seal
 daimsir <span class="ps"><span class="an">Muntros</span></span> san taobh túait d'<span class="pn">Alban</span> ⁊ Al<span class="ex">asdair</span> m<span class="ex">a</span>c Colla
 a <span class="pn">Cin<span class="ex">n</span>tíre</span> ag cor díthe a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Ea<span class="ex">rr</span> Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span> ⁊ a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Chomhghall</span> ⁊ 
 air na chriochaibh ⁊ Eoin Muideord<span class="ex">ach</span> sna <span class="pn">Garbh Chriochuibh</span> a<span class="ex">n</span> tean<span class="ex">n</span>ta re tráigh. Do chuaigh Eoin Muid<span class="ex">eordach</span> ⁊ a mh<span class="ex">a</span>c
 Dom<span class="ex">na</span>ll go h-<span class="pn">Íle</span> ⁊ afe<span class="ex">cht</span> féin leó ⁊ do fhógrad<span class="ex">ar</span> eisde an
 rabha d<span class="ex">o</span> <span class="on">chloin<span class="ex">n</span> Méig Dui<span class="ex">m</span>ne</span> in<span class="ex">n</span>te.</p><p>Fa namsi<span class="ex">n</span>  <sup id="fnref:39.footnotes">39<a href="#fn:39.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> tainig <span class="ps">Ia<span class="ex">rr</span>la
 <span class="pn">Aontrom</span></span> a h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> do <span class="pn">Chin<span class="ex">n</span>tire</span> dfhios ana<span class="ex">ir</span>m si<span class="ex">n</span> do bhi aige
 féin innte ⁊ do chui<span class="ex">r</span> fios a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> raibh ma<span class="ex">r</span> aon re <span class="ps"><span class="an">Muntros</span></span>
 ⁊ ta<span class="ex">n</span>gad<span class="ex">ar</span> si<span class="ex">n</span> chuige do<span class="ex">n</span> chéid ia<span class="ex">rr</span>uigh. Tainig dhe si<span class="ex">n</span>
 muntros do dhul as a<span class="ex">n</span> riogha<span class="ex">cht</span> dia<span class="ex">rr</span>uigh con<span class="ex">n</span>gan<span class="ex">n</span>t<span class="ex">a</span> a<span class="ex">r</span> righibh ⁊ 
 a<span class="ex">r</span> phrio<span class="ex">n</span>suibh oile do chonghna<span class="ex">mh</span> le <span class="ps">rí Serl<span class="ex">u</span>s</span> ⁊ a<span class="ex">r</span> filledh do on
 tur<span class="ex">u</span>s sin do mill<span class="ex">eadh</span> go heasonorach le co<span class="ex">m</span>uirle na h-<span class="pn">Alba<span class="ex">n</span></span> leis na
 <span class="frn" title="(English Translation)">covenenters</span> é féin ⁊ <span class="ps">ma<span class="ex">r</span>cos <span class="an">Hun<span class="ex">n</span>tlí</span></span> ⁊ mora<span class="ex">n</span> d'uaisl<span class="ex">ibh</span> oile do bhí
 a<span class="ex">r</span> táobh an ríogh.</p><p>Do chruin<span class="ex">n</span>idh cuid mhaith d'uaislibh <span class="pn">In<span class="ex">n</span>sigall</span>
 go h-<span class="ps">ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Aontro<span class="ex">m</span></span></span> m<span class="ex">ar</span> ta clan<span class="ex">n</span> Giolla Eóin ⁊ clan<span class="ex">n</span> Rag<span class="ex">nui</span>ll,
 do bhad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">r</span> tí a<span class="ex">ir</span>m do ch<span class="ex">ur</span> a<span class="ex">r</span> achois arís a leith a<span class="ex">n</span> rí, sa
 nai<span class="ex">m</span>sir ch<span class="ex">et</span>na tainic ordugh a<span class="ex">n</span> riogh go h-<span class="ps">ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Aontro<span class="ex">m</span></span></span> sgaóil<span class="ex">eadh</span> do leigen don ná<span class="ex">rm</span>, oir do bhi an rí sa<span class="ex">n</span> nam si<span class="ex">n</span> ar lai<span class="ex">mh</span> aga
 nai<span class="ex">m</span>dibh .i. Parlameint <span class="pn">Shagsa<span class="ex">n</span></span> ⁊ <span class="pn">Alban</span> daonlai<span class="ex">mh</span> na agh<span class="ex">aidh</span>.
 Do léig <span class="ps">Iarrla <span class="pn">Aontrom</span></span> sgaoil<span class="ex">eadh</span> do ná<span class="ex">rm</span>, ⁊ do chúaidh féin
 d'<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span></p><p>Do a<span class="ex">n</span> Alasdair m<span class="ex">a</span>c Colla a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Cin<span class="ex">n</span>tire</span> ⁊ do roighnidh  <sup id="fnref:40.footnotes">40<a href="#fn:40.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> daighn<span class="ex">each</span> in<span class="ex">n</span>te, ⁊ a n-<span class="pn">Íle</span>. Do fhuidh na <span class="on">Gaoidh<span class="ex">eal</span></span> oile do bhí a<span class="ex">n</span>
 leith a<span class="ex">n</span> riogh antio<span class="ex">m</span>chel a bf<span class="ex">er</span>an<span class="ex">n</span> féin ga seasa<span class="ex">mh</span> ar na<span class="ex">m</span>huid.</p><p>Tangas ma ccua<span class="ex">ir</span>t orrtha fa dheoigh le ha<span class="ex">rm</span> mór <span class="ps" title="Sir David Leslie">Sir Dábhad Leislí</span> ⁊ <span class="ps">Mac Cailin</span> go <span class="pn">Cin<span class="ex">n</span>tire</span> dhoibh gan bhrath dfhaghail a<span class="ex">r</span>
 ambh<span class="ex">eith</span>  <sup id="fnref:41.footnotes">41<a href="#fn:41.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ag te<span class="ex">cht</span> no go rangad<span class="ex">ar</span> an lea<span class="ex">r</span>g áite ina raibh Alasdair
 ⁊ mhuin<span class="ex">n</span>tir sgaoilte o na cheile, do cuiredh as acheile an chuide<span class="ex">cht</span>
 si<span class="ex">n</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span>, do gabhadh Rag<span class="ex">na</span>ll Óg m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ic</span> Aonghuis

<span class="fa fa-bookmark" title="p.204" id="pb.204"> p.204</span>
 Uaibhrigh, ⁊ do chuiredh go bás a n-<span class="pn">Inbher Ághráth</span> é tamall na
 dhíaigh si<span class="ex">n</span>.</p><p>Do chúaidh Al<span class="ex">a</span>sduir m<span class="ex">a</span>c Colla go h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> ⁊ do ma<span class="ex">rb</span>h<span class="ex">adh</span> ac <span class="pn">Cnoc
 na nDos</span> é ⁊ mo<span class="ex">r</span>án d'uaslibh oile do chloin<span class="ex">n</span> Dom<span class="ex">nai</span>ll san cath tug
 <span class="ps">M<span class="ex">ur</span>ch<span class="ex">adh</span> O Briain</span> dhoibh sa<span class="ex">n</span> bli<span class="ex">adh</span>na 1647.</p><p>Tainic an tá<span class="ex">rm</span> morsa <span class="ps">Dhábhad Leislí</span> ⁊ <span class="ps">M<span class="ex">a</span>c Cailín</span> leo go
 h-<span class="pn">Íle</span> ⁊ go <span class="pn">Muile</span> ⁊ do sdrioc anuile dhui<span class="ex">n</span>e dhoibh a<span class="ex">cht</span> Eóin Muideord<span class="ex">a</span>ch na aóna<span class="ex">r</span> ⁊ a<span class="ex">r</span> ghabh leis</p><p>[Follows eulogy on Donald of Moydart, by <span class="ps">Cathal Mc Vurich</span> <span class="sup" title="Anon">See Elegies, &amp;c.</span>].</p><p>Iomthós Eoin Mhuideortuigh m<span class="ex">ic</span> Dom<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">ic</span> Ailín tig<span class="ex">er</span>na
 chloin<span class="ex">n</span>e Rag<span class="ex">nai</span>ll a<span class="ex">r</span> na threigsi<span class="ex">n</span> do nuile dhuine ta<span class="ex">r</span> éis
 <span class="ps"><span class="an">Mu<span class="ex">n</span>trós</span></span> ⁊ <span class="ps">mharcois Huntlí</span> do ch<span class="ex">ur</span> chu<span class="ex">n</span> báis ⁊ ar mhair
 beo dona huaislibh do bhi a leith a<span class="ex">n</span> rí a<span class="ex">r</span> dhiobra
 accriochuibh cíana comhuighech. Do bhí seisin na áon<span class="ex">ar</span> ag
 fanmui<span class="ex">n</span> a muigh ón rioghacht ⁊ an tíarsma do mhair don
 mhui<span class="ex">nn</span>tir do bhi a leith aríogh ar tional ma thiomchall.
 Do bhi te<span class="ex">cht</span>aire<span class="ex">cht</span> le cumhada do ghnath ag te<span class="ex">cht</span> chuige on
 riogha<span class="ex">cht</span> da atach um reite riu ⁊ nior ghabh. Acht do chuir a mhac
 Do<span class="ex">m</span>hnall go h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> <sup id="fnref:42.footnotes">42<a href="#fn:42.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ⁊ a<span class="ex">r</span> mhair aige d'<span class="on">Eiren<span class="ex">n</span>ch<span class="ex">uibh</span></span> ⁊ cuid da
 daoinibh uaisle <span class="on">Albanach</span> leo ⁊ do fhan féin ⁊ an chuid eile do<span class="ex">n</span>
 mui<span class="ex">nn</span>tir ag sesamh a dhúthcha.</p><p>Iomtós Dhomhnaill do ghluais
 sé a h-<span class="pn">Uibisd</span> ar fligert glésda do luing ghálda do bhí aige ⁊ a<span class="ex">r</span>
 luing fhada Ghaoidheal<span class="ex">ach</span> an timchell tri chet do soigdeiribh
 dénta dulchan<span class="ex">n</span>acha. San bli<span class="ex">adh</span>ai<span class="ex">n</span> 1648. as asi<span class="ex">n</span> doibh go
 <span class="pn">Chaol Muile</span> go <span class="pn">Colbhan<span class="ex">n</span>saig</span> ⁊ go <span class="pn">Cáol Íle</span> ta<span class="ex">rr</span>la long mhor
 doibh an<span class="ex">n</span> ⁊ do ghabhad<span class="ex">ar</span> í fa na lucht do shíol eorna do
 ghlacad<span class="ex">ar</span> long oile sa<span class="ex">n</span> chúan ni fuarsad édail ar bioth in<span class="ex">n</span>te do
 leigad<span class="ex">ar</span> uata í do shéols<span class="ex">a</span>d go h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> rug sdoir<span class="ex">m</span> orrtha a<span class="ex">r</span> anoirir
 ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s g<span class="ex">ur</span> sgaradh o cheile anardruidhe ráinic cuid aca cúa<span class="ex">n</span>
 na c-<span class="pn" title="Killybegs (Na Cealla Beaga)">Cealbeg</span> do chuaidh Domh<span class="ex">nall</span> ⁊ a<span class="ex">r</span> lean ris a<span class="ex">r</span> tír a<span class="ex">r</span> chorrán
 <span class="pn">Áird Mhégiollagain</span> do léig úaigh na hardr<span class="ex">adh</span> go h-<span class="pn">Albain</span>. Do
 ghluais go h-<span class="pn">Achagh Dacharad</span> ait ina ta<span class="ex">rr</span>la <span class="frn" title="(English Translation)">geiresdo<span class="ex">n</span></span> ca<span class="ex">ir</span>demh<span class="ex">ail</span>
 doibh as si<span class="ex">n</span> doibh go cun<span class="ex">n</span>taoi an <span class="pn">Chabhain</span> ait ina ta<span class="ex">rr</span>la <span class="ps" title="Philip O'Reilly">Filip Ó Raibhill</span> riu .i. tig<span class="ex">er</span>na na tíre sin ⁊ cara dhoibhsio<span class="ex">n</span> do ghluais as
 asin go <span class="pn" title="Mullingar">Muilen Cerr</span> na <span class="pn">Midhi</span> ⁊ do fhaguibh amhui<span class="ex">nn</span>tir a<span class="ex">r</span> chethramh sa<span class="ex">n</span> bhaile sin ⁊ do ghluais se fein go <span class="pn">Cill choin<span class="ex">n</span>igh</span> baile ina
 raibhe comhui<span class="ex">r</span>le na h-<span class="pn">Eiri<span class="ex">nn</span></span> na suighe, fua<span class="ex">ir</span> se ord<span class="ex">ugh</span> é féin ⁊ 
 muin<span class="ex">n</span>tir do dhul astech ana<span class="ex">rm</span> na co<span class="ex">mh</span>ui<span class="ex">r</span>le fa chúmanda <span class="ps" title="general Preston">Sinirel
 Priosdón</span>, ase si<span class="ex">n</span> a<span class="ex">rm</span> ina raibh Al<span class="ex">a</span>sdui<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Aontro<span class="ex">m</span></span> ⁊ a<span class="ex">r</span>
 mha<span class="ex">ir</span> d'<span class="on">Alban<span class="ex">a</span>ch<span class="ex">ibh</span></span> ⁊ d'<span class="on">Eiren<span class="ex">n</span><span class="ex">a</span>ch<span class="ex">uibh</span></span> do chúaidh le h-<span class="ex">A</span>lasda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c

<span class="fa fa-bookmark" title="p.206" id="pb.206"> p.206</span>
Colla go h-<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span>, do chloin Do<span class="ex">m</span>h<span class="ex">nuill</span> ⁊ da ndaoinibh mui<span class="ex">nn</span>t<span class="ex">ir</span>dha. 
 Ni roibhe an <span class="frn" title="(English Translation)">reidsimeint-si</span> gan chúig c<span class="ex">ét</span>-deg do thogha daoine 
 uaisle in<span class="ex">n</span>te. Dom<span class="ex">n</span>all m<span class="ex">a</span>c Eoin Mhuiderd<span class="ex">uigh</span> na liftenant coilineil 
 in<span class="ex">n</span>te, ⁊ Aóng<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> tigh<span class="ex">er</span>na na <span class="pn">Lergan</span> <span class="pn">Cein<span class="ex">n</span>tiridh</span> na ch<span class="ex">ét</span>
 chaipdín in<span class="ex">n</span>te<span class="corr" title="Corrected from ‘;’ by BF">.</span></p><p>Seal sa nar<span class="ex">m</span> si<span class="ex">n</span> fa chlú ⁊ fa onóir ag tabha<span class="ex">ir</span>t 
 bhailte móra amach ona nai<span class="ex">m</span>hdibh no g<span class="ex">ur</span> bhris síad amach <sup id="fnref:43.footnotes">43<a href="#fn:43.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a 
 ha<span class="ex">rm</span> a<span class="ex">n</span> <span class="ps" title="Preston"><span class="an">Priustúnidh</span></span> go rugadh orrtha san chun<span class="ex">n</span>d<span class="ex">adh</span> riabhuigh. 
 Do bhi buigen mhó<span class="ex">r</span> d'<span class="on">Éirenach<span class="ex">uibh</span></span> do cháomhanach<span class="ex">uibh</span> maille riú, 
 ⁊ iad fa lu<span class="ex">cht</span> eol<span class="ex">uis</span> doibh ⁊ anua<span class="ex">ir</span> rangad<span class="ex">ar</span> si<span class="ex">n</span> eol<span class="ex">us</span> accrioch
 fein ⁊ fragha<span class="ex">rc</span> coilledh do bhí a foisge dhoibh do theich<span class="ex">edar</span> ⁊ do 
 fhágsad ris cách, ion<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s go tainic a<span class="ex">n</span> namhuid na miosg astech 
 orrtha g<span class="ex">ur</span> chu<span class="ex">ir</span>edh as a cheile íad g<span class="ex">ur</span> gabhadh Dom<span class="ex">na</span>ll tig<span class="ex">er</span>na 
 chloin<span class="ex">n</span>e Rag<span class="ex">nai</span>ll, ⁊ Aonghus tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Ga<span class="ex">r</span>adh</span>, do cuiredh a<span class="ex">r</span>
 lai<span class="ex">mh</span> do <span class="pn">Chill Coin<span class="ex">n</span>idh</span> íad, do bhad<span class="ex">ar</span> sin seal an príosun, no
 go fuair <span class="ps">Marcós <span class="pn">Aont<span class="ex">r</span>om</span></span> slighe a<span class="ex">ir</span> a bfuasgl<span class="ex">adh</span>. Is luaithe tainic 
 m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sduir amach na m<span class="ex">a</span>c Eoin Mhuidéorduigh ⁊ do thriall m<span class="ex">a</span>c 
 m<span class="ex">ic</span> Alasdar nun<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> fa<span class="ex">ir</span>ge a<span class="ex">n</span> díaigh a<span class="ex">n</span> rí; ⁊  <sup id="fnref:44.footnotes">44<a href="#fn:44.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> do fhág Do<span class="ex">m</span>hnall
 san prísún ⁊ do bhi seal an<span class="ex">n</span> no go ndechuidh tuill<span class="ex">edh</span> airgid da 
 fhuaigh<span class="ex">adh</span> <sup id="fnref:45.footnotes">45<a href="#fn:45.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> o Duitses Bucingea<span class="ex">m</span> .i. ben phósta mharcóis <span class="pn">Aontro<span class="ex">m</span></span>
 do chuaidh se as si<span class="ex">n</span> go <span class="pn">Loch Gá<span class="ex">r</span>man<span class="ex">n</span></span> do cuiredh long le <span class="ps">Marcus 
 <span class="pn">Aont<span class="ex">r</span>om</span></span> leis no g<span class="ex">ur</span> chu<span class="ex">ir</span> fa thír acáolas sdáláigh anuibhisd e ⁊ 
 Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c m<span class="ex">ic</span> Alasdair tigh<span class="ex">er</span>na na <span class="pn">Leargadh</span> m<span class="ex">ar</span> aonfris fa luath 
 ghairech a cháirde fana te<span class="ex">cht</span> da nion<span class="ex">n</span>shuigh. Tangad<span class="ex">o</span>r adhaoine 
 uaisle go grod na dhiaigh a<span class="ex">r</span> luing do ghabhad<span class="ex">ar</span> a<span class="ex">r</span> anoirir <span class="pn">Eiren<span class="ex">n</span>ach</span> do biád na daoine si<span class="ex">n</span> do chuaidh leis d'<span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> .i. Murch<span class="ex">adh</span> m<span class="ex">a</span>c 
 m<span class="ex">ic</span> Neill Bha<span class="ex">rr</span>aigh duine mor maisech ⁊ e treighech deghthabhartha 
 súas, Alasduir m<span class="ex">a</span>c Eóin m<span class="ex">ic</span> Ailin na Bhuaillog Do<span class="ex">m</span>hnall Gor<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c
 Ailin Do<span class="ex">m</span>hnall Ruagh m<span class="ex">a</span>c Domnuill meic Lochlui<span class="ex">nn</span> m<span class="ex">ic</span> Mui<span class="ex">r</span>edh<span class="ex">uigh</span>
 Eoin mac Do<span class="ex">m</span>nuill Faghlach meig Beth<span class="ex">adh</span> Aongh<span class="ex">u</span>s mc Alasdui<span class="ex">r</span> 
 m<span class="ex">ic</span> m<span class="ex">ic</span> Gothfr<span class="ex">uigh</span> tainic Eoin mac <span class="corr" title="Corrected from ‘Briair’ by BF">Briain</span> mhéig Mhuiridh ⁊ cuid 
 oile dona daoin<span class="ex">ibh</span> ar slighidh eile doibh féin a<span class="ex">r</span> te<span class="ex">cht</span> do Dhom<span class="ex">na</span>ll 
 on tur<span class="ex">u</span>s s<span class="ex">in</span> do chaith atha<span class="ex">ir</span> ⁊ é féin anaimisir ag seasa<span class="ex">mh</span> a<span class="ex">n</span> 
 dúthcha no go bfhua<span class="ex">ir</span> síad siothain on riogha<span class="ex">cht</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span> Gidhedh do bhi 
 ainbhfhíacha ag nesca<span class="ex">ir</span>dibh ag fás orrtha fedh na haimsire sin, g<span class="ex">ur</span> 
 fháguibh fa let<span class="ex">r</span>óm do ghnáth íad fein ⁊ an slio<span class="ex">cht</span> na ndíaigh.</p><p><span class="frn" title="(Latin)">An<span class="ex">n</span>o <span class="ex">domi</span>ni</span> 1670 an bhliadhna do t<span class="ex">heas</span>d<span class="ex">a</span> Eoin Muid<span class="ex">eordach</span> 
 a n-<span class="pn">Éirisgáigh</span> a n-<span class="pn">Uibhisd</span> ⁊ do cui<span class="ex">r</span>edh achorp a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Thogh Mór</span> a<span class="ex">r</span> 
 fagbail aon m<span class="ex">ic</span> .i. Dom<span class="ex">na</span>ll ⁊ triur inghen, Mór bain<span class="ex">n</span> tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Chola</span>, 
 Catriona bain<span class="ex">n</span>tigerna <span class="pn">Bhar<span class="ex">r</span>aigh</span>, ⁊ An<span class="ex">n</span>a bain<span class="ex">n</span>tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ben<span class="ex">n</span>i-mhaola</span>.
 Dom<span class="ex">n</span>all m<span class="ex">a</span>c Eoin Mhúid<span class="ex">eorduigh</span> se bliaghna degh <span class="ex">eter</span> bás athar ⁊ 
 a bhás do chaith se na sé bliaghna dég si<span class="ex">n</span> re gnoidhibh sioth chána seal ag feithemh cúrta lán do chen ⁊ donoir tre fheabh<span class="ex">a</span>s

<span class="fa fa-bookmark" title="p.208" id="pb.208"> p.208</span>
 abés ⁊ adegh iomchuir ⁊ seal oile ag baile re diol ainbhfiach do ég  se accanaigh <span class="frn" title="(Latin)">an<span class="ex">n</span>o <span class="ex">domi</span>ni</span>  <sup id="fnref:46.footnotes">46<a href="#fn:46.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> 1686, an bli<span class="ex">adh</span>uin chetna t<span class="ex">easda</span> an  dara rí Serl<span class="ex">u</span>s do chuiredh corp an Do<span class="ex">m</span>hnuillsi an Togh mór
 an aonleabuigh re a atha<span class="ex">ir</span>, a<span class="ex">r</span> fágbhail dias m<span class="ex">a</span>c ⁊ triur inghen na  dhiaigh .i. Ailín a<span class="ex">n</span> tigh<span class="ex">er</span>na ⁊ Ragn<span class="ex">a</span>ll Mór ⁊ Seonóid ⁊ Maire
 na hinghena, Mór inghen Eoin M<span class="ex">ic</span> Leóid a matha<span class="ex">r</span>, ⁊ Mór ingen  Ruaigrigh Mhó<span class="ex">ir</span> M<span class="ex">ic</span> Leóid matha<span class="ex">ir</span> a n-atha<span class="ex">ir</span> .i. Do<span class="ex">m</span>hnall. Fa
 mor an t<span class="ex">r</span>uime ⁊ an turrdhubhadh do chuir bás andeigfhirsi ar  <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> amhuil thaisben<span class="ex">tar</span> na ma<span class="ex">r</span>bhnuidh.</p><p><span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Follows elegy on Donald, son of John of Moydart; thereafter one on his son Allan, who fell in 1715].</span></p><a name="section.d42811e19843">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e19843">2. O Hen<span class="ex">n</span>a do rin<span class="ex">n</span>e so d'Eoin a h-<span class="pn">Íle</span>  <sup id="fnref:47.footnotes">47<a href="#fn:47.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></h2><!--div1: thisdiv=div1, #2 (nth=2) head="O Henna do rinne so d'Eoin a h-Íle Here resumes on a new sheet of MS., after some blank pages, Cathal's (supposed) handwriting. This is the only poem given in the B. B. in regard to Macdonald History."--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Cen<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s Ghaoidh<span class="ex">eal</span> do chl<span class="ex">ann</span> Cholla, coir a fhógra<br/>síad arís na gcath<span class="ex">ibh</span> c<span class="ex">ét</span>na, fl<span class="ex">atha</span> fodla.</li><li class="lg" value="2">Cen<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s Eiren<span class="ex">n</span> ⁊ Albuin a<span class="ex">n</span> fhuin<span class="ex">n</span> ghrían<span class="ex">aigh</span><br/>ata ag an dréim fhuilidh fhaobhr<span class="ex">aigh</span> cuiridh cliaruidh.</li><li class="lg" value="3">Fuair cen<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s na haicme uile, Eoin a h-<span class="pn">Íle</span><br/>fuair Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> flath na feile, rath na ríghe.</li><li class="lg" value="4">Dom<span class="ex">na</span>ll Eoin ⁊ da Aong<span class="ex">us</span> ma nfhial fháoilidh<br/>cethrar do bhen riar do righibh, sda<span class="ex">r</span> ghiall <span class="on">Gaoidh<span class="ex">eal</span></span>.</li><li class="lg" value="5">Dom<span class="ex">na</span>ll is Rag<span class="ex">na</span>ll don ríoghr<span class="ex">adh</span> ria<span class="ex">mh</span> na<span class="ex">r</span> tughadh<br/>Somuirle na<span class="ex">r</span> mheall amol<span class="ex">adh</span> cen<span class="ex">n</span> na ccuradh.</li><li class="lg" value="6">Cethra<span class="ex">r</span> ó Shoma<span class="ex">ir</span>le Shúl ghor<span class="ex">m</span>, suas go Suibhne<br/>ceathra<span class="ex">r</span> si<span class="ex">n</span> nach foill ninbhe, coir agcu<span class="ex">m</span>hne.</li><li class="lg" value="7">Seisior o Suimne rio<span class="ex">mh</span> rathm<span class="ex">ar</span>, go rígh Colla<br/>fion aca fa bhruach ban<span class="ex">n</span>a, a cuachuibh corra.</li><li class="lg" value="8">Da na<span class="ex">ir</span>fin<span class="ex">n</span> an ttainig ui<span class="ex">m</span>e, dúaslibh <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span><br/>bei<span class="ex">m ar</span> enghluin úadh go hadhai<span class="ex">mh</span> ni fuair aoinfh<span class="ex">er</span>.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.210" id="pb.210"> p.210</span><li class="lg" value="9">Ag so tres do ginealach <span class="on">Gháoidheal</span> mar do ghell<span class="ex">u</span>s<br/>a<span class="ex">n</span> dremsa ris na<span class="ex">r</span> chóir coi<span class="ex">m</span>es, sda<span class="ex">r</span> choir cen<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s.</li></ol></blockquote>
</p><p><span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Follows in R. B. the prose poem describing the Arming and Army of John, 4th Earl of Ross. See Elegies and Eulogies].</span></p><p>Aois a<span class="ex">r</span> tig<span class="ex">er</span>na 1473 an b<span class="ex">liadh</span>na fua<span class="ex">ir</span> Giollasbuig m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> a h-<span class="pn">Íle</span> bás  ⁊ do hadhnaigadh a chorp an <span class="pn">Ros Mhaircni</span> .i. bratha<span class="ex">ir</span> d'Eoin a h-<span class="pn">Íle</span> m<span class="ex">a</span>c Alasdu<span class="ex">ir</span> a h-<span class="pn">Íle</span> ⁊ athair Alasdair m<span class="ex">ic</span> Ghiollaasbuig do mharbh<span class="ex">adh</span> le Mc Cenain a n-<span class="pn">Orbhan<span class="ex">n</span>sáigh</span> <span class="pn">Colbhan<span class="ex">n</span>sa<span class="ex">i</span>gh</span> ⁊ inghen M<span class="ex">ic</span> Duibhsithe a <span class="pn">Lochaba<span class="ex">r</span></span> máthair an Ghiolla Esbuigsi m<span class="ex">ic</span> Alusda<span class="ex">ir</span>  a h-<span class="pn">Íle</span>.</p><p>Aois an tigherna  1437 an bliaghui<span class="ex">n</span> do marbhadh <span class="ps">Ri <span class="pn">Alban</span> .i.  <span class="gn">an c<span class="ex">ét</span></span> ri Sém<span class="ex">u</span>s</span> ambaile <span class="pn">Phert</span> go feallt<span class="ex">a</span>ch le derbhrathair a atha<span class="ex">r</span>  .i. morbhair <span class="pn">Athfall</span><span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span></p><p>Sa náimsir c<span class="ex">ét</span>na tésda Aongh<span class="ex">u</span>s esbuig <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span>  .i. m<span class="ex">a</span>c Do<span class="ex">m</span>hnuill a h-<span class="pn">Íle</span> m<span class="ex">ic</span> Eoin m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">ui</span>s Óig ro hadhnaic<span class="ex">adh</span> a  chorp lan uasal le bhachaill ⁊ le chul<span class="ex">adh</span> esbag san chruisde as  ttaobh des do<span class="ex">n</span> chor uidh mhóir amhuil do thogh fein dho re na bheó.</p><p>Do bhi m<span class="ex">a</span>c oile ag Do<span class="ex">m</span>hnall a h-<span class="pn">Ile</span> na manach ⁊ is re na lin<span class="ex">n</span>  do bron<span class="ex">n</span>adh <span class="pn">Baile an Mhanuidh</span> a n-<span class="pn">Uibhisd</span> do n-eagluis <span class="frn" title="(Latin)">An<span class="sup" title="By Beatrix Färber">n</span>o Do<span class="ex">mi</span>ni</span>  1440<span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span></p><p>San bliaguisi teasta <span class="ps">Máire Leislí Bánmhorbhair <span class="pn">Rois</span> ⁊ Bainthigherna   <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span></span> .i. ben phósta Domhnaill a h-<span class="pn">Ile</span>.</p><p>Tug<span class="ex">a</span>s  <sup id="fnref:48.footnotes">48<a href="#fn:48.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> cunt<span class="ex">a</span>s duit sg<span class="ex">a</span>ch ní is ríasdan<span class="ex">a</span>s duit fhios do bheith 
 agad do chraobhsgaol<span class="ex">adh</span> Chloin<span class="ex">n</span> na c-Coll<span class="ex">adh</span> ⁊ chloin<span class="ex">n</span>e Domhnaill  go bás Dho<span class="ex">mhnuill</span> Duibh a n-<span class="pn">Droich<span class="ex">et</span> Át<span class="sup" title="By Beatrix Färber">h</span>a</span> .i. an lin<span class="ex">n</span>e dírech do
 shealbh<span class="ex">aigh</span> <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> ⁊ <span class="pn">Ros</span> ⁊ <span class="pn">Gairbh Chriocha</span> na h-<span class="pn">Alban</span>.</p><p>Ase an Dom<span class="ex">na</span>llsa m<span class="ex">a</span>c Aonghuis do mha<span class="ex">r</span>bh<span class="ex">adh</span> an<span class="ex">n</span> <span class="pn">Inbhernis</span> le
 na chla<span class="ex">ir</span>seoir fein (m<span class="ex">a</span>c  Í Cha<span class="ex">ir</span>bre) mac Eoin a h-<span class="pn">Íle</span> m<span class="ex">i</span>c Al<span class="ex">a</span>sdair m<span class="ex">i</span>c
 Domh<span class="ex">nai</span>ll a h-<span class="pn">Íle</span> m<span class="ex">i</span>c Eóin a h-<span class="pn">Íle</span> m<span class="ex">i</span>c Aong<span class="ex">ui</span>s Óig, ⁊ ni bf<span class="ex">uil</span> fios
 aga<span class="ex">m</span>sa cia da chinedh no da cha<span class="ex">ir</span>dibh is oighre dlesdanach a<span class="ex">ir</span>,
 a<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">n</span> cuig<span class="ex">er</span> m<span class="ex">a</span>csa Eoin m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">ui</span>s Óig do cur sios duit .i.
 Ragh<span class="ex">na</span>ll ⁊ Gothfroigh, dís mac inghine m<span class="ex">ic</span> Dubhghuill Lagha<span class="ex">r</span>na ⁊ 
 Dom<span class="ex">na</span>ll ⁊ Eoin mór ⁊ Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> ca<span class="ex">rr</span>ach triuir m<span class="ex">a</span>c <span class="ps">Ma<span class="ex">ir</span>ghréide
 Sdiurord</span> Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Fif</span> ⁊ goibhir(n)eir no ri Alban.</p><p>Slio<span class="ex">cht</span> Rag<span class="ex">nui</span>ll
 tig<span class="ex">er</span>na chloin<span class="ex">n</span>e Rag<span class="ex">nui</span>ll .i. tigh an <span class="pn">Oilen Tiri<span class="ex">m</span></span> ⁊ tig<span class="ex">er</span>na <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e
Ga<span class="ex">r</span>adh</span><span class="corr" title="Corrected from ‘,’ by BF">.</span></p><p>Ni fhuil slio<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Ghothfri</span> a<span class="ex">cht</span> bega<span class="ex">n</span> do dhaonibh bo<span class="ex">cht</span>
 ata sa<span class="ex">n</span> chen<span class="ex">n</span> túath d'<span class="pn">Uibhisd</span>.</p><p>Slio<span class="ex">cht</span> Domh<span class="ex">nui</span>ll a h-<span class="pn">Íle</span> c<span class="ex">ét</span> mh<span class="ex">a</span>c <span class="ps">Mairghréide Sdiubhord</span> <span class="ps">Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">r</span> a h-<span class="pn">Íle</span> Ia<span class="ex">rr</span>la <span class="pn">Rois</span> ⁊ morbha<span class="ex">r</span> na
 n-<span class="pn">Oile<span class="ex">n</span></span></span>, do phós a<span class="ex">n</span> t-Al<span class="ex">a</span>sdu<span class="ex">ir</span>sa <span class="ps">Mairgr<span class="ex">éd</span> Lívisdon ingen Ia<span class="ex">rr</span>la
<span class="fa fa-bookmark" title="p.212" id="pb.212"> p.212</span>
 <span class="pn" title="Linlithgow">Litcú</span></span> ⁊ do rug dho Eoin a<span class="ex">n</span> tia<span class="ex">rr</span>la.</p><p>Clan<span class="ex">n</span> oile ag Al<span class="ex">a</span>sdair .i.  Huisdiu<span class="ex">n</span>, inghen Ghillepadraig Rúaigh m<span class="ex">ic</span> Ruaighri m<span class="ex">ic</span> an Aba Uaine
 m<span class="ex">ic</span> Ia<span class="ex">rr</span>la Rois dona <span class="pn">Rosach<span class="ex">aibh</span></span> a shloin<span class="ex">n</span>eadh ⁊ trían <span class="pn">Leogh<span class="ex">ui</span>s</span>
 abhetha ⁊ fearui<span class="ex">nn</span> oile a<span class="ex">r</span> tír mór ⁊ is é do marbhadh sna  ra<span class="ex">nn</span>uibh <span class="pn">Gallolach</span> an gcuidecht m<span class="ex">ic</span> Do<span class="ex">m</span>nuill .i. Do<span class="ex">m</span>hnall a h-<span class="pn">Ile</span>
 oir cethra<span class="ex">r</span> do chuada<span class="ex">r</span> amach as anárm roimh chuide<span class="ex">chta</span> no  phá<span class="ex">r</span>tuigh do tslúagh do chúaidh leó .i. <span class="ps">Tormód M<span class="ex">a</span>c Leoid</span> ⁊ 
 <span class="ps">Torcuill</span> a bhratha<span class="ex">ir</span>  <span class="ps">Lochlui<span class="ex">nn</span>  mac Giolla Mhaoil</span> <span class="ps">Giolla Pádruig
 mac Ruaighri</span> do marbh<span class="ex">adh</span> <span class="ps">Giolla Padruig mac Ruaighri</span> ⁊ 
 <span class="ps">Lochluin<span class="ex">n</span> m<span class="ex">a</span>c Giolla Maoil</span> ⁊ tainic <span class="ps">Tor<span class="ex">m</span>ód</span> ⁊ <span class="ps">Torcuill</span> as an rúaig
 slán. <span class="frn" title="(Latin)">An<span class="ex">n</span>o D<span class="ex">omini</span></span></p><p>Ase an t-<span class="ps">Uisdiun-sa m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">a</span>sdu<span class="ex">ir</span></span> do creach <span class="pn">Arcu<span class="ex">m</span></span> ⁊ <span class="ps">Uillia<span class="ex">m</span> Mac
 Leoid na h-Ea<span class="ex">r</span>adh</span> ⁊ ogmhuigh <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span> na fochuir a<span class="ex">r</span> an siubhal
 si<span class="ex">n</span> do rin<span class="ex">n</span>e h-Uisdiui<span class="ex">n</span> Domhnall Gallach m<span class="ex">a</span>c h-Uisdiui<span class="ex">n</span> re hingi<span class="ex">n</span>
 <span class="frn" title="‘coroner’ (English Translation)">chrui<span class="ex">n</span>eir</span> ghall ⁊ do <span class="on">Ghui<span class="ex">nn</span>ech<span class="ex">ibh</span></span> a sloin<span class="ex">n</span>eadh clan<span class="ex">n</span> mhaith oile ag
 h-Uisdiui<span class="ex">n</span> .i. Do<span class="ex">m</span>hnall h-Ea<span class="ex">r</span>ach m<span class="ex">a</span>c h-Uisdiui<span class="ex">n</span> ⁊ inghen <span class="ps">M<span class="ex">ic</span> Leoid
 na h-<span class="pn">Ea<span class="ex">r</span>adh</span></span> do mhatha<span class="ex">ir</span> aige ⁊ Eói<span class="ex">n</span> mac h-Uistiui<span class="ex">n</span> ⁊ ingen <span class="ps">M<span class="ex">ic</span>
 Ceaáin</span> <span class="pn">Aird na Murchan<span class="ex">n</span></span> do mhathair aige ⁊ ni roib slioc<span class="ex">ht</span> a<span class="ex">r</span> a
 n-Eoin si<span class="ex">n</span> ⁊ dobi seal na tigh<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span> Giolla Asbuig m<span class="ex">a</span>c h-Uisdiuin ⁊ m<span class="ex">ic</span>
 oile nach a<span class="ex">ir</span>fight<span class="ex">er</span> an<span class="ex">n</span> so<span class="corr" title="Corrected from ‘zero’ by BF">.</span>  Do<span class="ex">m</span>hnall Grua<span class="ex">m</span>ach mac Domhnuill
 Ghalluidh ⁊ Domhnall Gor<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c Domnuill Grua<span class="ex">m</span>ich ⁊ <span class="ps">Catriana
 inghen Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ic</span> Ailin</span> tig<span class="ex">er</span>na Chl<span class="ex">oinni</span> Raghnaill do mhatha<span class="ex">ir</span>
 aige ⁊ is ar a slio<span class="ex">cht</span> ata an tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span>s fós.</p><p>Giolla Easbuig mc Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> a hile inghen m<span class="ex">ic</span> Duibhshithe a
 lochaba<span class="ex">r</span> a mhatha<span class="ex">ir</span> ⁊ Al<span class="ex">a</span>sdair mac Giollaeasbuig do chuaidh an
 sealbh<span class="ex">adh</span> ia<span class="ex">rr</span>la<span class="ex">cht</span> rois ⁊ Domhnall amhac sin fua<span class="ex">ir</span> se bás ga<span class="ex">n</span>
 slio<span class="ex">cht</span>. Eoin Mó<span class="ex">r</span> mc Eoin m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">ui</span>s Óig .i. tanaisde m<span class="ex">ic</span> Dom<span class="ex">nui</span>ll
 do phós se Máire Bíséd ⁊ is lé tainic na sea<span class="ex">cht</span> túaithe glin<span class="ex">n</span>each
 go cloin<span class="ex">n</span> Domh<span class="ex">nui</span>ll.</p><p>Al<span class="ex">a</span>sduir Carrach an treas mac. Do phós sé in<span class="ex">n</span>ghen mhorbhair
 Leamhna ⁊ ni rug si clan<span class="ex">n</span> dho Aongh<span class="ex">u</span>s mc alusda<span class="ex">ir</span> is í fa matha<span class="ex">ir</span>
 dho inghen mh<span class="ex">ic</span> Duibh shleibhe ⁊ ni roibhe si posda aige Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span>
 mc Aonghuis o fuil slio<span class="ex">cht</span> al<span class="ex">a</span>sdu<span class="ex">ir</span> mic Aonguis san bhraighe an  Loch haba<span class="ex">r</span> ag sin agad slio<span class="ex">cht</span> an chethra mac si<span class="ex">n</span> Eoin mhic  Aonghuis Óig.</p><p><span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Follows elegy on Sir Norman Macleod, by Niall Mc Vurich, elegy on James Macdonald, and poem on Exile of Ranald. See Elegies,&amp;c.]</span></p><span class="fa fa-bookmark" title="p.214" id="pb.214"> p.214</span><a name="section.d42811e21157">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e21157">3. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Macdonald and Macleod Chiefs contemporary with the writer, Niall Mc Vurrich.]</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #3 (nth=3) head="[Macdonald and Macleod Chiefs contemporary with the writer, Niall Mc Vurrich.]"--><p>Cuirf<span class="ex">ed</span>  <sup id="fnref:49.footnotes">49<a href="#fn:49.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> an<span class="ex">n</span> so sios duit a leightheoir gach aón ata an tighernas
 san nai<span class="ex">m</span>sirsi ar slio<span class="ex">cht</span> Eóin mhc Aongh<span class="ex">ui</span>s óig, re nabarthaoi mc
 Domh<span class="ex">nai</span>ll ⁊ morbhair na noilén ⁊ rí Fion<span class="ex">n</span>ghall.</p><a name="section.d42811e21188">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e21188">4. Silo<span class="ex">cht</span> Raghnaill c<span class="ex">ét</span> mc Eóin ma<span class="ex">r</span> a dhubhram<span class="ex">ar</span> roimhe tigherna chloinne Ragh<span class="ex">nai</span>ll.</h2><!--div1: thisdiv=div1, #4 (nth=4) head="Silocht Raghnaill cét mc Eóin mar a dhubhramar roimhe tigherna chloinne Raghnaill."--><p>Ailín mc Domhnaill m<span class="ex">ic</span> Eóin mhúideorduigh mh<span class="ex">ic</span> Domh<span class="ex">nai</span>ll
 m<span class="ex">ic</span> Ailín m<span class="ex">ic</span> Eóin mhúideorduigh mic Alusda<span class="ex">ir</span> mic Ailín mic
 Ruaighri mic Alín o noba<span class="ex">r</span>ta<span class="ex">r</span> siol Ailín, mic Ragnuill on raither clan<span class="ex">n</span>
 ragh<span class="ex">nai</span>ll mhic Eóin mhic Aong<span class="ex">ui</span>s óig</p><a name="section.d42811e21242">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e21242">5. Tig<span class="ex">er</span>na Ghlin<span class="ex">n</span>e ga<span class="ex">r</span>adh</h2><!--div1: thisdiv=div1, #5 (nth=5) head="Tigerna Ghlinne garadh"--><p>Alusda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">a</span>c Ragn<span class="ex">ai</span>ll mc Domh<span class="ex">nui</span>ll ghui<span class="ex">rm</span> mc Domhn<span class="ex">ai</span>ll mc
 Aongh<span class="ex">ui</span>s mhic Alusdui<span class="ex">r</span> mhic Eóin mhic Alusduir mhc Domh<span class="ex">nai</span>lll
 on dubhradh síol Domh<span class="ex">nui</span>ll mhic Ragh<span class="ex">nui</span>ll mic Eóin mhic
 Aongh<span class="ex">ui</span>s óig.</p><a name="section.d42811e21294">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e21294">6. Tigh<span class="ex">er</span>na Mhóiróin</h2><!--div1: thisdiv=div1, #6 (nth=6) head="Tigherna Mhóiróin"--><p>Ailín m<span class="ex">a</span>c Ailín mhc Ailín mhóir m<span class="ex">i</span>c Alusdair m<span class="ex">i</span>c Ailín mhói<span class="ex">r</span>
 mhic Dubhghuill mhic Ragh<span class="ex">nai</span>ll bháin mh<span class="ex">i</span>c Ailín m<span class="ex">i</span>c Ruaighri
 mhic Ailín mic Rag<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">i</span>c Eóin m<span class="ex">i</span>c Aongh<span class="ex">u</span>is óig.</p><a name="section.d42811e21336">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e21336">7. Tig<span class="ex">er</span>na Bhin<span class="ex">n</span>e Bhághla</h2><!--div1: thisdiv=div1, #7 (nth=7) head="Tigerna Bhinne Bhághla"--><p>Dom<span class="ex">na</span>ll gór<span class="ex">m</span> m<span class="ex">a</span>c Rag<span class="ex">nui</span>ll Óig mhic Rag<span class="ex">nui</span>ll mhic Ailín mhic
 Eóin muideor<span class="ex">duigh</span> mh<span class="ex">i</span>c Alusdair m<span class="ex">i</span>c Ailín m<span class="ex">i</span>c Ruaighri.</p><p>Ni fhuil doshlio<span class="ex">cht</span> fer<span class="ex">r</span>dh<span class="ex">a</span> aga<span class="ex">m</span> re na chor sios a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">cht</span>
 Dhom<span class="ex">nai</span>ll <span class="ex">a</span> h-<span class="pn">Íle</span> aga fuil tigh<span class="ex">er</span>nas a<span class="ex">cht</span></p><p>Sior Domh<span class="ex">na</span>ll m<span class="ex">a</span>c Domh<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">i</span>c Sr. Sém<span class="ex">ui</span>s m<span class="ex">i</span>c Dom<span class="ex">nai</span>ll
 gui<span class="ex">rm</span> Óig m<span class="ex">i</span>c Giolla Easbuig m<span class="ex">i</span>c Domh<span class="ex">nui</span>ll Ghui<span class="ex">rm</span> Shagsanuigh
 m<span class="ex">i</span>c Domh<span class="ex">nai</span>ll gui<span class="ex">rm</span> do ma<span class="ex">r</span>bhadh ma oilén Don<span class="ex">n</span>ain mhic Dom<span class="ex">nai</span>ll Ghruamuidh mic Dom<span class="ex">nai</span>ll Ghalluidh mic Huistiúi<span class="ex">n</span> ó raiter
 síol Huistiui<span class="ex">n</span> m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> a h-<span class="pn">Íle</span> mic Domhnuill a h-<span class="pn">Íle</span> .i. c<span class="ex">ét</span>
 Ía<span class="ex">rr</span>la Rois do chloin<span class="ex">n</span> Dom<span class="ex">nui</span>ll mic Eóin m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">ui</span>s óig</p><span class="fa fa-bookmark" title="p.216" id="pb.216"> p.216</span><a name="section.d42811e21515">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e21515">8. Ma<span class="ex">r</span>cós <span class="pn">Aontro<span class="ex">m</span></span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #8 (nth=8) head="Marcós Aontrom"--><p>·l· <span class="ps">Raghnall Óg mac Rag<span class="ex">nai</span>ll <span class="pn">Aran<span class="ex">n</span>uigh</span> mhic Somuirle Bhuighe m<span class="ex">i</span>c Al<span class="ex">a</span>sdui<span class="ex">r</span> m<span class="ex">i</span>c
Eóin Chathanuidh mhic Eóin mc Dom<span class="ex">nai</span>ll Bhalluidh m<span class="ex">i</span>c Eóin
 Mhóir m<span class="ex">i</span>c Eóin m<span class="ex">i</span>c Aongh<span class="ex">u</span>s Óig</span>; ⁊ mc a dherbhrath<span class="ex">ar</span> na oighre
 anois a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> <span class="ps">Mha<span class="ex">r</span>cos</span> .i. <span class="ps">Rag<span class="ex">na</span>ll Óg m<span class="ex">a</span>c Al<span class="ex">a</span>sdui<span class="ex">r</span> mhic Rag<span class="ex">nai</span>ll</span>.
 Ni faicim do shlio<span class="ex">cht</span> aga f<span class="ex">uil</span> inbhi da<span class="ex">r</span> ghin o <span class="ps">Eóin Mó<span class="ex">r</span></span> <span class="ex">acht</span>
<span class="ps">Ia<span class="ex">rr</span>l<span class="ex">a</span> <span class="pn">Aontrom</span></span> ⁊
      <span class="ps">Tig<span class="ex">er</span>na na <span class="pn">Lergan</span></span> <span class="pn">Cein<span class="ex">n</span>tirid</span> ar slio<span class="ex">cht</span> <span class="ps">Rag<span class="ex">nai</span>ll
 Bháin mhic Eóin Mho<span class="ex">ir</span> Tig<span class="ex">er</span>na na <span class="pn">Bpinginged</span></span> a <span class="pn">Cin<span class="ex">n</span>tire</span> a<span class="ex">r</span>
 slio<span class="ex">cht</span> <span class="ps">Aongh<span class="ex">ui</span>s <span class="pn">Íligh</span> m<span class="ex">ic</span> Eóin Chathanuidh</span> do chaill cen<span class="ex">n</span> na
 ttreabhsa aninbhe a<span class="ex">n</span> slio<span class="ex">cht</span> .i. <span class="ps">Sém<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">a</span>c Alasd<span class="ex">air</span> m<span class="ex">ic</span> Eóin
 Chathanuigh</span> ⁊ <span class="ps">Aonghus a mh<span class="ex">a</span>c ua<span class="ex">cht</span>arain <span class="pn">Anoirir Ades</span></span> go huilidh
 a<span class="ex">cht</span> amáin fior bhega do fháguibh dias mc <span class="ps">Giolleasbuig Duibh  m<span class="ex">i</span>c Aongh<span class="ex">ui</span>s m<span class="ex">i</span>c Sem<span class="ex">ui</span>s</span> .i. <span class="ps">Al<span class="ex">a</span>sdui<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c Eóin</span> ⁊ <span class="ps">Giolleasbuig</span> 2
 mac <span class="ps">Eóin</span> ⁊ <span class="ps">Aongh<span class="ex">u</span>s</span> ⁊ <span class="ps">Se<span class="ex">mu</span>s</span> dias mc <span class="ps">Huisdiuin</span>⁊ na firsin ar na
 maithriugh<span class="ex">adh</span> go huasal</p><p>Fua<span class="ex">ir</span> <span class="ps">Sém<span class="ex">u</span>s <span class="gn">Óg</span> m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">ui</span>s m<span class="ex">i</span>c Sem<span class="ex">ui</span>s</span> oighre dlightech
 shle<span class="ex">chta</span> <span class="ps">Eóin <span class="gn">Mho<span class="ex">ir</span></span></span> bás a<span class="ex">n</span> <span class="pn">Lunduin<span class="ex">n</span></span> sa<span class="ex">n</span> bliagain daois a<span class="ex">r</span> <span class="name" title="nomen sacrum">Tig<span class="ex">er</span>na</span>
 1626. <sup id="fnref:50.footnotes">50<a href="#fn:50.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> San bli<span class="ex">adh</span>ai<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">éd</span>na fuai<span class="ex">r</span> <span class="ps">Ruaighri <span class="an">Mór</span> Mc Leóid</span> bás san
 <span class="pn">Chanánuigh an Ros</span> fa mór an sgél <span class="ex">eter</span> <span class="on">Gaoidh<span class="ex">eal</span>uibh</span> sa nuairsi<span class="ex">n</span>
 iad sin .i. bás <span class="ps">Semuis Óig</span> ⁊ bás <span class="ps">M<span class="ex">ic</span> Leóid na <span class="pn">Hea<span class="ex">r</span>adh</span></span>.</p><p><span class="ps">Tor<span class="ex">m</span>ód Óg mc Eoin m<span class="ex">ic</span> Eói<span class="ex">n</span> m<span class="ex">ic</span> .i. Ruaighri Mor mc Tor<span class="ex">m</span>óid
 mic Alasdui<span class="ex">r</span> m<span class="ex">ic</span> Uillia<span class="ex">m</span> m<span class="ex">ic</span> Eóin mic Uillia<span class="ex">m</span> mhic Giolla Cholui<span class="ex">m</span>
 m<span class="ex">ic</span> Tormóid</span> on raiter <span class="on">Siol <span class="ps">Tormóid m<span class="ex">ic</span> Leóid</span></span> o raiter <span class="on">Siol <span class="ps">Leóid</span></span>
 m<span class="ex">ar</span> ta <span class="on">Mc Leoid <span class="pn">Leógais</span></span> ⁊ <span class="on">Mc Leoid na <span class="pn">Hea<span class="ex">r</span>adh</span></span></p><p>Do beolach dhuin<span class="ex">n</span> cuig<span class="ex">er</span> mc an <span class="ps">Ruaighri Mhoir</span> sin .i. <span class="ps">Eoin an
 Tigherna</span> ⁊ <span class="ps">Ruaighri</span> ⁊ <span class="ps">Tormód Uillia<span class="ex">m</span></span> ⁊ <span class="ps">Do<span class="ex">m</span>nall</span> · <span class="ps">Isibel inghen
 Domhnaill m<span class="ex">ic</span> Aonghuis</span> do mathai<span class="ex">r</span> aca .i. <span class="ps" title="Domhnall mac Aonghuis">Tig<span class="ex">er</span>na an <span class="pn">Tróim</span> ⁊ 
 <span class="pn">Ghlin<span class="ex">n</span>e Garadh</span></span></p><p>[Follow poems on Rory Mor Macleod and Allan of Clanranald. See Elegies and Eulogies, the last two poems].</p><a name="section.d42811e22199">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e22199">9. ELEGIES AND EULOGIES OF THE RED BOOK</h2><!--div1: thisdiv=div1, #9 (nth=9) head="ELEGIES AND EULOGIES OF THE RED BOOK"--><!--div1: thisdiv=div1, #9 (nth=10)--><h3 class="subsid">Marbhna <span class="ps">Ailin ⁊ Raghn<span class="ex">aill</span>. Mc
 Muiredh<span class="ex">uigh</span></span> esi<span class="ex">n</span> ⁊ </h3><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1"><span class="pn">Alba</span> ga<span class="ex">n</span> díon an diaigh <span class="ps">Ailín</span><br/>oighre<span class="ex">cht</span> <span class="ps">Ragnaill</span> na rosg ngor<span class="ex">m</span><br/>mo chor a<span class="ex">r</span> nég an da fhersoi<span class="ex">n</span><br/>crodh da m<span class="ex">ét</span> n<span class="ex">a</span>ch esbhuidh orm</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.218" id="pb.218"> p.218</span><li class="lg" value="2">Laoch ler cothuidh<span class="ex">adh</span> clá<span class="ex">r</span> monuidh<br/>mac <span class="ps">Ma<span class="ex">ir</span>gréide</span> ca mó béd<br/>ni haghur lé díoth b<span class="ex">udh</span> doilghe<br/>giodh é c<span class="ex">ri</span>och gach oighre ég</li><li class="lg" value="3"><span class="ps">Ailín</span> ler coisn<span class="ex">adh</span> clá<span class="ex">r</span> Fio<span class="ex">nn</span>ghall<br/>fine <span class="ps">Cholla</span> fa chnes mín<br/>go tainig bás oighre <span class="ps">Ó Nech<span class="ex">adh</span></span><br/>nior chás oirne a<span class="ex">n</span> dech<span class="ex">aidh</span> dhin<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="4">Ég <span class="ps">Raghnaill</span> as a<span class="ex">n</span> rei<span class="ex">m</span>h ch<span class="ex">ét</span>na<br/>cen<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span> do ghabh súd<br/>fua<span class="ex">ir</span> t<span class="ex">r</span>e ég urrui<span class="ex">m</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> aoinfhir<br/>géig do<span class="ex">n</span> choilligh fhaoil<span class="ex">idh</span> úd</li><li class="lg" value="5">Caoinedh <span class="ps">Raghn<span class="ex">aill</span></span> na ren<span class="ex">n</span> ccorcra<br/>cor mo chroidhe ni céi<span class="ex">m</span> soirbh<br/>ge be la is lugha d<span class="ex">a</span> egn<span class="ex">a</span>ch<br/>ata achu<span class="ex">m</span>ha a negc<span class="ex">ru</span>th oirn</li><li class="lg" value="6">Ni ferr fhuilim ta<span class="ex">r</span> éis <span class="ps">Ailin</span><br/>oigh<span class="ex">adh</span> <span class="ps">Raghnuill</span> ni roi<span class="ex">nn</span> mhin<br/>cin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> slóigh a<span class="ex">r</span> cconchl<span class="ex">ann</span> ccur<span class="ex">adh</span><br/>comhthro<span class="ex">m</span> bróin do bhun<span class="ex">adh</span> bhim</li><li class="lg" value="7">Cu<span class="ex">m</span>ha na deisi dáil cho<span class="ex">m</span>hth<span class="ex">r</span>om<br/>cen<span class="ex">n</span>ach dui<span class="ex">nn</span> a<span class="ex">r</span> dáil aséd<br/>ni da<span class="ex">m</span>hna dfhaigsin a ha<span class="ex">r</span>dm<span class="ex">a</span>dh<br/>gabhla gaisgidh <span class="pn">Alba<span class="ex">n</span></span> deg</li><li class="lg" value="8">Tásg <span class="ps">Raghnaill</span> do ro<span class="ex">cht</span>ain inbhe<br/>deis <span class="ps">Ailín</span> do boirdh<span class="ex">er</span>c nós<br/>do chaith aré rin<span class="ex">n</span> atesdha<br/>truagh n<span class="ex">a</span>ch sin<span class="ex">n</span> do theasda a<span class="ex">r</span> tós</li><li class="lg" value="9"><span class="ps">Raghnall</span> a<span class="ex">r</span> ndul an díaigh <span class="ps">Ailín</span><br/>dég einfhir ni fhuil mo sbéis<br/>rainig atheisd ta<span class="ex">r</span> ghnio<span class="ex">m</span>h <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span><br/>ni ceisd diobh aoinfher da éis</li><li class="lg" value="10">Ainbreath <sup id="fnref:51.footnotes">51<a href="#fn:51.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> an bháis ni bert chothro<span class="ex">m</span><br/>a<span class="ex">r</span> <span class="on">Chloin<span class="ex">n</span> <span class="ps">Colla</span></span> na<span class="ex">r</span> ghabh geis<br/>a ég is aoighre aneine<span class="ex">cht</span><br/>gég moirne gan leire<span class="ex">cht</span> leis.</li><li class="lg" value="11">Can tar uaim re tu<span class="ex">cht</span> mar eala<br/>a ua <span class="ps">Ruaighri</span> na ren<span class="ex">n</span> ngorm<br/>mo mhui<span class="ex">rn</span> réd chois a dhed dhaith gheal<br/>tég anois d<span class="ex">a</span> aithfer orm</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.220" id="pb.220"> p.220</span><li class="lg" value="12">Do theisd go brách biaidh a<span class="ex">r</span> cui<span class="ex">m</span>hni<br/><span class="ex">con</span>chl<span class="ex">ann</span> teinigh ard an clú<br/>tég na cháraid re hég <span class="ps">Ailín</span><br/>gég n<span class="ex">a</span>ch ráinig taibhei<span class="ex">m</span> tú</li><li class="lg" value="13">A chein<span class="ex">n</span>bhile <span class="on">Chloin<span class="ex">n</span>e <span class="ps">Cobh<span class="ex">adh</span></span></span><br/>c<span class="ex">ri</span>och b<span class="ex">ur</span> naisdir anba an b<span class="ex">ét</span><br/>an d<span class="ex">err</span>na sibh urra da<span class="ex">r</span>gain<br/>t<span class="ex">ru</span>ma na sin <span class="pn">Dalbui<span class="ex">n</span></span> tég</li><li class="lg" value="14">Úir ga<span class="ex">n</span> ioth a haithle aéga<br/>oighre<span class="ex">cht</span> <span class="ps">Raghnaill</span> ni roin<span class="ex">n</span> mhion<br/>m<span class="ex">ar</span> táid a<span class="ex">r</span> ccroin<span class="ex">n</span> chno ga<span class="ex">n</span> toradh<br/>coill da ló fola<span class="ex">m</span>h gach fiodh</li><li class="lg" value="15">Tarrla a<span class="ex">r</span> an ghréin do ghlais cu<span class="ex">m</span>hadh<br/>na<span class="ex">r</span> chuir blath t<span class="ex">r</span>e ba<span class="ex">rr</span>uibh gég<br/>ánfadh na síon an<span class="ex">n</span> ga nio<span class="ex">m</span>láoid<br/>g<span class="ex">ri</span>obh barr go nion<span class="ex">n</span>maoid a ég</li><li class="lg" value="16">Na áimser fa ghor<span class="ex">m</span>fhon<span class="ex">n</span> <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span><br/>nior ghuth gort angeall re sín<br/>go fuil d<span class="ex">a</span> ég as a aithle<br/>g<span class="ex">ur</span> bhrég mui<span class="ex">r</span> a tairthe ó thír</li><li class="lg" value="17">Crioch <span class="pn">Fhion<span class="ex">n</span>ghall</span> anaimsir <span class="ps">Ailín</span><br/>oirdh<span class="ex">er</span>c do chách ancéim rug<br/>fua<span class="ex">ir</span> re ré t<span class="ex">re</span>all da g<span class="ex">a</span>ch ta<span class="ex">r</span>adh<br/>tar lea<span class="ex">m</span> ni hé an tala<span class="ex">m</span>h tug</li><li class="lg" value="18">Foisgel aga<span class="ex">m</span> a<span class="ex">r</span> <span class="ps"><span class="an">Choin Cculuin<span class="ex">n</span></span></span><br/>sa<span class="ex">r</span> <span class="ps">Chathf<span class="ex">adh</span> Draoi</span> diochra anlén<br/>a cheinél ni fhuai<span class="ex">r</span> g<span class="ex">a</span>ch aoinfher<br/>deigheol úai<span class="ex">m</span> sgaoileadh asgél</li><li class="lg" value="19"><span class="ps"><span class="an">Cu Cul<span class="ex">ann</span></span></span> do cha<span class="ex">ir</span>des <span class="on">Ullt<span class="ex">a</span>ch</span><br/>Olla<span class="ex">m</span>h <span class="pn">Temhra</span> a<span class="ex">r</span> ar thuit brón<br/>an tég a<span class="ex">r</span> aon ag a sga<span class="ex">rr</span> thain<br/>nior fh<span class="ex">ét</span> gáol <span class="ps">Chathfuigh</span> do chlodh</li><li class="lg" value="20">Urchra an éigsi fa <span class="ps"><span class="an">Choinchului<span class="ex">nn</span></span></span><br/>crioch ambróin ni beg a<span class="ex">n</span> cheisd<br/>ni cu<span class="ex">m</span>han g<span class="ex">e</span>dh cian o thám<span class="ex">ru</span>igh <sup id="fnref:52.footnotes">52<a href="#fn:52.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> <br/>cur<span class="ex">adh</span> ría<span class="ex">m</span>h ta<span class="ex">rr</span>uigh a theisd</li><li class="lg" value="21">Brón <span class="ps">Chathf<span class="ex">aidh</span></span> nior chuirthe aniongn<span class="ex">adh</span><br/>doighedh na <span class="ps"><span class="an">Co<span class="ex">n</span></span></span> cnes m<span class="ex">ar</span> thuin<span class="ex">n</span><br/>m<span class="ex">ar</span> ta m<span class="ex">ét</span> treisi mo thoirrsi<br/>dég deisi don chlon<span class="ex">n</span>si <span class="ps"><span class="an">Chuin<span class="ex">n</span></span></span></li><span class="fa fa-bookmark" title="p.222" id="pb.222"> p.222</span><li class="lg" value="22">Toirsi <span class="ps">Chathf<span class="ex">aidh</span></span> fa <span class="ps"><span class="an">Choinchuluin<span class="ex">n</span></span></span><br/>ga mhes rer ccor ni céim tnúith<br/>urchra da gheig fhein<span class="ex">n</span>eadh an<span class="ex">n</span>la<br/>enfher dég ni da<span class="ex">m</span>hna dhuin<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="23">Samhuil anbhroin bhi a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Chathf<span class="ex">aidh</span></span><br/>crioch na chumh<span class="ex">adh</span> ler thuit si<span class="ex">nn</span><br/>teid a chu<span class="ex">m</span>ha ta<span class="ex">r</span> cheill cu<span class="ex">m</span>tha<br/>sni lugha abpéin urchra in<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="24">Ta<span class="ex">r</span> chu<span class="ex">m</span>ha cháigh do chui<span class="ex">r</span> <span class="ps">Cathf<span class="ex">adh</span></span><br/>cei<span class="ex">m</span> tar g<span class="ex">a</span>ch bróin borb an g<span class="ex">r</span>ádh <sup id="fnref:53.footnotes">53<a href="#fn:53.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>rán ag m<span class="ex">ar</span> soin uain<span class="ex">n</span> afhulan<span class="ex">n</span><br/>fua<span class="ex">ir</span> fa <span class="ps"><span class="an">C<span class="ex">hon</span> al<span class="ex">ann</span></span></span> <sup id="fnref:54.footnotes">54<a href="#fn:54.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> achrádh</li><li class="lg" value="25">Nior bferr <span class="ps"><span class="an">Cuchul<span class="ex">ann</span></span></span> do <span class="ps">Chathf<span class="ex">adh</span></span><br/>caidtreabh <span class="ps">Raghnaill</span> na rosg ngor<span class="ex">m</span><br/>na<span class="ex">r</span> mui<span class="ex">rn</span> on chloinsi dfuil <span class="ps">Fhiach<span class="ex">adh</span></span><br/>do chuir tuirrsi dfiach<span class="ex">abh</span> orm</li><li class="lg" value="26"><span class="ps"><span class="an">Cuchul<span class="ex">ann</span></span></span> nar eitigh iomghui<span class="ex">n</span><br/>eiges <span class="pn">Fodla</span> fath ga<span class="ex">n</span> bhréig<br/><span class="ps">Cathf<span class="ex">adh</span></span> do chuaidh dég da orchra<br/>geg m<span class="ex">ar</span> sduaigh tholcha nior thréig</li><li class="lg" value="27">Da mesda dhui<span class="ex">nn</span> tre dhioth einfhir<br/>ég na deisi doirbh an lén<br/>ni faghtha<span class="ex">r</span> ba<span class="ex">rr</span> broin a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Chathf<span class="ex">adh</span></span><br/>am chóir re sg<span class="ex">arr</span>thain asgél</li><li class="lg" value="28">Ni fhuil na ndiaigh dermad cumh<span class="ex">adh</span><br/>na<span class="ex">r</span> chui<span class="ex">m</span>hnigh dhui<span class="ex">nn</span> dáil as<span class="ex">ét</span><br/>t<span class="ex">ro</span>m lin<span class="ex">n</span> acclaisdin ga ccaoinedh<br/>da rin<span class="ex">n</span> ghaisgedh <span class="on">Gaoidh<span class="ex">eal</span> Greg</span></li><li class="lg" value="29"><span class="ps"><span class="an">Cuchul<span class="ex">ann</span></span></span> feithfeoir na <span class="pn">Fodla</span><br/>feidh<span class="ex">m</span> oirrdheirc anua<span class="ex">ir</span> do mha<span class="ex">ir</span><br/>díon a threabh tar chach a ccliath<span class="ex">aibh</span><br/>do ghabh g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tráth dfhiach<span class="ex">aibh</span> air</li><li class="lg" value="30">An <span class="ps"><span class="an">Cúsin</span></span> ag coi<span class="ex">m</span>h<span class="ex">ét</span> <span class="pn">Alban</span><br/><span class="ps">Ailín</span> e<span class="ex">cht</span>ach anba anbéd<br/>ag díon a hoinigh sa hardm<span class="ex">hagh</span><br/>gnio<span class="ex">m</span>h doil<span class="ex">igh</span> d'<span class="pn">Aban</span> a ég</li><li class="lg" value="31"><span class="ps">Raghnall</span> a<span class="ex">r</span> nég tar eis atha<span class="ex">r</span><br/><span class="ex">a</span>ithris na <span class="ex">con</span> ga chnes seng<br/>ag coimh<span class="ex">ét</span> c<span class="ex">ri</span>och <span class="pn">Chlair na Gcolla</span><br/>ni frith dhaibh orra b<span class="ex">udh</span> fherr</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.224" id="pb.224"> p.224</span><li class="lg" value="32">Eaghna<span class="ex">m</span>h <span class="ps">Ailín</span> m<span class="ex">ar</span> <span class="ps"><span class="an">Choin Ccul<span class="ex">ann</span></span></span><br/>c<span class="ex">ró</span>dha<span class="ex">cht</span> <span class="ps">Raghnuill</span> na ruaig ndíon<br/>ba<span class="ex">rr ar</span> bás gach fhir a oighre<br/>ag sin cás is doilge dhiobh</li><li class="lg" value="33">Mairigh go brach búan a chui<span class="ex">m</span>hne<br/>cu<span class="ex">m</span>ha a cha<span class="ex">r</span>ad g<span class="ex">e</span>dh ceim doirbh<br/>deg an da fersain dfuil <span class="ps">Ei<span class="ex">m</span>hr</span><br/>ni chui<span class="ex">r</span> easb<span class="ex">hadh</span> einfher oirn</li><li class="lg" value="34">Ta<span class="ex">rra</span>s a <span class="ps">Raghnuill</span> rin<span class="ex">n</span> cumh<span class="ex">adh</span><br/>dod choman<span class="ex">n</span> a chnes m<span class="ex">ar</span> bhláth<br/>crioch a<span class="ex">r</span> aclódh nir chui<span class="ex">r</span> murchra<br/>ni fhuil a<span class="ex">cht</span> bron cumpta a<span class="ex">r</span> chách</li><li class="lg" value="35">Beo blagh a<span class="ex">n</span> aithle g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> aoinfhir<br/>a <span class="ps">Ailin</span> na<span class="ex">r</span> iongai<span class="ex">m</span>h ngliaidh<br/>ge fíor tég is tu n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tesda<br/>fech do chlú b<span class="ex">udh</span> deasda ad dhiaigh</li><li class="lg" value="36">Lión catha na chaidtreabh teghl<span class="ex">aigh</span><br/>timcheall <span class="ps">Anlín</span> na nar<span class="ex">m</span> sen<br/>iongn<span class="ex">adh</span> e anuaigh ina aon<span class="ex">ar</span><br/>sm<span class="ex">ar</span> fua<span class="ex">ir</span> se an saogh<span class="ex">al</span> re sel</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e23559">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e23559">10. <span class="ps">Cathal Mc Mui<span class="ex">r</span>igh</span> do ri<span class="ex">nn</span> so do
 <span class="ps">Do<span class="ex">m</span>hn<span class="ex">all</span> mc Ailin</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #10 (nth=10) head="Cathal Mc Muirigh do rinn so do Domhnall mc Ailin"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Foraois éiges <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span><br/>ni thréigter aninbhe is fherr<br/>do bhreith aoidhed déis a<span class="ex">r</span> bhron<span class="ex">n</span><br/>léisi ta<span class="ex">r</span> fhon<span class="ex">n</span> <span class="on">Ghaoidh<span class="ex">eal</span></span> geall</li><li class="lg" value="2">Mac <span class="ps">Ailín</span> on <span class="pn">Tior<span class="ex">m</span> Fhon<span class="ex">n</span></span> tuaidh<br/>ni rairéidh a iodhlan<span class="ex">n</span> áigh<br/>tug tuairím ar tegh an Trír<br/>sleagh shídh ar luaighill na láimh</li><li class="lg" value="3">Títhe dearga o thrágh go tráigh<br/>an láibh sealga a  gcíghibh cuáin<br/>m<span class="ex">ar</span> b<span class="ex">údh</span> in<span class="ex">n</span>tsec<span class="ex">h</span>d é o eón<br/>se le ceol ag imdh<span class="ex">cht</span> uaidh</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.226" id="pb.226"> p.226</span><li class="lg" value="4">A lion fedhma ar tt<span class="ex">cht</span>a a ttír<br/>gach d<span class="ex">ér</span>na ag don<span class="ex">n</span>adh ab<span class="ex">ru</span>aigh<br/>do adai<span class="ex">m</span>h snío<span class="ex">m</span>h na nedh nóir<br/>an fedh do chóidh ó chígh cuain</li><li class="lg" value="5">Aithfer ag míl<span class="ex">eadh</span> ar mhnaoi<br/>munaice<span class="ex">cht</span> do dhiridh dhí<br/>fáth nach guaill<span class="ex">edh</span> dinghin é<br/>imridh sé a<span class="ex">r</span> ua<span class="ex">ir</span>ibh is í</li><li class="lg" value="6">Síol Gcolla le agconfadh nglíadh<br/>an dorncha<span class="ex">ir</span> ag don<span class="ex">n</span>adh lámh<br/>cuma séla an re<span class="ex">cht</span> ríogh<br/>go te<span class="ex">cht</span> do shíol Én<span class="ex">n</span>a ó nágh</li><li class="lg" value="7">Laoich chródha n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> meallfa móid<br/>treabhth<span class="ex">adh</span> na bóchna a<span class="ex">r</span> ambíd<br/>íul doirche na tui<span class="ex">nn</span>e a ttéid<br/>bréid luinge ni thoir<span class="ex">n</span>fe thríd</li><li class="lg" value="8">Clan<span class="ex">n</span> Raghnaill ag triall sg<span class="ex">a</span>ch tír<br/>da bfághlai<span class="ex">m</span> an g<span class="ex">rí</span>an g<span class="ex">a</span>ch gleóidh<br/>síad ó ia<span class="ex">rr</span>uidh chen agcein<br/>na mathuibh féin ga<span class="ex">n</span> fher neóil</li><li class="lg" value="9">Laoich da<span class="ex">r</span> conclan<span class="ex">n</span> táin na T<span class="pn"/>ráoi<br/>u<span class="ex">m</span> <span class="ps">Dhomhnall</span> sa<span class="ex">n</span> bháirce ambí<br/>an ttiobhr<span class="ex">adh</span> si<span class="ex">n</span> dfoghl<span class="ex">adh</span> e<br/>do fholuigh se t<span class="ex">r</span>eibh dh<span class="ex">a</span> thí</li><li class="lg" value="10">Na<span class="ex">r</span> beithe ag téga<span class="ex">r</span> threabh naoil<br/>más férbhoith do thegh a ttráigh<br/>gaoi ga bfighe a<span class="ex">r</span> faithche fúa<span class="ex">ir</span><br/>bur tige suain daithle anáigh</li><li class="lg" value="11">Dámr<span class="ex">adh</span> re doidheinmhe síoth<br/>ag coi<span class="ex">m</span>heirge o chlár<span class="ex">n</span>sgáoth<br/>le gaoith bfeirge ós tféin a<span class="ex">r</span> áth<br/>snáth ga bhéine ameirge máoth</li><li class="lg" value="12">Treigth<span class="ex">er</span> libh na leaptha clúimh<br/>do thoil dea<span class="ex">cht</span>ra a<span class="ex">r</span> neimghedh sídh<br/>sibh m<span class="ex">ar</span> fher foghla go foill<br/>do chóir cholbha na sreab sídh</li><li class="lg" value="13">Siubhal mall ag eigni úadh<br/>féige na gcall m<span class="ex">ar</span> do chláon<br/>snadh<span class="ex">m</span>thar leat an riaghal ríogh<br/>lión re mbreac do chíabh<span class="ex">ibh</span> craobh</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.228" id="pb.228"> p.228</span><li class="lg" value="14">Smúal ro bhras dod ghor<span class="ex">m</span>loi<span class="ex">nn</span> ghéir<br/>a <span class="ps">Dho<span class="ex">m</span>hnaill</span> fa dhoras dúin<br/>ceilter ré os cholbha cúain<br/>do chuaidh dé na foghla fúibh</li><li class="lg" value="15">Gruaidhe aghnadh ion<span class="ex">n</span>ta fein<br/>re nguasa<span class="ex">cht</span> n<span class="ex">a</span>ch gabhuidh dhiaigh<br/>ni he si<span class="ex">n</span> do ghoir do gh<span class="ex">ru</span>aidh<br/>abfua<span class="ex">ir</span> sibh do ghoil angliaidh</li><li class="lg" value="16">Bró mhíledh do bhen<span class="ex">n</span>uibh bhárc<br/>um thiribh ag tabhair cúart<br/>grís s<span class="ex">luaigh</span> na aghuidh mu<span class="ex">n</span>é<span class="ex">cht</span><br/>a<span class="ex">r</span> ghabh cre<span class="ex">cht</span> od tfoghuil f<span class="ex">u</span>a<span class="ex">cht</span> <sup id="fnref:55.footnotes">55<a href="#fn:55.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></li><li class="lg" value="17">Rioghan ni reighidh a huaim<br/>on díor<span class="ex">m</span>a teighe re ataoibh<br/>crú améruibh a<span class="ex">r</span> maighre sróil<br/>do chóir ain<span class="ex">n</span>re ar ndena<span class="ex">mh</span> dhaoibh</li><li class="lg" value="18">Ni brath síthe adheiredh dháibh<br/>na críochtha o theine do théigh<br/>berthaoi arís um cholbha cúain<br/>a ghrís smuail b<span class="ex">ur</span> foghla féin</li><li class="lg" value="19">Síol <span class="ps">Ailin</span> is ésguigh náigh<br/>eigin an raireir do rígh<br/>teid a<span class="ex">r</span> faghluibh na iath fein<br/>giall le bfein<span class="ex">n</span> go hádhbhuigh nír</li><li class="lg" value="20">Cláon o chnuas a bféigibh fiodh<br/>giodh suas do éiridh anta<span class="ex">r</span><br/>ceol o theduibh nior bferr dfhior<br/>sriubh seang tre geg<span class="ex">uibh</span> do ghabh</li><li class="lg" value="21">Ferthain meala an tíre thúaigh<br/>de rin<span class="ex">n</span>e feacadh afeoir<br/>o shin a<span class="ex">r</span> eitil ni éir<br/>idh do cheir fa eitibh Eóin</li><li class="lg" value="22">Ar dhéna<span class="ex">m</span>h na mbogha bhias<br/>gc geigfiodh ag dola a<span class="ex">n</span> dlús<br/>seóid abui<span class="ex">nn</span>e na bha<span class="ex">rr</span> súas<br/>chnuas a<span class="ex">r</span> chall na th<span class="ex">ru</span>ime o thús</li><li class="lg" value="23">Slat roireigh go nin<span class="ex">n</span>eal náigh<br/><span class="ps">m<span class="ex">a</span>c Ailín</span> thilleas gach tóir<br/>dearbh<span class="ex">adh</span> feidh<span class="ex">m</span> i <span class="ps">Earca <span class="an">an Uai<span class="ex">m</span>h</span></span><br/>búain na healta as an fheilm oir</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.230" id="pb.230"> p.230</span><li class="lg" value="24">Fios aignidh inghine ríogh<br/>braiter a<span class="ex">r</span> siubhl<span class="ex">aidh</span> asul<br/>ben bhias tar leat ga<span class="ex">n</span> aluagh<br/>grís a gruadh do reic arún</li><li class="lg" value="25">Le loin<span class="ex">n</span> tana teighidh lai<span class="ex">m</span>h<br/>m<span class="ex">ar</span> fhein<span class="ex">n</span>idh nach ana ag cóir<br/>do ni si<span class="ex">n</span> ríghe da rei<span class="ex">m</span>h<br/>bein an lin<span class="ex">n</span>e as anidh óir</li><li class="lg" value="26">Mna ler dhóigh athe<span class="ex">chta</span> ttír<br/>a<span class="ex">r</span> e<span class="ex">cht</span>uibh do chóir an chúain<br/>ben ag deilbh atigh attráigh<br/>do chaidh an deilbh oighe uaidh</li><li class="lg" value="27">Sgáoth don<span class="ex">n</span>laoch dar ao<span class="ex">m</span>h g<span class="ex">a</span>ch iul<br/>le <span class="ps">Domhnall</span> sa<span class="ex">n</span> caob (?) a ttriall<br/>cr<span class="ex">ét</span> fa mbéradh grís a g<span class="ex">ru</span>aidh<br/>sgís an chúan is dena<span class="ex">m</span>h dhiagh</li><li class="lg" value="28">Gur lionadh geimhil da ngliaid<br/>nior dheil<span class="ex">eadh</span> re dior<span class="ex">ma</span> sl<span class="ex">óigh</span><br/>giall biodhbhadh na<span class="ex">r</span> ben<span class="ex">n</span>uidh dhaibh<br/>iongnadh le mnaibh ea<span class="ex">rr</span>uidh óir</li><li class="lg" value="29">Triall oidhche ni locthair leo<br/>ge madh dorcha o dortadh clá<br/>soillsi an ren<span class="ex">n</span> do chur agcrú<br/>ni ferr le crú logha an lá</li><li class="lg" value="30">Cr<span class="ex">ét</span> n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> forrla<span class="ex">nn</span> dfain<span class="ex">n</span>ibh óir<br/><span class="ps">Do<span class="ex">m</span>hnall</span> ngnaith mbeilt angliaidh<br/>sleadh d<span class="ex">a</span> cur asttegh an tóir<br/>anedh óir ag dul na díaigh</li><li class="lg" value="31">Go tabhach na mbreth fa mbíodh<br/>ga nech le no<span class="ex">cht</span>ar abháigh<br/>teid amhér asdegh na taobh<br/>slegh chaol í én<span class="ex">n</span>a sa nágh</li><li class="lg" value="32">Aoidhe brogha <span class="ps">Anna</span> si<span class="ex">n</span> <span class="ps">Eói<span class="ex">n</span></span><br/>fuaidter abfocha<span class="ex">r</span> an tsáil<br/>cupla fogha re fedh sl<span class="ex">úaigh</span><br/>tegh suain í logha na lai<span class="ex">m</span>h</li><li class="lg" value="33">Sgeith don<span class="ex">n</span>a len dluthaid gliaidh<br/>a<span class="ex">r</span> dhúthchas ó <span class="ps">Colla</span> is cóir<br/>a ga<span class="ex">ir</span>m os na tiribh thúaidh<br/>fua<span class="ex">ir</span> an línibh ana<span class="ex">ir</span>m óir</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.232" id="pb.232"> p.232</span><li class="lg" value="34">Guidhthe matha<span class="ex">ir</span> de Da<span class="ex">r</span> ndíon<br/>go latha<span class="ex">ir</span> chuiridh sé slógh<br/>lor méd amiorbhuile dun<span class="ex">n</span><br/>gég úr is p<span class="ex">ri</span>omh ghloine pór for</li><li class="lg" value="35">Ionghen <span class="ps">Aonghuis</span> rosg m<span class="ex">ar</span> réogh<br/>le caolbhois do chosg g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> cúan<br/>do chui<span class="ex">r</span> sí tes in gach trágh<br/>o mbí dai<span class="ex">m</span>h sgc leas ga lúagh</li><li class="lg" value="36">Lor dhísi do thuillemh tol<br/>na chíche n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> curra an tugh<br/>ciabh naoidhe go nilmh<span class="ex">ét</span> negh<br/>tir<span class="ex">m</span>dhéd geal is caoine cur</li><li class="lg" value="37">Fuil <span class="ps">Chui<span class="ex">nn</span></span> do ghabhl<span class="ex">adh</span> na g<span class="ex">rua</span>idh<br/>na tuin<span class="ex">n</span> ga<span class="ex">n</span> anfagh m<span class="ex">ar</span> fhíon<br/>lór don chleir do sgaoil<span class="ex">edh</span> sgél<br/>aoinfhiodh afré<span class="ex">m</span>h sa<span class="ex">n</span> reim riogh</li><li class="lg" value="38">Maire on chleir ga<span class="ex">n</span> bern<span class="ex">adh</span> mblagh<br/>ag leanmhui<span class="ex">n</span> do<span class="ex">n</span> chré or chin<br/>si fa mh<span class="ex">e</span>lá uaidh ni fhuil<br/>séla do<span class="ex">n</span> tsuibh na g<span class="ex">ru</span>aidh ghil</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e24543">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e24543">11. <span class="ps">Cathal</span> c<span class="ex">ét</span>na · ccn
 ⁊ ·</h2><!--div1: thisdiv=div1, #11 (nth=11) head="Cathal cétna · ccn ⁊ ·"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Cumha cethrair do mheasg mé<br/>do<span class="ex">m</span> dhercuibh ni ceilt a<span class="ex">r</span> chaoi<br/>ga t<span class="ex">ru</span>ime chumha dom chlí<br/>sí ag dula aluin<span class="ex">n</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> laoi</li><li class="lg" value="2">Cum d<span class="ex">a</span> dheisi a<span class="ex">r</span> mbrath búan<br/>is meisi trath ga ttúr<br/>tua<span class="ex">r</span> tesda an chu<span class="ex">m</span>ha do<span class="ex">m</span> chrádh<br/>mo shlán feasda acur a<span class="ex">r</span> gcúl</li><li class="lg" value="3">Easbh<span class="ex">adh</span> na ndeagh<span class="ex">aidh</span> a<span class="ex">r</span> dhai<span class="ex">m</span>h<br/>cethra<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> gabhtha re ngliaidh<br/>daithle accorp do chor anuir<br/>olc dhuin<span class="ex">n</span> gan a<span class="ex">r</span> ndol na ndiaigh</li><li class="lg" value="4">Meic ríogh do ghahhadh ang<span class="ex">r</span>éim<br/>o ea<span class="ex">rr</span>ach ga<span class="ex">n</span> diol do<span class="ex">n</span> dróing<br/>nior chuir an samhr<span class="ex">adh</span> lá<span class="ex">m</span>h lin<span class="ex">n</span><br/>ámghar sin<span class="ex">n</span> da<span class="ex">r</span> ccrádh fan ccl<span class="ex">oinn</span></li><span class="fa fa-bookmark" title="p.234" id="pb.234"> p.234</span><li class="lg" value="5">On chethrar do luigh fán lia<br/>na ndegh<span class="ex">aidh</span> as olc a tú<br/>ni lin<span class="ex">n</span> brosnagh gill na gleó<br/>acht sin<span class="ex">n</span> beo ga<span class="ex">n</span> chosna<span class="ex">m</span>h chlú</li><li class="lg" value="6">Déis dha <span class="ps">Raghnall</span> do dol din<span class="ex">n</span><br/>ga<span class="ex">n</span> chur re faghlui<span class="ex">m</span> ag fáidh<br/>ég <span class="ps">Dho<span class="ex">m</span>hnuill</span> ina lin<span class="ex">n</span> leoin<br/>sin<span class="ex">n</span> tre Eoin fa cho<span class="ex">m</span>hroin<span class="ex">n</span> chraidh</li><li class="lg" value="7">Ceithre seabhaic chrichthe <span class="ps">Cui<span class="ex">nn</span></span><br/>sinte fa chloch<span class="ex">aibh</span> sa<span class="ex">n</span> chill<br/>cnúas am<span class="ex">ét</span> ni choi<span class="ex">m</span>hreic coill<br/>ar nég do<span class="ex">n</span> chloin<span class="ex">n</span> oirdh<span class="ex">er</span>c <span class="ps">Fhin<span class="ex">n</span></span></li><li class="lg" value="8">Ceithre slata dfiodhb<span class="ex">hadh</span> úir<br/>o <span class="ps">Themr<span class="ex">aigh</span></span> bhrat ghloi<span class="ex">n</span> o <span class="pn">Bhoin<span class="ex">n</span></span><br/>an dul deitnibh ilé anúaigh<br/>sluaigh a<span class="ex">r</span> ttire amb<span class="ex">er</span>tuibh broi<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="9">Ceithre leoghain c<span class="ex">ri</span>che Breagh<br/>b<span class="ex">udh</span> díon do deoradh<span class="ex">ibh</span> sgol<br/>croin<span class="ex">n</span> cao<span class="ex">m</span>hfaltach na<span class="ex">r</span> choill mhio<span class="ex">n</span><br/>coill dfhiodh nar cháomh<span class="ex">nn</span>tach c<span class="ex">ro</span>dh</li><li class="lg" value="10">Lin<span class="ex">n</span> ta<span class="ex">r</span> ghréin a<span class="ex">r</span> sámhradh sioc<br/>dég <span class="ps">Raghnaill</span> is rin<span class="ex">n</span> da<span class="ex">r</span> nolc<br/>roileir gach aoines ag at<br/>fa mac <span class="ps">Ailin</span> chaoines crot</li><li class="lg" value="11">Ar gcuruidh gan tosd atád<br/>an chu<span class="ex">m</span>ha ag moigladh am<span class="ex">ét</span><br/>cloch bhuaidhe a<span class="ex">r</span> nar<span class="ex">m</span>l<span class="ex">ann</span> fa fhód<br/>tre <span class="ps">Raghnall <span class="gn">Óg</span></span> uain<span class="ex">n</span>e dég</li><li class="lg" value="12">No cha nfhoght<span class="ex">ar</span> cnuas a<span class="ex">r</span> choill<br/>ga<span class="ex">n</span> bhuain re torcha<span class="ex">r</span> ag tui<span class="ex">nn</span><br/>tre mc <span class="ps">Aonghuis</span> dolorg lin<span class="ex">n</span><br/>bolg tin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> gach caolbhois chu<span class="ex">i</span>r</li><li class="lg" value="13"><span class="ps">Eoin mac Ailín</span> a<span class="ex">r</span> nég uain<span class="ex">n</span><br/>glac raireigh fa t<span class="ex">r</span>en a<span class="ex">r</span> thóir<br/>sg<span class="ex">a</span>ch aoinchéim na dhegh<span class="ex">aidh</span> duin<span class="ex">n</span><br/>dealbh<span class="ex">adh</span> dhluith fa bhaoith réim brói<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="14">Nior fuilgadh thrá hé g<span class="ex">an</span> fhios<br/>a nég do chach mar do chlos<br/>tug a<span class="ex">r</span> slúaigh<span class="ex">ibh</span> th<span class="ex">ádh</span> is tes<br/>t<span class="ex">r</span>eas fanuaigh a<span class="ex">r</span> bual<span class="ex">adh</span> bos</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.238" id="pb.238"> p.238</span><li class="lg" value="15">Teasda na toinech uain<span class="ex">n</span> b<span class="ex">udh</span> dhéin<br/>ga<span class="ex">n</span> dúas na ndegh<span class="ex">aidh</span> ag dáimh<br/>tugsad leo anfheile sanuaigh<br/>buaigh gleo is buaigh cheille chaigh</li><li class="lg" value="16">Dera o nadhbhra ag to<span class="ex">cht</span> omthui<span class="ex">nn</span><br/>dena<span class="ex">m</span>h marbhna is leasg lin<span class="ex">n</span><br/>beg u<span class="ex">m</span>hla na ndiaigh do<span class="ex">n</span> droing<br/>ar ccoill chumhra a ccriaidh sa<span class="ex">n</span> chill</li><li class="lg" value="17">Daithle tui<span class="ex">r</span>si an bhuaidhr<span class="ex">idh</span> bhuirb<br/>ni luaight<span class="ex">er</span> suighe go seilg<br/>mo chíos bhróin rem chois do<span class="ex">m</span> chailg<br/>ma<span class="ex">ir</span> anois dochóidh rem cheird</li><li class="lg" value="18">Crobhuing cha<span class="ex">r</span>rmogal chloch mbúadh<br/>ni dherrnad<span class="ex">ar</span> olc fa óir<br/>a<span class="ex">r</span> gach taobh <span class="pn">Dalbain</span> fá rior<br/>ni laghduigh fion braon do<span class="ex">m</span> bhró<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="19">Brón m<span class="ex">ar</span> sin da<span class="ex">r</span> ghabhadh grei<span class="ex">m</span><br/>cóir anois alabha<span class="ex">ir</span>t lin<span class="ex">n</span><br/>ton<span class="ex">n</span> tuisligh fan <span class="pn">Mbhanbha</span> ag lui<span class="ex">n</span>g <sup id="fnref:56.footnotes">56<a href="#fn:56.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>fa chloin<span class="ex">n</span> Uisnigh ámhra fhin<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="20">Marbhais <span class="ps">Conchobha<span class="ex">ir</span></span> séimh sáor<br/>tre éd anbfosuidh fa ól<br/>mic <span class="pn">Uisnech</span> b<span class="ex">udh</span> damhna dér<br/>sgél dar tuismidh banbha abrón</li><li class="lg" value="21"><span class="ps">Naoisi</span> is <span class="ps">Ain<span class="ex">n</span>le</span> is <span class="ps">Ardán</span> úr<br/>do marbh<span class="ex">adh</span> an gabhl<span class="ex">adh</span> glíadh<br/>tug si<span class="ex">n</span> do chréidhím sdo chrádh<br/>a lán <span class="pn">Deirin<span class="ex">n</span></span> soir is síar.</li><li class="lg" value="22">Aniodh a<span class="ex">r</span> fhedh <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span><br/>medh do<span class="ex">n</span> chaoisi chlair na Bfion<span class="ex">n</span><br/>cui<span class="ex">r</span>th<span class="ex">er</span> gach laoi go léir lóm<br/>a<span class="ex">r</span> ccaoi thróm céim osa achion<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="23">Gan fáth t<span class="ex">ét</span> acc<span class="ex">ru</span>itibh ceoil<br/>teid an tui<span class="ex">r</span>si ata nar ttír<br/>roilein is cumh<span class="ex">uin</span> do<span class="ex">n</span> chléir<br/>céi<span class="ex">m</span> ta<span class="ex">r</span> chumh<span class="ex">adh</span> <sup id="fnref:57.footnotes">57<a href="#fn:57.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> oilein ír
</li><li class="lg" value="24">Ég chloin<span class="ex">n</span>e <span class="ps">Raghnuill</span> faríor<br/>or bhanbha<span class="ex">nn</span> a<span class="ex">r</span> ccoin<span class="ex">n</span>e accúa<span class="ex">n</span><br/>is gerrún tuile go trágh<br/>crádh anélúgh uile uain<span class="ex">n</span></li><span class="fa fa-bookmark" title="p.238" id="pb.238"> p.238</span><li class="lg" value="25">An balsui<span class="ex">m</span> tug cod ar chúan<br/>uch n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> fuil agui<span class="ex">nn</span> fa rior<br/>coill oinidh do ao<span class="ex">m</span>h an téol<br/>sbraon ambeol g<span class="ex">ac</span>h deighfhir dhiobh</li><li class="lg" value="26">An <span class="ps">Dágha</span> a<span class="ex">r</span> eitill sg<span class="ex">a</span>ch aird<br/>do thairsia leighis le alui<span class="ex">r</span>g<br/>ni dhui<span class="ex">nn</span> na<span class="ex">r</span> chosmhuil ga<span class="ex">n</span> cheilg<br/>tnuth re ceird anbhosghoi<span class="ex">n</span> bhui<span class="ex">r</span>b </li><li class="lg" value="27">Teasda cur<span class="ex">adh</span> Cloin<span class="ex">n</span>e <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span><br/>roineimh d<span class="ex">a</span> ccu<span class="ex">m</span>huidh fa<span class="ex">r</span> ccóim<br/>na ndeghuidh ni saoghlach sin<span class="ex">n</span><br/>baodhlach lin<span class="ex">n</span> deagh<span class="ex">al</span> on droing</li><li class="lg" value="28">A nédach nior cheilte a<span class="ex">r</span> chleir<br/>asdéda no neasgra óir<br/>a<span class="ex">r</span> ttreagdagh acchleit fa chríaidh<br/>bheith na ndiaigh is biodhg<span class="ex">adh</span> bróin</li><li class="lg" value="29">O do fhol<span class="ex">aigh</span> anúir íad ga<span class="ex">n</span><br/>ga<span class="ex">n</span> dúil re toradh ag t<span class="ex">r</span>éd<br/>coillte folbha súas m<span class="ex">ar</span> súd<br/>ni lúb an cnuas gabla gég</li><li class="lg" value="30">Da nég ni torcha<span class="ex">r</span>t<span class="ex">a</span>ch traigh<br/>seis le searbh ghoth<span class="ex">aibh</span> ag sín<br/>beg a tarbha a<span class="ex">r</span> fhedh a hóil<br/>an fhleadh bhroin ta<span class="ex">r</span>la na<span class="ex">r</span> ttir</li><li class="lg" value="31">Foghar cáoie ansrothuibh sliabh<br/>faoidhe gola angoth<span class="ex">ibh</span> én<br/>ga<span class="ex">n</span> soca<span class="ex">r</span> o lin<span class="ex">n</span> ag líon<br/>do mhill síon fochan<span class="ex">n</span> is fer</li><li class="lg" value="32">No cha fes turadh na<span class="ex">r</span> ttir<br/>an chumha dom chur o cheill<br/>caoi na sgol o cheilt do chóidh<br/>o mbeirt bhróin do chur fa chleir</li><li class="lg" value="33">Ar naibhne gan iasgach ttróm<br/>ga<span class="ex">n</span> fhiadhach um ghabhl<span class="ex">uibh</span> gl<span class="ex">eann</span><br/>beg tor<span class="ex">adh</span> ata a<span class="ex">r</span>gc fon<span class="ex">n</span><br/>do cná an ton<span class="ex">n</span> go bonuibh ben<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="34">Umptha ni sgui<span class="ex">r</span> confadh cuain<br/>gach mui<span class="ex">r</span> ga<span class="ex">n</span> torcha<span class="ex">r</span> na thràigh<br/>fa fhíndigh aná<span class="ex">m a</span>nóil<br/>ba<span class="ex">rr</span> broin ag ml<span class="ex">ádh</span> <sup id="fnref:58.footnotes">58<a href="#fn:58.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a<span class="ex">r</span> mhnaibh </li><span class="fa fa-bookmark" title="p.240" id="pb.240"> p.240</span><li class="lg" value="35">Fua<span class="ex">cht</span> na Ninbher lor da<span class="ex">r</span> lot<br/>ga<span class="ex">n</span> uain inghealta ag eon mbrioc<br/>is áth g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> abhan<span class="ex">n</span> lan leac<br/>ni lamh a<span class="ex">nn</span> breac snámh ag sioc </li><li class="lg" value="36">Doimen<span class="ex">m</span>a abfuighlibh le fíoch<br/>ni chlui<span class="ex">nn</span>ter ceileabhr<span class="ex">adh</span> cúach<br/>nert ga<span class="ex">n</span> cheill do ghabh a<span class="ex">n</span> gháoth<br/>sreabh os fhraoch ag béin <sup id="fnref:59.footnotes">59<a href="#fn:59.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a bruach</li><li class="lg" value="37">Tre Chloin<span class="ex">n</span> <span class="ps">Raghnuill</span> dhímthe<span class="ex">cht</span> uain<span class="ex">n</span><br/>dfhoghlui<span class="ex">m</span> ni hin<span class="ex">n</span>leanta dhui<span class="ex">nn</span><br/>trath do Nolla<span class="ex">m</span> dul nan diaig<br/>biaidh bron<span class="ex">n</span>adh ga chur accúil</li><li class="lg" value="38">Crioch a<span class="ex">r</span> ccomhraidh uain<span class="ex">n</span> fa fhód<br/>a<span class="ex">r</span> norgháin is ar nuaill líag<br/>drong ga<span class="ex">n</span> chás do cháochludh séd<br/>tréd do fhás a haonphór íad</li><li class="lg" value="39">Uain<span class="ex">n</span> ge dheach<span class="ex">aidh</span> go Día<br/>a<span class="ex">r</span> nuaithe gaisgidh angleo<br/>na deghfir g<span class="ex">a</span>ch tráth fa ttú<br/>mairidh acclú go brách beó</li><li class="lg" value="40">Grás anatha<span class="ex">r</span> on tigh thall<br/>do<span class="ex">m</span> thabha<span class="ex">ir</span>t a<span class="ex">r</span> nimh anun<span class="ex">n</span><br/>nech is doilghe cor na chean<span class="ex">n</span><br/>ferr toil an coimhdhe ro<span class="ex">m</span> cúm<br/><span class="trailer">cuma cethrair do measg</span></li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e25767">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e25767">12. <span class="ps">Cathal Mc Mui<span class="ex">r</span>edh<span class="ex">uigh</span></span> · c<span class="ex">eci</span>ex&gt;n<span class="ex">it</span>ex&gt;
 ⁊ ·</h2><!--div1: thisdiv=div1, #12 (nth=12) head="Cathal Mc Muiredhuigh · ceciex>nitex> ⁊ ·"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Coir failte re fer do sgéil<br/>a fhir ttangus on tráigh<br/>sgela liom os iseal uaibh<br/>da ttiosadh muaill os cion<span class="ex">n</span> cháigh</li><li class="lg" value="2">Bin<span class="ex">n</span>e na ceol crot do sgél<br/>aghilli ga<span class="ex">n</span> lot ga<span class="ex">n</span> león<br/>a taoi m<span class="ex">ar</span> orgháin os fhíon<br/>mas comhrágh fíor do bhi ad bheol</li><li class="lg" value="3">Rom feirde aneisde<span class="ex">cht</span> rem bhéo<br/>an sgelsi<span class="ex">n</span> le attanag tú<br/>do mheaduigh cert lem gach lá<br/>ten<span class="ex">n</span> o ta mo nert a nú</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.242" id="pb.242"> p.242</span><li class="lg" value="4">Mo ghena<span class="ex">r</span> do ria<span class="ex">cht</span> amrio<span class="ex">cht</span><br/>deisde<span class="ex">cht</span> réd bhriathruibh go be<span class="ex">cht</span><br/>od sgél sídh ni thagruim thort<br/>tribh a no<span class="ex">cht</span> caidlim go cert</li><li class="lg" value="5">Fríth leat do nuaighidhe<span class="ex">cht</span> náoi<br/>a buachuill is gasda gné<br/>séla ler cengladh mo chlí<br/>sgela on tí ler meadhr<span class="ex">adh</span> mé</li><li class="lg" value="6"><span class="ps">Domhnall m<span class="ex">a</span>c Eóin</span> cúl na ccladh<br/>rún do sgeoil a gasda ghloin<br/>techt ta<span class="ex">r</span> chúan iomlán do nfhior<br/>cion da iomrágh is dual damh</li><li class="lg" value="7">A the<span class="ex">cht</span> slán go há<span class="ex">r</span>n<span class="ex">adh</span> óg<br/>fáth sin do<span class="ex">m</span> mhenain a<span class="ex">r</span> méd<br/>slat accoimhlios <sup id="fnref:60.footnotes">60<a href="#fn:60.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> cra<span class="ex">nn</span> n<span class="ex">a</span>ch lub<br/>ag súd maoibhnes an<span class="ex">n</span> gho<span class="ex">m</span> ég</li><li class="lg" value="8">Da fhéchain tiaghaim a<span class="ex">r</span> tús<br/>do riaghail ma ghébhaim gnás<br/>me am leím go chadremh ga<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">rú</span>as<br/>scéim súas re maignemh ag fhás</li><li class="lg" value="9">Do chim é ga fhosgladh súl<br/>an té ler bhronnadh mo bhriogh<br/>do ním ta<span class="ex">r</span> mui<span class="ex">r</span> daithne úaim<br/>a ghruaidh ga<span class="ex">rr</span>tha dfuil m<span class="ex">ar</span> fhío<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="10">Créd n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> naithnin<span class="ex">n</span> achúl cas<br/>do dhul re mhaicne do mheas<br/>grádh troi<span class="ex">m</span> inghen rioghna ó <span class="pn">Ros</span><br/>bos mhiolla dhoin<span class="ex">n</span>ingnedh ndes</li><li class="lg" value="11">Aithneocad féin briathra a bheoil<br/>san déd m<span class="ex">ar</span> neimin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> nei<span class="ex">m</span>h<br/>nach no<span class="ex">cht</span>a<span class="ex">r</span> go duilbhir dhui<span class="ex">nn</span><br/>sa<span class="ex">n</span> tshuil shuilbhir sholta shéimh</li><li class="lg" value="12">Aithnighimsi fhedh nurchair uai<span class="ex">m</span><br/>an mal<span class="ex">agh</span> gcert ccu<span class="ex">m</span>pa gcaoil<br/>giolla saor re andeca<span class="ex">ir</span> drei<span class="ex">m</span><br/>san taobh reigh m<span class="ex">ar</span> eatail aoil</li><li class="lg" value="13">Do aithneochui<span class="ex">nn</span> céim achos<br/>go hathlám ag leim na lios<br/>do bhrég croidhe na <span class="ex">m</span>buadh mbras<br/>glas mo thoile ua<span class="ex">m</span> ga<span class="ex">n</span> fhios</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.244" id="pb.244"> p.244</span><li class="lg" value="14">Ua <span class="ps">Domhnuill</span> mo meisnech mhór<br/>mo sheisi comhlai<span class="ex">nn</span> rém chúl<br/>mo shéd e da ngabham grádh<br/>mo re lán is mabhall úr</li><li class="lg" value="15">Mo bile bugha fa mheas<br/>mo chridhisi an cuan<span class="ex">n</span>a cas<br/>mc flatha a<span class="ex">ir</span> ná<span class="ex">r</span> foilghedh fes<br/>mo chrios catha an boin<span class="ex">n</span> gheal bras</li><li class="lg" value="16">A<span class="ex">r</span> nuisge tobui<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span>ch tráigh<br/>ar nurra coguidh do chlód<br/>fáth ar mire a<span class="ex">r</span> muir<span class="ex">n</span> sháor<br/>a<span class="ex">r</span> cuir<span class="ex">m</span> daor ga hibhe a hór</li><li class="lg" value="17">Mo chloidhemh mo chaoil shleagh chorr<br/>mo thogha Ghaoidh<span class="ex">eal</span> is Ghall<br/>a ta ag taisgadh <sup id="fnref:61.footnotes">61<a href="#fn:61.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> arún riúm<br/>smo mion<span class="ex">n</span> súl re fhaicsin<span class="ex">n</span> an<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="18">Sin<span class="ex">n</span> ria<span class="ex">m</span>h re duth<span class="ex">u</span>s ag dréi<span class="ex">m</span><br/>do nim as do dúra<span class="ex">cht</span> dóigh<br/>mo nert ni cheilim ód chím<br/>tríbh do gheibhim ceart is cóir<br/><span class="trailer">Coir failte re fer do sgeil</span></li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e26209">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e26209">13. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[On Donald, son of John Moydartach, who died in 1686. By Niall Mc Vurich].</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #13 (nth=13) head="[On Donald, son of John Moydartach, who died in 1686. By Niall Mc Vurich]."--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Deiredh daoibhnis <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span><br/>ég aoinfhir an losgadh lóm<br/>tosach cumh<span class="ex">adh</span> g<span class="ex">idh</span>edh an<span class="ex">n</span><br/>dubhadh n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> fedh na bfon<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="2">‘O bhás fhéin<span class="ex">n</span>idh fhola <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span><br/>ni fhoil croidhe ga<span class="ex">n</span> chneidh tin<span class="ex">n</span><br/>ga<span class="ex">n</span> onóir o chách do<span class="ex">n</span> chloin<span class="ex">n</span><br/>soirbh go brach gabhail angill</li><li class="lg" value="3"><span class="ps">Mac Eoin <span class="pn">Mhúidéorduigh</span></span> mhóir mhir<br/>giorra aré is gér romguin<br/>truagh mo thoisg an deoigh anfh<span class="ex">ir</span><br/>do loisg si<span class="ex">n</span> mfeoil ⁊ mfhuil</li><li class="lg" value="4">No cha nac<span class="ex">a</span>s aon m<span class="ex">ar</span> é<br/>a<span class="ex">r</span> gasda<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> gloine a gne<span class="fa fa-bookmark" title="p.246" id="pb.246"> p.246</span><br/>a<span class="ex">r</span> fhéile a<span class="ex">r</span> fheabhas um ní<br/>sréighe a<span class="ex">r</span> rí mo chrech sa<span class="ex">n</span> chré</li><li class="lg" value="5">Analtra e is oide a<span class="ex">r</span> sgol<br/>a<span class="ex">r</span> nantro<span class="ex">m</span> a Dhé adhul<br/>do ghéd ashaoghal mo shegh<br/>ciodh ac<span class="ex">ht</span> béd baoghail na<span class="ex">r</span>nibu<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="6">Leo<span class="ex">m</span>han é a<span class="ex">r</span> gháirge a ghríomh<br/>a<span class="ex">cht</span> n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> taghl<span class="ex">adh</span> ni b<span class="ex">udh</span> nár<br/>fer cen<span class="ex">n</span> ag seol<span class="ex">adh</span> na síodh<br/>man<span class="ex">n</span>sa díon dheóradh is dhámh</li><li class="lg" value="7">Leon a<span class="ex">r</span> mo chroidhe ga cháoi<br/>deóiruidh is dui<span class="ex">n</span>e ga<span class="ex">n</span> ní<br/>misi a<span class="ex">r</span> buile ge be mé<br/>a Dhe mam ruire sman rí</li><li class="lg" value="8">Mer amhenma ar ghort ghlíadh<br/>cen<span class="ex">n</span> fedhna ga<span class="ex">n</span> eitech náigh<br/>la<span class="ex">m</span>h na<span class="ex">r</span> thais sa<span class="ex">n</span> co<span class="ex">m</span>hlan<span class="ex">n</span> chruaidh<br/><span class="ps">Do<span class="ex">m</span>hnall</span> go mbuaigh na bhais bhái<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="9">A<span class="ex">r</span> ionchuibh rodhái<span class="ex">m</span>he ariogh<br/>ar<span class="ex">m</span> dio<span class="ex">m</span>chur o nuair do aó<span class="ex">m</span>h<br/>b<span class="ex">udh</span> freslach a<span class="ex">r</span> fraoch na mblár<br/>laoch m<span class="ex">ar</span> mo ghrádh sesmh<span class="ex">ac</span>h sáor</li><li class="lg" value="10">Coin<span class="ex">n</span>le budh braisi sgach blár<br/>budh soirbhe thaisi re truagh<br/>ag so an c<span class="ex">r</span>oidhe budh cert g<span class="ex">rá</span>dh<br/>na loighe a<span class="ex">r</span> lá<span class="ex">r</span> serc na súagh</li><li class="lg" value="11">Eó seile sa bradan bras<br/>is deiredh na riogh o <span class="pn">Ros</span><br/>so an tírsi tíar na ngea<span class="ex">nn</span> nglas<br/>mo gheall as is cían do clos</li><li class="lg" value="12">On chorpsa cuiredh a núagh<br/>is bo<span class="ex">cht</span> mfui<span class="ex">r</span>ech a<span class="ex">r</span> bioth bán<br/>nach féighim g<span class="ex">ur</span> lém a luagh<br/>cen<span class="ex">n</span> na sluagh da ndeinim dán</li><li class="lg" value="13">Iomdh<span class="ex">a</span> fer <span class="pn">Anuibhisd</span> fhin<span class="ex">n</span><br/>⁊ ben ambuile bhróin<br/>ma triath do chleith is in chríaidh<br/>sgiath na bfaian na<span class="ex">r</span> teich o thóir</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.248" id="pb.248"> p.248</span><li class="lg" value="14">Nior bhac <span class="ps">Do<span class="ex">m</span>hnall</span> díom re dhul<br/>ni riamh do mhaoidhfin<span class="ex">n</span> mar mhogh<br/>a mbeirn baogh<span class="ex">al</span> ni bhiaidh lemh<br/>mo ghrian gheal nar cao<span class="ex">m</span>uin c<span class="ex">r</span>odh</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e26608">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e26608">14. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[On Allan of Clanranald, who fell at Sheriffmuir,
1715].  <sup id="fnref:62.footnotes">62<a href="#fn:62.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #14 (nth=14) head="[On Allan of Clanranald, who fell at Sheriffmuir, 1715]. Here begin the coarse handwriting and poor spelling."--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Do ttuirlin<span class="ex">n</span> seasui<span class="ex">m</span>h sioll <span class="ps">Ccuin<span class="ex">n</span></span><br/>sdi ratha a<span class="ex">r</span> degh fhuil <span class="ps">Do<span class="ex">m</span>hnuill</span><br/>le ccradh ag bfasgn<span class="ex">adh</span> <sup id="fnref:63.footnotes">63<a href="#fn:63.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> abfhear, <br/>a brisd baire a<span class="ex">r</span> gcaisgadh Gaoidheal</li><li class="lg" value="2">Disligh solás Cloin<span class="ex">n</span> a <span class="ps">Colla</span>,<br/>dfairigh foir<span class="ex">m</span> a bfeagh mon<span class="ex">n</span>a<br/>ata na chás doiligh don droing<br/>bás hoighir riog Clan<span class="ex">n</span> Raghnaill</li><li class="lg" value="3">Sioll <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span> fa chuam croidhe,<br/>a neasbhuigh haoibh en duin<span class="ex">n</span>e,<br/>slaoic fa brón ambailtibh <span class="pn">Bregh</span><br/>mag gloir gaisgedh na Gaoidheall,</li><li class="lg" value="4">Seasbhuidh a<span class="ex">r</span> uaislibh a <span class="pn">Bhean<span class="ex">n</span> Breagh</span><br/>as baire a<span class="ex">r</span> gaisgadh na Gaoidheall<br/>bualadh i <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span> don cosgar<br/>uabhan lin<span class="ex">n</span> is lomlosgadh.</li><li class="lg" value="5">Bas <span class="ps">Ailin</span> san bhlar do bhrisd,<br/>na har ar fhearuibh <span class="pn">Uighisd</span>,<br/>go beac<span class="ex">ht</span> o cradh a chneaduibh,<br/>gan neart mn<span class="ex">n</span>a na<span class="ex">r</span> miladhuibh.</li><li class="lg" value="6">Ar <span class="pn">Morthír</span> gan lúaigh a leas,<br/>ma cean<span class="ex">n</span> sluaigh seile <span class="ps">Fearguis</span>, <sup id="fnref:64.footnotes">64<a href="#fn:64.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>gac haon da cradh da cu<span class="ex">ma</span>,<br/>sglaodh gach mn<span class="ex">n</span>a ar mearuigh<span class="ex">adh</span></li><li class="lg" value="7">O <span class="pn">Mhaoil</span> go <span class="pn">Harcuibh</span> ni fhail<br/>fear gan hacuin da hiarguin<br/>sliath gach bhan da niarmuisda<span class="ex">r</span><br/>ma Thriath <span class="pn">Uighisd</span> na haonar</li><li class="lg" value="8">Gaoidheal o ghaisgadh do chuir<br/>ttuiti<span class="ex">m</span> a<span class="ex">r</span> triath san lathuir<br/>fag <sup id="fnref:65.footnotes">65<a href="#fn:65.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> breith sealbh do narm oile<br/>o bheith marbh san machoire</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.250" id="pb.250"> p.250</span><li class="lg" value="9">O seis ar uaislibh <span class="pn">Alba</span>,<br/>bas <span class="ps">Mheic Domhnuill</span> deag chál<span class="ex">m</span>a<br/>go sneidh síth no ccuis ccoguidh,<br/>o si an fhaill do fhuaraduir.</li><li class="lg" value="10">Da fhuil fein is ttuair ttime,<br/>a bheith ag luagh ghrio<span class="ex">m</span> ghaisgan <sup id="fnref:66.footnotes">66<a href="#fn:66.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> da<br/>a loic nar choigil baigh re bo<span class="ex">cht</span><br/>mur hobuir haigh is innhla<span class="ex">cht</span>.</li><li class="lg" value="11">A neagna do chuaidh tha<span class="ex">r</span> ccúl,<br/>orrtha do bhsioll a fórtun<br/>laoich ghlan<span class="ex">n</span> har<span class="ex">m</span>hach a Cloin<span class="ex">n</span> <span class="ps">Cholla</span><br/>as do men<span class="ex">m</span>nach ccaoith acco<span class="ex">m</span>cu<span class="ex">m</span>a</li><li class="lg" value="12">Na sleithra ag silladh fa sech<br/>sne<span class="ex">cht</span>a fua<span class="ex">cht</span> agus flic<span class="ex">r</span>ea<span class="ex">cht</span><br/>sgan bláse a fearthuin fesda<br/>o bás <span class="ps">Hailin</span> shior chreasda</li><li class="lg" value="13">An gaoth go garbh gclorach gcas<br/>smuir da freagra go fhiorbhras<br/>ttro<span class="ex">m</span>gairr na ttuin<span class="ex">n</span>e ag ttuitu<span class="ex">m</span><br/>slo<span class="ex">m</span>lan ttuill ag tior<span class="ex">m</span> bhailtibh</li><li class="lg" value="14">O bas oigre an fuin<span class="ex">n</span> ghrianuigh<br/>ccui<span class="ex">m</span>ne ar ccor na dogh bliaghna<br/>snc bfuigh do chuas ar choilligh<br/>a<span class="ex">cht</span> fiog suas ar sior ghabail.</li><li class="lg" value="15">Eigne a lintibh na luige,<br/>a lar na lea<span class="ex">cht</span> noighrighe,<br/>ccur seir gach fearuin gan fás<br/>snc clan<span class="ex">n</span>uigh ein o nuabas.</li><li class="lg" value="16">Da fheart o ranuig ar riogh<br/>nert rod saruigh g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> soghnío<span class="ex">m</span>h<br/>sar ttoradh na ttalbhan<span class="ex">n</span> hairc<br/>steirc á<span class="ex">r</span> harbha<span class="ex">r</span> o imeirc</li><li class="lg" value="17">O bás <span class="ps">Cor<span class="ex">m</span>uic chaoi<span class="ex">m</span> mheic Hairt</span><br/>do bhi <span class="pn">Eirin<span class="ex">n</span></span> gan furta<span class="ex">cht</span><br/>ga shior cu<span class="ex">m</span>a feagh na fon<span class="ex">n</span><br/>slan hoirchradha a iath <span class="pn">Eirron<span class="ex">n</span></span></li><li class="lg" value="18">Do chuir <span class="ps">Flathri mc Fithill</span>,<br/>a miané <sup id="fnref:67.footnotes">67<a href="#fn:67.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> fa mhaith grio<span class="ex">m</span>e,<br/>an diaigh uath <span class="ps">Ccuin</span> ar ccui<span class="ex">m</span>ne<br/>o fuair roin<span class="ex">n</span> da Riogh In<span class="ex">n</span>bhe,</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.252" id="pb.252"> p.252</span><li class="lg" value="19">Orruin<span class="ex">n</span> na fhiachibh dlighach,<br/>o bhás na Riogh <span class="on">Raghnallach</span><br/>ccull re cceoll gan ccodlagh cceart<br/>sleon na<span class="ex">r</span> nagn<span class="ex">idh</span> g<span class="ex">a</span>n fhurta<span class="ex">cht</span>.</li><li class="lg" value="20">Sdoilghe na dol na naithrech <br/>ég na noighre deighon<span class="ex">n</span>ach<br/>a chuir ccruasach mo croidhe a<span class="ex">r</span> chall<br/>agcluasa<span class="ex">cht</span> slighe na senran<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="21">Mian <span class="ps">Chormuic</span> o thigh <span class="pn">Temhraich</span><br/>a chuir uath <span class="ps">Eoin</span> go deagh mean<span class="ex">m</span>ne<br/>na mheabuir go mhed mean<span class="ex">m</span>na<br/>ag mallairt séd suathchen<span class="ex">n</span>a</li><li class="lg" value="22">Cuid do mhianuibh mheic <span class="ps">Moire</span>,<br/>uaislean an ttrath tteanola,<br/>a bheith deigh bhriathrac seim socuir<br/>coi<span class="ex">m</span>riarech reigh riaghalta</li><li class="lg" value="23">Mian oile na<span class="ex">r</span> chora cheilt,<br/>a baig ccean<span class="ex">n</span> sluaigh na ae<span class="ex">cht</span> <sup id="fnref:68.footnotes">68<a href="#fn:68.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> noirder <br/>ria<span class="ex">r</span>r gach maithe re mean<span class="ex">ma</span><br/>slion catha lu<span class="ex">cht</span> lean<span class="ex">m</span>a na</li><li class="lg" value="24">Seirm ciuill is dea<span class="ex">cht</span>adh dána,<br/>clea<span class="ex">cht</span>adh uird gach eallana,<br/>slusghreagh a<span class="ex">r</span> e<span class="ex">m</span>rleabhraibh laoch,<br/>scoin go feid<span class="ex">m</span> <sup id="fnref:69.footnotes">69<a href="#fn:69.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> dearbhtha a<span class="ex">r</span> fiagh</li><li class="lg" value="25">A dhuin<span class="ex">n</span>e ni subhach ar seal,<br/>sdubhach ar suil re siorghal<br/>bás i <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span> na nearradh nóir<br/>do dhealigh ruin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> riaghloir</li><li class="lg" value="26">In<span class="ex">n</span> uile a neithribh ége <br/>o dhul ccin<span class="ex">n</span> ar ccoi<span class="ex">m</span>h éde <br/>ar nion<span class="ex">m</span>uin an fath ma bhfuil <br/>sar nar anionmuir <span class="pn">Peafruigh</span></li><li class="lg" value="27">Io<span class="ex">m</span>da ccruadal is ccliocus <br/>feile uasle agus hoirdhearc<span class="ex">a</span>s<br/>ata sin<span class="ex">n</span>te na leic loighe,<br/>ar nairc cin<span class="ex">n</span>the an co<span class="ex">m</span>hluitghe</li><li class="lg" value="28">O dhruit brat a<span class="ex">r</span> chneas i <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span><br/>a thuit a<span class="ex">r</span> neart gan doigh dich<br/>e<span class="ex">cht</span> <span class="on">Ghaoidheal</span> na ngleas ghaiscigh<br/>ndeis haonfhir ni hairisdir.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.254" id="pb.254"> p.254</span><li class="lg" value="29">Ar mac <span class="ps">Feighlimigh</span> mhoir mheir<br/>a cualas sgela a<span class="ex">r</span> na sgriobhadh,<br/>mas fior as ccoisbuil go cceart<br/>re grio<span class="ex">m</span>h ccosguir a<span class="ex">r</span> ccen<span class="ex">n</span>muith</li><li class="lg" value="30">A ccen<span class="ex">n</span> deich bliagna deirthar<br/>gluais mac hoirdeirc <span class="ps">Fheighleimigh</span><br/>ga ccoin<span class="ex">n</span>ibh re <span class="ps">Ccaithir Mór</span><br/>gan bharath feille na fainóid</li><li class="lg" value="31">Bhrisdear ar <span class="ps">Ccaithair</span> le <span class="ps">Ccon<span class="ex">n</span></span><br/>a <span class="pn">Magh Haga</span> na ccre<span class="ex">cht</span> <sup id="fnref:70.footnotes">70<a href="#fn:70.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> cco<span class="ex">m</span>tró<span class="ex">m</span><br/>ler thuit <span class="pn">Laighnigh</span> na <span class="pn">Buighe</span><br/>o haibhreigh huilc iorrghuile</li><li class="lg" value="32">Fuair <span class="ps">mac Feighlimigh Re<span class="ex">cht</span>mhuir</span><br/>buaigh sgac blar le cruadh cosgha<span class="ex">r</span><br/>fa ched ambliagna a beathe<br/>o méd riaghla as rioghratha</li><li class="lg" value="33">Re lin<span class="ex">n</span> <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span> mur do cuala,<br/>tug <span class="pn">Éire</span> anfhuin<span class="ex">n</span> fhionuaine<br/>lantoradh ccedach da ccrúas<br/>amholadh ebha<span class="ex">cht</span> is athtrúas.</li><li class="lg" value="34"><span class="on">Meic Mhiladha</span> ccen<span class="ex">n</span> na ccean<span class="ex">n</span><br/>a siol <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span> re gcosga<span class="ex">r</span> gherlan<span class="ex">n</span><br/><span class="on">Clan<span class="ex">n</span> <span class="ps">Colla</span></span> sa griom re goil<br/>sar rogha diobh ar deiradh</li><li class="lg" value="35">Oighre seile na sroth glan<br/>do fuair fhine re hai<span class="ex">m</span>sir<br/>cothro<span class="ex">m</span> da rétech le rea<span class="ex">cht</span><br/>scoradh cc<span class="ex">ét</span>ach d cean<span class="ex">n</span>sa<span class="ex">cht</span></li><li class="lg" value="36">Ar <span class="ps">Ccon<span class="ex">n</span></span> gan io<span class="ex">m</span>rall agha,<br/>sa<span class="ex">r</span> ccean socuir siochan<span class="ex">n</span>a<br/>sar núaislea<span class="ex">cht</span> chineil a<span class="ex">r</span> call<br/>as cruasach sirigh na saorclan<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="37"><span class="on">Meic <span class="ps">Miladh</span></span> féin sgan iad an<span class="ex">n</span>,<br/>sioll <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span> is <span class="ps">Cholla</span> ar cho<span class="ex">m</span>hchall<br/><span class="on">Clan<span class="ex">n</span> <span class="ps">Do<span class="ex">m</span>hnuill</span></span> na ndíaigh ag dul,<br/>sar ndoghruin<span class="ex">n</span> riogh fhuil <span class="ps">Ragnuill</span></li><li class="lg" value="38">Aicmhe Ghaoigeal na ne<span class="ex">cht</span> naigh<br/>do chuir ar cciall a<span class="ex">r</span> ccaochlagh<br/>iad uan<span class="ex">n</span> aniathuibh hainuil,<br/>gan luaigh iarruigh hairrea<span class="ex">m</span>uil</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.256" id="pb.256"> p.256</span><li class="lg" value="39">A chuid nar hág uain<span class="ex">n</span> da<span class="ex">r</span> rioguibh<br/>scion do chuaidh a<span class="ex">r</span> chóigriocuibh<br/>gan suil re sealbh a <span class="pn">Nalba</span>,<br/>no nduil re nain<span class="ex">m</span> hathardha</li><li class="lg" value="40">Teirce saoithadh cloin<span class="ex">n</span>e <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span>,<br/>do dúisgh easbhuig da<span class="ex">r</span> nfoghlu<span class="ex">m</span>h,<br/>a<span class="ex">r</span> feagh co<span class="ex">m</span>hclair na ccruin<span class="ex">n</span>e<br/>ttreabh an ghor<span class="ex">m</span> fhuin<span class="ex">n</span> Gaoighelug</li><li class="lg" value="41">Gan suai<span class="ex">m</span>neas ccúil no ccluice,<br/>gan úaingnes iuil oidea<span class="ex">cht</span><br/>o niorguile ar aic<span class="ex">m</span>he bhregh,<br/>gan iomragh mhaicne mhileadh</li><li class="lg" value="42">Dí haoinfhir os chach oile,<br/>do chaill fios a fiathroighe<br/>go brat gan labhra leabhuir<br/>don fhoglu<span class="ex">m</span> ghnath Ghaoidhealuig.</li><li class="lg" value="43">O mbheith ag meas a marbhna,<br/>en léan<span class="ex">n</span>an lu<span class="ex">cht</span> ealaghna,<br/>sugh marbhra ag dalladh mo derc<br/>sa<span class="ex">m</span>hla doiligh ar docra<span class="ex">cht</span>.</li><li class="lg" value="44">Gach fear sa chradh na chroidhe,<br/>sgan ttreabh don raimh riogh roige<br/>re cheile o chuiradh a corp.<br/>deiradh Feine gan furta<span class="ex">cht</span></li><li class="lg" value="45">La an tleibhe ag te<span class="ex">cht</span> ron ttuill<br/>ni fuair haon na targuire<br/>go mí choin<span class="ex">n</span>ibh maicne a breagh<br/>a dhí gearradh aic<span class="ex">m</span>e h-<span class="pn">Alban</span></li><li class="lg" value="46">An bás do mhuch a<span class="ex">r</span> mean<span class="ex">m</span>uin<br/>on ló a theasd a<span class="ex">r</span> ttigherna<br/>od ghlach san choin<span class="ex">n</span>ibh chrosda,<br/>ar lot doiligh dí choisge.</li><li class="lg" value="47">Haladh u<span class="ex">cht</span>a an Ghaoidhil gloin,<br/>da lu<span class="ex">cht</span> measguis is mean<span class="ex">m</span>huin<br/>ambrosnagh buaigh da<span class="ex">r</span> mbiodhbha<br/>a thosuigh a<span class="ex">r</span> tnar ttí mean<span class="ex">m</span>na</li><li class="lg" value="48">Fior Gaoidill o thuin<span class="ex">n</span> go tuin<span class="ex">n</span><br/>o bhás Chaibtin<span class="ex">n</span> <span class="on">Chlan<span class="ex">n</span> Ragnuill</span><br/>sa naoghuire gan dion daibh<br/>o thtrill hén nurra neadran</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.258" id="pb.258"> p.258</span><li class="lg" value="49">Gcasgadh Uaile Chloin<span class="ex">n</span> <span class="ps">Cholla</span>,<br/>acciste ag bpun <span class="pn">Bpefrogha</span><br/>ar naisgidh sa<span class="ex">r</span> naisdir háigh<br/>an ttaisgidh ag dtorsibh Dtru<span class="ex">m</span>a<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="50">Sea<span class="ex">cht</span> ccéd dég bliagna go bea<span class="ex">cht</span><br/>is gcuig mbliagna deug go dirrech<br/>o bhreith Dé go hég <span class="ps">Hailin</span>,<br/>giodh bé é do fhiathraighadh</li><li class="lg" value="51">Ar ttabhan<span class="ex">n</span> don Thtriath ta<span class="ex">r</span> nemh<br/>ar achuing a <span class="ps">Mhuire</span> a<span class="ex">M</span>híg den<br/>a bhi a<span class="ex">r</span> nea<span class="ex">m</span> na nord naiglidh<br/>ma si toil ar Ttighearna</li><li class="lg" value="52">Go haros na naigcal nglan<br/>ó se as haister da hánam<br/>ni ccoir duilghe na dheaghuigh<br/>lor accui<span class="ex">m</span>ne a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">ir</span> cc<span class="ex">ét</span> cheanuibh</li><li class="lg" value="53">Ar han aghuin<span class="ex">n</span> da rioghfuil<br/>rí na dúl da ndeaghriaguil<br/>sda niarrigh le ccert go ccuid<br/>sda ndion<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> nert na bud.</li><li class="lg" value="54"><span class="ps">Raghnall <span class="gn">Óg</span></span> ar ttríath ttiorrtha<br/>a thte<span class="ex">cht</span> lé run ro riogha,<br/>go ducus shelbha na sean<br/>a dusgadh men<span class="ex">ma</span> na miladh</li><li class="lg" value="55">An Rí dfhuasgil na huile,<br/>do cur Gcnuas nar gráth guidh<br/>sda gluasa<span class="ex">cht</span> da<span class="ex">r</span> ngore a<span class="ex">r</span> thtuin<span class="ex">n</span><br/>suaislea<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">r</span> ttoile ag ttui<span class="ex">r</span>lin<span class="ex">n</span><br/>Do ttuirlin<span class="ex">n</span> seasui<span class="ex">m</span>h <span class="on">siol <span class="ps">Chuin</span></span>.</li></ol></blockquote>
 </p><a name="section.d42811e28024">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e28024">15. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[The Arming and Army of John, Earl of Ross, Lord of the Isles].</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #15 (nth=15) head="[The Arming and Army of John, Earl of Ross, Lord of the Isles]."--><p>As ain<span class="ex">n</span>sin tangad<span class="ex">ar</span> na hármain<span class="ex">n</span> ghlioca ghloirfhithe dhlúth-
fhoclach dheghcomha<span class="ex">ir</span>leach uaisle adhbhal oirdherch é<span class="ex">cht</span>bhéogha ardaigen<span class="ex">n</span>tach orarm<span class="ex">a</span>ch Fhion<span class="ex">n</span>ghall .i. clan<span class="ex">n</span>a suaithen<span class="ex">n</span>ta sénamh<span class="ex">al</span> sróilmheirgech gasda gairgbheogha Giolla Eoin ag<span class="ex">u</span>s maicne

<span class="fa fa-bookmark" title="p.260" id="pb.260"> p.260</span> 
mhilean<span class="ex">n</span>ta mhea<span class="ex">r</span> Chalma <span class="ps">Mhic Eaáin</span> gona naicmedhuibh dísle degh oinidh an timceall an an tigher do theg<span class="ex">a</span>sg an trenfhatha ⁊ do chomairliughadh an chaith mhil<span class="ex">eadh</span> .i. cur<span class="ex">aidh</span> chlisde Chra<span class="ex">nn</span>ruadha ⁊ buighni beógha brioghm<span class="ex">hora</span> bratchorcra ⁊ oire<span class="ex">cht</span>a aibhle fhosga<span class="ex">r</span>dh<span class="ex">a</span> fhiochm<span class="ex">hor</span>a airdmhen<span class="ex">m</span>nacha ⁊ dronga dathaille dása<span class="ex">cht</span>acha dionion<span class="ex">n</span>suighec dúrch<span class="ex">r</span>oidhech dana<span class="ex">r</span>dh<span class="ex">a</span> deghsl<span class="ex">uaigh</span> ⁊ iad na ccath<span class="ex">ibh</span> coirithe .i. clan<span class="ex">n</span>a díomsacha drechshol<span class="ex">u</span>s dath alui<span class="ex">nn</span> dása<span class="ex">cht</span>a deghbhreth<span class="ex">e</span>ch dúasmhora Domhnuill ⁊ clan<span class="ex">n</span>a réighe rathmh<span class="ex">or</span>a ruaigmhera ro-dhána ribhrethacha Raghnuill ⁊ cl<span class="ex">anna</span> ion<span class="ex">n</span>soighech oirsgiathach Alasda<span class="ex">ir</span> ⁊ clan<span class="ex">n</span>a díona dúra dan<span class="ex">n</span>a<span class="ex">r</span>dh<span class="ex">a</span> deghfhuluing duibhshíthe ⁊ na fir lon<span class="ex">n</span>a láidire lochl<span class="ex">ann</span>ach ⁊ cl<span class="ex">ann</span>a beógha brioghm<span class="ex">hora</span> bogbron<span class="ex">n</span>ta dedla díoghain<span class="ex">i</span> doin<span class="ex">n</span>sgiathach Dubhghuill ⁊ clan<span class="ex">n</span>a meghracha clía<span class="ex">r</span>acha catha<span class="ex">r</span>m<span class="ex">a</span>cha Cámsroin ⁊ cl<span class="ex">ann</span>a naimhdemhla neimhneca neita<span class="ex">m</span>hla neill. ⁊ cl<span class="ex">ann</span>a ferdha fuilecha fioruaisle Fionghui<span class="ex">n</span>e ⁊ cl<span class="ex">ann</span>a ga<span class="ex">r</span>ga gusm<span class="ex">or</span>a gnio<span class="ex">m</span>he<span class="ex">cht</span>m<span class="ex">hor</span>a Gua<span class="ex">ir</span>e ⁊ clan<span class="ex">n</span>a cróghdh<span class="ex">a</span> cosna<span class="ex">m</span>hacha creachmhora calma curan<span class="ex">n</span>ta cuir<span class="ex">m</span>lion<span class="ex">m</span>hora coin<span class="ex">n</span>idh ag<span class="ex">u</span>s cl<span class="ex">ann</span>a mera-menmn<span class="abbr">c</span> masgalacha morbhron<span class="ex">n</span>tach Morgui<span class="ex">nn</span> ⁊ catuigh na coi<span class="ex">m</span>hide<span class="ex">cht</span> do rochtain<span class="ex">n</span> an ríoghfhlatha ag<span class="ex">u</span>s Clan<span class="ex">n</span>a tréna tairbeogha toirtemhla tóigheasdalach an tóisaigh ina mbróin aghmhui<span class="ex">r</span> urrun<span class="ex">n</span>ta an tiomchall an tigherna catánuigh na ccóiridhibh mír crúadhach da ccur<span class="ex">adh</span>uibh. Tangad<span class="ex">ar</span> agco<span class="ex">m</span>hluada<span class="ex">r</span> na ccur<span class="ex">adh</span>soin· Ia<span class="ex">rr</span>l<span class="ex">adh</span> ⁊ ardfhlatha rioghr<span class="ex">adh</span> ⁊ ridireadha taoisigh ⁊ tighernadh baróin ⁊ bó bhiatuidh go haoinionadh áirighe go Mc Oirdheirc Al<span class="ex">a</span>sduir a<span class="ex">r</span> tionol ⁊ a<span class="ex">r</span> tiu<span class="ex">m</span>sughadh do<span class="ex">n</span> laochr<span class="ex">adh</span> lionmhuir luathghairidhsi<span class="ex">n</span> ⁊ do<span class="ex">n</span> tochruid thréin thin<span class="ex">n</span>isnigh thora<span class="ex">nn</span>bhuirb.</p><p>Ag so m<span class="ex">ar</span> do ghabhusdasd<span class="ex">ar</span> áird rígh gusm<span class="ex">or</span> gairgbheogha gnio<span class="ex">m</span>he<span class="ex">cht</span>ach gealárm<span class="ex">a</span>ch Gaoidh<span class="ex">eal</span> .i. an tia<span class="ex">rr</span>la aghmh<span class="ex">or</span> on<span class="ex">con</span>ta aigmheil fhuilech urcha<span class="ex">ir</span>disc <sup id="fnref:71.footnotes">71<a href="#fn:71.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> air<span class="ex">m</span>gheir fiachmhuir ion<span class="ex">n</span>saighech u<span class="ex">r</span>rla<span class="ex">m</span>h athlamh ur<span class="ex">r</span>unta. fhailghech oirnech orchloithmhech fhraochdha roiréidh ribhreithech amhail m<span class="ex">ar</span> do ghabh ea<span class="ex">rradh</span> áigh ⁊ iorghuile uime re gac imresna .i. aleine caol chao<span class="ex">m</span>hghresach don tsról tana threabh luighe a<span class="ex">r</span> n<span class="ex">a</span> huai<span class="ex">m</span> go hin<span class="ex">n</span>tle<span class="ex">cht</span>ach do mhnaibh uaisle is dinghenr<span class="ex">adh</span> ⁊ do cuiredh a<span class="ex">r</span> an deghleinidhsi<span class="ex">n</span></p><p>Cotún síoda soinemhuil soca<span class="ex">ir</span> saidhbhir saoirghresach. alain<span class="ex">n</span> illbhreac iollánach eangach iallach usga<span class="ex">r</span>ach go ndealbhuibh nen nallm<span class="ex">hor</span>dh<span class="ex">a</span> go craobhuibh óir orloisce go nio<span class="ex">m</span>ad g<span class="ex">a</span>ch nuile ghrés a<span class="ex">r</span> thaobhuibh an thaorchotúin. Do chuiredh a<span class="ex">r</span> an chotún-sin da choimh<span class="ex">ét</span> a<span class="ex">r</span> chun<span class="ex">n</span>tortuibh. Luithrech fha<span class="ex">rr</span>suing úrmhaillech edt<span class="ex">r</span>om fhallan ia<span class="ex">rr</span>a<span class="ex">nn</span> chruaidh alui<span class="ex">nn</span> fhithe óir chiu<span class="ex">m</span>sach liogtha lon<span class="ex">n</span>rach lochlan<span class="ex">n</span>ach do ghabh laoch aleitheidh séi<span class="ex">n</span> luthrech

<span class="fa fa-bookmark" title="p.262" id="pb.262"> p.262</span>
mar an luiridh si<span class="ex">n</span> ag Lugh Luthmh<span class="ex">or</span> lámhfhada an lin<span class="ex">n</span>ech an lu<span class="ex">ir</span>ech si<span class="ex">n</span>. Do ghabh Eoin ahion<span class="ex">n</span>amhail ui<span class="ex">m</span>e a nain<span class="ex">m</span> a Naonatha<span class="ex">r</span> da dhiden aniorghal<span class="ex">uibh</span> roi<span class="ex">m</span>h armuibh a easga<span class="ex">r</span>ad Et do cui<span class="ex">r</span>edh a<span class="ex">r</span> an gcathluirighsi<span class="ex">n</span> crios cumhduighe cathbhuagh<span class="ex">a</span>ch coin<span class="ex">n</span>leach clach ghor<span class="ex">m</span> cumha<span class="ex">cht</span>ach cúanda craobhach ceardamh<span class="ex">al</span> drui<span class="ex">m</span>nech díoghui<span class="ex">n</span> degh chenguil a<span class="ex">r</span> na gheua<span class="ex">m</span>h do<span class="ex">n</span> oirealtui<span class="ex">n</span> na imlibh a<span class="ex">r</span> eiteal<span class="ex">ibh</span>  <sup id="fnref:72.footnotes">72<a href="#fn:72.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Do chaith cérd achomha<span class="ex">cht</span>a re déna<span class="ex">m</span>h an deighch<span class="ex">r</span>íosa ⁊ do chui<span class="ex">r</span>edh a<span class="ex">r</span> a uachta<span class="ex">r</span> si<span class="ex">n</span> sgaball uin<span class="ex">n</span>leach óir chiu<span class="ex">m</span>sach chomhnart chlochghor<span class="ex">m</span> choilerach ben<span class="ex">n</span>ach bhuaghach bhucl<span class="ex">ann</span>ach dluithmhín thairnech thaitnemhach óirtach iallach usgarach leagh<span class="ex">adh</span> súil ag sírfhéchain le taitan treansgabuill Et do toirbheóradh an tráth tocha<span class="ex">ir</span> do<span class="ex">n</span> trein-mhil<span class="ex">eadh</span> cen<span class="ex">n</span>bheirt shocui<span class="ex">r</span> shenamh<span class="ex">al</span> bhen<span class="ex">n</span>ach bhuaghach bhecgha<span class="ex">m</span>huil ghealghor<span class="ex">m</span> ghasda ghraineamh<span class="ex">al</span> cuan<span class="ex">n</span>a chiorchorr chraobhleagach rella aigh aniorghaluibh an mio<span class="ex">nn</span> cu<span class="ex">m</span>htuigh clochghor<span class="ex">m</span> si<span class="ex">n</span> na<span class="ex">r</span> claoidhegh a ccomhl<span class="ex">ann</span>uibh tig fraoch na fedhn<span class="ex">a</span>chuibh re faicsi<span class="ex">n</span> na feilme si<span class="ex">n</span> ⁊ tá<span class="ex">r</span>uigh a<span class="ex">r</span> taobh taitnemhach an t<span class="ex">r</span>einfhirsi<span class="ex">n</span> cloidhemh faobhrach forranach fada fiorchruaidh fulan<span class="ex">n</span>ach direch dreichmhín diasfada ⁊ e chomhna<span class="ex">r</span>t cert coimhshinte mc an luin a leitheidsein do bhí ag Fion<span class="ex">n</span> an flaith-fhein<span class="ex">n</span>idh no colg oiguir áthasuigh accath oirdh<span class="ex">er</span>c Fhion<span class="ex">n</span>tragha no lan<span class="ex">n</span> oile ahiontsa<span class="ex">m</span>huil do bhí ag coin na craobhruaighe ag n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> séimhigh subhaltuidh no chloidhemh cao<span class="ex">m</span>h cosga<span class="ex">r</span>tach chonaill chern<span class="ex">aigh</span> cathbhuaghuidh ler cui<span class="ex">r</span>edh an dergruatha<span class="ex">r</span> ⁊ ge hoirdheirc an anman<span class="ex">n</span>a ta<span class="ex">rr</span>la ag Eóin anaonrogha ⁊ do ghabh fa na ghealghlacuibh ála<span class="ex">m</span>han<span class="ex">n</span>a lainmhil<span class="ex">eadh</span> go magh díon da dhernan<span class="ex">n</span>uibh a<span class="ex">r</span> ndornchur ndéd noilfint re hanbhuain aniombuailte ag tuargui<span class="ex">n</span> na ttreinmhiledh ⁊ do ghabhasda<span class="ex">ir</span> tuagh taobhghor<span class="ex">m</span> tanaighe édt<span class="ex">r</span>om bhelgher bhunan<span class="ex">n</span>ta dia<span class="ex">ra</span>n<span class="ex">n</span> fhior-chruaidh aithleaghtha do bhí ag fomhoir feramh<span class="ex">ail</span> ag barún na piaide ler brisedh le borbbuillibh an taoith a<span class="ex">r</span> na t<span class="ex">r</span>einferuibh tarla aná<span class="ex">m</span> na heas aonta an tuaghsa aga thig<span class="ex">er</span>na  <sup id="fnref:73.footnotes">73<a href="#fn:73.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ag mc Do<span class="ex">m</span>hnuill deirlaicech</p><p>Air c<span class="ex">r</span>iochnugh<span class="ex">adh</span> agco<span class="ex">m</span>a<span class="ex">ir</span>le ⁊ a<span class="ex">r</span> nollmhugh<span class="ex">adh</span> anímreasna ⁊ a<span class="ex">r</span> neirghe da na<span class="ex">r</span>ma<span class="ex">nn</span>uibh ⁊ a<span class="ex">r</span> tógmháil da ttegmhál<span class="ex">ibh</span> tugad<span class="ex">ar</span> go haontaghach le mc oirrd<span class="ex">her</span>c Alasduir le rí Fion<span class="ex">n</span> Ghall foirmata anagh<span class="ex">aidh</span> a<span class="ex">r</span> e<span class="ex">cht</span>ran<span class="ex">n</span>chuibh na naicmibh na niolbhuighnibh
<span class="fa fa-bookmark" title="p.264" id="pb.264"> p.264</span> 
na ndronguibh na ndia<span class="ex">ir</span>madh<span class="ex">ibh</span> na ttaintibh na tt<span class="ex">r</span>om- sl<span class="ex">uagh</span>uibh na ccath<span class="ex">uibh</span> na coirighibh na cciptibh na ceiteirnibh na ruagthuibh na ruagh chath<span class="ex">uibh</span> ni thainic re naghuidh shéi<span class="ex">n</span> a duintibh na a daingn<span class="ex">ugh</span>ibh a día<span class="ex">m</span>hr<span class="ex">ibh</span> no a droibhel<span class="ex">ibh</span> a cuirtibh na a caithrech<span class="ex">ibh</span> amargadh na morbhailtibh go bfua<span class="ex">ir</span> an ri roibhret<span class="ex">a</span>ch g<span class="ex">a</span>ch ríar uma rabhasda<span class="ex">r</span> g<span class="ex">ur</span>ab da dearbhadh si<span class="ex">n</span> do chan an fil<span class="ex">edh</span> na focuilsi</p><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Fior mo mhol<span class="ex">adh ar</span> <span class="ps">Mhc Domhnaill</span> cur le gcengluim<br/>cur g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> comhl<span class="ex">ann</span>. croidhe leomhui<span class="ex">n</span><br/>lamh ná<span class="ex">r</span> tughadh. Guaire Gaoidh<span class="ex">eal</span><br/>aoinfher <span class="pn">Ul<span class="ex">adh</span></span>.Táth na Pobal<br/>rosg le rugadh. cosg na ccog<span class="ex">adh</span><br/>Grian na nGaoidh<span class="ex">eal</span>. gnúis í <span class="ps">Cholla</span><br/>fa bhruach <span class="pn">Ban<span class="ex">n</span>a</span>. luath a longa<br/>cuilen confuigh. choisger foghla<br/>croidhe cun<span class="ex">n</span>la bile <span class="pn">Banbha</span><br/>tir na ten<span class="ex">n</span>al deirg na dhegh<span class="ex">aidh</span><br/>a bhert bunuidh te<span class="ex">cht</span> go <span class="pn">Temha<span class="ex">ir</span></span><br/>measgadh <span class="pn">Midhe</span> onchu <span class="pn">Íle</span><br/>f reim na feile. trén g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tíre<br/>nior ér aoinfher no dáimh <span class="ps">Doil<span class="ex">igh</span></span><br/>craobh fhial oinigh ó fhiadh noil<span class="ex">agh</span><br/>nior fhás ui<span class="ex">m</span>e a<span class="ex">cht</span> rioghna is ríogha<br/>fuighle fíora fior mo mol<span class="ex">adh</span></li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e29098">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e29098">16. Marbhruin<span class="ex">n</span> <span class="ps">Shior Toirmoid Vic Leoid</span>; do rein<span class="ex">n</span>e
 <span class="ps">Niall Mc Muirricgh</span>  <sup id="fnref:74.footnotes">74<a href="#fn:74.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></h2><!--div1: thisdiv=div1, #16 (nth=16) head="Marbhruinn Shior Toirmoid Vic Leoid; do reinne Niall Mc Muirricgh Here the coarse handwriting already noted resumes, and continues in the next two poems. The spelling is bad, sometimes phonetic; and the writer often appears to misunderstand his text."--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Do thuirn aoibhneas <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span><br/>damhna do bróin da tagháll,<br/>otha<span class="ex">r</span> is amhghar gan ceilt.<br/>an dochar athbhal oirdheirch</li><li class="lg" value="2">Aicmhe <span class="ps">Leoid</span> ba mo menna,<br/>tromfa thuirsi an ric <span class="pn">Albh<span class="ex">l</span>a</span>, <sup id="fnref:75.footnotes">75<a href="#fn:75.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>an brón as oire oirthuib,<br/>ta<span class="ex">r</span> slogh oile d'<span class="on">Alban<span class="ex">n</span>chuibh</span>,</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.266" id="pb.266"> p.266</span><li class="lg" value="3">An teinech fa <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Gall</span>.<br/>nimoa<span class="ex">r</span> urra da altram.<br/>sé<span class="ex">dh</span> gan dígh oilemhna a miodh<br/>doimenma a<span class="ex">r</span> gloir na Ngaoid<span class="ex">heal</span>.</li><li class="lg" value="4">Mur fhear otha<span class="ex">r</span> a treabhluidh<br/>lan dimn<span class="ex">adh</span> is deigh enbruidh<br/>an toinec hi fhogbhan<span class="ex">n</span> cion<span class="ex">n</span><br/>fa ghor<span class="ex">m</span>fhon<span class="ex">n</span> groidech Ngaoideal</li><li class="lg" value="5">Mur dhalta deis a oide.<br/>f chiaid thuirsi is treabhluide.<br/>rogha deigh fhir díon ar ndul<br/>sniom a neinigh ni hiongn<span class="ex">adh</span></li><li class="lg" value="6"><span class="ps">Sir Tor<span class="ex">m</span>ód</span> fa thoil an daoil,<br/>tug an teiech fa an áoibh<br/>se nú <sup id="fnref:76.footnotes">76<a href="#fn:76.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a<span class="ex">n</span>uaigh o g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> oire<span class="ex">cht</span><br/>an chlú uaidh gan aodhuire<span class="ex">cht</span></li><li class="lg" value="7"><span class="on">Fine Leoid</span> lughuide a ni buaidh,<br/>gan urra an aince a<span class="ex">r</span> anbhúain<br/>an fin<span class="ex">n</span>ealbha a<span class="ex">r</span> mbúain fa brón<br/>búaidh a ccin<span class="ex">n</span>emna a<span class="ex">r</span> cclaochlod</li><li class="lg" value="8">Dio<span class="ex">m</span>buan ua<span class="ex">cht</span>a<span class="ex">r</span>ain oirthuibh<br/>tar droing eile Dalban<span class="ex">n</span>chuib<br/>doibh afbaoglach gid be anu<span class="ex">r</span>r <sup id="fnref:77.footnotes">77<a href="#fn:77.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> saoghlac e eta<span class="ex">r</span>ra.</li><li class="lg" value="9">Maid<span class="ex">m</span> ag an ég druim a<span class="ex">r</span> dhruim,<br/>gan cogadh gan cur comluin<span class="ex">n</span><br/>sioruidh gach maicne da mair,<br/>a<span class="ex">r</span> r<span class="ex">í</span>oghuibh <sup id="fnref:78.footnotes">78<a href="#fn:78.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> aicme olbuir.</li><li class="lg" value="10">Fuiglech áir aicmha olbhuir,<br/>fa an diogbhail ta<span class="ex">r</span> docamluib<br/>gan cur air Gaoideal no Gall<br/>aoinfher a mhain snach mar an<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="11">Anin<span class="ex">m</span>he ni haba<span class="ex">r</span> tnuidh<br/>ta<span class="ex">i</span>rnigh flaites abfortuin<br/>a nana<span class="ex">ir</span> do chúaidh ar ceall<br/>úair a ccónaigh do caitedh.</li><li class="lg" value="12">Laocr<span class="ex">adh</span> <sup id="fnref:79.footnotes">79<a href="#fn:79.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> gan loc<span class="ex">adh</span> treasa<br/>tughsad ai<span class="ex">m</span>ser aoibnesa<br/>rioghr<span class="ex">adh</span> togtha an talmnin thaigh,<br/>ar aghnuid orchra aneinua<span class="ex">ir</span></li><span class="fa fa-bookmark" title="p.268" id="pb.268"> p.268</span><li class="lg" value="13">Romhor do chuaidh da ccothram,<br/>roighne freime Fion<span class="ex">n</span>lochlan<span class="ex">n</span><br/>fada as diodh a ccuimhne chaig,<br/>crioch a<span class="ex">r</span> gac duilge an dioghbail</li><li class="lg" value="14">A mhui<span class="ex">r</span>n antin<span class="ex">n</span>tin<span class="ex">n</span> o<span class="ex">i</span>rbirth<br/>a<span class="ex">r</span> neg du<span class="ex">r</span>ra asochair neirt<br/>tug an tred fhirerlam fh<span class="ex">er</span><br/>a<span class="ex">r</span> mhéd mhimhenm<span class="ex">na</span> mhileadh</li><li class="lg" value="15">Gac aoibhneas táir <sup id="fnref:80.footnotes">80<a href="#fn:80.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> na thír<br/>go heg do Rí mac <span class="ps">Ruaidhrí</span>.<br/>ui<span class="ex">r</span>re ta<span class="ex">r</span>la na tuirsi,<br/>uille damhna a docui<span class="ex">r</span>si.</li><li class="lg" value="16">Aidhbhle abroin ni diongna dhaibh,<br/>duaislibh Fion<span class="ex">n</span>Ghall is dio<span class="ex">m</span>baidh<br/>fon<span class="ex">n</span> glana<span class="ex">r</span>mdha a<span class="ex">r</span> nar then<span class="ex">n</span> tóir<br/>tre cen<span class="ex">n</span> togha<span class="ex">r</span>ma a tionoil</li><li class="lg" value="17">Tuirsc téid dí na dhegh<span class="ex">aidh</span>.<br/>a mhuirn riogdha a rosmedha<span class="ex">ir</span><br/>iath fon<span class="ex">n</span>cladhech ba fe<span class="ex">r</span>r breis,<br/>orchradech e<span class="ex">r</span>r a haoibnis</li><li class="lg" value="18">Gach iomad torcair no tréoid,<br/>fua<span class="ex">ir</span> do chorām chlan <span class="ps">Ri Leoid</span><br/>crioch chéd fhaoiltaorē gac cloin<span class="ex">n</span><br/>égcaointec crioch a cothrúim</li><li class="lg" value="19">Maoith na <span class="pn">Baibhioloine</span> ambroid,<br/>dar let asttirsi tainigh<br/>le a mhéd torcha<span class="ex">ir</span> da treise<br/>dég comth<span class="ex">adh</span> na crichsi <sup id="fnref:81.footnotes">81<a href="#fn:81.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></li><li class="lg" value="20">Do bhi an traoi fa ces chumh<span class="ex">adh</span>,<br/>dai<span class="ex">t</span>hle a haoibhnis dathrugh<span class="ex">adh</span>.<br/>gan iomrall do frioth foghuil.<br/>crioch fion<span class="ex">n</span>gall a hion<span class="ex">n</span>amuil.</li><li class="lg" value="21">Samhuil da<span class="ex">r</span> mbrón bert ghoimhe<br/>daithle <span class="ps">Cuin<span class="ex">n</span></span> is <span class="ps">Chonui<span class="ex">r</span>e</span><br/>do ló durcra a<span class="ex">r</span> aneigsi,<br/>clo cumtha da ccreidimsi</li><li class="lg" value="22">Tuirsi ni thráigh na dheoigh<br/><span class="ps">m<span class="ex">a</span>c Mec Leoid</span> fátha fir leoin<br/>e<span class="ex">i</span>r gach aon dochra da bhrigh<br/>tre cen<span class="ex">n</span> caomhanta a ceinil <sup id="fnref:82.footnotes">82<a href="#fn:82.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></li><span class="fa fa-bookmark" title="p.270" id="pb.270"> p.270</span><li class="lg" value="23">Fada as cuimhnc le <span class="on">Cloin<span class="ex">n</span> Leóid</span><br/>bás fein<span class="ex">n</span>igh fola <span class="ps">Rí Leoid</span><br/>ullmhugh do ccrádh croidhe.<br/>lan durdhubh<span class="ex">adh</span> is deolca<span class="ex">ir</span>.</li><li class="lg" value="24">Eagsi <sup id="fnref:83.footnotes">83<a href="#fn:83.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ga truime dogra,<br/>acairde a lu<span class="ex">cht</span> lean<span class="ex">m</span>ana<br/>a<span class="ex">r</span> a úaigh ne<span class="ex">cht</span> m<span class="ex">ar</span> do níd.<br/>úain a<span class="ex">r</span> a fhert n<span class="ex">a</span>ch bfuighmídh.</li><li class="lg" value="25">O gheibhin<span class="ex">n</span> uaidh na fa<span class="ex">r</span>rad,<br/>ro aoibhneas do edamar.<br/>ma<span class="ex">ir</span>g do fúair a méd muirne<br/>sa aég annair mathchuinge.</li><li class="lg" value="26">Mna g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tíre fa thuirsi<br/>a laoich a lu<span class="ex">cht</span> eagluise<br/>a saoirfhir chomtha accumha<br/>faoiligh orchra eato<span class="ex">r</span>ra,</li><li class="lg" value="27">Anteinech an tengna<span class="ex">m</span> glan,<br/>anuaile an failte ollamh<br/>re aois na dhíaigh as dursan<br/>láis accríaidh do cuadarsan</li><li class="lg" value="28">Budh cían fa o<span class="ex">r</span>rcra gach ám<br/>cru <span class="ps">Do<span class="ex">m</span>nuill</span> <span class="pn">In<span class="ex">n</span>si Fion Gall</span><br/>fath caoine is cnesguin don fréim<br/>easb<span class="ex">hadh</span> na craoibhe céinéil</li><li class="lg" value="29"><span class="on">Clan<span class="ex">n</span> Giolleoin</span> aneiduigh bróin<br/>céim na<span class="ex">r</span> ardaigh a nonoir<br/>sníomh ta<span class="ex">r</span> gach orcra oile,<br/>da bhríogh o<span class="ex">r</span>rtha deolchuire</li><li class="lg" value="30">Marbua <sup id="fnref:84.footnotes">84<a href="#fn:84.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>; <span class="ps">Conuire</span> agus <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span><br/>ua <span class="ps">Maghnus</span> omhúr Manúin<span class="ex">n</span><br/>fada aéig accuimhne caigh<br/>bed os gac duilde a diogbhail.</li><li class="lg" value="31"><span class="on">Aicme Leóid</span> na dheóigh dubech<br/>sloigh na noilén n-<span class="pn">Alban<span class="ex">n</span>ech</span><br/>gan bheó chroidhe an táin do toil,<br/>báidh re aeolcuire ó<span class="ex">r</span>rthuib.</li><li class="lg" value="32">Hicuis tn<span class="ex">u</span>tha mur taid sin.<br/>rioghr<span class="ex">adh</span> <span class="on">Macne Leóid</span> loingsigh<br/>do ghnáth fa buaneire broin,<br/>ma anuaillige attráth tio<span class="ex">n</span>oil <sup id="fnref:85.footnotes">85<a href="#fn:85.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></li><span class="fa fa-bookmark" title="p.272" id="pb.272"> p.272</span><li class="lg" value="33"> <sup id="fnref:86.footnotes">86<a href="#fn:86.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Maighre a<span class="ex">r</span> dshroth <sup id="fnref:87.footnotes">87<a href="#fn:87.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> na beirbe.<br/>is oilén <span class="pn">Orca</span> acco<span class="ex">m</span>eirghe<br/>mór mhaoth chroidhe a<span class="ex">r</span> a ttug tro<span class="ex">m</span>.<br/>ar fud laochruighe <span class="pn">Lochl<span class="ex">uinn</span></span>.</li><li class="lg" value="34">Fríoth a neigsi a<span class="ex">r</span> faill bfol<span class="ex">agh</span><br/>ni mha<span class="ex">r</span> u<span class="ex">r</span>ra a hanaguil<br/>a ceidh<span class="ex">m</span>e ta<span class="ex">r</span> chách do chúaidh<br/>an tráth b<span class="ex">udh</span> doilg as dio<span class="ex">m</span>búaid</li><li class="lg" value="35">En len<span class="ex">n</span>an<span class="ex">n</span> eigseg <span class="pn">Alba</span>,<br/>forus úird na heal<span class="ex">adh</span>na<br/>abhás do dhearbh docra<span class="ex">cht</span> <sup id="fnref:88.footnotes">88<a href="#fn:88.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> di<br/>feadhbh g<span class="ex">an</span> fhortacht aneigsi</li><li class="lg" value="36">Locran<span class="ex">n</span> anfhoruis fesa.<br/>no nech na chlo choi<span class="ex">m</span>nesa<br/>ciodh a Dé na b<span class="ex">udh</span> lo<span class="ex">cht</span> lin<span class="ex">n</span><br/>cre tar a corp as créidím</li><li class="lg" value="37">Anegmhus óir no ealluigh<br/>o teasda tríath <span class="pn">Ruisigerruig</span><br/>an éigsi ón úair a éga<br/>treigsi cúain a ccoimhéda</li><li class="lg" value="38">Rúaimnigh t<span class="ex">re</span> ren<span class="ex">n</span>a ni<span class="ex">m</span>e.<br/>feruidh frasa tein<span class="ex">n</span>tighe<br/>na tolcha gan lás da lo.<br/>do sma<span class="ex">cht</span> o<span class="ex">r</span>rtha da iarghnó</li><li class="lg" value="39">Ha srotha ag éirghe os fhedhuibh<br/>tacha eisg a<span class="ex">r</span> inbhe-ár<br/>ni faght<span class="ex">ar</span> na ta<span class="ex">i</span>thi <sup id="fnref:89.footnotes">89<a href="#fn:89.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a ttír<br/>conf<span class="ex">adh</span> na haithfe as ain<span class="ex">m</span>in<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="40">Ag o<span class="ex">r</span>ra dioghnuibh a bháis<br/>dúin<span class="ex">n</span>e b<span class="ex">udh</span> dan<span class="ex">ma</span> dolaá<span class="ex">i</span>s <sup id="fnref:90.footnotes">90<a href="#fn:90.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>;<br/>neoill brathshoillsi ambsigh cumh<span class="ex">adh</span> <sup id="fnref:91.footnotes">91<a href="#fn:91.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>;<br/>dath o<span class="ex">r</span>rsi stir thuaighemhuin</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.274" id="pb.274"> p.274</span><li class="lg" value="41">Tríach buaidhaoc na<span class="ex">r</span> bhris a móid<br/>go ham ega <span class="ps">Sior Tormód</span><br/>a<span class="ex">cht</span> an chomhra anúir fa bfuil<br/>colmha re a dhún ni decuidh.</li><li class="lg" value="42">Bás flatha daicme olbhuir.<br/>díoth onóra dollamhnuibh<br/>máirg file fuair aná<span class="ex">ir</span>.<br/>cridhe uaidh gan iongabhail</li><li class="lg" value="43">Ba<span class="ex">r</span>r cumha caitrech iona.<br/>os bróin dáinrib áirdhríogha<br/>o teasda a ceile cubhuidh.<br/>measda déine a documhuil</li><li class="lg" value="44">Sea<span class="ex">cht</span> ccéd dég sa dó re riom.<br/>stri bliadhna aois a nairdriogh<br/>órslath b<span class="ex">udh</span> cneasda do chi,<br/>go teasda romhac <span class="ps">Ruaidhrí</span></li><li class="lg" value="45">Da measda m<span class="ex">ét</span> a goimhe<br/>lór a aidhble deolchuire<br/>a<span class="ex">r</span> cách giogh <sup id="fnref:92.footnotes">92<a href="#fn:92.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>; lugha da ló<br/>a chu<span class="ex">m</span>ha an tráth fa tteas dó<br/>{<span class="fa" title="gap ">⬌</span>}<br/>Do thurn aoibhneas in<span class="ex">n</span><span class="ex">si</span> gall<br/><span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Added as omitted: —]</span></li><li class="lg" value="46">Gan chuimne a<span class="ex">r</span> saoig<span class="ex">cht</span> <sup id="fnref:93.footnotes">93<a href="#fn:93.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>; a<span class="ex">r</span> soon<br/>b<span class="ex">udh</span> cnesta re láoidhibh logh<br/>da<span class="ex">m</span>na bróin dho chi san cha<span class="ex">r</span><br/>an ghloir ghlan an dí ag dol</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e30305">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e30305">17. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Elegy on <span class="ps">James Macdonald</span>].</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #17 (nth=17) head="[Elegy on James Macdonald]."--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Ccu<span class="ex">m</span>a <span class="ps">Sheimis</span> ag lot laoch,<br/>na eghbhuis o mbeith go brach,<br/>ar to<span class="ex">cht</span> na ttuile go ttrúagh<br/>da luag a cco<span class="ex">m</span>huigh re ccradh.</li><li class="lg" value="2">Leana<span class="ex">m</span>h na laoch dealb ghlan deas<br/>sdoirbh an grio<span class="ex">m</span>h a gerradh as<br/>mac on Rí <span class="pn">Chratuidh</span> a crios<br/>gur mhithigh leis an chli chlos</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.276" id="pb.276"> p.276</span><li class="lg" value="3">Mac leighin<span class="ex">n</span> gan neisbhuidh niull,<br/>ó geibhmuin brosn<span class="ex">adh</span> da bhaigh,<br/>go deaghbriathrac gan cceart cca<span class="ex">m</span>,<br/>sa dearc mhall roriarac rio<span class="ex">m</span>.</li><li class="lg" value="4">Scion do aisdir <sup id="fnref:94.footnotes">94<a href="#fn:94.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> umhla a fhir<br/>na dhalta ag sgrudagh na sgol<br/>ttrialuig o <span class="pn">Alba</span> ar sál soir<br/>sa lantoil da iaruig air</li><li class="lg" value="5">Fuair an<span class="ex">n</span> sgac Ccolaisde cclu<br/>m<span class="ex">ar</span> bhudh o<span class="ex">r</span>rasda luagh le<br/>eagna as ttuigse ttaobh re ttaob<br/>beagh nar baon ise aghus é</li><li class="lg" value="6">Atta fiaghuin a Fraing na fleagh<br/>an<span class="ex">n</span> sgc cáint do diol<span class="ex">adh</span> dhuibh<br/>ande<span class="ex">cht</span>adh sgio<span class="ex">m</span>ha<span class="ex">cht</span> na sgol<br/>le diaga<span class="ex">cht</span> ghloir liomhadh libh.</li><li class="lg" value="7">Fear riaghalta b<span class="ex">udh</span> mór mios,<br/>na riogh dalta snior lor leis<br/>do bhagh da<span class="ex">r</span> Ttanaisde ttair <sup id="fnref:95.footnotes">95<a href="#fn:95.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>;<br/>maighisdir as aragh ris.</li><li class="lg" value="8">Gion g<span class="ex">ur</span> mhisde sin<span class="ex">n</span>e súd.<br/>os brisdadh da fhin<span class="ex">n</span>e ég.<br/>ccall ttuigsine a ttí man ttai<span class="ex">m</span><br/>sdi dhaibh n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> miosdar méd.</li><li class="lg" value="9">Tea<span class="ex">cht</span> m<span class="ex">ar</span> saorchuairt ta<span class="ex">r</span> sal soir<br/>le tla<span class="ex">cht</span> o aobha<span class="ex">cht a</span>n fhir<br/>do comhed a chairde on sgoil,<br/>sgradh on ttoil sna ho<span class="ex">i</span>redh air</li><li class="lg" value="10">Pilladh noch fhéd ar nais.<br/>snc leir cò <sup id="fnref:96.footnotes">96<a href="#fn:96.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ionadh da fhios.<br/>snighadh cceo ar an ccul ccas.<br/>sleonbhás da chinadh a chlos</li><li class="lg" value="11">An ccao<span class="ex">m</span>h slat n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> milladh moid<br/>san saor mc n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> i<span class="ex">r</span>ran<span class="ex">n</span> sed. <sup id="fnref:97.footnotes">97<a href="#fn:97.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>;<br/>as fada teist ó uaihh ger bhog<br/>sluaigh sgc rod do eifc <sup id="fnref:98.footnotes">98<a href="#fn:98.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>; ma ég</li><li class="lg" value="12">Geabhar don choill na<span class="ex">r</span> chu<span class="ex">m</span> ccuas.<br/>do lo<span class="ex">m</span> ar naball ma fhas<br/>sgan os <sup id="fnref:99.footnotes">99<a href="#fn:99.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ar ccion<span class="ex">n</span> dos da dhlus<br/>no lús nar mbos ona mbas</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.278" id="pb.278"> p.278</span><li class="lg" value="13">A beith da uairemh giodh leasg lea<span class="ex">m</span>,<br/>sgan leith re nairemh an<span class="ex">n</span>.<br/>gcarruigh  <sup id="fnref:100.footnotes">100<a href="#fn:100.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> chrodha <span class="ps">Cholla</span> as <span class="ps">Cuin<span class="ex">n</span></span>.<br/>an togha dhin<span class="ex">n</span> as easbhuidh an<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="14">Uath <span class="ps">Raghnuill</span> o dhul na ndiaig.<br/>da chur cco<span class="ex">m</span>nuigh a nuir<br/>do dhruigh am chridhe m<span class="ex">ar</span> chradh.<br/>smo suil lan snighe gan suain</li><li class="lg" value="15">Cco<span class="ex">m</span>h calma<span class="ex">cht</span> mean<span class="ex">m</span>na ⁊ mios.<br/>snior dearb a<span class="ex">cht</span> ui<span class="ex">r</span>rislea<span class="ex">cht</span> as<br/>do fhuaigh ona grio<span class="ex">m</span>h gan gheis.<br/>ona dual deas a riogh ris.</li><li class="lg" value="16">A stric ar deacbhuidh da diol<br/>go leapuibh fa lic san uaigh<br/>tug soin ar snoighadh go ccrai<span class="ex">m</span>h<br/>or ttoil dhaibh sa naguig uain<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="17"><span class="ps">Mac Domnuill</span> nar char chlu.<br/>o dhul cco<span class="ex">m</span>nuigh fa chre.<br/>do tio<span class="ex">m</span>suig ttime in g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> tti.<br/>o dionsuigh ri ni<span class="ex">m</span>e e.</li><li class="lg" value="18">Ccragh da cu<span class="ex">ma</span> bfeag na bfon<span class="ex">n</span><br/>nac luga no ragh mo ran<span class="ex">n</span><br/>a leas Gaoidheal mungeal ndon<span class="ex">n</span>.<br/>b<span class="ex">udh</span> glan o bon<span class="ex">n</span> ccneas go ccean<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="19">Fear do diol meine le mogh.<br/>m<span class="ex">ar</span> mhion na rai<span class="ex">m</span>e da raibh.<br/>dfuaigh do dhaonibh gradh le gaoil.<br/>o bfuair ttoil g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> haoinfhir a<span class="ex">ir</span>.</li><li class="lg" value="20">Fear do mogh ccin<span class="ex">n</span>eol sgc ccuis.<br/>an<span class="ex">n</span> sgac deagheol do bfior fhas<br/>Ri an Ratha do dhion dhuais<br/>sdiol bfhuair beatha ttre bhas</li><li class="lg" value="21">A gcladh <span class="pn">Muire Churadh a Chrios</span>.<br/>na luighe don bhon<span class="ex">n</span>gheal bras<br/>ase hagart úir fa lic<br/>sgo ndruig sioc ag ttagall ttort</li><li class="lg" value="22">Os triall<span class="ex">adh</span> do nuile fhear<br/>le riaghuil a Riogh ror ghin<br/>ccuirmisd suas m<span class="ex">ar</span> ghnas don ghul <sup id="fnref:101.footnotes">101<a href="#fn:101.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>os ccar cuin on bhás do bhe<span class="ex">i</span>r</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.280" id="pb.280"> p.280</span><li class="lg" value="23">Biadh ar ttoil fa dlighadh Nde.<br/>an ttí ler nighadh g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> ní.<br/>an tte duirigh giodh dearadh do.<br/>scan dhoiligh don uiladh é.</li><li class="lg" value="24">O dchi Neiseirigh an Luain.<br/>eisean agus in<span class="ex">n</span> ar háon.<br/>a dul fa meas an Bhreithib Búain<br/>sar mb<span class="ex">ed</span> <sup id="fnref:102.footnotes">102<a href="#fn:102.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> na luagh dheas na dhiagh.</li><li class="lg" value="25">Sea<span class="ex">ch</span>t cc<span class="ex">ed</span> déig bliaghuin go bea<span class="ex">cht</span><br/>sé coig re niaruigh sa hocht.<br/>leibhmuir o bfuair <span class="ps">Muire</span> mac.<br/>go héigh <span class="ps">Shei<span class="ex">m</span>uis</span> uain<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> io<span class="ex">cht</span></li><li class="lg" value="26">Mosgluigh gach haon haghuidh an<span class="ex">n</span>.<br/>ismaor <sup id="fnref:103.footnotes">103<a href="#fn:103.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> dar mbrosnadh ccen<span class="ex">n</span> na ccen<span class="ex">n</span><br/>le ccoin<span class="ex">n</span>bhe n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> cleith an ccall <br/>fa bhreith an coi<span class="ex">m</span>ghe ror cu<span class="ex">m</span>.<br/><span class="trailer">Ccuma</span></li></ol></blockquote></p><p class="closer">Septbr : ye; 8th; 1727</p><a name="section.d42811e30921">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e30921">18. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Ranald' Exile, Chief
 1715–1725]</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #18 (nth=18) head="[Ranald' Exile, Chief 1715–1725]"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Da chúis aig milladh ar mea<span class="ex">m</span>na,<br/>smuanadh orrtha giodh ttaom ttruag.<br/>do chuir a glais cceim da<span class="ex">r</span> ccaibhneas<br/>sleim tha<span class="ex">r</span> nais dar naoibhneas uai<span class="ex">nn</span>.</li><li class="lg" value="2">Gradh an ciort as eagal gac ai<span class="ex">m</span>niort<br/>gc trath nar meabhuir da mios<br/>gan fhios ccia diobh do be<span class="ex">i</span>r ba<span class="ex">r</span>re <sup id="fnref:104.footnotes">104<a href="#fn:104.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>cch <sup id="fnref:105.footnotes">105<a href="#fn:105.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Dia chur lai<span class="ex">m</span>e leis</li><li class="lg" value="3">As uaisle fhea<span class="ex">r</span>rin<span class="ex">n</span> fhuin<span class="ex">n</span> <span class="pn">Alban<span class="ex">n</span></span>,<br/>a muigh o ni<span class="ex">m</span>bhe gan io<span class="ex">cht</span>.<br/>nc iongnadh sa ttoil go ttilladh,<br/>nc bhfuigh sirradh le seirc</li><li class="lg" value="4">Cceart an chruin ag u<span class="ex">r</span>ruing eile<br/>as Rí <span class="pn">Breatan<span class="ex">n</span></span> ar chall a ciort,<br/>do dhuisg sin easbhuigh g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> haoinfhir,<br/>sni seasguir <span class="on">Gaoidhil</span> on gleic</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.282" id="pb.282"> p.282</span><li class="lg" value="5">A ccobhuir sn<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> bhfuigh n-<span class="pn">Ultuibh</span><br/>bean<span class="ex">n</span> sa muintir a <span class="pn">Magh Bhfail</span><br/>ó se do gabhadh an gasruigh<br/>bfagail Rí <span class="pn">Sagsan</span> tar sál.</li><li class="lg" value="6">sgele a the<span class="ex">cht</span> le brosnan buingne<br/>gc laoi aig mosglagh na<span class="ex">r</span> meisg<br/>or mbeith na n-easbhuig a<span class="ex">cht</span> iasa<span class="ex">cht</span>,<br/>ni seasguir an rioga<span class="ex">cht</span> ris.</li><li class="lg" value="7">Dhuin bh<span class="ex">us</span> duilge no iad uile.<br/><span class="on">aicme Colla</span> na ne<span class="ex">cht</span> naigh<br/>amuigh o n-oighrea<span class="ex">cht</span> s,on ninbhe<br/>lu<span class="ex">cht</span> thoirbeart dhiagla don dai<span class="ex">m</span></li><li class="lg" value="8">Sceon<span class="ex">n</span> coi<span class="ex">m</span>ede rioghfhuil <span class="ps">Raghnull</span>,<br/>a neasbuig seilbh chru <span class="ps">Cuin<span class="ex">n</span></span><br/>chuir gan do reac<span class="ex">ht</span> muaill an islea<span class="ex">cht</span><br/>do thea<span class="ex">cht</span> b<span class="ex">udh</span> tuair disleacht dhuin<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="9">Gan uath <span class="ps">Eoin</span> 'n aitribh aithre<span class="ex">cht</span>.<br/>do mhith ar mean<span class="ex">m</span>na da mhios.<br/>ccru don choill n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> ttairr re ttoghadh<br/>do thoill da<span class="ex">r</span> mbasgh reabhad ris</li><li class="lg" value="10">Ttug muisd nglaogh le teasgradh toile<br/>go h-oirghe <span class="ps">Muire</span> mc n-<span class="name" title="nomen sacrum">De</span>,<br/>ma bi ré a gceall ra guasa<span class="ex">cht</span>,<br/>o se Ccen<span class="ex">n</span> ar nuaslea<span class="ex">cht</span> e.</li><li class="lg" value="11">A theac<span class="ex">ht</span> saor go cceart a chin<span class="ex">n</span>igh,<br/>do sheasuibh seuilbh na sean<span class="ex">n</span> <sup id="fnref:106.footnotes">106<a href="#fn:106.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>ar ttriath cciun sar bhflatha bfial-lbur<br/>ssdiuir ar matha diocuib eiss. <sup id="fnref:107.footnotes">107<a href="#fn:107.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></li><li class="lg" value="12">O se <span class="ps">Ragnall</span> ttriath ar ttogha<br/>guidi<span class="ex">m</span> Ccriosd dhruid dar ndion,<br/>e da ndlea<span class="ex">cht</span> diolladh ar ttoile,<br/>a ccert riogragh roi<span class="ex">m</span>he ria<span class="ex">m</span>h.</li><li class="lg" value="13">Go nti chugui<span class="ex">n</span> ttriath a<span class="ex">r</span> tteaguisg<br/>a dfhuil <span class="ps">Cuin<span class="ex">n</span></span> is <span class="ps">Cholla <span class="an">Ghúas</span></span>.<br/>a ccen<span class="ex">n</span>as rioghmhaicne <span class="ps">Ragnuill</span><br/>a dhion aic<span class="ex">m</span>e o geibhin<span class="ex">n</span> g<span class="ex">an</span> ghúas.</li><li class="lg" value="14">Da mag ttoil le Rí g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> Ruire,<br/>a bhreith go hoirea<span class="ex">cht</span> cru <span class="ps">Chuin<span class="ex">n</span></span>,<br/>ni ceiladh sin daill da<span class="ex">r</span> docrac<span class="ex">ht</span><br/>a bheiradh slán go socra<span class="ex">cht</span> sin<span class="ex">n</span></li><span class="fa fa-bookmark" title="p.284" id="pb.284"> p.284</span><li class="lg" value="15">Soirbh don Tti do cu<span class="ex">m</span> an chruin<span class="ex">n</span>e,<br/>slat ar riaghla do diol Dho<br/>mur do sgaoil an muir ag Maoise<br/>le gclaodh ttuil g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> daoirse dhó</li><li class="lg" value="16">A mic <span class="ps">Do<span class="ex">m</span>nuill</span> a crú chroidhe<br/>aigill go minic <span class="ps">Mac n-Dé&gt;</span><br/>u<span class="ex">m</span> gac ni bhus easbhuig oirruibh<br/>sleasuigh se go hulla<span class="ex">m</span>h é</li><li class="lg" value="17">Amhairc siar ar aisdir <span class="name" title="nomen sacrum">Iosa</span>,<br/>o thuirlin<span class="ex">n</span> go <span class="ps">Muire</span> mac.<br/>gus ar ghabh ccoroin<span class="ex">n</span> da<span class="ex">r</span> ccean<span class="ex">n</span>ach<br/>sglac on<span class="ex">n</span>oir m<span class="ex">ar</span> eallach ort.</li><li class="lg" value="18">A dhuin do thuirlin<span class="ex">n</span> oigre ar natha<span class="ex">r</span><br/>do dioll no ccana thuit ttro<span class="ex">m</span>,<br/>m<span class="ex">ar</span> do bhi mhathair da mhollad<br/>ttri raichair ttalla<span class="ex">m</span>h ttoll.</li><li class="lg" value="19">O ghabhagh feoil ma <span class="name" title="nomen sacrum">Mac Muire</span> <br/>no go bhfuiair gcesadh sa<span class="ex">n</span> gcran<span class="ex">n</span><br/>bio<span class="ex">m</span>guidh cidhín<span class="ex">n</span> dan crois guaillibh<br/>los iolluigh g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> uabuir an<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="20">Densa hairis ar lorg an leinib<br/><span class="ps">mhic Dho<span class="ex">m</span>nuil</span> an crotha chaoi<span class="ex">m</span><br/>giodh n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> bfaig go soirbh an<span class="ex">n</span> saogall<br/>gabh an goir<span class="ex">m</span> le saortha<span class="ex">r</span> sibh.</li><li class="lg" value="21">O n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> far ach ttuirse as ttriobloid<br/>a gceilidh rí ni<span class="ex">m</span>e naoi.<br/>ccreid gur sgaile agcrein a<span class="ex">n</span> caithe<br/>aille sgei<span class="ex">m</span> an bheatha bhaoi.</li><li class="lg" value="22">Umhluigh do Ghathair na nuile<br/>an Rí o bfuig math is mo<br/>o si ccios n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> ccoiglear dfia<span class="ex">r</span>ruigh<br/>gcios ttaignagh da diollad Dho<br/><span class="trailer">Da chuis</span></li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e31540">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e31540">19. <span class="ps">Niall <span class="an">Mor</span> Mc Mui<span class="ex">r</span>idh</span> · Do <span class="ps">Ruaighri <span class="an">Mor</span> Mc
 Leid</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #19 (nth=19) head="Niall Mor Mc Muiridh · Do Ruaighri Mor Mc Leid"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Se hoidhce dhamhsa sa<span class="ex">n</span> <span class="pn">Dún</span><br/>nior bhe an coin<span class="ex">n</span>mhe fallsa fhúa<span class="ex">r</span><br/>cui<span class="ex">rm</span> lionmh<span class="ex">ur</span> ga hibhe ahór<br/>fionbhrugh mor is lionmh<span class="ex">ur</span> slúagh</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.286" id="pb.286"> p.286</span><li class="lg" value="2">Teglach an tighe air g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> taobh<br/>fa hí an fhine mheghrach mhór<br/>ferrde suai<span class="ex">m</span>hnes ratha an ríogh<br/>lion catha anuignes fa ól</li><li class="lg" value="3">Gáir na gclai<span class="ex">r</span>seach sn ccuach tt<span class="ex">r</span>óm<br/>ag nach gnathach fuath na feall<br/>gair na mbleige <sup id="fnref:108.footnotes">108<a href="#fn:108.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>; fleasgach fion<span class="ex">n</span>.<br/>lion<span class="ex">n</span> misgach is teine then<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="4">Rí o nolbhui<span class="ex">r</span> aignedh úr<br/>con<span class="ex">n</span>mhuigh achaidrem g<span class="ex">a</span>ch clía<span class="ex">r</span><br/>na rioghb<span class="ex">ru</span>gh ni haisling ól<br/>da shlógh lionm<span class="ex">hur</span> fa<span class="ex">rr</span>saing fíal</li><li class="lg" value="5">Fiche misge lin<span class="ex">n</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> láoi<br/>nocha<span class="ex">r</span> leisge lin<span class="ex">n</span> no lé<br/>fiu anert a<span class="ex">r</span> mbetuidh do bhí<br/>cethui<span class="ex">r</span> atri ase<span class="ex">cht</span> le sé<br/><span class="trailer">Se.</span></li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e31705">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e31705">20. <span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Welcome to Allan, Chief, 1686–1715]</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #20 (nth=20) head="[Welcome to Allan, Chief, 1686–1715]"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Failte dar n-<span class="ps">Ailín</span> rígh na <span class="on">Raghnallach</span><br/>ad chím g<span class="ex">ur</span> faghlamach a ghlai<span class="ex">n</span> fhei<span class="ex">n</span> ghormlan<span class="ex">n</span><span class="ex">a</span>ch<br/>e n<span class="ex">a</span>ch ob<span class="ex">adh</span> sa fhein <span class="pn">Fhion<span class="ex">n</span>Ghalla</span> céi<span class="ex">m</span> n<span class="ex">a</span>ch io<span class="ex">m</span>rallach sa<span class="ex">n</span><br/>chog<span class="ex">a</span>dh cho<span class="ex">m</span>hlan<span class="ex">n</span>ach · cuirfed aneg<span class="ex">ar</span> r<span class="ex">ann</span> go robhl<span class="ex">adh</span>ach<br/>sgo mo<span class="ex">r</span>rdhalac ga<span class="ex">n</span> cham do<span class="ex">n</span> Drega<span class="ex">n</span> Do<span class="ex">m</span>nall<span class="ex">a</span>ch.</li><li class="lg" value="2">Nior bferr m<span class="ex">ur</span> chen<span class="ex">n</span> fedhna an <span class="ps">Flath Osga<span class="ex">r</span></span><br/>no ar mhemna a<span class="ex">r</span> sgathgasgan re ten<span class="ex">n</span> <sup id="fnref:109.footnotes">109<a href="#fn:109.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>; n<span class="ex">a</span>ch tugasdh<br/>iomchruidh sgiath re chach sa<span class="ex">n</span> chathchosg<span class="ex">ar</span><br/>ar ttriath da nathbrosd<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> ath ga nuchmosgl<span class="ex">adh</span><br/>sdo niodh a<span class="ex">r</span> léirg chúain sa<span class="ex">n</span> chith feasga<span class="ex">r</span><br/>frithfhreasdal a<span class="ex">r</span> a féirg do sduaigh g<span class="ex">an</span> sruth<br/>fhosgadh · ge magh lán a long g<span class="ex">an</span> lathbhasgad<br/>re athasgna<span class="ex">m</span>h na tto<span class="ex">n</span> go tragh ga<span class="ex">n</span> tothosn<span class="ex">adh</span></li></ol></blockquote>
</p><p><span class="ps">Niall mc Domhn<span class="ex">uill</span> M<span class="ex">ic</span> Mu<span class="ex">ir</span>edh<span class="ex">aigh</span></span> <span class="frn" title="(Latin)">c<span class="ex">eci</span>n<span class="ex">it</span></span> <sup id="fnref:110.footnotes">110<a href="#fn:110.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></p><p>The Divills was brawling when / Burnet Dessended / Transported with joy they left / of contening / But o my Dr Saram / how goes things above / Doth George hate the Toryes
and Whiggks only love w<span class="ex">ith</span> a fa la a / Were your highness impropriated / in person to reign / You coud not more bravely our party / maintain / But how doth g<span class="ex">ood</span> Robert? / O perfectly well / A {<span class="fa" title="gap ">⬌</span>} whigg / you had nere in hell wt. a fa la &amp; / Hugh Peter is making / a Sneaker within / for Luther, Buchannan, Jo. Knox, and Calvin / bur ore ye have tipled a brass of punch bowls / yile swear you never / 
Drank wt. Dishonester souls, w<span class="ex">ith</span> a fa / This night wile caruse / 
putt ane end to all pain / goe Cromwell you dog / King William unchaine / 
and tell him at length / yt. Sarams come down /
who just left his Mitre / as he left his Crown, w<span class="ex">ith</span> a fa la la / They lived as they dyed /
in our Service all spent / they only come hear / who never repents.
Lett the heralds aloud, our victory tell / lett George live for ever
amen cryed all hell.</p><span class="fa fa-bookmark" title="p.288" id="pb.288"> p.288</span><a name="section.d42811e31960">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e31960">21. POEMS OF THE RED BOOK</h2><!--div1: thisdiv=div1, #21 (nth=21) head="POEMS OF THE RED BOOK"--><!--div1: thisdiv=div1, #21 (nth=22)--><h3 class="subsid"><span class="sup" title="By Alexander Cameron ">[Praise of Love] <sup id="fnref:111.footnotes">111<a href="#fn:111.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></span></h3><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Aoibhin<span class="ex">n</span> an gala<span class="ex">r</span> e an grádh<br/>con<span class="ex">n</span>bhuidh dui<span class="ex">n</span>e go brách beo<br/>nio hionan<span class="ex">n</span> is gala<span class="ex">r</span> cháich<br/>do bhera si<span class="ex">n</span> alán leo.</li><li class="lg" value="2">Leo a<span class="ex">r</span> tós do chóidh an deachuir si u<span class="ex">m</span> rún<br/>cloisdin ceoil o bheol nan glan fochal cciúi<span class="ex">n</span><br/>deírge an róis do chóir alecan m<span class="ex">ar</span> crú<br/>síad fadheoigh do fhoir a<span class="ex">r</span> nanshocui<span class="ex">r</span> dhuin<span class="ex">n</span><br/>Dui<span class="ex">nn</span>e do chúaidh sin asui<span class="ex">m</span> · atta<span class="ex">rr</span>la fá<span class="ex">m</span>thuin<span class="ex">n</span> astigh<br/>críoch mo ghalair do mhios me<br/>ni bhi se a<span class="ex">cht</span> dhui<span class="ex">n</span>e glic</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.289" id="pb.289"> p.289</span><li class="lg" value="3">Ni glic na<span class="ex">r</span> char<span class="ex">u</span>s do<span class="ex">m</span> cholui<span class="ex">nn</span> ar ttús<br/>gradh do thabha<span class="ex">ir</span>t do thaitnem a gor<span class="ex">m</span>-rosg núr<br/>bheith re t<span class="ex">r</span>eabh<span class="ex">adh</span> ni cneasd m<span class="ex">ar</span> obair aniu<br/>mo dhiol feasda do-bhethuidh an do<span class="ex">m</span>huinsi súd</li><li class="lg" value="4">Súd mo bheatha a<span class="ex">r</span> fedh mo ré<br/>thar liom féin ni millsi mil<br/>alán am ghaile do ghrádh<br/>ni beg lemsa go brách si<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="5">Ag sin na hadhbh<span class="ex">ar</span> do dhaingnidh osna mo cleibh<br/>fuilt chlan<span class="ex">n</span>bhuighe go talmhuin ag ro<span class="ex">cht</span> an fheir<br/>ruisg mhall ghlas rer samhladh angloine do néimh<br/>scruibh bha<span class="ex">rr</span>laga le a tta<span class="ex">ir</span>ea<span class="ex">r</span> gach sompla do<span class="ex">n</span> ghrés</li><li class="lg" value="6">Grés oirrdheirc do bhegan ran<span class="ex">n</span><br/>do dhealbh misi cha ferr sdúai<span class="ex">m</span><br/>muna bfagha<span class="ex">m</span> thall an diol<br/>och fa ríor ni fhuighim dúais</li><li class="lg" value="7">Duais mo ran<span class="ex">n</span> is ferr <span class="ex">do</span> bfacabha<span class="ex">ir</span> ría<span class="ex">m</span>h<br/>ragharc mall anall tre bha<span class="ex">rribh</span> aciamh<br/>labha<span class="ex">ir</span>t ghan<span class="ex">n</span> go ten<span class="ex">n</span> do chloisdin ag triall<br/>ni beg lea<span class="ex">m</span> sgach ám do chabhuir mo pian</li><li class="lg" value="8">Pian man<span class="ex">m</span>a ma<span class="ex">r</span> aon smo chuirp<br/>a dhui<span class="ex">n</span>e do chlui<span class="ex">n</span> g<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> maoin<br/>na sealbhuidh da rachadh sibh<br/>an ría<span class="ex">m</span>h sin is deca<span class="ex">ir</span> dhaoibh<br/><span class="trailer">Aoibhin<span class="ex">n</span> an gala<span class="ex">r</span> an grádh</span></li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e32236">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e32236">22. Cathal <sup id="fnref:112.footnotes">112<a href="#fn:112.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></h2><!--div1: thisdiv=div1, #22 (nth=22) head="CathalThis is not the title of the poem, which is in Dispraise of Love. It means evidently that Cathal Mc Vurich is the author."--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Deacuir te<span class="ex">cht</span> on galar gh<span class="ex">rá</span>idh<br/>an galar dom chur fa chiaidh<br/>ni he an galur ga<span class="ex">n</span> ghuin mb<span class="ex">r</span>óin<br/>galar n<span class="ex">a</span>ch fóir luibh no liaigh</li><li class="lg" value="2">Gal<span class="ex">ur</span> gráidh is galar dhamh<br/>an galur go brách na<span class="ex">r</span> mbun<span class="fa fa-bookmark" title="p.290" id="pb.290"> p.290</span><br/>am chroidhe do choidh asteg<br/>cnedh thoile ler dhoigh mo dhul</li><li class="lg" value="3">Mile fáobh<span class="ex">ar</span> gráidh dom ghuin<br/>baogh<span class="ex">al</span> m<span class="ex">ar</span> atáim on toil<br/>ni fhéidir te<span class="ex">cht</span> saor m<span class="ex">ar</span> sin<br/>sneimh on toil san taobh astoig.</li><li class="lg" value="4">Ton<span class="ex">n</span> tseirce na tuile trin<span class="ex">n</span><br/>tuile le mbéirter ar mbuaigh<br/>tug soin a<span class="ex">r</span> snoidhe go cnáimh<br/>doigh ghraidh am chroidh do chúaidh</li><li class="lg" value="5">Misi do thuitim d<span class="ex">o</span> taoib<br/>cioth fa fuil da chur a cceill<br/>ni fuil cabha<span class="ex">ir</span> an dán duin<span class="ex">n</span><br/>mo ghradh rúin ga<span class="ex">r</span> foguil féin</li><li class="lg" value="6">An rioghain n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> miodh do mhnaoi<br/>mo shearc ar na lionadh lé<br/>an coimhdhe ga cor a gclí<br/>ca ní is doilghe dhamh a dhé<br/>Deca<span class="ex">ir</span> te<span class="ex">cht</span> on gala<span class="ex">r</span> ghráidh</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e32373">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e32373">23. <span class="ps">Niall <span class="an">Mór</span> Mc Mhuiredh<span class="ex">aigh</span></span> c<span class="ex">e</span>c<span class="ex">i</span>n<span class="ex">it</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #23 (nth=23) head="Niall Mór Mc Mhuiredhaigh cecinit"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Soruidh slán do noidhche anréir<br/>fada ge<span class="ex">i</span>r a dol ar cúl<br/>da ngealltaoi mo cor acc<span class="ex">ro</span>ich<br/>is truagh nach í anoch<span class="ex">t</span> a tús</li><li class="lg" value="2">Ata dias is tighsi anoch<span class="ex">t</span><br/>n<span class="ex">a</span>ch ceilen<span class="ex">n</span> an rosg an rún<br/>ge nach fuilid bel ar bhel<br/>is ge<span class="ex">r</span>r ge<span class="ex">i</span>r silleadh an súl</li><li class="lg" value="3">S truagh an cuibhreach do ni an chiall<br/>ar sill<span class="ex">eadh</span> siubhlach na súl<br/>ni feirde an tosd do ni an bél<br/>sgél do ní an rosg ar an rún</li><li class="lg" value="4">Nocha leigid luch<span class="ex">t</span> na mbrég<br/>smid as mo bhel a rosg mall<br/>tuig an ní adeir mo shúil<br/>⁊ tú san chúil úd thall</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.291" id="pb.291"> p.291</span><li class="lg" value="5">Cum agui<span class="ex">n</span> a noidhche anoch<span class="ex">t</span><br/>t<span class="ex">r</span>uagh gan í m<span class="ex">ar</span> so go brách<br/>na leig an mhaiden a stech<br/>eiridh scuir amach an la.</li><li class="lg" value="6">Uch amhuire abhuime an tseing<br/>os tu cen<span class="ex">n</span> ar ar cceill<br/>ta<span class="ex">rr</span>uigh ⁊ gabh mo lámh<br/>soruidh slán do noidhche areir.</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e32501">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e32501">24. <span class="ps">Diar<span class="ex">m</span>uid m<span class="ex">ac</span> Laoisigh M<span class="ex">ic</span> an Bhaird</span> c<span class="ex">e</span>c<span class="ex">init</span>
 <sup id="fnref:113.footnotes">113<a href="#fn:113.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></h2><!--div1: thisdiv=div1, #24 (nth=24) head="Diarmuid mac Laoisigh Mic an Bhaird cecinit Here the B. B. adds: an so da dherbhadh gur do chlannaibh rughruidhe is cóir an lamh dherg."--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">A <span class="ps">Chormuic</span> cui<span class="ex">m</span>hnigh an chóir<br/>na ben dfuil ír anonóir<br/>ni hí an choir égára is fherr<br/>ni dóigh édala an fhoiren<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="2">Na rioth do reir do thoile<br/>na ca<span class="ex">r</span> <sup id="fnref:114.footnotes">114<a href="#fn:114.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> sechran siorraidhe<br/>na heirghe an guais n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> dl<span class="ex">echt</span> duit<br/>na gluais ta<span class="ex">r</span> chert a <span class="ps">Chormuic</span>.</li><li class="lg" value="3">Ni cás do nech ni do rágh<br/>ga<span class="ex">n</span> der<span class="ex">bhadh</span> súadh na sen<span class="ex">n</span> dán<br/>bheith go brach ga<span class="ex">n</span> luagh leabha<span class="ex">r</span><br/>más duál chách chreidemhuin.</li><li class="lg" value="4">Léigsi dhí m<span class="ex">ar</span> g<span class="ex">a</span>ch duine<br/>arm<span class="ex">a</span>s fhreimh <span class="ps">Rughruighe</span><br/>na saoil g<span class="ex">ur</span> libh an lamh dherg<br/>na sir acht rágh na ri <sup id="fnref:115.footnotes">115<a href="#fn:115.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> lérg.</li><li class="lg" value="5">Muc dá hógh <sup id="fnref:116.footnotes">116<a href="#fn:116.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> oighre<span class="ex">cht</span> oile<br/>cían go naicme dáirighe<br/>no cha dílsi dhaibh no <sup id="fnref:117.footnotes">117<a href="#fn:117.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> an lám<br/>san chrichsi fáil a<span class="ex">r</span> fadágh.</li><li class="lg" value="6">Na hia<span class="ex">rr</span> a <span class="ps">Chormaic</span> díbh chuin<span class="ex">n</span><br/>an lámh le fúadach feruin<span class="ex">n</span><br/>ashealbh na sirsi m<span class="ex">ar</span> sin<br/>mas dearbh libhsi na leabha<span class="ex">ir</span></li><li class="lg" value="7">Féchidh an leabha<span class="ex">r</span> <span class="pn">Ulltach</span><br/>sgriobh<span class="ex">adh</span> <sup id="fnref:118.footnotes">118<a href="#fn:118.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> na sgél niongan<span class="ex">n</span>tach<span class="fa fa-bookmark" title="p.292" id="pb.292"> p.292</span><br/>a <span class="ps">Chor<span class="ex">m</span>uic</span> ni dleagha<span class="ex">r</span> dul<br/>ta<span class="ex">r</span> leabha<span class="ex">r</span> oirdheirc <span class="pn">Uladh</span></li><li class="lg" value="8">Sean dán fíre a<span class="ex">r</span> a bfuil dath<br/>lámh dhérg <span class="pn">Eiren<span class="ex">n</span></span> í bheathach<br/>do rin<span class="ex">n</span> an toide glan grin<span class="ex">n</span><br/>na ben re hoige <sup id="fnref:119.footnotes">119<a href="#fn:119.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> í Huigin<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="9">A nesbhuigh airgid na óir<br/>do bhi sun<span class="ex">n</span> a<span class="ex">r</span> siol sén róigh<br/>díol na laime ta<span class="ex">r</span> chen<span class="ex">n</span> cruidh<br/>aneng do baille an <span class="pn">Ulltuibh</span>.</li><li class="lg" value="10">Caidhe an tí thráth da cen<span class="ex">n</span>ach<br/>rug uain<span class="ex">n</span> í a<span class="ex">r</span> aitherrach<br/>cia dhin<span class="ex">n</span>e do dhiol aneng<br/>as gnio<span class="ex">m</span>h fíre go foircen<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="11">Cia do chách nach cúala sin<br/>derg ruatha<span class="ex">r</span> <span class="ps">Chon<span class="ex">n</span>uill <span class="an">Chernuidh</span></span><br/>cin<span class="ex">n</span> cháigh do chur a<span class="ex">r</span> an ghad<br/>ni dóigh a dhul a<span class="ex">r</span> dermad <sup id="fnref:120.footnotes">120<a href="#fn:120.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>.</li><li class="lg" value="12">Go hoigh<span class="ex">adh</span> <span class="ps">Eirc mhic Cairbre</span><br/>a<span class="ex">ir</span> ccur a<span class="ex">ir</span> g<span class="ex">ach</span> áon airde<br/>nior hionl<span class="ex">adh</span> alamh leis<br/>g<span class="ex">ur</span> bhiongn<span class="ex">adh</span> dála a<span class="ex">n</span> dualghais.</li><li class="lg" value="13">Da<span class="ex">r</span> thu<span class="ex">m</span> abhos sa<span class="ex">n</span> bhrat<span class="ex">a</span>ch<br/>do chach nior bham anacail<br/>aig fill<span class="ex">eadh</span> na laimh leis<br/>nir mill<span class="ex">eadh a</span>ille an armais</li><li class="lg" value="14">Fagb<span class="ex">adh</span> <span class="ps">Conall</span> tuar t<span class="ex">r</span>eise<br/>lorg amhear sa<span class="ex">n</span> meirgse<br/>g<span class="ex">ur</span> <sup id="fnref:121.footnotes">121<a href="#fn:121.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> oighrea<span class="ex">cht</span> ga thsíol o shoin<br/>le fornert gnio<span class="ex">m</span> as gaisg<span class="ex">adh</span></li><li class="lg" value="15">Ta on ló sin a leith<br/>aig siol IR déis acheile<br/>sealbh na laimhe os doibh dhleagha<span class="ex">ir</span><br/>ta<span class="ex">r</span> fh<span class="ex">er</span>aibh aille <span class="pn">Érin<span class="ex">n</span></span></li><li class="lg" value="16">Ge be duine der<span class="ex">adh</span> riom<br/>go mbhíadh <span class="ex">con</span> (?) dainbhios oro<span class="ex">m</span><br/>n<span class="ex">ach</span> fior uaim araidhim rúibh<br/>Saithim mo thúath attalmhuin</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.293" id="pb.293"> p.293</span><li class="lg" value="17">Bhan tsheilbh dhibhsi n<span class="ex">ach</span> dleghtha<span class="ex">r</span><br/>d<span class="ex">o</span> ttairgt<span class="ex">hadh</span> dfheilioghagh<br/>gion go bfuil <span class="pn">Éire</span> a<span class="ex">n</span> da<span class="ex">n</span>, dhuit<br/>a<span class="ex">r</span> slán fa chéile a <span class="ps">Chorm<span class="ex">ai</span>c</span>.</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e33045">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e33045">25. Freagra a<span class="ex">ir</span> in dansa a<span class="ex">n</span> só ó <span class="ps">Eógan O Dhon<span class="ex">n</span>aoile</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #25 (nth=25) head="Freagra air in dansa an só ó Eógan O Dhonnaoile"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Ná<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> sgealsa tia<span class="ex">cht</span> do tigh<br/>chluinmid uáid amh<span class="ex">ic</span> Láoisig<br/>tagra na laimhe n<span class="ex">ach</span> doibh o ch<span class="ex">er</span>t<br/>do <span class="on">Chlan<span class="ex">n</span>aibh Róigh</span> na robh<span class="ex">er</span>t</li><li class="lg" value="2">Tairing do thuath stop do bhél<br/>munab thú <span class="ps">Conall</span> na nar<span class="ex">m</span> rogh<span class="ex">er</span><br/>ler mía<span class="ex">n</span> fir <span class="pn">Éirin</span> uile<br/>do ch<span class="ex">uir</span> a<span class="ex">ir</span> en ghad guallan<span class="ex">n</span>a</li><li class="lg" value="3">Tri téad is laige táin<br/>do chím ala<span class="ex">r</span> do thiompáin<br/>beag ambrígh searbh a<span class="ex">n</span> gloi<span class="ex">r</span><br/>ni dearbh<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">r</span> in laimh laimhoi<span class="ex">r</span></li><li class="lg" value="4">Muc dh<span class="ex">a</span> tho cé mór a meas<br/>níor churtha ris in lai<span class="ex">m</span>h accoi<span class="ex">m</span>hmes<br/>arm<span class="ex">u</span>s corma a<span class="ex">n</span> torc fa mear<br/>arm<span class="ex">u</span>s troda a<span class="ex">n</span> bhás bha<span class="ex">rr</span>geal</li><li class="lg" value="5">Dea<span class="ex">r</span>bhadh eile bheir tu asteach<br/>la<span class="ex">m</span>h dherg <span class="pn">Eir<span class="ex">inn</span></span> i Beathach<br/>iomdha focal aderid cách<br/>n<span class="ex">ach</span> bhfagthar sgriptuir d<span class="ex">o</span> chomd<span class="ex">a</span>ch</li><li class="lg" value="6">File fallsa do ghrádh séad<br/>do roin<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> ran<span class="ex">n</span> lan bhréag<br/>nil aoinf<span class="ex">er</span> ar in sgelsa leis<br/>ni shaorfin<span class="ex">n</span> e a<span class="ex">ir</span> ainbhfeas.</li><li class="lg" value="7">An treas puirt ta a<span class="ex">r</span> do phibh<br/>dergruathar <span class="ps">Chonaill Chearnáoi</span><br/>níor sin a<span class="ex">n</span> lamhsa lin<span class="ex">n</span><br/>sga<span class="ex">n</span> an<span class="ex">n</span> a<span class="ex">cht</span> finsgel fabhuill.</li><li class="lg" value="8">Creidim go ttug a<span class="ex">n</span> rua<span class="ex">r</span>thar ten<span class="ex">n</span><br/>da<span class="ex">r</span> chui<span class="ex">r</span> lén ar bhf<span class="ex">er</span>aibh <span class="pn">Éirin<span class="ex">n</span></span><br/>sní chreidim go brath g<span class="ex">ur</span> rad<br/>2 mhíle cen<span class="ex">n</span> a<span class="ex">ir</span> aonghad.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.294" id="pb.294"> p.294</span><li class="lg" value="9">Dirim fós sas derbtha lin<span class="ex">n</span><br/>n<span class="ex">ach</span> bfhagthar a sgeal no sgríbhin<span class="ex">n</span><br/>dh<span class="ex">a</span> míle m<span class="ex">a</span>c ríogh go mbhúadh<br/>do beith a neirin<span class="ex">n</span> anenua<span class="ex">ir</span></li><li class="lg" value="10">Ni dhérn sibh de<span class="ex">cht</span>aibh a riamh<br/>a<span class="ex">cht</span> d<span class="ex">er</span>g ruatha<span class="ex">r</span> <span class="ps">Chonall</span> ni d<span class="ex">er</span>m<span class="ex">ad</span> chiall<br/>as na<span class="ex">r</span> áonghniomh go mhet suilt <sup id="fnref:122.footnotes">122<a href="#fn:122.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>beith d<span class="ex">o</span> thsíor mhaoidheamh a dh<span class="ex">er</span>m<span class="ex">ai</span>d.</li><li class="lg" value="11">Mas fásg<span class="ex">adh</span> fóla as glacaibh cur<span class="ex">adh</span><br/>dh<span class="ex">er</span>bhas a<span class="ex">n</span> l<span class="ex">a</span>mhsa dh<span class="ex">o</span> ndlegha<span class="ex">r</span> uirim<br/>fech cia dhin<span class="ex">n</span> is lía do thúm<br/>alamh abhfolaib ea<span class="ex">cht</span>ruin<span class="ex">n</span></li><li class="lg" value="12">Feach <span class="ps">Con<span class="ex">n</span></span> accnuca na ccladh<br/>in a<span class="ex">r</span> lía fuil da fásgadh<br/>íomdh<span class="ex">a</span> méirge in a<span class="ex">r</span> thúm alá<span class="ex">m</span>h<br/>ni bf<span class="ex">uil</span> a<span class="ex">n</span> sgelsa a<span class="ex">ir</span> seachran.</li><li class="lg" value="13">Ar thuit do mh<span class="ex">ac</span>aibh ríogh leis<br/>a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Magh Lena</span> fa gaibhtec g<span class="ex">r</span>eis<br/>d<span class="ex">a</span> ccuirtháoi anénghad a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Chón<span class="ex">n</span></span><br/>sair do bhíadh a<span class="ex">n</span> tual<span class="ex">a</span>ch taobhth<span class="ex">ro</span>m.</li><li class="lg" value="14">Cáth chasglin<span class="ex">n</span>e as cath chuima<span class="ex">ir</span><br/>ina catha do cuir<span class="ex">eadh</span> a<span class="ex">r</span> <span class="pn">Loch Feabhail</span><br/>aig easrúadh a<span class="ex">r</span> Lochlan<span class="ex">n</span> lír<br/>ca roibh bh<span class="ex">ur</span> lamhsa a<span class="ex">n</span> la sin?</li><li class="lg" value="15">Sna cathaibh do cuir<span class="ex">eadh</span> lin<span class="ex">n</span><br/>aig cosna<span class="ex">m</span>h crích <span class="pn">hEiri<span class="ex">nn</span></span><br/>iomdh<span class="ex">a</span> gealghlac fa co<span class="ex">r</span>cra gné<br/>do mh<span class="ex">er</span>clan<span class="ex">n</span>aibh n<span class="ex">er</span>tmhar náomhneil.</li><li class="lg" value="16">Ag tag<span class="ex">ra</span> ríom ni beit dhuit<br/>ní mé píobui<span class="ex">r</span>e anenphuirt<br/>iomdh<span class="ex">a</span> ea<span class="ex">cht</span> 2a<span class="ex">r</span> buidheach baibh<br/>dherbh<span class="ex">a</span>s g<span class="ex">ur</span> lin<span class="ex">n</span> an rígh laimh.</li><li class="lg" value="17">Stad a <span class="ps">Dhea<span class="ex">r</span>m<span class="ex">ai</span>d</span> na tagair nios mó<br/>ni fheid<span class="ex">er</span> a<span class="ex">n</span> sgealsa daithcheó<br/>ni leat a<span class="ex">n</span> lam as aille dréach<br/>le ha<span class="ex">r</span>dr<span class="ex">adh</span> <span class="pn">Eir<span class="ex">inn</span></span> an bhrat<span class="ex">a</span>ch.<br/><span class="trailer">Ta<span class="ex">iri</span>ng.</span></li></ol></blockquote>
 <sup id="fnref:123.footnotes">123<a href="#fn:123.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>
</p><span class="fa fa-bookmark" title="p.295" id="pb.295"> p.295</span><a name="section.d42811e33665">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e33665">26. Fegra a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Dia<span class="ex">rm</span>uid m<span class="ex">a</span>c an Bhai<span class="ex">r</span>d</span> o <span class="ps">Niall M<span class="ex">a</span>c Muiredh<span class="ex">uigh</span></span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #26 (nth=26) head="Fegra ar Diarmuid mac an Bhaird o Niall Mac Muiredhuigh"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Labhradh trían chonguil go ciui<span class="ex">n</span><br/>na biodh anesb<span class="ex">hadh</span> fhiriuil<br/>da n-éirigh fraoch ghoi<span class="ex">m</span>h na bfer<br/>do laochruigh ghle mhir Ghaoidh<span class="ex">eal</span>.</li><li class="lg" value="2">A fhir thagras on treibhsi<br/>mun ab ar mían maileisi<br/>na hia<span class="ex">rr</span> sencha<span class="ex">irt</span> chru choll<br/>na<span class="ex">r</span> nemhpailt clu comhlon<span class="ex">n</span>a.</li><li class="lg" value="3">Agair gach onoir oile<br/>as dle<span class="ex">cht</span> do rei<span class="ex">mh</span> rúghr<span class="ex">uidhe</span><br/>giodhedh léig dhi a dhui<span class="ex">n</span>e<br/>a mbi na<span class="ex">r</span> mbréid mbratuighe.</li><li class="lg" value="4">In<span class="ex">n</span>is go réigh g<span class="ex">a</span>ch robháigh<br/>na hio<span class="ex">m</span>ráigh a<span class="ex">r</span> iomarbhaigh<br/>léig feasda thor<span class="ex">adh</span> ga túr<br/>ni cniosda anfhaluidh dfhadugh.</li><li class="lg" value="5">Fíor go raibh le brígh mbuaighe<br/>ag curadhuibh Craobhruaighe<br/>a nágh budh docra a diumghuidh<br/>lamh chorcra sa<span class="ex">n</span> caithiorghuil.</li><li class="lg" value="6">Da éis do thraoths<span class="ex">a</span>d an tréin<br/>slio<span class="ex">cht</span> uaibhrech Eoch<span class="ex">ach</span> Duibhléin<br/>fuil Ír da ttreine an treas<span class="ex">adh</span><br/>bhan tír <span class="pn">Eire</span> anui<span class="ex">r</span>esb<span class="ex">hadh</span>.</li><li class="lg" value="7">Tug triath dfuil Ír sna <span class="ps">Colla</span><br/>m<span class="ex">ar</span> tá roin<span class="ex">n</span> san rí rolla<br/>le re<span class="ex">cht</span> ratha dfior oile<br/>se<span class="ex">cht</span> ccatha seal se<span class="ex">cht</span>muine.</li><li class="lg" value="8">Nach cual adhuis do ghui<span class="ex">n</span> gha<br/>g<span class="ex">ur</span> thuit <span class="ps">Feargh<span class="ex">us</span></span> afodha<br/>ger ghárbh achlan<span class="ex">n</span> sa<span class="ex">n</span> chogadh<br/>bhúdh márbh an<span class="ex">n</span> do fhanad<span class="ex">ar</span>.</li><li class="lg" value="9">Do gabhadh buaidh is brat<span class="ex">a</span>ch<br/>fola hÍr go himertach<br/>sdo bhí ri orrthuibh re headh<br/>dona ttri <span class="ps">Colluibh</span>&gt; cneasgheal.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.296" id="pb.296"> p.296</span><li class="lg" value="10">La<span class="ex">m</span>h anúa<span class="ex">cht</span> datha dheirg<br/>cuirid an<span class="ex">n</span>soin san sroilmhéirg<br/>do shior go chaithghreis do chur<br/>más fior aithris na nughd<span class="ex">ar</span></li><li class="lg" value="11">An lá<span class="ex">m</span>h ga lenmui<span class="ex">n</span> lin<span class="ex">n</span>e<br/>magh aill fios na firin<span class="ex">n</span>e<br/>míle bliaghai<span class="ex">n</span> le bróin ch<span class="ex">éd</span><br/>ríaghail is coir ar choimhéd.</li><li class="lg" value="12">Lenuighsi an leómhan buighe<br/>a neinig ú<span class="ex">a</span>ine óirthuighe<br/>sa<span class="ex">n</span> léirg le buagha a pugha<span class="ex">ir</span><br/>méirg do chuala ag <span class="ps"><span class="ex">Con</span>chubha<span class="ex">r</span></span>.</li><li class="lg" value="13">A maighin <span class="pn">Moighe Ratha</span><br/>an la churrtha an chruadhchatha<br/>ga seoladh don chuire chas<br/>budh leomhan uile anár<span class="ex">m</span>hus.</li><li class="lg" value="14">Suaithen<span class="ex">n</span>t<span class="ex">a</span>s <span class="ex">bur</span> <span class="ex">con</span>gail chlaoin<br/>gona aleomhan na leath taoibh<br/>nach derbhadh Flan<span class="ex">n</span> ga rágh ribh<br/>nár dealbh<span class="ex">adh</span> lá<span class="ex">m</span>h an<span class="ex">n</span> idir.</li><li class="lg" value="15">Dar lem is leo<span class="ex">m</span>han sní lá<span class="ex">m</span>h<br/>ár<span class="ex">mu</span>s <span class="on">shíl <span class="ps">Ír</span></span> sg<span class="abbr">c</span> aon ágh<br/>maith an fhíadha<span class="ex">in</span> Fla<span class="ex">nn</span> file<br/>go ríaghuil ran<span class="ex">n</span> rithfimne.</li><li class="lg" value="16">Tuigi<span class="ex">m</span> an tagran<span class="ex">n</span> <span class="ps">Taodhg <span class="an">Dall</span></span><br/><span class="pn">Ibh Eathach Duibhlén</span> dearbhám<br/>ge be leighfedh a lorg lin<span class="ex">n</span><br/>ni shénfagh ord Í Uigin<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="17">Ma<span class="ex">r</span> sin léigth<span class="ex">er</span> lin<span class="ex">n</span>e an lá<span class="ex">m</span>h<br/>anúa<span class="ex">cht</span>a<span class="ex">r</span> in g<span class="ex">a</span>ch aón ágh<br/>sga<span class="ex">n</span> a buain dín le deabh<span class="ex">adh</span><br/>dfuil Ír ⁊ Eiremhóin.</li><li class="lg" value="18">Le do chosain Colla Úais<br/>urmhor Ul<span class="ex">adh</span> dál degh chruais<br/>do roinert a chleth sa chor<br/>⁊ leth oire<span class="ex">cht</span> Alban.</li><li class="lg" value="19">Bratach baran<span class="ex">n</span>ta a<span class="ex">r</span> mbruighne<br/>la<span class="ex">m</span>h b<span class="ex">údh</span> séla ag so<span class="ex">m</span>ha<span class="ex">ir</span>le<br/>lér gabh daghfhon<span class="ex">n</span> na ndrochghall<br/>go gla<span class="ex">n</span> sfera<span class="ex">nn</span> Fion<span class="ex">n</span>lochl<span class="ex">ann</span>.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.297" id="pb.297"> p.297</span><li class="lg" value="20">An lámh ch<span class="ex">éd</span>na ag cloin<span class="ex">n</span> Domhnaill<br/>riu ga<span class="ex">n</span> en dréa<span class="ex">m</span> ion chomhlui<span class="ex">nn</span><br/>anua<span class="ex">ir</span> anfuigh a<span class="ex">r</span> fhoghluibh<br/>fuair Manch<span class="ex">idh</span> is Mathgha<span class="ex">m</span>hnuigh.</li><li class="lg" value="21">Leam is chu<span class="ex">m</span>hain sni cian uagh<br/>an lámhsa ag brisdedh borbshl<span class="ex">uagh</span><br/>do gasruidh ba mhagh monuigh<br/>gal cosmhuil rer ccnrndh<span class="ex">aibh</span>.</li><li class="lg" value="22">Ora<span class="ex">m</span> ni bhera<span class="ex">r</span> baire<br/>sesbhuim sealbh na láochlai<span class="ex">m</span>he<br/>o bhéd tuaighe da truime<br/>le méd buaighe a<span class="ex">r</span> mbratuidhe.</li><li class="lg" value="23">A fir thriall<span class="ex">a</span>s don tír shíar<br/>uaimsi giodh urchuir imchían<br/>beir na gaoisin a<span class="ex">r</span> nglac ra<span class="ex">nn</span><br/>go m<span class="ex">a</span>c Laoisidh m<span class="ex">ar</span> labhrá<span class="ex">m</span>.<br/><span class="trailer">Labh</span></li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e34287">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e34287">27. Fregra ar Eogha<span class="ex">n</span> Ó Don<span class="ex">n</span>oile</h2><!--div1: thisdiv=div1, #27 (nth=27) head="Fregra ar Eoghan Ó Donnoile"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Nar lém choisnes tu clu Chuin<span class="ex">n</span><br/>léd dhán am<span class="ex">ic</span> Í Dhon<span class="ex">n</span>uill<br/>ag áiremh chaithrem is chrech<br/>na<span class="ex">r</span> ghabh tu an taithger direc<span class="sup" title="By Beatrix Färber">h</span>.</li><li class="lg" value="2">Ma<span class="ex">r</span> taoi ga<span class="ex">n</span> e<span class="ex">a</span>gal roi<span class="ex">m</span>h thuaigh<br/>a<span class="ex">cht</span> o Chonall on Craobhruaigh<br/>is truagh ga<span class="ex">n</span> tu anea<span class="ex">m</span>hui<span class="ex">n</span>mhach<br/>m<span class="ex">a</span>r aon re <span class="ex">Con</span>all Cern<span class="ex">a</span>ch.</li><li class="lg" value="3">As maith an tiupanac<span class="sup" title="By Beatrix Färber">h</span> tú<br/>bi bin<span class="ex">n</span> no gheibhir michlu<br/>mas suain is cóir do chle<span class="ex">cht</span>adh<br/>do sluagh a<span class="ex">r</span> chion<span class="ex">n</span> chais mbertadh.</li><li class="lg" value="4">Muna coisnir an lamh dherg<br/>na chuir an mhuc sa<span class="ex">n</span> sróilmheirg<br/>a<span class="ex">cht</span> to<span class="ex">m</span>huil a ta<span class="ex">rr</span> astech<br/>m<span class="ex">ar</span> srumuil Conall Cernach.</li><li class="lg" value="5">Ni derbh<span class="ex">adh</span> let a<span class="ex">r</span> laimh dheirg<br/>dán direch Taodg I Huigin<span class="ex">n</span><br/>sgo cuirfet anaon chethram cá<span class="ex">m</span><br/>n<span class="ex">ach</span> cuirfedh Táodhg sa leathra<span class="ex">nn</span>.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.298" id="pb.298"> p.298</span><li class="lg" value="6">Puirt na<span class="ex">r</span> sin<span class="ex">n</span>eadh a<span class="ex">r</span> píb ría<span class="ex">m</span>h<br/>ruatha<span class="ex">r</span> Conuill aním chían<br/>ge do dherbh a lamh sa lan<span class="ex">n</span><br/>nior leanbh a<span class="ex">r</span> sál na saorchl<span class="ex">ann</span>.</li><li class="lg" value="7">Gan áthas an rioghfhuil róigh<br/>más tu a déradh do begcóir<br/>an déigh tána bo Cuailgne<br/>iomdh<span class="ex">a</span> anágha aniomruaga.</li><li class="lg" value="8">Na<span class="ex">r</span> léigh tu cath Ros na Riogh<br/>cu na cértcha <sup id="fnref:124.footnotes">124<a href="#fn:124.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> a chosgarghrio<span class="ex">m</span>h<br/><span class="ex">Con</span>cubh<span class="ex">ar</span> Fergh<span class="ex">u</span>s na bfe<span class="ex">cht</span><br/>na morchl<span class="ex">ann</span> Ir a neinfhea<span class="ex">cht</span> <sup id="fnref:125.footnotes">125<a href="#fn:125.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup>.</li><li class="lg" value="9">Cath edui<span class="ex">r</span> libh na lin<span class="ex">n</span>ibh<br/>caithrei<span class="ex">m</span> Chongail Chláirinigh<br/>no foghuil Ferg<span class="ex">uis</span> amach<br/>na toghail Temr<span class="ex">a</span>ch luachrach.</li><li class="lg" value="10">Clesa lúigha Choin Chuluin<span class="ex">n</span><br/>troid na<span class="ex">r</span> bhobuir ionfhului<span class="ex">n</span>g<br/>e a<span class="ex">r</span> áth onach fhacais<br/>trúagh o chách n<span class="ex">ach</span> cúaladhas.</li><li class="lg" value="11">Baile afuair Fer día a ghuin<br/>m<span class="ex">a</span>c nosa is Fraoch mc Fiodh<span class="ex">aigh</span><br/>da mbetha a<span class="ex">r</span> mui<span class="ex">nn</span>tir Meidhbe<br/>do chlui<span class="ex">nn</span>ti anuirsgéla.</li><li class="lg" value="12">A mhic Semuis go noige óig<br/>duit o nach léis na lom róid<br/>biadh ábhráin rói<span class="ex">m</span>h m<span class="ex">ar</span> roghain<br/>ni glór abhloir ealadhain.</li><li class="lg" value="13">Dod mhaoidhemh a<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c an bhá<span class="ex">ir</span>d<br/>a hu<span class="ex">cht</span> eólais ga<span class="ex">n</span> aon á<span class="ex">ir</span>d<br/>na buail bos re bel fili<span class="ex">dh</span><br/>do dhuain chros go ccoiridhir.</li><li class="lg" value="14">Cr<span class="ex">ét</span> fa sloin<span class="ex">n</span>t<span class="ex">er</span> do slio<span class="ex">cht</span> Ír<br/>cath Chui<span class="ex">nn</span> a ccnocha chlaidhmhín<br/>nert sluaigh an chródha chreach<span class="ex">adh</span><br/>córa a luaígh re Laighnech<span class="ex">ibh</span>.</li><li class="lg" value="15">Ar thuit a<span class="ex">r</span> Magh Léna leis<br/>guidhim dia riut is in<span class="ex">n</span>is<br/>bha sech do slio<span class="ex">cht</span> Éimhir fhin<span class="ex">n</span><br/>a<span class="ex">r</span> an leith a deas d'Eirin<span class="ex">n</span>.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.299" id="pb.299"> p.299</span><li class="lg" value="16">Na déin dear<span class="ex">m</span>ad do chlon<span class="ex">n</span> Ír<br/>a ccath Midhe a<span class="ex">r</span> a mhoirghnío<span class="ex">m</span>h<br/>g<span class="ex">ur</span> thuit mac máil go mhaithibh<br/>do laimh a<span class="ex">r</span> Ccuin<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">éd</span> chathuigh.</li><li class="lg" value="17">Mur ata uait a<span class="ex">r</span> ia<span class="ex">rr</span>uidh<br/>gabhail sliocht Neill Naoighiall<span class="ex">uigh</span><br/>a<span class="ex">r</span> Emuin anfhuin<span class="ex">n</span> sgathuidh<br/>an degh<span class="ex">aidh</span> Chuin<span class="ex">n</span> ch<span class="ex">éd</span> chath<span class="ex">uigh</span>.</li><li class="lg" value="18">An lamh dherg ni chóir diárruígh<br/>do riogfhuil Neill Naoighiall<span class="ex">uigh</span><br/>b<span class="ex">udh</span> córa na naoi nglasa<br/>do chorúgh na árm<span class="ex">u</span>sa.</li><li class="lg" value="19">Giall B<span class="ex">r</span>eatnach borb is Phicech<br/>geill Sagsa<span class="ex">n</span> umhla Alban<span class="ex">a</span>ch<br/>do ghabh Niall an toigfher ten<span class="ex">n</span><br/>is giall choig ccoigedh Eiren<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="20">An lámhsa chloin<span class="ex">n</span>e Colla<br/>fua<span class="ex">ir</span> doibh iomad urrama<br/>do chuir an choróin ma ccen<span class="ex">n</span><br/>maille ré honoir Eiren<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="21">A shlio<span class="ex">cht</span> Neill mhoir m<span class="ex">ic</span> Eoch<span class="ex">ach</span><br/>sa shiol Chonaill chruaidh chreach<span class="ex">aigh</span><br/>ni hédail a<span class="ex">r</span> laimhne dhuibh<br/>dána an égcóir a hia<span class="ex">r</span>uigh.</li><li class="lg" value="22">Ni mairen<span class="ex">n</span> M<span class="ex">ac</span> Conmhidhe<br/>d' Ua Neill mhacha a meirtine<br/>rug leónadh ar sgéla ar sgol<br/>méla is coga<span class="ex">n</span> na ughda<span class="ex">r</span></li><li class="lg" value="23">Lu<span class="ex">cht</span> eal<span class="ex">adh</span>na aicme Neill<br/>na<span class="ex">r</span> diun<span class="ex">n</span>a<span class="ex">r</span>badh a h-Eirin<span class="ex">n</span><br/>m<span class="ex">a</span>c I Don<span class="ex">n</span>uil diol gáire <sup id="fnref:126.footnotes">126<a href="#fn:126.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>na olla<span class="ex">m</span>h riogh ro naire.<br/><span class="trailer">Nar leam</span></li></ol></blockquote>
Niall m<span class="ex">a</span>c Mui<span class="ex">r</span>edh<span class="ex">uigh</span> <sup id="fnref:127.footnotes">127<a href="#fn:127.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup></p><span class="fa fa-bookmark" title="p.300" id="pb.300"> p.300</span><a name="section.d42811e34916">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e34916">28. HIGHLAND CLAN GENEALOGIES OF THE BLACK BOOK</h2><!--div1: thisdiv=div1, #28 (nth=28) head="HIGHLAND CLAN GENEALOGIES OF THE BLACK BOOK"--><!--div1: thisdiv=div1, #28 (nth=29)--><h3 class="subsid">[MS. p. 176.]</h3><!--div1: thisdiv=div1, #28 (nth=29)--><h3 class="subsid">Genel<span class="ex">ach</span> chl<span class="ex">oinne</span> Ghiolleóin</h3><p>.S. Eóin, mh<span class="ex">a</span>c Eóin<br/>
mh<span class="ex">ic</span> Aillin, m<span class="ex">ic</span> Loilin<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eachuin<span class="ex">n</span> Óig<br/>
mh<span class="ex">ic</span> Lochlin Mhóir<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eochuin<span class="ex">n</span> Óig<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eachuin<span class="ex">n</span> mhóir<br/>
m<span class="ex">ic</span> Lochlin<span class="ex">n</span> Catan<span class="ex">aigh</span><br/>
m<span class="ex">ic</span> Eachui<span class="ex">n</span> Uibhir<br/>
m<span class="ex">ic</span> Lochlin<span class="ex">n</span> Óig<br/>
mh<span class="ex">ic</span> Lochlin<span class="ex">n</span> Bhroin<span class="ex">n</span>igh</p><p>L. Ca<span class="ex">mh</span>sron<span class="ex">ach</span> L. Mhóir ⁊ is bhuagh athanig tig<span class="ex">er</span>na Cholla .i. 
íad soin a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">cht</span> Eoin gha<span class="ex">r</span>bh mh<span class="ex">ic</span> Lochlin<span class="ex">n</span> bhronn<span class="ex">aigh</span> L. Ca<span class="ex">mh</span>sron<span class="ex">aigh</span> .i. tig<span class="ex">er</span>na a<span class="ex">ir</span>de gabhir a<span class="ex">r</span> slio<span class="ex">cht</span> Domhn<span class="ex">ui</span>ll m<span class="ex">ic</span> Lochlin nech aroin dilui<span class="ex">n</span> re i<span class="ex">nghin</span> m<span class="ex">ic</span> each thighern chin gherloch (a<span class="ex">cht</span> nod leat g<span class="ex">ur</span> b<span class="ex">adh</span> e niall on dangad<span class="ex">ar</span> slio<span class="ex">cht</span> neil). Ba tosg<span class="ex">adh</span> a rug<span class="ex">adh</span> a<span class="ex">cht</span> ise m<span class="ex">a</span>c i<span class="ex">nghin</span> Ia<span class="ex">r</span>l<span class="ex">a</span> mára da<span class="ex">n</span> derna tigha<span class="ex">r</span>na.</p><p>m<span class="ex">ac</span> Eachdhuin ruaig na cath<br/>
m<span class="ex">ic</span> Lochluin<span class="ex">n</span> Luban<span class="ex">aigh</span><br/>
m<span class="ex">ic</span> Eoin Duibh<br/>
m<span class="ex">ic</span> Giolla Cholluim<br/>
m<span class="ex">ic</span> Mhaoilisa<br/>
m<span class="ex">ic</span> Giollaeaoin mhóir<br/>
⁊ dir cuid occ g<span class="ex">ur</span> on Ghiolleoin Mhóir so a tan<span class="ex">n</span>ig cl<span class="ex">ann</span> Choin<span class="ex">n</span>digh a<span class="ex">r</span> a nadhb<span class="ex">ar</span> go roibh birt m<span class="ex">a</span>c aigi .i. Maolisa o bhfuillid cl<span class="ex">ann</span> Giolleaoin, ⁊ Coin<span class="ex">n</span>dech o bhfuillid cl<span class="ex">ann</span> Choin<span class="ex">n</span>digh.</p><a name="section.d42811e35195">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e35195">29. Genel<span class="ex">ach</span> cl<span class="ex">oinne</span> Choindidh</h2><!--div1: thisdiv=div1, #29 (nth=29) head="Genelach cloinne Choindidh"--><p>M<span class="ex">ur</span>chad m<span class="ex">a</span>c Coin<span class="ex">n</span>didh, m<span class="ex">ic</span> Eoin, m<span class="ex">ic</span> Coin<span class="ex">n</span>didh, m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">u</span>s Cr<span class="ex">ui</span>m, M<span class="ex">i</span>c Coin<span class="ex">n</span>didh, m<span class="ex">ic</span> Giolleoin Óig, m<span class="ex">ic</span> Giolleoin mhóir, m<span class="ex">ic</span> M<span class="ex">ur</span>ch<span class="ex">adh</span>, m<span class="ex">ic</span> Donch<span class="ex">aidh</span>, m<span class="ex">ic</span> M<span class="ex">ur</span>ch<span class="ex">adh</span>, m<span class="ex">ic</span> Donch<span class="ex">aidh</span>, m<span class="ex">ic</span> M<span class="ex">ur</span>ch<span class="ex">adh</span>, m<span class="ex">ic</span> Coindigh, m<span class="ex">ic</span> Crin<span class="ex">n</span>, m<span class="ex">ic</span> Giolleoin na hairde, ciogh be é som do tigearn<span class="ex">n</span> cl<span class="ex">oinne</span> Ghiollaeaoin, m<span class="ex">ic</span> Rrath, m<span class="ex">ic</span> Maolsuthin, m<span class="ex">ic</span> Neill, m<span class="ex">ic</span> Con Con<span class="ex">n</span>dull<span class="ex">aigh</span>, m<span class="ex">ic</span> Cell<span class="ex">aigh</span>, m<span class="ex">ic</span> Rrainc, m<span class="ex">ic</span> F<span class="ex">er</span>chir Abhrarúaigh, m<span class="ex">ic</span> Báigh, m<span class="ex">ic</span> Fionlaoich, m<span class="ex">ic</span> F<span class="ex">er</span>chir Fad<span class="ex">a</span> r<span class="ex">ígh</span> Alban o bfu<span class="ex">il</span>id cl<span class="ex">ann</span> Coin<span class="ex">n</span>digh, cl<span class="ex">ann</span> Chatan, cl<span class="ex">ann</span> Grigoir, cl<span class="ex">ann</span> Fionguin, cl<span class="ex">ann</span> Ghua<span class="ex">ir</span>, cl<span class="ex">ann</span> Neill Bha<span class="ex">rr</span>a ⁊ Ghigha, cl<span class="ex">ann</span> Nea<span class="ex">cht</span>uin, cl<span class="ex">ann</span> Duibhshith, ⁊ mo<span class="ex">r</span>gin<span class="ex">n</span>uigh m<span class="ex">ar</span> adir cuid mh<span class="ex">ór</span> aoca.</p><span class="fa fa-bookmark" title="p.301" id="pb.301"> p.301</span><a name="section.d42811e35416">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e35416">30. Genel<span class="ex">ach</span> clo<span class="ex">inne</span> mheig Betha a<span class="ex">n</span> so síos</h2><!--div1: thisdiv=div1, #30 (nth=30) head="Genelach cloinne mheig Betha an so síos"--><p>Conbhetha m<span class="ex">a</span>c Dathchil, m<span class="ex">i</span>c <span class="ex">Con</span>galuin<span class="ex">n</span>, m<span class="ex">i</span>c Donach<span class="ex">aidh</span>, m<span class="ex">i</span>c B<span class="ex">u</span>sanain, m<span class="ex">i</span>c <span class="ex">Con</span>ill, m<span class="ex">i</span>c Forball<span class="ex">aigh</span>, m<span class="ex">i</span>c Co<span class="ex">n</span>bnean<span class="ex">n</span>, m<span class="ex">i</span>c Cremhthuin<span class="ex">n</span>, m<span class="ex">i</span>c Eoch<span class="ex">adh</span> Bhin<span class="ex">n</span>igh, m<span class="ex">i</span>c Eoghain, m<span class="ex">i</span>c Neill .9. g. m<span class="ex">i</span>c Eogh<span class="ex">adh</span> ⁊ c.</p><a name="section.d42811e35506">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e35506">31. Genl<span class="ex">ach</span> m<span class="ex">i</span>c Caillin a<span class="ex">n</span> so síos</h2><!--div1: thisdiv=div1, #31 (nth=31) head="Genlach mic Caillin an so síos"--><p>Giollesb<span class="ex">uig</span> Fion<span class="ex">n</span><br/>
m<span class="ex">i</span>c Giollesb<span class="ex">uig</span> Bhig<br/>
m<span class="ex">i</span>c Giollesb<span class="ex">uig</span> Chai<span class="ex">m</span><br/>
m<span class="ex">i</span>c Giollesb<span class="ex">uig</span> Ghr<span class="ex">ua</span>i<span class="ex">m</span>e<br/>
m<span class="ex">i</span>c Caill<span class="ex">in</span> Bhuighe &amp;c.<br/>
m<span class="ex">i</span>c Neill o bf<span class="ex">uil</span> m<span class="ex">i</span>c Neil Meiltha<span class="ex">r</span>t<br/>
m<span class="ex">i</span>c Caillin na Maoille Mhaithe on raithir clan Mhecaillin reó ⁊ c.<br/>
m<span class="ex">a</span>c Duibhne Dhédghill on raithi<span class="ex">r</span> cla<span class="ex">nn</span> m<span class="ex">i</span>c Dhuibhne reó ⁊ c.<br/>
m<span class="ex">a</span>c A<span class="ex">r</span>tui<span class="ex">r</span> Óig o bf<span class="ex">uil</span>id cla<span class="ex">n</span>n A<span class="ex">r</span>tuir.</p><a name="section.d42811e35623">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e35623">32. THE ANTRIM MACDONALDS, FROM THE BLACK BOOK</h2><!--div1: thisdiv=div1, #32 (nth=32) head="THE ANTRIM MACDONALDS, FROM THE BLACK BOOK"--><!--div1: thisdiv=div1, #32 (nth=33)--><h3 class="subsid">[MS. p. 178.]</h3><p>Colla mh<span class="ex">a</span>c Alusduir m<span class="ex">ic</span> Eoin Cathan<span class="ex">aigh</span> ⁊ Giollesbuig na mh<span class="ex">i</span>c aigesa ⁊ inghin mh<span class="ex">ic</span> Uibhlin fa mathar dhó. Do m<span class="ex">i</span>c ag Giolleasbag .i. Coll, trúi<span class="ex">r</span> m<span class="ex">i</span>c ag Coll ed<span class="ex">er</span> é ⁊ ingen Raghn<span class="ex">ai</span>ll mh<span class="ex">ic</span> Sém<span class="ex">ui</span>s .i. Gioll<span class="ex">as</span>bug ⁊ Raghn<span class="ex">a</span>ll ⁊ Alasduir; do thasban a<span class="ex">n</span> tallasdor soin é fein go eafachtach la bu<span class="ex">n</span> dóraig arís le comision rí Sérluis go hAlbin.</p><p>Raghn<span class="ex">a</span>ll Aranach mh<span class="ex">i</span>c Somhuirl mh<span class="ex">i</span>c Aluisduir mh<span class="ex">ic</span> Eóin Cathani do fuair cean<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s shlio<span class="ex">cht</span> Eóin Mho<span class="ex">ir</span> .i. íarlla Ant<span class="ex">r</span>om. Do ghabh cóir a<span class="ex">r</span> dhuithidh o rí Sem<span class="ex">u</span>s an seismeamh o bhun Ban<span class="ex">n</span> go Corran laran <span class="ex">obiit</span> 1636. <span class="frn" title="(Latin)">et sepultus Mergia</span>.</p><p>Alluisd<span class="ex">ar</span> m<span class="ex">a</span>c Somhuirle bu duine crógh leagannta a<span class="ex">n</span> gaisg<span class="ex">e</span>ch soin, go haithrigh naghi Sasgan<span class="ex">a</span>ch ⁊ chlan Úibhlin. Do chúaidh do chugna<span class="ex">m</span>h le hinghin dherbhra<span class="ex">r</span> athar -i inghin duibh Shem<span class="ex">ui</span>s a<span class="ex">n</span> bhen do bhí ag Ó Domneil .i. Aógh mh<span class="ex">a</span>c Maghn<span class="ex">uis</span> anaghuidh Shagsan<span class="ex">a</span>ch ⁊ do thuit se le caipdin Marmél le ha<span class="ex">ma</span>s oidhche ⁊ do beanadh chean<span class="ex">n</span> de a<span class="ex">r</span> chran<span class="ex">n</span>oig eabui<span class="ex">r</span> Locha Lapain. ⁊ do chuiredh go Baile Átha Cliath a<span class="ex">n</span> cen<span class="ex">n</span> ⁊ do chuireadh achorp amainsdir Bheirt.
Amuil adeir Brian Ó Ghnímh.</p><span class="fa fa-bookmark" title="p.302" id="pb.302"> p.302</span><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Mion<span class="ex">n</span> súl Eirin<span class="ex">n</span> anath cliath<br/>mo ghrádh do<span class="ex">n</span> bhel derg na<span class="ex">r</span> bháoth<br/>cen<span class="ex">n</span> go siodhshnúadh céim ós chách<br/>a ghnath fein ga mhíongruadh maoith.</li><li class="lg" value="2">Da bhí dáirde anua na con<span class="ex">n</span><br/>rí díbh Cairbre na ccuach seang<br/>ga roibhe cert chlár na bhfion<span class="ex">n</span><br/>ós cion<span class="ex">n</span> cháigh g<span class="ex">ur</span> cle<span class="ex">cht</span> achen<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="3">A bheith gan fhios nior bhaill leis<br/>a ghnáth g<span class="ex">u</span>sa aniugh a nois<br/>ga chéibh mionmhaoth clan<span class="ex">n</span>ui<span class="ex">r</span> chais<br/>ga mhall suil ghlais ríoghlaoc rois.</li><li class="lg" value="4">An mían búdh gnáth do<span class="ex">n</span> ghel don<br/>aníugh anáth clíath ga chen<span class="ex">n</span><br/>do be mían amhalach séang<br/>ga<span class="ex">n</span> chen<span class="ex">n</span> dfhalach don fhial fion<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="5">Cen<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> fábhra dhosuidh dhlúith<br/>re frasaibh ga<span class="ex">r</span>bha re gáoith<br/>cíall mo mhí mheanma os cion<span class="ex">n</span> cháich<br/>mion<span class="ex">n</span> bhlaith an mio<span class="ex">n</span>earla maoith.</li><li class="lg" value="6">Fulang sne<span class="ex">cht</span>a ga fholt fía<span class="ex">r</span><br/>do chlechtadh d<span class="ex">o</span> chruth m<span class="ex">ar</span> smúal<br/>aon chen<span class="ex">n</span> do boirrdherca ghnío<span class="ex">m</span>h<br/>síon fhraoich ten<span class="ex">n</span> oighrenta fúar.</li><li class="lg" value="7">Cen<span class="ex">n</span> anairde a<span class="ex">r</span> fhioghruibh croin<span class="ex">n</span><br/>a airde ni hionghadh lin<span class="ex">n</span><br/>diol athógtha accaithir chuin<span class="ex">n</span><br/>nior thuill taithir cromtha cin<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="8">U<span class="ex">m</span> cen<span class="ex">n</span> ngel í fhiach<span class="ex">adh</span> úi<span class="ex">r</span><br/>ga mbia<span class="ex">n</span>gh<span class="ex">adh</span> teas ⁊ túagh<br/>minic braneoin a<span class="ex">r</span> fhud náigh<br/>go ttug dháibh glainfheoil a ghruaidh.</li><li class="lg" value="9">Cen<span class="ex">n</span> Í Cholla ga ngáth geall<br/>do bfhath dó chora as accion<span class="ex">n</span><br/>g<span class="ex">ur</span> bhainidh dhoibh duaisli an<span class="ex">n</span><br/>Uáisle gháll g<span class="ex">ur</span> chóir fa<span class="ex">n</span> cion<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="10">Mionmhuine le adhh<span class="ex">adh</span> sháoir<br/>mion<span class="ex">n</span>b<span class="ex">a</span>s le Galluibh na ghrúaidh<br/>fhiodh budh coill dag fhosg<span class="ex">adh</span> duin<span class="ex">n</span><br/>le súil moill Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> úain.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.303" id="pb.303"> p.303</span><li class="lg" value="11">Gnús nár go ndéd slio<span class="ex">m</span>gla<span class="ex">n</span> séng<br/>sgél ionghn<span class="ex">adh</span> le cách ón chion<span class="ex">n</span><br/>coill coiméda chríche Gall<br/>foighéga achlan<span class="ex">n</span> bfíthe bfion<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="12">Geall on rós ag grís aghrúadh<br/>a<span class="ex">n</span> cen<span class="ex">n</span> fós m<span class="ex">ar</span> do bhí slán<br/>ga<span class="ex">n</span> chleith do bísen sdo bhíadh<br/>abheith ria<span class="ex">m</span>h íseall nior bhaill.</li><li class="lg" value="13">A ta uai<span class="ex">m</span> anáol múr <sup id="fnref:128.footnotes">128<a href="#fn:128.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> ghall<br/>mo chen da chaomhchul chúachbhfion<span class="ex">n</span><br/>bráighe re<span class="ex">m</span> breithsi na ccion<span class="ex">n</span><br/>cen<span class="ex">n</span> an mh<span class="ex">ic</span>si Ma<span class="ex">ir</span>e a<span class="ex">r</span> mion<span class="ex">n</span>.<br/><span class="trailer">Mion<span class="ex">n</span> súl Eir<span class="ex">inn</span> anáth clíath</span></li></ol></blockquote>
</p><p>Do chui<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> lóigshe díachabh a<span class="ex">r</span> Ghallabh cen<span class="ex">n</span> Alasdran<span class="ex">n</span> do thabhart núas<br/>
Clan<span class="ex">n</span> Aongh<span class="ex">u</span>s mh<span class="ex">ic</span> Sem<span class="ex">ui</span>s m<span class="ex">ic</span> Alusdran m<span class="ex">ic</span> Eoin<span class="ex">n</span> Chathan<span class="ex">aigh</span>. Aós a<span class="ex">n</span> tig<span class="ex">er</span>na 1607. a<span class="ex">n</span> tan do milledh Giollasbuig Dubh mh<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">ic</span> Sem<span class="ex">ui</span>s sa<span class="ex">n</span> bhliaghain c<span class="ex">eth</span>na do gabh m<span class="ex">a</span>c Cailín tig<span class="ex">er</span>n<span class="ex">a</span>s chin<span class="ex">n</span> tíre, sa<span class="ex">n</span> bli<span class="ex">adh</span>ain ch<span class="ex">eth</span>na do élóigh na hia<span class="ex">rr</span>luid a h-Eirin<span class="ex">n</span>. Aós <span class="ex">n</span> tig<span class="ex">er</span>na 1615. Fa fheil Bríd do brisdedh Dun Naomhoige ⁊ do gabhadh Aongh<span class="ex">u</span>s Óg mh<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">ic</span> Sem<span class="ex">ui</span>s le tig<span class="ex">er</span>na Chaladtra<span class="ex">n</span> ⁊ do crochadh é Dun Edun. De eloíg Sémus Óg m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">u</span>s mh<span class="ex">i</span> Sém<span class="ex">ui</span>s a Dún Eídean le Alasdair mh<span class="ex">a</span>c Ragn<span class="ex">ai</span>ll mh<span class="ex">ic</span> Domhnuil ghlais, T<span class="ex">heas</span>d<span class="ex">a</span> Semus Óg mh<span class="ex">a</span>c Aonghus m<span class="ex">ic</span> Sem<span class="ex">ui</span>s a<span class="ex">n</span> Lundui<span class="ex">n</span>. Do bhí a<span class="ex">r</span> fógra dhó 4 bliagan roimh soin, do chuir a<span class="ex">n</span> Rí íarri a<span class="ex">ir</span>.</p><p>Triuir m<span class="ex">a</span>c ag Giolla Esbag Dubh m<span class="ex">a</span>c Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">ic</span> Sém<span class="ex">ui</span>s, edhón, Eóin ⁊ Huisduin<span class="ex">n</span> ⁊ Giollesbag. Clan<span class="ex">n</span> inghen Aongh<span class="ex">u</span>s m<span class="ex">ic</span> Sém<span class="ex">ui</span>s, Má<span class="ex">ir</span>e do bhí pósta ag Domhn<span class="ex">a</span>ll mh<span class="ex">a</span> Ailin tig<span class="ex">er</span>na clain<span class="ex">n</span> Ragnall mathair Eóin mhúideortuidh ⁊ Margr<span class="ex">ét</span> Óg do bhí ag Ragn<span class="ex">a</span>ll mh<span class="ex">a</span> Ailin mathair Ragn<span class="ex">ai</span>ll Óig ⁊ cla<span class="ex">inne</span> eile ⁊ Anabla do bhí posta a<span class="ex">r</span> tig<span class="ex">er</span>na na lea<span class="ex">r</span>g chein<span class="ex">n</span>tír.</p><p>Al<span class="ex">as</span>duir mh<span class="ex">a</span>c Ghiolla Easbuig m<span class="ex">ic</span> Eoin m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">as</span>duir m<span class="ex">ic</span> Dom<span class="ex">nai</span>ll m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">a</span>sda<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ic</span> Ragn<span class="ex">ai</span>ll Bháin a q<span class="ex">u</span>o slio<span class="ex">cht</span> Ragn<span class="ex">ai</span>ll Ragn<span class="ex">ai</span>ll Bháin m<span class="ex">ic</span> Eóin Mhóir m<span class="ex">ic</span> Eóin m<span class="ex">ic</span> Aóngh<span class="ex">u</span>s Óig.</p><p>Slio<span class="ex">cht</span> Eoin Mhóir m<span class="ex">ic</span> Eóin m<span class="ex">ic</span> Aongh<span class="ex">u</span>s Óig. Do be a<span class="ex">n</span> t-Aongh<span class="ex">u</span>sa mh<span class="ex">a</span>c Sém<span class="ex">ui</span>s tig<span class="ex">er</span>na 'lle ⁊ Cheín<span class="ex">n</span>tíre ⁊ Diuráigh, Ghiodháigh, Colbansain<span class="ex">n</span>saig ⁊ na sea<span class="ex">cht</span> ttuath Glin<span class="ex">n</span>each a n-Eir<span class="ex">inn</span>. Eoin Cathan<span class="ex">a</span>ch m<span class="ex">a</span>c Eoin m<span class="ex">ic</span> Dom<span class="ex">nai</span>ll Ball<span class="ex">aigh</span> m<span class="ex">ic</span> Eóin Mhóir ⁊ dhías m<span class="ex">a</span>c .i. Eóin Óg ⁊ Domh<span class="ex">na</span>ll Ballach Óg Do ghabhall le feill le m<span class="ex">a</span>c Ceaain a n-oilen Fion<span class="ex">n</span> laga<span class="ex">n</span> a níle ⁊ do croch an Dun Edan íad. Al<span class="ex">as</span>dai<span class="ex">r</span> mh<span class="ex">a</span>c Eoin Chathanuidh a<span class="ex">n</span> m<span class="ex">a</span>c Dom<span class="ex">nai</span>ll fa dheir<span class="ex">edh</span> do bhí do<span class="ex">n</span> tslio<span class="ex">cht</span> soin.</p><span class="fa fa-bookmark" title="p.304" id="pb.304"> p.304</span><p>Cuigea<span class="ex">r</span> m<span class="ex">a</span>c do bhí ag Alasduir mh<span class="ex">ic</span> Eóin Chathanuigh a negnuis Dhom<span class="ex">nai</span>ll Bhall<span class="ex">aigh</span> do bhí dall. Triúr dhiobh so do dhul slúagh mhór gheir<span class="ex">inn</span> .i. Sem<span class="ex">u</span>s ⁊ Aongh<span class="ex">u</span>s Uabhr<span class="ex">e</span>ch ⁊ Somha<span class="ex">r</span>le, go ndea<span class="ex">r</span>nadh longhphort leo an glen<span class="ex">n</span> seisg sna glin<span class="ex">n</span>ibh. Ó Neill .i. Seaan mh<span class="ex">ac</span> Chuin<span class="ex">n</span> Bhacuidh m<span class="ex">ic</span> Cuin<span class="ex">n</span> m<span class="ex">ic</span> Eínri m<span class="ex">ic</span> Eóghan do thabha<span class="ex">ir</span>t amais longphort orra ⁊ Aongh<span class="ex">u</span>s Uabhr<span class="ex">e</span>ch do mharbhadh an<span class="ex">n</span>. Sem<span class="ex">u</span>s do gabhail buailte an<span class="ex">n</span> ⁊ do ég Dún Dheanain<span class="ex">n</span> ⁊ do cuiradh a n-A<span class="ex">ir</span>dmach. Somha<span class="ex">ir</span>le a<span class="ex">r</span> mbeith fada a<span class="ex">r</span> laimh dhó do leigedh as é ⁊ do phós Ma<span class="ex">ir</span>e inghen Chuin<span class="ex">n</span> Bhacuidh.</p><p>Colla mh<span class="ex">ac</span> Alasdui<span class="ex">r</span> m<span class="ex">ic</span> Eoin Chathainuigh a<span class="ex">n</span> treas m<span class="ex">a</span>c fa sein dhíobh do rug a<span class="ex">n</span> Rút as lamhuibh chloin<span class="ex">n</span> Uibhlin do ég an Dún <span class="frn" title="(Latin)">ipsi</span>. ⁊ d<span class="ex">o</span> eisin do gab Somuirle tigh<span class="ex">er</span>nas a<span class="ex">n</span> Rút.</p><a name="section.d42811e36723">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e36723">33. OSSIANIC POETRY OF THE BLACK BOOK</h2><!--div1: thisdiv=div1, #33 (nth=33) head="OSSIANIC POETRY OF THE BLACK BOOK"--><p><span class="sup" title="By Alexander Cameron ">Here we give the three Heroic or Ossianic poems which appear in the <span class="name" title="ms">Black Book</span>. The <span class="title" title="poem">Ages of the Feinn</span> appears on page 172, and is followed on page 173 by <span class="title" title="poem">Cnoc an Air</span>. Deirdre's Song appears on page 95.</span></p><p><span class="sup" title="By Alexander Cameron ">Ages of the Feinne</span></p><p>Accen<span class="ex">n</span> ·9· mbli<span class="ex">adh</span>na fua<span class="ex">ir</span> Fio<span class="ex">nn</span>, cen<span class="ex">n</span><span class="ex">u</span>s ar Fhion<span class="ex">n</span>uibh eiren<span class="ex">n</span> o mogha nuaghad na nech, rí ga<span class="ex">n</span> ua<span class="ex">m</span>a<span class="ex">n</span> g<span class="ex">an</span> eitech ·6. fich<span class="ex">et</span> bliaghai<span class="ex">n</span> fa dho, ⁊ ·x· bli<span class="ex">adh</span>na ni is mó saóghal Fhin<span class="ex">n</span> fa shén fa rath, fa bhúaigh ⁊ fa th<span class="ex">r</span>o<span class="ex">m</span> chach Do be saogh<span class="ex">a</span>ll Oisi<span class="ex">n</span> m<span class="ex">ic</span> Fin<span class="ex">n</span>, 3 c<span class="ex">ét</span> bl<span class="ex">ia</span>gui<span class="ex">n</span> go haobhin<span class="ex">n</span> 5 bli<span class="ex">adh</span>na dég fa dhó, mí is <span class="ex">secht</span>mhui<span class="ex">n</span> is en ló 20 bli<span class="ex">adh</span>an sa 18', saog<span class="ex">a</span>ll Osga<span class="ex">ir</span> is ni brég g<span class="ex">an</span> troigh a<span class="ex">r</span> ais agc<span class="ex">ur</span> catha, a<span class="ex">cht</span> breith gi<span class="ex">a</span>ll g<span class="ex">a</span>ch ao<span class="ex">n</span>fhlath Tri bli<span class="ex">adh</span>na dég ⁊ 2 ch<span class="ex">ét</span>, saog<span class="ex">a</span>ll Chaoilte na mó<span class="ex">r</span> e<span class="ex">cht</span> on la rugadh fial fion<span class="ex">n</span>, g<span class="ex">ur</span> baithed é accroi<span class="ex">m</span>lin<span class="ex">n</span> Naoi fich<span class="ex">et</span> bli<span class="ex">adh</span>na go be<span class="ex">cht</span>, saogh<span class="ex">a</span>l Chubhill fa mó<span class="ex">r</span> smacht cios a<span class="ex">n</span> do<span class="ex">m</span>an do d<span class="ex">o</span> dháil, si go Laighen d<span class="ex">o</span> thógbhail Ceithre ch<span class="ex">ét</span> bli<span class="ex">adha</span>i<span class="ex">n</span> a<span class="ex">cht</span> mí, saog<span class="ex">a</span>l Ghuill m<span class="ex">ic</span> Mor<span class="ex">n</span>a a<span class="ex">m</span>brí na<span class="ex">r</span> leig nech sia<span class="ex">r</span> no soi<span class="ex">r</span>, úadha g<span class="ex">an</span> co<span class="ex">mh</span>rag aonfhir Se<span class="ex">cht</span> fich<span class="ex">ét</span> bli<span class="ex">adh</span>na fa sheól, saog<span class="ex">al</span> Chonai<span class="ex">n</span> na cco<span class="ex">nn</span>sgleó ag io<span class="ex">m</span>a<span class="ex">r</span>bhaigh <span class="ex">e</span>t<span class="ex">er</span> a<span class="ex">n</span> Fhein, re bual<span class="ex">adh</span> dorn le doi<span class="ex">mh</span>ein<span class="ex">n</span> 6 fich<span class="ex">ét</span> bli<span class="ex">adh</span>na fa do deg, saog<span class="ex">a</span>ll m<span class="ex">ic</span> Lugh<span class="ex">ai</span>ch re aég a<span class="ex">r</span> ghoil a<span class="ex">r</span> ghaisgedh a<span class="ex">r</span> ghren<span class="ex">n</span>, aon bha<span class="ex">rr</span> maisi laoch eiren<span class="ex">n</span> 8 fich<span class="ex">et</span> bli<span class="ex">adh</span>na re suirghe, saog<span class="ex">a</span>l Dhia<span class="ex">rm</span>uid í Dhui<span class="ex">mh</span>ne naoi bli<span class="ex">adh</span>na do<span class="ex">n</span> mh<span class="ex">a</span>cao<span class="ex">mh</span> óg, le cluidhche a<span class="ex">r</span> luib sa<span class="ex">r</span> liath- <span class="ex">r</span>ó<span class="ex">id</span> 5 ·20· bli<span class="ex">adh</span>na is derbh lio<span class="ex">m</span>, saog<span class="ex">a</span>l Cha<span class="ex">ir</span>ill mhó<span class="ex">ir</span> m<span class="ex">ic</span> Fin<span class="ex">n</span> nir ta<span class="ex">rr</span>la co<span class="ex">mh</span>rag la<span class="ex">nn</span>, na<span class="ex">r</span> bhen Ca<span class="ex">ir</span>ell as achen<span class="ex">n</span></p><span class="fa fa-bookmark" title="p.305" id="pb.305"> p.305</span><a name="section.d42811e37125">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e37125">34. Cnoc an Air</h2><!--div1: thisdiv=div1, #34 (nth=34) head="Cnoc an Air"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Cnoc aná<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">n</span> cnócsa sía<span class="ex">r</span>, go lá na braith bíd da gha<span class="ex">irm</span><br/>a Phádruig na mbachall mbán, ni g<span class="ex">an</span> fáth tug<span class="ex">a</span>dh a<span class="ex">n</span> tain<span class="ex">m</span>.</li><li class="lg" value="2">In<span class="ex">n</span>is masa cumhai<span class="ex">n</span> leat, aúa Chubhaill n<span class="ex">a</span>ch beg brón<br/>aba<span class="ex">ir</span> biadh mo bhen<span class="ex">n</span>a<span class="ex">cht</span> let, scél fíre sna can gó.</li><li class="lg" value="3">As trúagh a<span class="ex">n</span> ni rér a<span class="ex">n</span> mé, a m(h)ic Albru<span class="ex">inn</span> na<span class="ex">r</span> ér nech<br/>a<span class="ex">n</span> sgél ro fhiathfroig(h)is dio<span class="ex">m</span>, i<span class="ex">nn</span>si<span class="ex">m</span> ar sgáth riogh na mbreth.</li><li class="lg" value="4">La d<span class="ex">a</span> ndech<span class="ex">aidh</span> Fion<span class="ex">n</span> na bhflegh, is Fian(n) Eiren<span class="ex">n</span> na ngredh seng<br/>a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> chnocsa líon a<span class="ex">n</span> slóigh, nior begal doibh techt re accen<span class="ex">n</span>.</li><li class="lg" value="5">En bhen do baille no grían, do chí an Fhia<span class="ex">n</span>(n) ag te<span class="ex">cht</span> sa<span class="ex">n</span> leírg<br/>do mh<span class="ex">ac</span> Cumhu<span class="ex">i</span>l(l) (in<span class="ex">n</span>s<span class="ex">im</span> dhuit), ben<span class="ex">n</span>cuis rioghai<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> bhruit dheirg.</li><li class="lg" value="6">Cia tú arioghai<span class="ex">n</span> ar <span class="ps">Fio<span class="ex">nn</span></span> féin, is fer<span class="ex">r</span> mein<span class="ex">n</span> sis aille dealbh<br/>fuai<span class="ex">m</span> do ghotha is bin<span class="ex">n</span>e lin<span class="ex">n</span>, na abf<span class="ex">uil</span> re seir<span class="ex">m</span> gio<span class="ex">n</span> g<span class="ex">ur</span> sca<span class="ex">r</span>bh.</li><li class="lg" value="7">Nia<span class="ex">mh</span>an nuach<span class="ex">ro</span>thach se main<span class="ex">m</span>, <span class="ps">inghen Doilbh m<span class="ex">ic</span> Dóla<span class="ex">ir</span></span> fhin<span class="ex">n</span><br/>a<span class="ex">ir</span>driogh Grég, Mo M(h)alla<span class="ex">cht</span> air, do r<span class="ex">ó</span> me do thailc mh<span class="ex">i</span> tréin.</li><li class="lg" value="8">Cr<span class="ex">éd</span> do bheir ga sechna tú, na ceil do rui<span class="ex">n</span> oir<span class="ex">n</span> ano<span class="ex">cht</span><br/>dul do c(h)o<span class="ex">m</span>rag a<span class="ex">r</span> do sgáth, gabha<span class="ex">m</span> do laimh ar do tho<span class="ex">cht</span></li><li class="lg" value="9">An rí soi<span class="ex">n</span> ga ttug<span class="ex">as</span> fúath, do róin<span class="ex">n</span> adubhghúal do<span class="ex">m</span> ghné<br/>cluas is urball is cen<span class="ex">n</span> cait, do bhi a<span class="ex">ir</span>, nior bhait a<span class="ex">n</span> sgéimh</li><li class="lg" value="10">Dimches an domhan fa thri, nior fhagbh<span class="ex">as</span> rí a<span class="ex">nn</span> no flaith<br/>nar ia<span class="ex">rras</span> acht sibhsi a Fhia<span class="ex">n</span>, snior ghell t<span class="ex">ri</span>ath manacal a<span class="ex">ir</span>.</li><li class="lg" value="11">Ainigfed tú ainghen óg, rágh <span class="ps">m<span class="ex">ac</span> Cu<span class="ex">mh</span>u<span class="ex">i</span>ll</span> na<span class="ex">r</span> chlódh ria<span class="ex">mh</span><br/>no go ttuitfid a<span class="ex">r</span> da sgáth, na <span class="ex">secht</span> cathsa ata a<span class="ex">n</span> Fhían.</li><li class="lg" value="12">A<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> lai<span class="ex">mh</span>si<span class="ex">n</span> ortsa a <span class="ps">Fhin<span class="ex">n</span></span>, is gúais lin<span class="ex">n</span> go dernuis brég<br/>a<span class="ex">n</span> ti re teichi<span class="ex">m</span> ab(h)fad, tuitfidh leis cath ⁊ c<span class="ex">éd</span>.</li><li class="lg" value="13">Na dein io<span class="ex">m</span>a<span class="ex">r</span>bhaigh ás, afholt cas a<span class="ex">r</span> dhath anóir<br/>sn<span class="ex">a</span>ch tainic áon láoch accéin, n<span class="ex">a</span>ch fuil sa<span class="ex">n</span> bhfein fer d<span class="ex">a</span> chlódh.</li><li class="lg" value="14">Is ge<span class="ex">rr</span> go bfacam<span class="ex">a</span>r uain<span class="ex">n</span>, rí fer ccaitcen<span class="ex">n</span> fa cr<span class="ex">u</span>aidh lamh<br/>níor bhean<span class="ex">n</span>uidh sníor u<span class="ex">m</span>hl<span class="ex">aigh</span> d'<span class="ps">Fhion<span class="ex">n</span></span>, sdo ía<span class="ex">rr</span> cath ta<span class="ex">r</span> chio<span class="ex">nn</span> amhná.</li><li class="lg" value="15">Téid dhéin<span class="ex">n</span> c<span class="ex">éd</span> láoch na dháil, do bfer<span class="ex">r</span> la<span class="ex">m</span>h a<span class="ex">n</span> latha<span class="ex">ir</span> gleó<br/>nocha<span class="ex">r</span> thill nech díbh ar ais, g<span class="ex">an</span> tuiti<span class="ex">m</span> le <span class="ps">Tailg mh<span class="ex">a</span>c Treóin</span>.</li><li class="lg" value="16">Ia<span class="ex">r</span>uis <span class="ps">Osg<span class="ex">ur</span></span> ced a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Fhio<span class="ex">n</span></span>, g<span class="ex">er</span> bholc lin<span class="ex">n</span> e do lúagh<br/>dul do co<span class="ex">m</span>hrag a<span class="ex">n</span> láoich loin<span class="ex">n</span> ma<span class="ex">r</span> do c(h)on<span class="ex">n</span>airc díth na slúagh.</li><li class="lg" value="17">Do b(h)eiri<span class="ex">m</span> ced dhuit a<span class="ex">r</span> <span class="ps">Fion<span class="ex">n</span></span>, giodh olc lio<span class="ex">m</span> do thuiti<span class="ex">m</span> tríd;<br/>eiridh beir mo b(h)en<span class="ex">n</span>a<span class="ex">cht</span> let, cui<span class="ex">mh</span>nidh do ghal is do g(h)nio<span class="ex">m</span>h.</li><span class="fa fa-bookmark" title="p.306" id="pb.306"> p.306</span><li class="lg" value="18">Fedh chóig oidhche fed 5 lá, do bhi a<span class="ex">n</span> días s<span class="ex">in</span> nar thlath gleic<br/>g<span class="ex">an</span> bhiagh g<span class="ex">an</span> choladh a<span class="ex">r</span> dhí suain, g<span class="ex">ur</span> thuit Tailc le buaidh me mhic</li><li class="lg" value="19">Do léig sin<span class="ex">n</span> trí ga<span class="ex">rr</span>tha os a<span class="ex">ir</span>d, sa<span class="ex">n</span> cho<span class="ex">m</span>hrag si<span class="ex">n</span> na<span class="ex">r</span> thlath gleic<br/>ga<span class="ex">ir</span> chaoin<span class="ex">n</span>te fa<span class="ex">r</span> thu<span class="ex">i</span>t da<span class="ex">r</span> bfein<span class="ex">n</span>, sd<span class="ex">a</span> ghá(i)<span class="ex">r</span> mhaidhfe fa ég Thailc</li><li class="lg" value="20">Nia<span class="ex">mh</span>an núachroch m<span class="ex">or</span> a<span class="ex">n</span> a<span class="ex">n</span> b<span class="ex">éd</span> m<span class="ex">ar</span> do choin<span class="ex">n</span>aic m<span class="ex">ed</span> anáir<br/>ghabh<span class="ex">as</span> ná<span class="ex">ir</span>e a<span class="ex">n</span> ghruadh d<span class="ex">er</span>g ghla<span class="ex">n</span>, tuitis ma<span class="ex">r</span>bh le méd na<span class="ex">ir</span>e</li><li class="lg" value="21">Bás a<span class="ex">n</span> rioghna deis g<span class="ex">ach</span> u<span class="ex">i</span>lc, ase is mo do chu<span class="ex">ir</span> a<span class="ex">r</span> chách<br/>a<span class="ex">r</span> a<span class="ex">n</span> cnocsa des accliath, do bhaisd an Fhía<span class="ex">n</span> cnoc ana<span class="ex">ir</span>.</li></ol></blockquote>
</p><a name="section.d42811e37864">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e37864">35. Deirdré. c<span class="ex">ec</span>c<span class="ex">init</span></h2><!--div1: thisdiv=div1, #35 (nth=35) head="Deirdré. ceccinit"--><p>
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Glean<span class="ex">n</span> d<span class="ex">o</span> g<span class="ex">ach</span> meas íasg<span class="ex">a</span>ch lin<span class="ex">n</span>ach<br/>a<span class="ex">n</span> tulcha cor<span class="ex">ra</span>ch as aill crúin<span class="ex">cht</span><br/>bheith dho íomradh dh<span class="ex">om</span>sa as dérach<br/>glean<span class="ex">n</span> beágach na mbúabhall mbean<span class="ex">a</span>ch.</li><li class="lg" value="2">Glean cúachach smaol<span class="ex">a</span>ch lonach<br/>búadhach a<span class="ex">n</span>fhoraois do g<span class="ex">ach</span> sionach<br/>glean créamhach biolr<span class="ex">a</span>ch mongach<br/>seamr<span class="ex">a</span>ch scoth<span class="ex">a</span>ch ba<span class="ex">r</span> chas duillach.</li><li class="lg" value="3">Bin<span class="ex">n</span> goth fíadhuid drui<span class="ex">m</span>dh<span class="ex">er</span>g bhall<span class="ex">ach</span><br/>faoi fhiodh da<span class="ex">raigh</span> as maoilin mhullach<br/>aga g<span class="ex">re</span>agh is íad go fáiit<span class="ex">a</span>ch <sup id="fnref:129.footnotes">129<a href="#fn:129.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>na láoigh abhfalach sa ghlen<span class="ex">n</span> bhíl<span class="ex">a</span>ch.</li><li class="lg" value="4">Glean na caorthan go ccnúas ccorc<span class="ex">ra</span><br/>go meas molta do g<span class="ex">ach</span> ealta<br/>Pá<span class="ex">r</span>thas súain dona brocaibh<br/>anúamhchaibh socra sa ccuan aca.</li><li class="lg" value="5">Glean na seab<span class="ex">a</span>c sulgho<span class="ex">r</span>m éghtach<br/>glean iomlan do g<span class="ex">ach</span> cnuasach<br/>glean na mben<span class="ex">n</span> les<span class="ex">a</span>ch péucach<br/>glean smeur<span class="ex">a</span>ch a<span class="ex">ir</span>nach ubhlach</li><li class="lg" value="6">Glean<span class="ex">n</span> na ndobhran slio<span class="ex">m</span> dhon<span class="ex">n</span> smot<span class="ex">a</span>ch<br/>os cen íasg<span class="ex">aigh</span> is bin<span class="ex">n</span> guth bocach<br/>is iomdh<span class="ex">a</span> géis thaobhgheal shocrach<br/>is eigne urach re taobh leacach.<br/><span class="trailer">Glen<span class="ex">n</span></span></li></ol></blockquote>
</p><span class="fa fa-bookmark" title="p.307" id="pb.307"> p.307</span><a name="section.d42811e38071">‍</a><h2 class="page-title" id="d42811e38071">36. GENEALOGY OF CLANRANALD</h2><!--div1: thisdiv=div1, #36 (nth=36) head="GENEALOGY OF CLANRANALD"--><p>We here give the genealogy of Clanranald from the present time as far back as Adam! The portion of it from 1715 till now, we are responsible for; the rest is in the Black Book, though not given in one place.</p><p>
<blockquote class="docindoc genealogy"><p class="opener">Ginealach Chloinne Raghnaill an so síos:</p><p>An t-Admireal Sir Raghnall <sup id="fnref:130.footnotes">130<a href="#fn:130.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>
mac Raghnaill mhic Eóin<br/>
m<span class="ex">ic</span> Raghnaill m<span class="ex">ic</span> Raghnaill<br/>
m<span class="ex">ic</span> Dhomhnaill Ghuirm, fir Bhinne Bhaghla agus tighearna Chloinne Raghnaill,<br/>
mhic Raghnaill Óig m<span class="ex">ic</span> Raghnaill<br/>
m<span class="ex">ic</span> Ailin m<span class="ex">ic</span> Eóin Mhuideordaigh (<span class="frn" title="(Latin)">obiit</span> 1584)<br/>
m<span class="ex">ic</span> Alasdair m<span class="ex">ic</span> Ailin<br/>
m<span class="ex">ic</span> Ruaghri m<span class="ex">ic</span> Ailin, o nabartar Siol Ailin,<br/>
mhic Raghnaill, on raitear Clann Raghnaill,<br/>
mhic Eóin a h-<span class="pn">Ile</span> (John of Isla, first Lord of the Isles, <span class="frn" title="(Latin)">obiit circum</span> 1386),<br/>
mhic Aonghusa Óig m<span class="ex">ic</span> Aonghusa Mhóir<br/>
m<span class="ex">ic</span> Domhnaill, <span class="frn" title="(Latin)">a quo</span> Clann Domhnaill,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Raghnaill m<span class="ex">ic</span> Somhairle (<span class="frn" title="(Latin)">obiit</span> 1164, the great “Somerled of the Isles”,)<br/>
m<span class="ex">ic</span> Giolla Bhríghde m<span class="ex">ic</span> Giolla Adhamhnáin<br/>
m<span class="ex">ic</span> Solaimh m<span class="ex">ic</span> Meargaigh <sup id="fnref:131.footnotes">131<a href="#fn:131.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>
m<span class="ex">ic</span> Suibhne m<span class="ex">ic</span> Niallghusa<br/>
m<span class="ex">ic</span> Main<span class="ex">n</span>e <sup id="fnref:132.footnotes">132<a href="#fn:132.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> m<span class="ex">ic</span> Gofraigh<br/>
m<span class="ex">ic</span> Ferghus <sup id="fnref:133.footnotes">133<a href="#fn:133.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> m<span class="ex">ic</span> Maine<br/>
m<span class="ex">ic</span> Earc m<span class="ex">ic</span> Carran<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eochach m<span class="ex">ic</span> Colla Uais, Aird Rígh (High King of Ireland from 322 to 326),<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eochach Duibhlein m<span class="ex">ic</span> Cairbre Liffeachair, A. R.  <sup id="fnref:134.footnotes">134<a href="#fn:134.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> (<span class="frn" title="(Latin)">obiit</span> 284),

<span class="fa fa-bookmark" title="p.308" id="pb.308"> p.308</span>
m<span class="ex">ic</span> Cormaic, A. R. (246–266), m<span class="ex">ic</span> Airt A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Cuinn Cheud-chathaigh, A. R. (Conn of the Hundred Fights, <span class="frn" title="(Latin)">obiit</span> 157),<br/>
mhic Feidhlimidh Rechtmhuir, A. R., m<span class="ex">ic</span> Tuathail Techtmhuir. A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Fiachach Fionnala, A. R., m<span class="ex">ic</span> Feradhaigh Fionnfechtnaigh, <sup id="fnref:135.footnotes">135<a href="#fn:135.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Criomthainn Niadhnair, A. R. (Birth of Christ in Crimthan's eighth year),<br/>
m<span class="ex">ic</span> Lugdheach Riabh ndearg, A. R. (Lugaidh of the Red Stripes),<br/>
mhic nattri Finnemhna (the Three Fair Ones of Emania),<br/>
mac n-Eochdhach Feidhligh, A. R., m<span class="ex">ic</span> Finn m<span class="ex">ic</span><br/>
Finnlogha m<span class="ex">ic</span> Roighnen Ruaidh<br/>
m<span class="ex">ic</span> Esamain Emhna (of Emania) m<span class="ex">ic</span> Blathachta<br/>
m<span class="ex">ic</span> Labradha Luirc m<span class="ex">ic</span> Enna Aignigh, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Aonghusa Tuirmigh Temhraigh (of Tara), A. R. (<span class="frn" title="(Latin)">obiit</span> 325 B C.),<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eochadh Ailtlethain, A. R., m. Oilella Chais-fhiaclaigh (Bent-tooth Oilell), A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Connla Chruaidh-chealgaigh (or Caomh), A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Iarruinn Ghleò-fathaigh, A. R., m<span class="ex">ic</span> Melghe Molbhthuigh (Praise-worthy), A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Cobhthaigh Chaoil-bhregh, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Iughaine Mhóir, A. R. (<span class="frn" title="(Latin)">regnavit</span> 633–673 B.C.),<br/>
 m<span class="ex">ic</span> Eochach Buaidhaigh m<span class="ex">ic</span> Duacha Ladhraigh, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Fiachach Tolgraigh, A. R., m<span class="ex">ic</span> Muiredhaigh Bolgraigh, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Símóin Bhric, A. R., m<span class="ex">ic</span> Aodhain Ghlais<br/>
m<span class="ex">ic</span> Nuadhad Finnfáil, A. R., m<span class="ex">ic</span> Giallchadh, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Oiliolla Olchaoin m<span class="ex">ic</span> Síorna Saoghalaigh, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Déin (Dian) m. Demhain<br/>
m<span class="ex">ic</span> Roithechtach, A. R., m<span class="ex">ic</span> Maoin<br/>
m<span class="ex">ic</span> Aonghusa Olmucadha (Much-swined), A. R., m<span class="ex">ic</span> Fachach Labhrainne, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Smiorghuill m<span class="ex">ic</span> Enbotha<br/>
m<span class="ex">ic</span> Tighernmais, A. R., m<span class="ex">ic</span> Follaigh m<span class="ex">ic</span> Ethreoil, A. R., m<span class="ex">ic</span> Ireoil Fáidh, A. R.,<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eremhóin, A. R. (<span class="frn" title="(Latin)">regnavit</span> 1698 to 1684 B.C.)<br/>
m<span class="ex">ic</span> Mileadh Esbáine <sup id="fnref:136.footnotes">136<a href="#fn:136.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> (of Spain),<br/>
m<span class="ex">ic</span> Bile m<span class="ex">ic</span> Breog<span class="ex">ain</span><br/>
m<span class="ex">ic</span> Bratha m<span class="ex">ic</span> Deghfhatha<br/>

<span class="fa fa-bookmark" title="p.309" id="pb.309"> p.309</span>
m<span class="ex">ic</span> Earch<span class="ex">adh</span>a m<span class="ex">ic</span>  Eallóid<br/>
m<span class="ex">ic</span> Nuadatt m<span class="ex">ic</span>  Monuáil <sup id="fnref:137.footnotes">137<a href="#fn:137.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>
m<span class="ex">ic</span> Feibhric Ghlais m<span class="ex">ic</span> Adnóin <sup id="fnref:138.footnotes">138<a href="#fn:138.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> Fhinn<br/>
m<span class="ex">ic</span> Eibh<span class="ex">er</span> Ghluinn Fhiun m<span class="ex">ic</span> Laimh Finn<br/>
m<span class="ex">ic</span> Adhnamóin m<span class="ex">ic</span> Tait <sup id="fnref:139.footnotes">139<a href="#fn:139.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>
m<span class="ex">ic</span> Oghamhain m<span class="ex">ic</span> Béoamhain <sup id="fnref:140.footnotes">140<a href="#fn:140.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup><br/>
m<span class="ex">ic</span> Ebh<span class="ex">er</span> Scuit m<span class="ex">ic</span> Sruth<br/>
m<span class="ex">ic</span> Easrú m<span class="ex">ic</span> Gaoidh<span class="ex">eil</span> Ghlais<br/>
m<span class="ex">ic</span> Núil <sup id="fnref:141.footnotes">141<a href="#fn:141.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> m<span class="ex">ic</span> Feiniúsa Farsa<br/>
m<span class="ex">ic</span> Bat <sup id="fnref:142.footnotes">142<a href="#fn:142.footnotes" rel="footnote" class="fa fa-comment-o" style="text-decoration:none"> </a></sup> m<span class="ex">ic</span> Magog<br/>
m<span class="ex">ic</span> Iafeth m<span class="ex">ic</span> Noé<br/>
m<span class="ex">ic</span> Láimhiach m<span class="ex">ic</span> Metasalem<br/>
m<span class="ex">ic</span> Enóch m<span class="ex">ic</span> Iareth<br/>
m<span class="ex">ic</span> Malaleil m<span class="ex">ic</span> Canain<br/>
m<span class="ex">ic</span> Enos m<span class="ex">ic</span> Seth<br/>
m<span class="ex">ic</span> Adhaimh.</p></blockquote>
</p><div id="teiHeader"><h2 class="page-title">Document details</h2><h2>The <a href="https://www.tei-c.org/" target="_new">TEI</a> Header</h2><div id="navspyd42811e2" class="hyper-list-btn"><ol><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-fileDesc">fileDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-titleStmt">titleStmt</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-editionStmt">editionStmt</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-publicationStmt">publicationStmt</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-sourceDesc">sourceDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-encodingDesc">encodingDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-profileDesc">profileDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-revisionDesc">revisionDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-fullbib">Source</a></li></ol></div><a name="fileDesc">‍</a><h3 id="details-fileDesc">File description</h3><div id="details-titleStmt"><h4>Title statement</h4><p><b>Title</b> (uniform): The Book of Clanranald</p><p><b>Author</b>: unknown</p><p><b>Editor</b>: Alexander Cameron </p><p><b>Editor</b>: Alexander Macbain </p><p><b>Editor</b>: John Kennedy </p><div id="details-respStmt"><h4>Responsibility statement</h4><p><b>Electronic edition compiled by</b>: Beatrix Färber and Martha Meeks</p><p><b>Proof corrections by</b>: Hilary Lavelle , Beatrix Färber ,  and Janet Crawford</p></div><p><b>Funded by</b>: The HEA via the LDT Project and School of History, University College, Cork</p></div><div id="details-editionStmt"><h4>Edition statement</h4><p><b>1</b>. First draft, revised and corrected.</p></div><p><b>Extent</b>: 37415 words</p><div id="details-publicationStmt"><h4>Publication statement</h4><p><b>Publisher</b>: CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</p><p><b>Address</b>: College Road, Cork, Ireland — http://www.ucc.ie/celt</p><p><b>Date</b>: 2013</p><p><b>Distributor</b>: CELT online at University College, Cork, Ireland.</p><p><b>CELT document ID</b>: G402566</p><p><b>Availability</b>: Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.</p></div><a name="sourceDesc">‍</a><h3 id="details-sourceDesc">Source description</h3><h4>Manuscript source(s)</h4><ol><li value="1">Red Book of Clanranald, Royal Museum of Scotland.</li><li value="2">Black Book of Clanranald, Royal Museum of Scotland.</li></ol><h4>Editions</h4><ul><li value="1">A new edition is in preparation by Prof. em. Willie Gillies with the Scottish Gaelic Texts Society. At http://www.ed.ac.uk/schools-departments/literatures-languages-cultures/celtic-scottish-studies/research-publications/research/internal-projects/clanranald an article by him about the subject is available online.</li></ul><h4>Literature</h4><ol><li value="1">Malcolm Laing, A History of Scotland, (Edinburgh 1802) [with a dissertation on the supposed authenticity of Ossian's Poems'].</li><li value="2">Malcolm Laing, The Poems of Ossian (...) with notes, Vol. 1, (Edinburgh 1805).</li><li value="3">Derick S. Thomson, 'The MacMhuirich bardic family', Transactions of the Gaelic Society of Inverness 43 (1960–63) 276–304. </li><li value="4">Ronald Black, 'The genius of Cathal MacMhuirich', Transactions of the Gaelic Society of Inverness 50 (1976–78) 327–66.</li><li value="5">Ronald Black, 'In search of the Red Book of Clanranald', Clan Donald Magazine 8 (1979) 43–51.</li><li value="6">William Gillies, 'The Books of Clanranald', in: Charles W. J. Withers (ed), The Companion to Gaelic Scotland (Oxford 1983).</li><li value="7">John Bannerman, The Beatons: a medical kindred in the classical Gaelic tradition (Edinburgh 1986).</li><li value="8">William Gillies, 'The Classical Tradition', in: R. D. S. Jack, (ed), The History of Scottish Literature, volume 1: Origins to 1600 (Mediaeval and Renaissance) (Aberdeen 1988) 245–262.</li><li value="9">William Gillies, Sources of the Books of Clanranald, Etudes Celtiques 29 (1992) 459–460.</li><li value="10">Anja Gunderloch, 'Eighteenth Century Literary Fraud and Oral Tradition: the 'Real' Ossian' in: Dietrich Scheunemann (ed.): Orality, Literacy and Modern Media, (Columbia 1996); 44–61.</li><li value="11">William Gillies, 'Alexander Carmichael and Clann Mhuirich', Scottish Gaelic Studies 20 (2000) 1–66.</li><li value="12">William Gillies, 'The Clanranald Histories: authorship and purpose', in: G. Evans, B. Martin and J. Wooding (eds), Origins and Revivals: Proceedings of the First Australian Conference of Celtic Studies (Sydney 2001) 315–340.</li><li value="13">John Shaw, 'What Alexander Carmichael did not print: The Cliar Sheanchain, Clanranald's Fool and related Traditions', Béaloideas: The Journal of the Folklore of Ireland Society 70 (2002) 99–126.</li><li value="14">Benjamin Hazard, 'At O'Neill's right hand: Flaithrí Ó Maoil Chonaire and the Red Hand of Ulster', History Ireland 18/1 (January to February 2010) 18–21 (available on JSTOR).</li></ol><h4 id="details-fullbib">The edition used in the digital edition</h4><p style="font-family:serif;padding-left:3em;padding-right:3em;line-height:120%;">‘The Book of Clanranald’ (1894). In: <i>Reliquiae
      Celticae‍</i> 2. Ed. by M. A. Alexander Macbain and Rev. John
      Kennedy, pp. 148–309.</p><p>You can add this reference to your bibliographic database by copying or downloading the following:</p><pre style="font-size:90%;" class="bibtex" href="G402566.bib">
@article{G402566,
  editor 	 = {Alexander Cameron and Alexander Macbain  and John Kennedy },
  title 	 = {The Book of Clanranald},
  journal 	 = {Reliquiae Celticae},
  editor 	 = {Alexander Macbain, M. A. and Rev. John Kennedy},
  address 	 = {Inverness},
  publisher 	 = {The Northern Counties Newspaper and Printing and Publishing Company, Limited},
  date 	 = {1894},
  volume 	 = {2},
  pages 	 = {148–309}
}
<p style="text-align:right;"><span class="fa fa-download"> <a href="G402566.bib" style="font-family:sans-serif;">G402566.bib</a></span></p></pre><a name="encodingDesc">‍</a><h3 id="details-encodingDesc">Encoding description</h3><p><b>Project description</b>: CELT: Corpus of Electronic Texts</p><h4>Sampling declarations</h4><p>This edition covers pp 148–309. The English translation is available in a separate file on CELT, and is also available in.pdf format at archive.org.</p><h4>Editorial declarations</h4><p><b>Correction</b>: Text has been checked and proof-read twice. All corrections and supplied text are tagged.</p><p><b>Normalization</b>: The electronic texts represents the edited text, apart from parts where (1) capitalization of names (of persons, places and, to a limited extent, groups) has been brought in line with CELT practice (and with usage in the English translation); (2) editorial comments and annotations have been integrated into footnotes, and (3) abbreviations such as .cc.,  m.,  gc, nc, have been expanded; (4) occasionally punctuation has been inserted non-silently where required; and (5) paragraphing has been modelled on that of the English translation for easier text comparison. Editing of 1, 3, 4, 5 covers the text to p. 212; that of 2 covers the whole text. The reader's attention is called to the fact that more editing and streamlining is required in these areas.</p><p><b>Quotation</b>: Quotation marks are rendered <tt>q</tt>. They are not used within lines of poetry.</p><p><b>Hyphenation</b>: Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word.</p><p><b>Segmentation</b>: <tt>div0</tt>=the manuscript; <tt>div1</tt>=the section.</p><p><b>Standard values</b>: Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</p><p><b>Interpretation</b>: A few names of persons, groups and places are tagged.</p><h4>Reference declaration</h4><p>A canonical reference to a location in this text 
        should be made using “section”, eg <cite><a href="#div1.1" class="smoothScrollApplied">section 1</a></cite>.</p><a name="profileDesc">‍</a><h3 id="details-profileDesc">Profile description</h3><p><b>Creation</b>: The original was compiled in the 17th to 18th century; the Red Book by Niall MacMhuirich; the Black Book by various scribes, the main scribe being Christopher Beaton.
c. 1600–1800
</p><h4>Language usage</h4><ul><li value="sga">The text is in Scottish Gaelic of the 17th to 18th century. (sga)</li><li value="en">The Introduction is in English, so are a small number of words in the main text. (en)</li><li value="fr">An occasional word in French occurs in the Introduction. (fr)</li><li value="la">An occasional word in Latin occurs in the Introduction. (la)</li></ul><p><b>Keywords</b>: history; genealogy; prose; poetry; 18c; Cnoc an Air; Mac Donalds of Scotland; MacMhuirich (Mc Vurich) family; Cathal MacMhuirich (Mc Vurich)</p><a name="revisionDesc">‍</a><h3 id="details-revisionDesc">Revision description</h3><p>(Most recent first)</p><ol><li>2013-12-06: File parsed and checked; more names encoding applied. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2013-11-30: Capitalisation and names encoding applied from pp 209–end.  (ed. Martha Meeks)</li><li>2013-01-30: Capitalisation, punctuation, names encoding applied. Some hyphenation introduced. Remaining abbreviations expanded to p. 212. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2013-01-15: File parsed. Preliminary SGML and HTML files created. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2013-01-14: Missing text on p. 299, 301, 303, 305, 307, 309 typed in, encoded and re-proofed. Variant readings and missing footnote text integrated into footnotes; footnotes checked and renumbered.  (ed. Beatrix Färber)</li><li>2013-01-07: Missing pages 293, 295, 297 typed in, encoded and re-proofed. Proofed Introduction from companion file added. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2012-12-18: Bibliographic details completed; more encoding added in line with companion file; missing pages 289, 291 typed in, proofed (1) and encoded. File parsed; annotations revised. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2012-11-19: File proofed (2); missing text on p. 150–156 added and encoded. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2012-11-15: Introduction proofed (1) and encoded. File proofed (2). (ed. Beatrix Färber)</li><li>2012-11-14: Introduction scanned in. (data capture Beatrix Färber)</li><li>2012-11-13: Header created; file parsed; new wordcount made. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2006-02-24: Text proof-read (1). (ed. Hilary Lavelle)</li><li>2006: Text scanned and basic XML markup applied. (text capture Data capture company)</li></ol></div></div><!--back matter--></div>
				</div>
			</div>
		</div>
		<div class="col-md-3 col-lg-3">
			<div class="rhs__menu side-items">
				<div class="contact" id="contacts"><p><a href="/celt/">Index to all documents</a></p><h3>Standardisation of values</h3><ul><li><a href="/celt/document/G402566/">Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</a></li></ul><h2>CELT Project Contacts</h2><ul><li>Director: <a href="mailto:h.morgan@ucc.ie">Dr Hiram Morgan</a></li><li>Managing Editor: <a href="mailto:b.faerber@ucc.ie">Beatrix Färber</a></li><li>Technical Support: <a href="mailto:pflynn@ucc.ie">Dr Peter Flynn</a></li></ul><p><a href="#" class="smoothScrollApplied">More…</a></p></div><div class="contact" id="rubric"><h2>Formatting</h2><p>For details of the markup, see the 
      <a href="http://www.tei-c.org/">Text Encoding Initiative</a> (TEI)</p><p><span class="fa fa-bookmark"/>
        page of the print edition</p><p><span class="fa fa-book"/> folio of the manuscript</p><p><span class="fa fa-folder"/> numbered division</p><p><span class="lbn"> 999</span> line number of the print edition (in grey: interpolated)</p><p><span class="u">underlining</span>: text supplied, added, or expanded
      editorially</p><p><span class="i">italics</span>:
      foreign words; corrections (hover to view); document titles</p><p><span class="lem">bold</span>: lemmata (hover for readings)</p><p><span class="overlap">wavy underlining</span>: scribal additions 
      in another hand; hand shifts flagged with <span class="flag">⚑</span> 
      (hover to view)</p><p style="color:red;">TEI markup for which a representation 
      has not yet been decided is shown in red: 
      comments and suggestions are welcome.</p><h6>Other languages</h6><p>T402566: <a href="/celt/document/T402566">The Book of Clanranald</a> (in English Translation)</p><h6>Source document</h6><p><a href="G402566.xml"><tt>G402566.xml</tt></a></p></div>
 <div class="hyper-list contact"><h2>Search CELT</h2><form name="sup" id="sup" action="/search"><input type="hidden" name="site" value="names"/><div class="input-group stylish-input-group"><label for="terms" class="sr-only">Search by name</label><input id="terms" name="terms" type="text" class="form-control" placeholder="Not yet implemented"/><span class="input-group-addon"><button type="submit" title="search"><span class="fa fa-search"/><span class="sr-only">Search</span></button></span></div></form></div>
				
			</div>
		</div>
		<!-- // sidebar -->
	</div>
	<!-- // row -->
</div>
<!-- // container -->			</div>
			<!-- footer // layout: footer -->
			<div class="footnotes"><ol><li id="fn:1.footnotes"><p>See Preface to <span class="ps">Mark Napier</span>'s <span class="title" title="book">Montrose</span>, page ix. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:1.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:2.footnotes"><p>uira(?) <a class="footnotebacklink" href="#fnref:2.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:3.footnotes"><p>caoraigheacht <a class="footnotebacklink" href="#fnref:3.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:4.footnotes"><p>Reading of last two figures doubtful. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:4.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:5.footnotes"><p>Here the Red Book text begins on its page 33. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:5.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:6.footnotes"><p>After Roibert, R. B. has: seoin fernghiora <a class="footnotebacklink" href="#fnref:6.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:7.footnotes"><p>After fada, R. B. has: ase fa a seghnamh. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:7.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:8.footnotes"><p>After 1380, R. B. has: mile tri ch<span class="ex">ét</span> ceithre fich<span class="ex">et</span>. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:8.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:9.footnotes"><p>For <span class="frn" title="(Latin)">anno domini</span>, R. B. has: an bhliaghna daois Chriosd. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:9.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:10.footnotes"><p>After gaifech, R. B. has: cairfech. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:10.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:11.footnotes"><p>For 'ina tempoll', R. B. has 'a chorp lan uasal san taobh a deas do thempall'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:11.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:12.footnotes"><p>R. B. has 'not nargid'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:12.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:13.footnotes"><p>R. B. corrects 'teasda' to 'fuair'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:13.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:14.footnotes"><p>R. B. has not 'abas', but on margin 'abhorr laimh'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:14.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:15.footnotes"><p>After 'mac', R. B. has: 'alasdair'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:15.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:16.footnotes"><p>Black Book has after 'Eoin Molach' the word: 'mac'; then, 'Domnaill'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:16.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:17.footnotes"><p>Black Book has 'faghuibh' for 'fháguibh'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:17.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:18.footnotes"><p>Here Dr Cameron's transcript ends. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:18.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:19.footnotes"><p>R. B. has: 'bhliaghain'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:19.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:20.footnotes"><p>B. B. has here: 'cradalach'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:20.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:21.footnotes"><p>R. B. has after i: '⁊ is i'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:21.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:22.footnotes"><p>R. B. has after abúrc: 'ben úasal do Bhurcachibh choigedh Connacht'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:22.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:23.footnotes"><p>'mic Aonguis mic Ailin', not in R. B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:23.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:24.footnotes"><p>R. B. has not 'mic Neill'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:24.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:25.footnotes"><p>R. B. has after 'juli': san bhliadhain. For 'hac' before 'a mi juli', B.B. reads: hác. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:25.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:26.footnotes"><p>fechta cuidechta [reading doubtful]. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:26.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:27.footnotes"><p>B. B. has: doirch. R. B. reading is doubtful. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:27.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:28.footnotes"><p>The next 35 lines are not in the B.B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:28.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:29.footnotes"><p>crois? cros? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:29.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:30.footnotes"><p>thtápuidh? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:30.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:31.footnotes"><p>R. B. has after 'alasdair: m<span class="ex">ic</span> Al<span class="ex">as</span>duir. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:31.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:32.footnotes"><p>For 'léig', B. B. generally has 'leig'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:32.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:33.footnotes"><p>The rest of this paragraph is wanting in B. B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:33.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:34.footnotes"><p>This word is on the margin, and may come in after Mhuideorduigh. The reading of both 'mainda' and 'chrothach' is doubtful. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:34.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:35.footnotes"><p>The word 'ar' is deleted. The text should be: ullmhugh<span class="ex">adh</span> ar. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:35.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:36.footnotes"><p>R.B. has here: 'Coirnilar do bain<span class="ex">m</span> ⁊ do boific dho.' <a class="footnotebacklink" href="#fnref:36.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:37.footnotes"><p>For the last seven words, B. B. has 'caocis', “fortnight.” <a class="footnotebacklink" href="#fnref:37.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:38.footnotes"><p>This paragaph is not in B.B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:38.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:39.footnotes"><p>R. B. has: 'Fa na haimsirsin'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:39.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:40.footnotes"><p>R. B. has for 'roighnidh': 'leas'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:40.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:41.footnotes"><p>R. B. has ambh<span class="ex">ét</span>; or ambhí. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:41.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:42.footnotes"><p>The voyage to Ireland is omitted in B. B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:42.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:43.footnotes"><p>R. B. has here: 'aniach'. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:43.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:44.footnotes"><p>Donald's experiences are omitted in B. B. So are the names of his companions further down. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:44.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:45.footnotes"><p>The word meant is: 'fhuaisgladh'. The MS. has a stroke above the g. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:45.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:46.footnotes"><p>R. B. has for 'anno domini': 'san bhli<span class="ex">adh</span>na. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:46.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:47.footnotes"><p>Here resumes on a new sheet of MS., after some blank pages, Cathal's (supposed) handwriting. This is the only poem given in the B. B. in regard to Macdonald History. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:47.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:48.footnotes"><p>Here begins Niall Mc Vurich's handwriting again. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:48.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:49.footnotes"><p>This appears on page 97 of B. B. and on 266 of the R. B., near the end of the purely Macdonald portion. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:49.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:50.footnotes"><p>Here B. B. text ends. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:50.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:51.footnotes"><p>Ambreath? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:51.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:52.footnotes"><p>tháin<span class="ex">ar</span>igh? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:52.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:53.footnotes"><p>g<span class="ex">nád</span>h? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:53.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:54.footnotes"><p>a<span class="ex">r</span>l<span class="ex">ann</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:54.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:55.footnotes"><p>f<span class="ex">ru</span>a<span class="ex">cht</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:55.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:56.footnotes"><p>buing? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:56.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:57.footnotes"><p>chumh<span class="ex">al</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:57.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:58.footnotes"><p>ínl<span class="ex">adh</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:58.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:59.footnotes"><p>bém? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:59.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:60.footnotes"><p>acaoimhlios? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:60.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:61.footnotes"><p>sgaoil<span class="ex">adh</span> deleted. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:61.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:62.footnotes"><p>Here begin the coarse handwriting and poor spelling. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:62.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:63.footnotes"><p>bfasgū, MS. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:63.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:64.footnotes"><p>searguis, MS. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:64.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:65.footnotes"><p>rag? ag? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:65.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:66.footnotes"><p>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:66.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:67.footnotes"><p>miane<span class="ex">n</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:67.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:68.footnotes"><p>nec<span class="ex">ht</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:68.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:69.footnotes"><p>feidh? fei<span class="ex">m</span>d? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:69.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:70.footnotes"><p>ccrés? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:70.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:71.footnotes"><p>The last letter is very doubtful, perhaps only a blot. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:71.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:72.footnotes"><p>These last four words are repeated. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:72.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:73.footnotes"><p>tig<span class="ex">er</span>na? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:73.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:74.footnotes"><p>Here the coarse handwriting already noted resumes, and continues in the next two poems. The spelling is bad, sometimes phonetic; and the writer often appears to misunderstand his text. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:74.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:75.footnotes"><p>alba? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:75.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:76.footnotes"><p>nu<span class="ex">n</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:76.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:77.footnotes"><p>anaira? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:77.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:78.footnotes"><p>róghuibh? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:78.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:79.footnotes"><p>Taocr<span class="ex">adh</span>, MS. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:79.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:80.footnotes"><p>ta<span class="ex">r</span>r<span class="ex">adh</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:80.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:81.footnotes"><p>MS., csichsi. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:81.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:82.footnotes"><p>cemhil? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:82.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:83.footnotes"><p>Eagui, in MS. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:83.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:84.footnotes"><p>Farbua? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:84.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:85.footnotes"><p>tio<span class="ex">n</span>cil? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:85.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:86.footnotes"><p>Before this verse, at the top of the page, is a verse in Niall Mc Vurich's writing, much older, and on a different subject. It runs thus: A mbaile na riogh ro<span class="ex">m</span>huin<span class="ex">n</span> / inis so da seanchnidhib /
in short re labra lin<span class="ex">n</span>e / n<span class="ex">a</span>c<span class="ex">h</span> damhna a front firin<span class="ex">n</span>e. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:86.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:87.footnotes"><p>dhsroth? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:87.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:88.footnotes"><p>docrás? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:88.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:89.footnotes"><p>t<span class="ex">ri</span>athi? ta<span class="ex">ir</span>thi? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:89.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:90.footnotes"><p>dolaai<span class="ex">cht</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:90.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:91.footnotes"><p>cumh<span class="ex">al</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:91.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:92.footnotes"><p>gaogh? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:92.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:93.footnotes"><p>saoig<span class="ex">al</span>s <a class="footnotebacklink" href="#fnref:93.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:94.footnotes"><p>aishoir? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:94.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:95.footnotes"><p>ttais? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:95.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:96.footnotes"><p>cho? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:96.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:97.footnotes"><p>fed? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:97.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:98.footnotes"><p>eist? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:98.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:99.footnotes"><p>or? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:99.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:100.footnotes"><p>gharruigh? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:100.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:101.footnotes"><p>ghal <a class="footnotebacklink" href="#fnref:101.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:102.footnotes"><p>mbi? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:102.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:103.footnotes"><p>smaon? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:103.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:104.footnotes"><p>ha<span class="ex">i</span>re? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:104.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:105.footnotes"><p>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:105.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:106.footnotes"><p>sean<span class="ex">n</span>-lbur? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:106.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:107.footnotes"><p>eirr? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:107.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:108.footnotes"><p>miledh, deleted. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:108.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:109.footnotes"><p>cen<span class="ex">n</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:109.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:110.footnotes"><p>Immediately after the above poem there appears, on page 275, the English poem on <span class="ps">Bishop Burnet</span>, who died in <span class="date" title="1715">1715</span>. The Whig bishop was detested by the Jacobites. We give the satire as it stands. The Robert referred to is doubtless <span class="ps">Sir Robert Walpole</span>. The poem is as follows—: <a class="footnotebacklink" href="#fnref:110.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:111.footnotes"><p>This poem follows, at p. 292 of the MS., immediately on Fergal Mc an Bard's medley, and is probably by that poet. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:111.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:112.footnotes"><p>This is not the title of the poem, which is in Dispraise of Love. It means evidently that Cathal Mc Vurich is the author. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:112.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:113.footnotes"><p>Here the B. B. adds: a<span class="ex">n</span> so da dh<span class="ex">er</span>bh<span class="ex">adh</span> g<span class="ex">ur</span> do chlan<span class="ex">n</span>aibh rughr<span class="ex">uidhe</span> is cóir an la<span class="ex">m</span>h dh<span class="ex">er</span>g. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:113.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:114.footnotes"><p>can, B. B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:114.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:115.footnotes"><p>righ, B. B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:115.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:116.footnotes"><p>thó, B. B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:116.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:117.footnotes"><p>B. omits. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:117.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:118.footnotes"><p>sgribhin<span class="ex">n</span>, B. B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:118.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:119.footnotes"><p>hoighre, B.B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:119.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:120.footnotes"><p>
Here the R. B. text of this poem ends. The rest of the poem and the 
whole of the next are taken from the B.B. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:120.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:121.footnotes"><p>Cn<span class="ex">ur</span>? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:121.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:122.footnotes"><p>iuilt? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:122.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:123.footnotes"><p>End of quotatation from B. B. The two replies by Niall Mc Vurich which follow, are in the R. B. only. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:123.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:124.footnotes"><p>chértcha? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:124.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:125.footnotes"><p>nem? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:125.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:126.footnotes"><p>gháire <a class="footnotebacklink" href="#fnref:126.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:127.footnotes"><p>This is the end of the Red Book as now preserved. The last page is numbered 311. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:127.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:128.footnotes"><p>anáolmhúr? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:128.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:129.footnotes"><p>fáist<span class="ex">a</span>ch? <a class="footnotebacklink" href="#fnref:129.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:130.footnotes"><p>Translated:— Admiral Sir Reginald Macdonald, son of Reginald, son of John, son of Ranald, son of Ranald, son of Donald Gorm, of Benbecula and Clanranald, son of Ranald Og son of Ranald, son of Allan, son of John of Moydart, son of Alexander, son of Allan, son of Rory, son of Allan, son of Ranald, son of John of Isla, son of Angus Og, son of Angus Mor, son of Donald, son of Ranald, son of Somerled of the Isles. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:130.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:131.footnotes"><p>B.B. Irish genealogy gives Medr<span class="ex">aige</span>; Keating gives Medraide. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:131.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:132.footnotes"><p>This Maine is not given in the History of the Clanranald Book, but it is in the Irish genealogy of the B.B., in Keating, and in <span class="ps" title="William F. Skene">Skene</span>'s genealogies taken from the <span class="name" title="ms">Book of Ballimote</span> and and <span class="name" title="ms">Book of Lecan</span> (<span class="title" title="periodical"><span class="orig" title="Should be ‘Celtic Scotland’ Anon">Celt. Scot.</span></span>, III., 466). <a class="footnotebacklink" href="#fnref:132.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:133.footnotes"><p>Fergus is called in B.B. Irish genealogy “Ferghus Mhóire m<span class="ex">hic</span> Carthoin m<span class="ex">ic</span> Eoch<span class="ex">aigh</span> (ar shlio<span class="ex">cht</span> a<span class="ex">n</span> Eoch<span class="ex">aigh</span> so ataid clan Duibhghuill) m<span class="ex">hic</span> Cholla Uais, ”&amp;c. <span class="ps" title="William F. Skene">Skene</span>'s genealogy makes Fergus son of Erc, son of Eochaigh. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:133.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:134.footnotes"><p>Contraction for Ard Rígh, King of Ireland. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:134.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:135.footnotes"><p>This name is lost in the genealogy of the Book of Clanranald. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:135.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:136.footnotes"><p>Milé of Spain was married to Scota, daughter of Pharaoh Nectonibus,who bore him six sons, <span class="frn" title="(Latin)">inter alios</span>, the famous three, Ir, Eber Finn, and Eremon. The sons of Milé “took” Ireland in 1700 B.C. from the Tuatha Dé Danann, or the God-race of <span class="sic" title="Should be ‘Danu’ Anon">Dana</span>.<br/>The pedigree from Milé to Adam is from the Irish Genealogies in the Black Book. Keating gives a like list. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:136.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:137.footnotes"><p>Menual (Keating). His father is properly Nuadha, genitive Nuadhat. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:137.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:138.footnotes"><p>This name is not in Keating's historical account, but it is in his Irish pedigrees, which are founded on exactly the same authorities as the B. B. Irish lists, agreeing generally verbatim, even in the digressions. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:138.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:139.footnotes"><p>[or Tath] <a class="footnotebacklink" href="#fnref:139.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:140.footnotes"><p>Beogamhan, Keating. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:140.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:141.footnotes"><p>Niul (Keating) was the contemporary and friend of Moses, and was married to Scota, Pharaoh's daughter—the bad Pharaoh. <a class="footnotebacklink" href="#fnref:141.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li><li id="fn:142.footnotes"><p>[Baath, Keating.] <a class="footnotebacklink" href="#fnref:142.footnotes" rev="footnote">🢀</a></p></li></ol></div><!--Add project contacts from home page in CMS--><footer class="footer">
				<div class="container-fluid">
					<div class="row">
	<div class="contact col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer1"><h2>University College Cork</h2></a>
		
		<div id="footer1" class="collapse"> <p>
	<span><i class="fa fa-phone">‍</i><a href="tel:+353214903000">+353 (0)21 490 3000</a></span>
	<span><i class="fa fa-envelope">‍</i><a href="mailto:celt@ucc.ie">Email Us</a></span>
	<span><i class="fa fa-map-marker">‍</i><a href="http://www.google.ie/maps/place/51°53'30.8&#34;N+8°29'31.1&#34;W/@51.8918761,-8.5007552,15z/data=!3m1!4b1!4m6!3m5!1s0x0:0x0!7e2!8m2!3d51.8918768!4d-8.491979">Location Maps</a></span>
</p></div>
	</div>
	<div class="col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer2"><h2>Bring me to</h2></a>
		<div id="footer2" class="collapse"><ul>
<li><a href="#"/><a title="Home » Home » Study" href="https://www.ucc.ie/en/study/">Study</a></li>
<li><a href="#"/><a title="Home » Home » Research and Innovation" href="https://www.ucc.ie/en/research/">Research</a></li>
<li><a title="Home » Home » Discover UCC" href="https://www.ucc.ie/en/discover/">Discover UCC</a></li>
<li><a title="Home » Home » Schools &amp; Departments" href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/">Schools &amp; Departments</a></li>
<li><a title="Home » Home » Business and Enterprise" href="https://www.ucc.ie/en/bus-ent/">Business &amp; Enterprise</a></li>
<li><a title="Home » Home » Alumni and Development" href="https://www.ucc.ie/en/alumni/">Alumni</a></li>
</ul></div>
	</div>
	<div class="col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer3"><h2>MyUCC</h2></a>
		<div id="footer3" class="collapse"><ul>
<li><a title="Home » Home » Contact" href="https://www.ucc.ie/en/contact/">Contact</a></li>
<li><a href="http://libguides.ucc.ie/library">Library</a></li>
<li><a title="Home » Home » Staff" href="https://www.ucc.ie/en/staff/">Staff</a></li>
<li><a title="Home » Home » Students" href="https://www.ucc.ie/en/students/">Current Students</a></li>
<li><a title="Home » Home » Support » Examinations » Results" href="https://www.ucc.ie/en/exams/results/">Exam Results</a></li>
<li><a href="http://timetable.ucc.ie/">Timetables</a></li>
<li><a href="https://blackboard.ucc.ie/">Blackboard</a></li>
<li><a title="Home » Home » Discover UCC » Visit UCC » Download Maps of the UCC Campus" href="https://www.ucc.ie/en/discover/visit/maps/">Campus Maps</a></li>
</ul></div>
	</div>
	<div class="col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer4"><h2>Show me</h2></a>
		<div id="footer4" class="collapse"><ul>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/sitemap/">Sitemap</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/legal/">Legal</a></li>
<li><a href="mailto:abuse@ucc.ie?subject=Abuse%20Report%20from%20UCC%20Webpage&amp;body=http://www.ucc.ie/en/">Report Abuse</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/privacy">Privacy</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/it-policies/policies/cookies/">Cookies</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/aup">Acceptable Use Policy</a></li>
<li><a href="mailto:webmaster@ucc.ie?Subject=Web%20site%20query">Webmaster</a></li>
</ul></div>
	</div>
</div>
<div class="row">
	<div class="col-md-12 bbdc">
		Copyright © UCC 2017
	</div>
</div>

<div class="row">
<!-- logo carousel // components: module-12 -->
<div class="module-12 logos">
    <div class="slideShowLogos">
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/hea.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/logo_gov_ireland_rialtas.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/logo_nui.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/centralmedia/logos/ESF2014-2020.png)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/centralmedia/logos/ERDF.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a href="https://www.ucc.ie/en/athenaswan/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/design2013images/AS_RGB_Bronze-Award.png)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/research/researchatucc/EnterpriseIrelandLogo4web.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a href="https://www.ucc.ie/en/hr/research//uccresearcherstrategy/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/hr/researchcareersinitiative/logo.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a title="visit https://www.wearecork.ie/" target="_self" href="https://www.wearecork.ie/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/images/weareCorkSmall.jpg')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/images/wellBeingLogo.png')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a title="visit https://stars.aashe.org/institutions/university-college-cork-national-university-of-ireland-cork-co-corcaigh/report/2018-07-20/" target="_self" href="https://stars.aashe.org/institutions/university-college-cork-national-university-of-ireland-cork-co-corcaigh/report/2018-07-20/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/centralmedia/logos/CopyofStars_Seal_Gold_RGB_300.png')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a title="visit https://www.magna-charta.org" target="_blank" href="https://www.magna-charta.org">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/logo_mcu_observatory.jpg')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>   
    </div><!--/.slideShowLogos-->
</div><!--/.module-12-->
<!-- // logo carousel -->
</div><!--/.row-->
				</div>
			</footer>
			<!-- // footer // layout: footer -->

		</div>
		<!-- // module wrap -->

	</div>
	<!-- // page wrap -->

	
	<!-- // search remodal -->
	<div class="remodal search" data-remodal-id="search-modal">
		<button data-remodal-action="close" class="remodal-close"><span>CLOSE</span></button>
		<div class="modal-wrap">
			<div class="input-group stylish-input-group">
				<input type="text" class="form-control" name="siteSearchText" id="siteSearchText" placeholder="search here..." autocomplete="off"/>
				<span class="input-group-addon">
					<button type="submit">
						<span class="fa fa-search"/>
					</button>
				</span>
			</div>
			<div class="input-group stylish-input-group">
				<legend class="sr-only">Choose areas of the website to search</legend>
				<label class="radio-inline">
					<input type="radio" name="searchType" value="website" checked=""/> Website <span class="websiteSearchResultsCount resultsCount"/>
				</label>
				<label class="radio-inline">
					<input type="radio" name="searchType" value="people"/> People <span class="peopleSearchResultsCount resultsCount"/>
				</label>
				<label class="radio-inline">
					<input type="radio" name="searchType" value="course"/> Courses <span class="courseSearchResultsCount resultsCount"/>
				</label>
			</div>
			<div class="results">
				<div class="websiteResults quicksearchContainers">
					<ul id="websiteSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
				</div>
				<div class="peopleResults quicksearchContainers" style="display:none;">
					<ul id="phoneSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
					<ul id="nameSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
				</div>
				<div class="courseResults quicksearchContainers" style="display:none;">
					<ul id="courseSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
				</div>
			</div>
		</div>
	</div>
	<!-- // search remodal -->
	
	<a id="back-to-top" title="Back to top" class="show" href="#"><i class="fa fa-angle-up">‍</i><span>Top</span></a>

	<!-- jQuery (necessary for Bootstrap's JavaScript plugins) -->
	<script type="text/javascript" src="https://code.jquery.com/jquery-1.12.4.min.js">‍</script>

	<!-- Include all compiled plugins (below), or include individual files as needed -->
	<script integrity="sha384-Tc5IQib027qvyjSMfHjOMaLkfuWVxZxUPnCJA7l2mCWNIpG9mGCD8wGNIcPD7Txa" crossorigin="anonymous" src="https://maxcdn.bootstrapcdn.com/bootstrap/3.3.7/js/bootstrap.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/slick-carousel/1.6.0/slick.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/remodal/1.1.1/remodal.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/bootstrap-select/1.12.2/js/bootstrap-select.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/headroom/0.9.3/headroom.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/magnific-popup.js/1.1.0/jquery.magnific-popup.min.js">‍</script>

	<script type="text/javascript" src="https://cdn.jsdelivr.net/algoliasearch/3/algoliasearch.min.js">‍</script>
	<script type="text/javascript" src="https://js.maxmind.com/js/apis/geoip2/v2.1/geoip2.js">‍</script>
	<script type="text/javascript" src="https://cdn.datatables.net/v/dt/dt-1.10.16/r-2.2.0/datatables.min.js">‍</script>
	<script async="async" src="https://www.youtube.com/iframe_api">‍</script>


  <!-- jquery.mCustomScrollbar.js -->
  <script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/jquery.mCustomScrollbar.js">‍</script>

	<!-- jquery.easing.1.3.js -->
	<script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/jquery.easing.1.3.js">‍</script>

	<!-- jquery.timeline.js -->
	<script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/jquery.timeline.js">‍</script>

	<script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/main.min.js">‍</script>

</body>
</html>