
<!DOCTYPE html
  SYSTEM "about:legacy-compat">
<html lang="en">
<head><meta http-equiv="Cache-Control" content="no-cache, no-store, must-revalidate"/><meta http-equiv="Pragma" content="no-cache"/><meta http-equiv="Expires" content="0"/>
<!--<base href="https://www.ucc.ie/en/ck408/astrophysics/"/>-->
	<meta charset="utf-8"/>
	<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge"/>
	<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1"/>
  <meta property="history:section" content="CELT project: Betha Choluim Chille | University College Cork"/>
	<meta property="history:title" content="CELT project"/>
  
	<!-- The above 3 meta tags *must* come first in the head; any other head content must come *after* these tags -->
	<!-- Chrome, Firefox OS and Opera -->
	<meta name="theme-color" content="#0055a0"/>

  <!-- Favicon -->
	<link rel="apple-touch-icon" sizes="60x60" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/apple-touch-icon.png"/>
	<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/favicon-32x32.png"/>
	<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/favicon-16x16.png"/>
	<link rel="manifest" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/favicon/manifest.json"/>
	<meta name="msapplication-config" content="/en/media/2017siteassets/favicon/browserconfig.xml"/>
    
  
 <title>CELT project: Betha Choluim Chille | University College Cork</title><meta name="description" content="Betha Choluim Chille|[LB pp. 29b–34a]|an electronic edition|by unknown|ed Whitley Stokes"/><meta property="og:title" content="Betha Choluim Chille|[LB pp. 29b–34a]|an electronic edition"/><meta property="og:url" content="http://research.ucc.ie/celt/document/G201011"/><meta property="og:description" content="Betha Choluim Chille|[LB pp. 29b–34a]|an electronic edition|by unknown|ed Whitley Stokes"/><meta property="og:image" content="aislingoenguso-edit-keyboard-300w.jpg"/><meta property="og:locale" content="ga_IE"/><meta property="og:locale:alternate" content="la_IE"/>

  <!-- meta tag info -->
  
 <!-- Start SEO -->
 <meta name="DC.Keywords" content="default customMetaKeywords"/>
 <meta name="DC.Description" content="null"/>
 <meta name="description" content="null"/>
 <!-- START - Facebook Open Graph, Google+ and Twitter Card Tags 2.0.8.2 -->
 <!-- Facebook Open Graph -->
 <meta property="og:locale" content="en_US"/>
 <meta property="og:site_name" content="UCC"/>
 <meta property="og:title" content="University College Cork"/>
 <meta property="og:url" content="https://www.ucc.ie"/>
 <meta property="og:type" content="website"/>
 <meta property="og:description" content="Learn, Study and Research in UCC, Ireland's first 5 star university. Our tradition of independent thinking will prepare you for the world and the workplace in a vibrant, modern, green campus."/>
 <meta property="og:image" content="https://www.ucc.ie/en/media/aboutucc/12-101P1000602.JPG"/>
 <meta property="article:publisher" content="https://www.facebook.com/universitycollegecork/"/>
 <!-- Google+ / Schema.org -->
 <meta itemprop="name" content="University College Cork"/>
 <meta itemprop="description" content="Learn, Study and Research in UCC, Ireland's first 5 star university. Our tradition of independent thinking will prepare you for the world and the workplace in a vibrant, modern, green campus."/>
 <meta itemprop="image" content="https://www.ucc.ie/en/media/aboutucc/12-101P1000602.JPG"/>
 <link rel="publisher" href="https://plus.google.com/u/0/communities/103375296693922864963"/>
 <!-- Twitter Cards -->
 <meta name="twitter:title" content="University College Cork"/>
 <meta name="twitter:url" content="https://www.ucc.ie"/>
 <meta name="twitter:description" content="Learn, Study and Research in UCC, Ireland's first 5 star university. Our tradition of independent thinking will prepare you for the world and the workplace in a vibrant, modern, green campus."/>
 <meta name="twitter:image" content="https://www.ucc.ie/en/media/aboutucc/12-101P1000602.JPG"/>
 <meta name="twitter:card" content="summary_large_image"/>
 <meta name="twitter:site" content="@UCC"/>

	<!-- Styling -->
  <link rel="stylesheet" type="text/css" media="screen" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/css/main.min.css"/>
  <link rel="stylesheet" type="text/css" media="print" href="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/css/print.css"/>

	<!-- HTML5 shim and Respond.js for IE8 support of HTML5 elements and media queries -->
	<!-- WARNING: Respond.js doesn't work if you view the page via file:// -->
	<!--[if lt IE 9]>
		<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
		<script src="https://oss.maxcdn.com/respond/1.4.2/respond.min.js"></script>
	<![endif]-->
  
  <!-- hack to enforce responsive images for everything in the module wrap -->

  <style> 
    .module-wrap img {
    	display: block;
      max-width: 100%;
      height:auto;
     }
  </style>
  
<script type="text/javascript" src="../jquery.min.js"> </script><script type="text/javascript" src="../popfoot.js"> </script><script type="text/javascript" src="bootstrap-slider.js"> </script><style type="text/css">
.left-side-nav__nav li a.nomenu:after {
    content: ""; }
.teitable {
    width: 100%;
    overflow-x: auto;
    white-space: nowrap;
}
        /* popup from https://codepen.io/vavik96/pen/xbjGde */
a.thumbnail { display:inline; border:none; position:relative; z-index:0; }
a.thumbnail:hover { background-color:transparent; z-index:50; }
a.thumbnail span{ /*CSS for popup image*/
        position: absolute;
        background-color: lightyellow;
        padding: 5px;
        left: -1000px;
        border: 1px dashed gray;
        visibility: hidden;
        color: black;
        text-decoration: none;
}

a.thumbnail span img{ /*CSS for popup image*/
        border-width: 0;
        padding: 2px;
}
a.thumbnail:hover span{ /*CSS for enlarged image on hover*/
        visibility: visible;
        top: 0;
        left: 60px; /*position where enlarged image should offset horizontally */
}

.aside { padding:0px; }
.left-side-nav button.empty { padding:5px; }
.left-side-nav button.empty:after { content:""; }
.subsid { line-height:120%; }
span.missing { color:red; }
span.inactive { color:blue; }
span.fa { color:green; padding-left:3px; padding-right:3px; }
div#rubric { font-family:serif; font-style:normal; }
div#rubric p { line-height:120%; }
span.u { text-decoration:underline; }
span.i { font-style:italic; }
span.captionlabel { font-weight:bold; }
caption { font-weight:bold; font-size:110%; }
ol.breadcrumb li#update:before { color:#777; font-family:sans-serif; content:"  (document last updated:"; }
ol.breadcrumb li#update:after { color:#777; content:")"; }
div.footnotes { display:none; }
div.footnotediv { font-size:80%;
                  line-height:1.2em;
                  background-color:white;
                  box-shadow: inset 0 1px 0 0 rgba(0,0,0,0.05), inset 0 0.1em 0.1em 0 rgba(0,0,0,0.025);
                  border:solid #669999; 1px; 
                  text-color:black; 
                  padding:1em; 
                  z-index:1000}
blockquote.TEI { font-size:100%; }
blockquote.TEI:before { content:" "; }
blockquote.TEI:after { content:" "; }
blockquote, .content-wrap__wrapper blockquote, .module-24 blockquote { font-style:normal; }
blockquote.summarised-letter { text-style:italic; } /* added PF 2021-02-09 for BF/HM */
blockquote.summarized-letter { text-style:italic; } /* added PF 2021-02-09 for BF/HM */
li.lg { margin-top:1em; }
li.doc { font-weight:bold; }
li.meta { font-style:normal; }
span.overlap { text-decoration: underline wavy Chocolate; }
span.flag { color:Chocolate; }
span.inlineitem { font-style:italic; }
span.trailer { font-style:italic; }
span.stage { font-family:serif; }
p.opener { font-style:italic; }
p.closer,p.dateline { text-align:right; }
/* spans created by inline markup */
span.lbn { vertical-align:sub; font-size:66%; color:green; font-style:normal; text-decoration:none; }
span.lbc { vertical-align:sub; font-size:66%; color:Gray; font-style:normal; text-decoration:none; }
span.term, span.frn, span.title, span.corr, span.sic, span.orig, span.abbr { font-style:italic; }
span.ex, span.gloss, span.sup, span.add { text-decoration:underline; }
span.del { text-decoration:line-through; }
span.date::before { content:"📅 "; font-style:normal; }
span.signed,span.salute { font-family:cursive; }
span.lem, span.on, span.orgName { font-weight:bold; }
/* TeX logos, borrowed from TeX4ht and adapted */
body span.TEX { 
                letter-spacing: -0.125em;
                padding-right:0.125em;
              }
body span.TEX span.E { 
                       position:relative;
                       top:0.4ex;
                       left:-0.0417em;
                     }
body a span.TEX { 
                  text-decoration:none;
                }
/* LaTeX */
body span.LATEX { 
                  padding-right:-0.8em;
                }
body span.LATEX span.A { 
                         position:relative;
                         top:-0.5ex;
                         left:-0.4em;
                         font-size:75%;
                       }
body span.LATEX span.TEX { 
                           position:relative;
                           left: -0.4em;
                         }
body span.LATEX span.E { 
                         position:relative;
                         top:0.4ex;
                       }
body a span.LATEX span.A { 
                           text-decoration:none;
                         }
/* BiBTeX */
body span.BIBTEX span.I { 
                          position:relative;
                          top:0.4ex;
                        }
body a span.BIBTEX span.I { 
                            text-decoration:none;
                          }
/* LyX */
body span.LYX span.Y { 
                       position:relative;
                       top:0.4ex;
                     }
body a span.LYX span.Y { 
                         text-decoration:none;
                       }
/* Metafont */
body span.MF { 
               font-family:sans-serif;
             }
/* Metapost */
body span.MP { 
               font-family:sans-serif;
             }
/* XeTeX */
body span.XETEX span.E { 
                         FILTER:FlipH;
                         position:relative;
                         top:0.5ex;
                         left:-0.0417em;
                       }
body a span.XETEX span.E { 
                           text-decoration:none;
                         }
      </style></head>

<body class="inner">

	<!-- cookie policy -->
	<div class="cookie cookiePolicy bottom" style="display:none;">
		<div class="cookie__inner">
			<div class="row">
				<div class="col-xs-12 col-sm-9">
					<a name="d.en.832499" href="http://celt.ucc.ie/"> </a>
<h2/>
<p>We use cookies to help give you the best experience on our website. By continuing without changing your cookie settings, we assume you agree to this. Please<a target="_blank" href="https://www.ucc.ie/cookies"> read our cookie policy</a> to find out more.</p>
        </div>
				<div class="col-xs-12 col-sm-2 col-sm-offset-1">
					<a class="btn btn--outlin closeCookie" href="javascript:;">Close</a>
				</div>
			</div>
		</div>
	</div>
	<!-- // cookie policy -->

	
	<!-- navbar // layout: header -->
    <header id="header" class="header">
      <div class="navbar navbar__custom">
	<a class="navbar__brand" href="https://www.ucc.ie/en/">
	  <h1 class="sr-only">University College Cork</h1>
<!--
	    src="/en/media/2017siteassets/images/ucc_logo__insertVectorrainbow.svg"
-->
	  <img alt="UCC Logo" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/images/ucc-central-header-logo.svg"/>
	</a> 
	<button type="button" class="nav-toggle text-uppercase" data-toggle="button" aria-pressed="false"><span>Menu</span></button> 
	<div class="ucc-class">
	  <div class="inner"><h2>Betha Choluim Chille</h2><h3>CELT Project</h3></div>
	</div>
	<ul class="top-nav list-inline">
	  <li><a class="courses" id="gtmCoursesNavLink" href="https://www.ucc.ie/en/study/courses/">Courses</a></li>

    <li class="dropdown"><a class="dropdown-toggle links" data-toggle="dropdown" role="button" aria-haspopup="true" aria-expanded="false" id="gtmMyUCCNavLink" href="#">My UCC</a>
        <ul class="dropdown-menu">
            <li class="icon-menu">
                <ul>
	<li><a href="/"><i class="fa fa-home fa-fw">‍</i>Home</a></li>
	<li class="visitedPagesLink"><i class="fa fa-history fa-fw">‍</i><a href="javascript:;">Visited Pages</a></li>
	<li class="favouritePagesLink"><i class="fa fa-star fa-fw">‍</i><a href="javascript:;">Favourites</a></li>
</ul>
            </li>
            <li class="split-menu top">
                <ul>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/contact/">Contact</a></li>
<li><a href="http://booleweb.ucc.ie/">Library</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/staff/">Staff</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/students/">Current Students</a></li>
</ul>
            </li>
            <li class="split-menu bottom">
            <ul>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/exams/results/">Exam Results</a></li>
<li><a target="_blank" href="https://blackboard.ucc.ie/">Blackboard</a></li>
<li><a target="_blank" href="https://www.ucc.ie/calendar/">Calendar</a></li>
<li><a href="https://visit.ucc.ie">Visit UCC</a></li>
<li><a target="_blank" href="http://mytimetable.ucc.ie/">Timetables</a></li>
<li><a target="_blank" href="https://app.ucc.ie/maps/">Campus Maps</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/students/wellbeing/">Wellbeing</a></li>
</ul>
            </li>
        </ul>
    </li>


        
        <!-- Irish -->
         
            
        

        <!-- English -->
        <!--
            <li class="language"><a href="/en/ck408/astrophysics/">EN</a></li>
        -->
      </ul>
		</div>
	</header>
 <p style="margin-bottom:100px"/>
	<!-- // navbar -->

	<div style="margin-top:0px;" class="page-wrap">
		<!-- navigation // layout: header -->
		<div class="navbar__nav">
			<div class="navbar__inner">
								<ul class="mainNavList">
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/study/">Study</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList1" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList1" aria-label="Study Menu"/>
						<ul id="mainNavList1" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/study/courses/">Courses</a></li><li><span class="currentbranch0"><a href="https://www.ucc.ie/en/study/undergrad/">Undergraduate</a></span></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/study/postgrad/">Postgraduate</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/international/">International Office</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/ace/">Adult Continuing Education</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/online/">Online</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/cpd/">Continuing Professional Development</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/study/undergrad/orientation/">Incoming First Year Students</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/research/">Research &amp; Innovation</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList2" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList2" aria-label="Research Menu"/>
						<ul id="mainNavList2" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/about/">About UCC Research</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/themes/">Research Themes, Institutes and Centres</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/support/">Research Support Services</a></li><li><a href="http://research.ucc.ie/profiles/">Research Expertise</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/innovationandtechnologytransfer/">Innovation and Technology Transfer</a></li>
						</ul>
					</li>

					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/discover/">Discover UCC</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList3" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList3" aria-label="About UCC Menu"/>
						<ul id="mainNavList5" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/history/">History</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/about/uccnews/">News and Views</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/leadership/">Leadership and Strategy</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/campus/">Campus Life</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/cork/">Cork City and Region</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/discover/visit/">Visit UCC</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/">Schools &amp; Departments</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList4" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList4" aria-label="Schools and Departments Menu"/>
						<ul id="mainNavList4" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/academicschoolsanddepartments/">Academic Schools and Departments</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/admin/">Support and Service Departments</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/bus-ent/">Business &amp; Enterprise</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList5" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList5" aria-label="Campus Life Menu"/>
						<ul id="mainNavList3" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/careers-work/employers/">Work with UCC Students</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/careers/employers/">Recruit UCC Graduates</a></li><li><a href="https://www.cubsucc.com/executive-education/">Executive Education</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/cpd/">Centre for Continuing Professional Development</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research/">Research and Innovation</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/entrepreneurship/">Entrepreneurship Resources</a></li>
						</ul>
					</li>
					<li>
						<a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/">Alumni &amp; Development</a>
						<button type="button" data-toggle="collapse" data-target="#mainNavList6" aria-expanded="false" aria-controls="mainNavList6" aria-label="Alumni Menu"/>
						<ul id="mainNavList6" class="collapse">
							<li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/">Home</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/about/">About Us</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/events/">Events</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/benefits/">Benefits &amp; Information</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/community/">Community</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/support/">Support UCC</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/spotlight/">Alumni Spotlight</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/alumni/cuf/">Cork University Foundation</a></li>
						</ul>
					</li>
				</ul>
			</div>
      <ul class="mega-footer">
				<li><a href="/"><i class="fa fa-home fa-fw">‍</i> Home</a></li>
				<li class="visitedPagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-history fa-fw">‍</i> Visited Pages</a></li>
				<li class="favouritePagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-star fa-fw">‍</i> Favourites</a></li>
			</ul>
		</div>
		<!-- navigation // layout: header -->
		
	 	<!-- search -->
		<div class="search-wrapper">
			<button class="mega-close"><span aria-hidden="true"/><span class="sr-only">Close</span></button>
			<div class="inner">
				<form class="gse-search-box" id="ucc-search-form" name="uccsearchform" action="https://www.ucc.ie/en/search" method="get"><!-- https PF 2017-08-11 -->
					<fieldset>
						<legend class="sr-only">Search UCC.ie</legend>
						<div class="input-group stylish-input-group">
							<label for="googleSiteSearchText" class="sr-only">Site Search Text</label>
							<input type="text" class="form-control" name="googleSiteSearchText" id="googleSiteSearchText" placeholder="Search here..." autocomplete="off"/>
							<span class="input-group-addon">
								<button type="submit" aria-label="Click for search results">
									<span class="fa fa-search"/>
								</button>
							</span>
							<input class="reset" type="reset" value="x"/>
						</div>
					</fieldset>
				</form>
				<div class="results quicksearchResults">

					<!-- Nav tabs -->
					<ul class="nav nav-tabs" role="tablist">
						<li role="presentation" class="active"><a aria-controls="website-quick" role="tab" data-toggle="tab" href="#website-quick">Website <span class="websiteSearchResultsCount resultsCount"/></a></li>
						<li role="presentation"><a aria-controls="people-quick" role="tab" data-toggle="tab" href="#people-quick">People <span class="peopleSearchResultsCount resultsCount"/></a></li>
						<li role="presentation"><a aria-controls="courses-quick" role="tab" data-toggle="tab" href="#courses-quick">Courses <span class="courseSearchResultsCount resultsCount"/></a></li>
					</ul>

					<!-- Tab panes -->
					<div class="tab-content">
						<div role="tabpanel" class="tab-pane active" id="website-quick">
							<gcse:searchresults-only xmlns:gcse="https://developers.google.com/custom-search/json-api/v1/reference/cse/list" gname="searchOnlyCSE"/>
						</div>
						<div role="tabpanel" class="tab-pane" id="people-quick">
							<ul class="search-results-list">
							</ul>
							<a class="btn btn--blue viewAllResultsButton" style="display: none;" href="#"> View All Results <i class="fa fa-long-arrow-right">‍</i></a>
						</div>
						<div role="tabpanel" class="tab-pane" id="courses-quick">
							<ul class="search-results-list">
							</ul>
							<a class="btn btn--blue viewAllResultsButton" style="display: none;" href="#"> View All Results <i class="fa fa-long-arrow-right">‍</i></a>
						</div>
					</div><!--/tab-content-->
				</div>
			</div>
			<ul class="mega-footer">
				<li><a href="/"><i class="fa fa-home fa-fw">‍</i> Home</a></li>
				<li class="visitedPagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-history fa-fw">‍</i> Visited Pages</a></li>
				<li class="favouritePagesLink"><a href="javascript:;"><i class="fa fa-star fa-fw">‍</i> Favourites</a></li>
			</ul>
		</div>
		<!-- search -->
    
    
		<!-- module wrap // layout: grid-->
		<div class="module-wrap content-wrap social-wrap rhs course">
      <div id="content">
  


      

	  <div class="module-1 no-video">
	    <div class="slideShowSingle"><figure><div style="height:300px;background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/support/itservices/halfheightbannerimages/aislingoenguso-edit-keyboard.png');">‍</div><figcaption style="bottom:0px;"><p class="spotlight text-uppercase">CELT document G201011</p><h2 class="main-heading">Betha Choluim Chille</h2><div class="btn-block">‍</div></figcaption></figure></div>
	  </div>
 <!--  container -->
 <div class="container">
	<!--  row -->
	<div class="row">
		<div class="page-nav" id="navspy" data-spy="affix" data-offset-top="750">
			<button class="btn btn--blue" type="button" data-toggle="collapse" data-target="#page-nav" aria-expanded="false" aria-controls="page-nav">On This Page</button>
			<div class="collapse" id="page-nav"><!--The $refsections variable contains:
Section 1. gi(teiHeader) n(details) gtm(BETHACOLUIMCHILLEINCI) 
Section 2. gi(div) n(contacts) gtm(Contacts) 
Section 3. gi(div) n(rubric) gtm(Formatting) 
--><ul class="nav" id="navloc"><li class="text-uppercase meta" title="TEI Header"><a href="#teiHeader" class="smoothScrollApplied" id="gtmteiHeaderNavLink">Header</a></li><li class="text-uppercase doc" title="Document body sections"><a href="#body" class="smoothScrollApplied" id="gtmteiHeaderNavLink">Document body</a></li><li class="text-uppercase meta" title="Project contacts"><a href="#contacts" class="smoothScrollApplied" id="gtmcontactsNavLink">Contacts</a></li><li class="text-uppercase meta" title="Explanation of the symbols"><a href="#rubric" class="smoothScrollApplied" id="gtmrubricNavLink">Formatting</a></li></ul></div>
		</div>
		<div class="col-md-9 col-lg-9 content-wrap__wrapper">
			<div class="row">
				<div class="col-md-12">
					<div class="social-wrap__inner" data-spy="affix" data-offset-top="900" data-offset-bottom="200">
						
						<div class="shortlisted">
							<a class="favouritePage" id="gtmCourseSaveToFavourites" href="javascript:;">
								<p class="text-uppercase">Save To Favourites</p>
								<span><i class="fa fa-star-o">‍</i></span>
							</a>
						</div>
						<div class="share-links">
							<p class="text-uppercase">share</p>
							<ul>
								<li class="twitter"><a class="twitterShare" id="gtmTwitterShare" title="Twitter" href="javascript:;"><i class="fa fa-twitter">‍</i><span class="sr-only">Twitter</span></a></li>
								<li class="facebook"><a class="facebookShare" id="gtmFaceBookShare" title="Facebook" href="javascript:;"><i class="fa fa-facebook">‍</i><span class="sr-only">Facebook</span></a></li>
								<li class="linkedin"><a class="linkedInShare" id="gtmLinkedInShare" title="Linkedin" href="javascript:;"><i class="fa fa-linkedin">‍</i><span class="sr-only">Linkedin</span></a></li>
							</ul>
						</div>
					</div>
		    <div class="content-wrap__inner"><ol class="breadcrumb"><li><a href="https://www.ucc.ie/en/">Home</a></li><li><a href="https://www.ucc.ie/en/research-sites/celt//">CELT</a></li><li><a href="http://research.ucc.ie/celt/document/">Documents</a></li><li><a href="http://research.ucc.ie/celt">G201011</a></li><li id="update">2012-02-21</li></ol><!--front matter--><!--body matter (assumes div0)--><div id="body"><h2>unknown</h2><h3>Edited by Whitley Stokes</h3><!--div0: thisdiv=div0, # (nth=1) head="BETHA COLUIM CHILLE INCIPIT."--><!--Heading quâ heading--><h1 id="d28276e403">BETHA COLUIM CHILLE <span class="frn" title="(Latin)">INCIPIT</span>.</h1><span class="fa fa-book" title="MS page 29b-30a" id="mls.29b-30a"> 29b-30a</span><span class="fa fa-bookmark" title="p.90" id="pb.90"> p.90</span><div type="paragraph" id="paragraph1"><p><span class="frn" title="(Latin)"><span class="sup" title="By Whitley Stokes">E</span>xi<span class="sic" title="Should be ‘’ Anon">i</span> de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et vade in terram quam tibi monstravero</span>. “Facaib do thir ⁊ do thalmain, do <span class="corr" title="Corrected from ‘choibne’ by WS">choibnes</span> collaide. ⁊ t'  athardu ̇n-diles erum-sa, ⁊ eirg isin tir faillsigfet-sa duit.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph2"><p>IN <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdid</span> fen do-rat in comairle cairdemail-sea do chind na h-irsi forpthi ⁊ na cretmi comlani .i. do <span class="ps">Abraam mac Tara</span> co ro facbad a thir ⁊ a talmain fén .i. tír <span class="pn">Chaldea</span> ⁊ co tísad dia oilithre isin tír ro failisig <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> dó .i. <span class="pn" title="legendary">Tír Tairngire</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph3"><p><span class="ps">Moysi</span> immurro mac <span class="ps">Amra</span> tóisech Tuathi Dé in fer ro linad ó rath ⁊ deolaidacht in <span class="name" title="nomen sacrum">Spirta Nóeb</span> is e ro scrib in coibige coisecarthasa thall h-i n-<span class="name" title="BOOK">Genesis</span> rechta, co ro marad do grés ic on eclais in chomairle cairdemail do-rat in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdiu</span> fodessin do <span class="ps">Abraam</span> do erail ælithre fair, co n-epert friss: <span class="frn" title="(Latin)">Exi de terra</span>. “Facaib do thír ⁊ do thalmain e<span class="sup" title="By ">rum</span>-s<span class="sup" title="By ">a</span>.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph4"><p><span class="frn" title="(Latin)">Haec quidem istoria nota est. <span class="ps">Abraham</span> a <span class="name" title="nomen sacrum">Domino</span> praeceptum fuisse ut terram <span class="on">Caldeorum</span> desereret, et terram repromisionis adiret.</span> <span class="fa fa-book" title="MS page 30a" id="mls.30a"> 30a</span>. IS scel airdirc isin scriptuir, in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdiu</span> fén dia erail for <span class="ps">Abraam</span> facbail tíre <span class="pn">Caldea</span> rop athardu diles dó ⁊ tidecht dia oilithre i <span class="pn" title="legendary">Tir <span class="corr" title="Corrected from ‘Thairngeri’ by WS">Tarngeri</span></span>, ar daig in maithiusa no biad dó fén de ocus dia cloind ⁊ dia ciniud tara n-essi.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph5"><p><span class="frn" title="(Latin)">ISte hautem <span class="ps">Abraham</span> caput fidei est et pater omnium fidelium sicut dicit apostolus</span>. In fer immurro dia tarut <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> in chomairli-sea .i. <span class="ps">Abram</span> is esside airmither isin scriptuir ar athair dona h-uli iresechaib amal demniges in t-aspol co n-apair. <span class="frn" title="(Latin)">Omnes qui sunt ex fide híí sunt<span class="fa fa-bookmark" title="p.92" id="pb.92"> p.92</span>
filii <span class="ps">Abrahæ</span></span>. “IS iat meic <span class="ps">Abraham</span> iar fír” ar in t-aspol “na h-uli nós-inntamlaigend o iris forpthi.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph6"><p><span class="frn" title="(Latin)">Quod hautem patri fidelium <span class="corr" title="Corrected from ‘praecipitum’ by WS">praecipitur</span>, hoc omnibus filiis eius implendum relinquitur, ut terram suam deserant et carnalem patriam derelinquant.</span> IN maith dino ro erail <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> sund for athair na n-iresech .i. for <span class="ps">Abram</span>. dlegar dia macu ina diaid. .i. dona h-uli iressachu a comalliud .i. a tír ⁊ a talmain. a n-indmas ⁊ a n-airfited sægulta do fhacbail ar in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdid</span> na n-dúla, ⁊ dul a n-æletir forpthi iarna innsamail-sium.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph7"><p><span class="frn" title="(Latin)">Tres hautem sunt modi uocationum</span>. O tri modaib immurro tho-cuirither na dóine co h-aichentus ⁊ co munterus in <span class="name" title="nomen sacrum">Choimded</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph8"><p><span class="frn" title="(Latin)">Primus ex <span class="name" title="nomen sacrum">Deo</span></span>. Is e cétus in cétna mod .i. an gresacht ⁊ an adannad na n-dóine on rath diada co tecat do fhógnam don <span class="name" title="nomen sacrum">Choimdid</span> iar n-desmirecht <span class="ps">Póil</span> ⁊ <span class="ps">Anntóin</span> manaig ⁊ na manach n-iresach archena ro ̇fógnatar do <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> tall isin <span class="pn">Egipt</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph9"><p><span class="frn" title="(Latin)">Secundus per hominem</span>. To-cuirther dino na daine on mod thanaise tria duine .i. trés na proceptorib noemu pritchat in scriptuir ̇n-diada dona dóinib iar ̇n-desmirecht-sin  <span class="ps">Póil</span>  aspuil ro pritchan do gentib co nus-tuc tria line in t-s oscéla dochumm puirt bethad.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph10"><p><span class="frn" title="(Latin)">Tertius ex necessetate</span>. To-curither dino na dóine on tres mod tria ecentaid .i. in tan chomécnigther fri fognum do <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> tria threblatib ⁊ tria gvassachtu bais, no tria deliugud frisna maithib aimserda i m-bit, iar n-desmberecht-sin popuil <span class="on">Israel</span> ro chomthoi co menicc cosin <span class="name" title="nomen sacrum">Comdid</span> h-o adrad h-ídal ⁊ arracht iarna comécnugud o na tréblatib ocus o na doccomla fuaratar o na cinedaib echtrandai amal indister isin scriptuir noem. <span class="frn" title="(Latin)">Hinc</span> <span class="ps">Dabid</span> <span class="frn" title="(Latin)">dicit</span>: conid dia forcell-sin at-beir in faith <span class="ps">Dabid</span>. <span class="frn" title="(Latin)">Clamauerunt ad <span class="name" title="nomen sacrum">Dominum</span> cum tribulabantur et de necessetatibus eorum liberauit eos</span>. O fo-gebed popul <span class="on">Israel</span> tréblati ocus guassachtu móra, no guided ⁊ no aitched in <span class="name" title="nomen sacrum">Comdid</span> co ro særad iat dona doccomlaib-sin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph11"><p><span class="frn" title="(Latin)"><span class="ps">Abraam</span> ergo diuina gratia instinctus mandatum quod fuerat ei imperatum a domino impleuit, et exit in</span> Cárrán <span class="frn" title="(Latin)">in qua mort<span class="sup" title="By Whitley Stokes">u</span>us est pater eius et inde transmigrauit in <span class="pn" title="legendary">Terram Repromisionis</span></span>. <span class="ps">Abram</span> dino cend na h-irsi forpthi ⁊ na cretmi comlani, o ro greised on rath diada ro chomaill in timna ro for-congrad on <span class="name" title="nomen sacrum">Chomdid</span> fair .i. do-chuaid h-i tir <span class="pn">Chaldea</span> co Carrán airm i n-epilt a athair, ⁊ tanic as-side co <span class="pn" title="legendary">Tír Thairngire</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph12"><p><span class="frn" title="(Latin)">Tribus hautem modis patria deseritur, uno inutili et duobus utilibus</span>. Atát immurro trí h-ernaile ó ̇fácaib nech a athardai in tan<span class="fa fa-bookmark" title="p.94" id="pb.94"> p.94</span>
teit in ælethir, ⁊ ata oen dib-side arna ̇fagabar fochraicc o <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> ⁊ a do ara fagabar. <span class="frn" title="(Latin)">Aliquando enim patria corpore tantum relinquitur, nec mens a cárnalibus studiis alienátur, nec bona opera appetuntur</span> .i. tan and fácbaid nech a athardai o churp namá ⁊ ni etarscarann a menma fri pecdaib ⁊ dualchib, ⁊ ni santaig sualchi na so-gním do dénam. <span class="frn" title="(Latin)">IN tali ergo perigrinatione nihil nisi afflictio corporis <span class="corr" title="Corrected from ‘sit’ by WS">fit</span>, nullus uero anime perfectus</span>. IN ælithre iarum do-gnither amlaid-sin ni fhásand di torad no tarbai don anmain, acht sæthar ⁊ imlvad cuirp co dímain, ar is svail a tharbai do neoch ergi a atharda mine dernai maith na h-ecmais. <span class="frn" title="(Latin)">Nam et postquam <span class="ps">Abraham</span> corpore patria <span class="corr" title="Corrected from ‘exisit’ by WS">exivit</span> tunc et <span class="name" title="nomen sacrum">Dominus</span> dixit</span>. Uair cid <span class="ps">Abraham</span> fen is iar ̇facbail do a thíre dílis ⁊ is iar n-etarscarad friss iar curp do-rat in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdiu</span> in comarlise dó, co n-epert: <span class="frn" title="(Latin)">Exi de terra tua</span>. “Ben do cheill budesta do tír ⁊ do talmain, ⁊ ná bíd do menma ra h-impod ris doridise.” <span class="frn" title="(Latin)">Acsi aperte <span class="fa fa-book" title="MS page 30b" id="mls.30b"> 30b</span> diceret. Carnalia uitia patriæ in qua fueras corpore, mente simul et corpore deuita</span>. Amal bid ed at-berad <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> fein cu follus re h-<span class="ps">Abraam</span>: “Imgaib o churp ⁊ o anmain o súnd amach it ailithri pecdai ⁊ dualchi in tíre in ro atrebais inallana iar curp, vair is inann do neoch ⁊ no aittrebad inna atharda dia n-inntamlaiged besa a atharda ina ailithri.” <span class="frn" title="(Latin)">Non enim in uia pedum sed in uia morum proximatur ad <span class="name" title="nomen sacrum">Dominum</span></span>. “Uair nocon o set choss no o imluad cuirp choṁfocsiges nech do <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span>, acht is tria  denam so-bes ⁊ sualach.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph13"><p><span class="frn" title="(Latin)">Aliquando mente tantum patria relinquitur, et non corpore, sicut sunt quidam qui quamuis in patria peragunt uitam regione. Patriam tamen uiuendo carnaliter non norunt, sed iustis causis quibusdam cogentibus in suis locís manent habitantés quasi non habitantés</span>. Fecht aile immurro fácaib nech a athardai ó duthracht cride ⁊ menman cen co fácaib o churp, amal do-cuirither dona h-ordnigib tóchathit a m-betha ina tírib fen co bás, ár nos-fastat tuatha ocus eclasi isna ferannaib i m-bit for mét a tarba do chách, ⁊ vair nách ar chollaidecht tairisit ina n-athardai, gebid a cain duthracht gréim n-oilithir dóib ic on <span class="name" title="nomen sacrum">Chomdid</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph14"><p><span class="frn" title="(Latin)">Aliquando mente ⁊ corpore, ut sunt hii quibus dicitur</span>. Fecht aile tra fáccaib nech a athardai co comlán o churp ⁊ o anmain, amal for-ácsat ind apstail, ⁊ lucht na h-ailithri forpthi dia ro tharngir in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdiu</span> mor maith isin soscéla, dia n-erbairt: <span class="frn" title="(Latin)">Uos qui dereliquistis omnia<span class="fa fa-bookmark" title="p.96" id="pb.96"> p.96</span>
propter me, patrem et matrem uxorem filios et filias agrum et omnia quae habere potuistis centuplum accipietis in hoc seculo, et uitam eternam in futuro</span>. “Denaid airithe de seo” ol <span class="name" title="nomen sacrum">Ísu</span>. “Uathad sochaide ro thrécsib form-sa bar tir ⁊ bar coibnes collaide, bar selb ⁊ bar n-oibnius sægulla co ̇fuidbi a cét coibes do maith vaim-sea i ̇fus isin t-sægul ⁊ isin bethaid suthain tall iar ̇fuigell bratha.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph15"><p><span class="frn" title="(Latin)">Híí sunt ueri perigrini qui cum psalmista possunt dicere</span>. IS iat-so lucht na h-oilithri cómláni iar fír, isa na persaind at-bert in faith ic comaidem ⁊ ic atlugud do <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span>: <span class="frn" title="(Latin)">Aduena sum apud te <span class="name" title="nomen sacrum">Domine</span> et perigrinus sicut omnes per mundum</span>. “Berim a buide ritt a <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span>” ar in faith “is ailithri ⁊ is deoraidecht dam isin t-sægul iar n-inntsamail na sruthi remtechtach.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph16"><p>Sochaide tra do mogadaib dilsi in <span class="name" title="nomen sacrum">Choimded</span> etir petarlaicc ocus nu-̇fiadnaise ro chomaillset co forpthi in comairle cháin-tarbach-sa .i. for-acsat a tír ⁊ a talmain, a n-athardai ⁊ a coibnes collaide ar in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdid</span> na na ̇n-dúla, ⁊ do-chotar i n-oilithri <span class="corr" title="Corrected from ‘toltanaid’ by WS">toltanaig</span> i tírib ciana co manchuib. Feib ro chomaill ⁊ for-acaib a duchus talmain ar grad ⁊ vaman in <span class="name" title="nomen sacrum">Choimded</span>, in t-ard-noem ⁊ in t-ard-ecnaid ⁊ in mac toga do <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> dia ta líth ⁊ foraithmet i n-ecmong inna ree-sea ⁊ na h-aimsire, <span class="frn" title="(Latin)">id est sanctus prespiter  <span class="ps">Columba</span></span> .i. vasal-sacart innse <span class="on">Goedel</span>, in choer comraicc ro h-eccrad o thallnib ⁊ o dánaib examlu in Spirta Noem .i. intíí noem <span class="ps">Cholum Cille mac Fédlimthe</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph17"><p>Is ann immurro celebrait na cristaide líth ⁊ sollamain a etsechta <span class="ps">Coluim Cille</span> h-i <span class="date" title="06-05">quint id Iuin</span> arái lathi mis gréne cecha bliadne isin lathi-se indiu <span class="frn" title="(Latin)">⁊ rl</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph18"><p>INdisit immurro ecnaide na n-<span class="on">Goedel</span> ind inbuid-sin cecha bliadne becan cumbair <span class="corr" title="Corrected from ‘donforoilsiugud’ by WS">don ̇foilsiugud</span> socheneoil ⁊ særchlandachta noim  <span class="ps">Choluim Cille</span>, ⁊ dino dona fertaib ⁊ dona mirbulib díairmide do-roine in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdíu</span> aire i ̇fus isin t-sægul, ⁊ don forbai ⁊ don forciund t-sainemail do-rat fa deoid for a rith m-bvadai .i. rochtain co a ̇fir-athardai ocus co a ̇fir-duchus fen .i. co h-attreb parrduis i frecnarcus <span class="name" title="nomen sacrum">De</span> co sír.</p></div><span class="fa fa-bookmark" title="p.98" id="pb.98"> p.98</span><div type="paragraph" id="paragraph19"><p>Uasal tra a cenél  <span class="ps">Choluim Cille</span> i l-leth in t-soegail .i. do Chenél <span class="ps">Conaill meic Néill</span> ata-comnaic. Toich do rige n-<span class="pn">Erenn</span> iar cenél ⁊ tarcus do mi nas-leced fén vada ar <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph20"><p>Follus dino cu m-bad mac toga do <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> h-e, vair batar sruthi <span class="pn">Erenn</span> oca thaircetul rena genemain.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph21"><p>Do-rarngert cétus sinnser sacart n-<span class="pn">Erenn</span> .i. sean-<span class="ps">Mochtai</span> <span class="on">Lugbaid</span> inti <span class="fa fa-book" title="MS page 31a" id="mls.31a"> 31a</span> <span class="ps">Colum Cille</span> cét m-bliadan rena genemain. Vair fechtus do-lluid a choic <span class="ps">Mochta</span>, <span class="ps">Mac Rith</span> a ainm, ⁊ coad cno ina laim do, co n-erbairt <span class="ps">Mochta</span> friss: “Ni lem-sa” ol se “in ferann asa tuctha na cnoi sin, taisig iat co ti inti isa ferann.” “Cuin do-raga sin” ol in coicc. “I Cind cét m-bliadan” ar <span class="ps">Mochta</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph22"><p>No gnathaiged dino <span class="ps">Mochta</span> a aiged fothuaid ac airnaigthe. Na fiarfaigitís a munter de cid ara n-denad sin, <span class="frn" title="(Latin)">ut dixit</span> friu:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Macán gignither atuaid,<br/>la turcbail na m-bitho,<br/>torthigeid <span class="pn">Eriu</span> án breo<br/>ocus <span class="pn">Alba</span> dóinech dó.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph23"><p>Do-rarngert tra athair baitse ⁊ forcetail na n-<span class="on">Goedel</span> .i. <span class="ps">Patraic</span>, dia m-boi oc bennachad <span class="ps">Conaill</span> i <span class="pn">Síth Æda</span>, in tan ro furim a dí láim for <span class="ps">Conall</span> ⁊ for a mac, for <span class="ps">Fergus mac Conaill</span> .i. a lám dess for cend <span class="ps">Fergusa</span> ⁊ a lám chle for <span class="sup" title="By Whitley Stokes">cend</span> <span class="ps">Conaill</span>. Ro machtnaig <span class="ps">Conall</span> sin, ⁊ <span class="corr" title="Corrected from ‘roiarfaid’ by WS">ro iarfaig</span> de cid ar ar <span class="corr" title="Corrected from ‘sámaid’ Anon">sámaig</span> a lámu amal siut. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit <span class="ps">Patricius</span></span> in rann-sa:

<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Genfid maccán dia fine<br/>bid sui bid fáith bid file <span class="frn" title="(Latin)">⁊ rl</span>.<br/>Bid súi ⁊ bid craibdech,<br/>bid abb la rig na rig-rath,<br/>bid bvan ⁊ bid bith-maith,<br/>rom-bia i m-bith-laith dia dídnad.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph24"><p>Do-rinchan tra <span class="ps">Brigit</span>  co n-epert:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Maccan <span class="ps">Eithne</span> toeḃfotai<br/>sech is bal is blathugud,<br/><span class="ps">Colum Cille</span> can cen on<br/>nir' bo rom a rathugud.</li></ol></blockquote></p></div><span class="fa fa-bookmark" title="p.100" id="pb.100"> p.100</span><div type="paragraph" id="paragraph25"><p>Do-ra<span class="sup" title="By Whitley Stokes">r</span>ngir tra espoc <span class="ps">Eogain</span> <span class="pn">Arda Sratha</span> dia n-epert:

<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Mac bérthar do <span class="ps">Fédlimid</span><br/>bid mínd for cech cleir,<br/><span class="ps">Fedlimid mac Fergus<span class="sup" title="By Whitley Stokes">a</span></span>,<br/>maic <span class="ps">Conaill maic Néill</span>.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph26"><p>Do-rarngir tra <span class="ps">Bóite mac Brónaig</span> i n-vair a etsechtai intíí <span class="ps">Choluim Cille</span> co n-epert <span class="corr" title="Corrected from ‘friaámuntir’ by WS">fria muntir</span>:
“Ro genair isin óidche-se anocht mac án oirmitnech fia <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> ocus dáinib ⁊ do-raga sund i cind <span class="num" title="30">.xxx.</span> bliadan onocht. <span class="num" title="12">Da ̇fer .x.</span> dino bid h-e a lín, ⁊ is e foillsigfides mo ligi-sea ⁊ tórindfess mo relicc ocus biaid <span class="corr" title="Corrected from ‘arnooentu’ by WS">ar n-oentu</span> h-i nim ⁊ i talmain.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph27"><p>Amal ro terchanad iarum o sruthib <span class="pn">Erenn</span> gein  <span class="ps">Choluim Cille</span>, is ámlaid ro fiugrad i ̇físib ⁊ i n-aislingib feib ro fiugrad isin táidb-sin tarfás dia máthair .i. andar lea bratt mor do thabairt di co rocht o <span class="pn">Indsib Mod</span> co <span class="pn">Cær na m-Brocc</span>, ⁊ ni boi do dhathaib dath na bói and. Co n-acca óclach in etach taitnemach co r-ruc uathi in brat isin ær ocus ba toirsech <span class="ps">Ethne</span> de-sin. ⁊ andar lee tanic in t-óclach cétna a d-dóchum dorídise co n-epert fria-si: “A ben maith” ar in t-óclach “ni rice a less toirse do dénam, acht is córu duit suba ⁊ forbáilti, uair in m-bratsa iss ed do-forne co m-bera-su mac ⁊ bid lán <span class="pn">Éri</span> ⁊ <span class="pn">Albu</span> dia forcetul.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph28"><p>IT-connarc tra an ben imtha-sin aislingthe .i. ethaite in æoir ocus in talman andar lea do breith in athir <span class="ps">Ethne</span> fo críchaib <span class="pn">Erenn</span> ⁊ <span class="pn">Alban</span>. Ruc tra <span class="ps">Ethne</span> fén breith for in aisli<span class="sup" title="By Whitley Stokes">n</span>ge-sin ⁊ is ed at-bert iarum: “Bérut-sa” or si “mac ⁊ ro-sia a forcetul fo crichaib <span class="pn">Erenn</span> ⁊ <span class="pn">Alban</span>.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph29"><p>Amal ro terchanad tra o sruthib <span class="pn">Erenn</span> ⁊ amal it-cess i ̇físib ró genir <span class="ps">Colum Cille</span> ámlaid. <span class="pn">Gortán</span> dino ainm in luicc in ró génir, i <span class="date" title="yyyy-12-07">sept id Decimbir</span> tra arai lathi mís gréne ró génir. Dárdain dino arái lathi sechtmaine.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph30"><p>Amrá tra in mac ro genir and, mac rig nime ⁊ talman .i. <span class="ps">Colum Cille mac Fedlimid meic Fergusa meic Conaill Gulbain meic Néill<span class="fa fa-bookmark" title="p.102" id="pb.102"> p.102</span>
<span class="an">Nóigiallaig</span></span>. A máthair tra do <span class="on">Chorprigiu</span> <span class="pn">Laigen</span> .i. <span class="ps">Ethne <span class="an">Ólmár</span> ingen Díma meic Noee</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph31"><p>Rucad immurro iarna breith fo chétoir co ro baitsed <span class="ps">Cruithnechan mac Cellachain</span> in t-uasal-sacart. ⁊ ros-ail iar sin iarna rad do aingel <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span> ris.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph32"><p>O tanic tra aimser légind dó, luid in clérech co araile fáith bói isin tír dia iarfaigid dó cuin bud chóir tíndscetul don mac. O ra fég in fáith nem is ed at-bert: “Scríb dó innossa a apgiter.” Ro scríbad iar sin i m-bairgin ⁊ is amlaid do-romailt <span class="ps">Colum Cille</span> in bairgen .i. a leth fri usce anair ⁊ a leth fri usce aniar. At-bert in fáith tria rath ̇faitsine: “Is amlaid bias ferand in meic-seo .i. a leth fria muir anair .i. i n-<span class="pn">Albain</span> ⁊ a leth aile fri muir aniar .i. a n-<span class="pn">Eirinn</span>.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph33"><p>Nir' bo cian iar sin, luid ⁊ a aite co <span class="ps">Brugach mac n-Dega</span> cusin epscop do ráthaib <span class="fa fa-book" title="MS page 31b" id="mls.31b"> 31b</span> <span class="pn">Muige Enaig</span> i <span class="pn">Tír Énda</span>. Ro h-erbad fria <span class="sup" title="By Whitley Stokes">a</span>iti-sium frisin clérech ord sacairt do dénam isin mendut-sin ar in sollamain. Ro gab tra imnári essium co ro fhemid in salm ranic dó do gabail. <span class="frn" title="(Latin)">Misericordias <span class="name" title="nomen sacrum">Dei</span></span> in salm-sin. Gabais tra mac in raith <span class="ps">Colum Cille</span> in salm do raith a aite, acht chena ni ro lég-som acht a apgiter namá remi-sin. Co ro mórad ainm <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span> ⁊  <span class="ps">Choluim Cille</span> triasin mírbuil móir sin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph34"><p>Fectus aile luid-sium do thórruma duine galair. Oc dul doib tria chollid tuslid coss in clerig forsin conair co n-epil de co h-opund. Tuc-som a chochall fo chend in clerig. Andar leis isin a chotlad boi, ⁊ gabaid for mébrugud a aicechta cu cualatar aroli caillecha a airlegend có a reclés. Is ed do-rímet eolaig mile co l-leith eturru, ⁊ no cluntí co menicc fogar a gotha-sum in oiret-sin. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span>—
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Son a gotha  <span class="ps">Choluim Cille</span>,<br/>mor a binde vas cech cléir,<br/>co cend cóic cét déc cémend<br/>aidble réimend ead ba réill.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph35"><p>Tancutar na caillecha iarum ⁊ fuaratar in clérech marb for a cínd ⁊ at-bertsat frisium dúscad in chlérig dóib. Teit-sium fo chétoir do duscad in clerig. At-racht dino in clerech a bás la bréthir <span class="ps">Coluim<span class="fa fa-bookmark" title="p.104" id="pb.104"> p.104</span>
Cille</span> amal bid ina chotlad no beth. Iar sin ró edbairt <span class="ps">Colum Cille</span> don <span class="name" title="nomen sacrum">Choimdid</span> na n-dúla ⁊ conattaig teora itge vad .i. óge ⁊ ecna ocus oilithri. Do-rata dó a triur co comlán.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph36"><p>Celebrais iarum dia aite, ⁊ do-rat in t-aite cet ⁊ bennachtain dó co díchra.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph37"><p>Luid iarum do ̇fógluimm ecnai cusin uasal-epscop .i. co <span class="ps">Findén <span class="an">Muigi Bile</span></span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph38"><p>Fechtus and testa fín <span class="sup" title="By Whitley Stokes">⁊</span> bairgen ol <span class="ps">Findén</span> on aiffriund. Bennachais <span class="ps">Colum Cille</span> in usce cor' soad h-i ̇fín co tartad isin coilech n-aiffrind. Ro morad ainm <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span> ⁊  <span class="ps">Choluim Cille</span> de-sin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph39"><p>Celebrais iarum do <span class="ps">Finden</span>, ⁊ luid co <span class="ps">Gemmán</span> Mágis<span class="sup" title="By ">ter</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph40"><p>Fectus do-sum ic denam a aicechta ic <span class="ps">Gemán</span> co n-acutar ingen a ̇n-dochumm for teichiud ria n-aroli duniorcnid co torchair ina ̇fiadnaise ⁊ co rus-marb in duidlid. Ro furim <span class="ps">Colum Cille</span> bréthir n-escaine fair co n-epil fo chétoir.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph41"><p>Celebrais iarum do <span class="ps">Gemmán</span> ⁊ luid co  <span class="ps">Findén</span> <span class="pn" title="monastery">Cluana Eraird</span>. Ro iarfach-sum do <span class="ps">Finden</span> cia h-airm a n-dingned a boith. At-bert <span class="ps">Findén</span>: “Denad i n-dorus na cille.” Do-rigne-sium tra a boith ⁊ nir' bo in dorus na cille ind uair-sin. At-bert-sum chena ro bad h-e dorus na cathrach iartain. ⁊ ro comallad tra anní-sin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph42"><p>Feis aidche no meled a broin cech fer arnuair dona h-apstalaib. Aingel <span class="name" title="nomen sacrum">De</span> nime tra no meled do raith  <span class="ps">Choluim Cille</span>. Ba h-i-sin onoir do-bered in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdíu</span> do-som ara so-chenélchi sech cách.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph43"><p>Taidbsiu tarfas tan ele do <span class="ps">Finden</span> .i. da esca do turcabail o <span class="pn" title="monastery">Cluain Eraird</span> .i. escai ordaige ⁊ escai aile airgide. Luid in t-escai ordai i tuaiscert na h-indsi co ro las h-<span class="pn">Eri</span> ⁊ <span class="pn">Alba</span> de-sium. Luid in t-escai airgide co ro gab imon <span class="pn" title="river">Sinaind</span> co ro las h-<span class="pn">Eri</span> ar medon de. <span class="ps">Colum Cille</span> co n-ór a so-cheneoil ⁊ a ecnai. <span class="frn" title="(Latin)">Et</span> <span class="ps">Ciaran mac <span class="an">in t-Shair</span></span> ind airged co taitnem a shualach ⁊ a so-gním.</p></div><span class="fa fa-bookmark" title="p.106" id="pb.106"> p.106</span><div type="paragraph" id="paragraph44"><p>Celebrais iarum <span class="ps">Colum Cille</span> do <span class="ps">Finnén</span> ⁊ luid co <span class="pn">Glais Noiden</span>, vair boi .l. ic fógluimm isin dú-sin ic <span class="ps">Mo Bíi</span> im <span class="ps">Chaindech</span> ⁊ im <span class="ps">Chomgall</span> ⁊ im <span class="ps">Chiaran</span>. A m-botha immurro fri usce aniar. Adaig and ocus ro benad in cloc im iarmergi. Luid <span class="ps">Colum Cille</span> don eclais. Lia mor isin oidche-sin isin abaind. Luid araide <span class="ps">Colum Cille</span> cona etach trethi. “Is calma tecair annsin anocht a ua Neill”, ol <span class="ps">Mo Bíí</span>. “Is tualngi <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span>” ar <span class="ps">Colum Cille</span> “in sæthar do digbail dinne.” Oc tidecht doib asind eclais co n-accutar na botha fri h-usce anair, i coṁfochruib na h-eclasi.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph45"><p>Fec<span class="corr" title="Corrected from ‘accent over t’ by WS">t</span>us ann do-ronad eclas mor la <span class="ps">Mo Bíí</span>, ⁊ batar na clerig ic aimrad cia lan bud mian la cach díb do beth occai isin eclais. “Ropad maith lem-sa” ol <span class="ps">Ciaran</span> “a l-lán do macu eclasi do athigid na trath.” “Ropad maith lem-sa” ol <span class="ps">Caindech</span> “a l-lan do lebrair dia fognam do macaib bethad.” “Ropad maith lem-sa” ol <span class="ps">Comgall</span> “a l-lan do sæth ⁊ galar do beth am churp uodessin dom træthad ⁊ dom timorcuin.” Do-r<span class="sup" title="By Whitley Stokes">o</span>ega tra <span class="ps">Colum Cille</span> a l-lan de or ⁊ argut do cúmtach mind ⁊ manistrech <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span>. At-bert <span class="ps">Mo Bii</span> na bad samail, acht ropad saidbriu <span class="fa fa-book" title="MS page 32a" id="mls.32a"> 32a</span> samad  <span class="ps">Choluim Cille</span> oltás cech samad etir <span class="pn">Eirinn</span> ⁊ <span class="pn">Albain</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph46"><p>At-bert <span class="ps">Mo Bíí</span> fria a daltaib dérgi ind inaid i m-batar, ar don-icfad téidm anaichnid ann .i. in <span class="term" title="typedisease">Buide Chonaill</span>. ⁊ at-bert beos fri <span class="ps">Colum Cille</span> na ro gabad ferand co ro deonaiged de-sium. Luid cach dib a lethi iar sin. Luid <span class="ps">Colum Cille</span> i <span class="pn">Cenél Conaill</span> ed do-cuaid dar in abaind dianad ainm <span class="pn" title="river">Biur</span>. Annsin at-bert-som bir fri fochainne, ⁊ nit horacht tra in téidm seca sin, ⁊ is firt bit-beo beos sin, vair cech teidm berthair taris ni len secha sin iar m-brethir <span class="ps">Choluim Cille</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph47"><p>Luid <span class="ps">Colum Cille</span> iarum do <span class="pn">Daire</span> .i. rig-dún <span class="ps">Æda meic
Ainmirech</span>. Ba rí <span class="pn">Erenn</span> esside in tan-sin. h-Idprais in ri in dún-sin do <span class="ps">Colum
Cille</span> ⁊ opaid-sium fo bíth timmna <span class="ps">Mo Bíí</span>. IC tidecht tra do-sum asin dún imach con-dricc fria diis do munntir <span class="ps">Mo Bii</span> ⁊ criss <span class="ps">Mo Bíí</span> occai do-sam ⁊ deonugud feraind do gabail iar n-éc <span class="ps">Mo Bíí</span>. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span> <span class="ps">Colum Cille</span>:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Criss <span class="ps">Mo Bíí</span><br/>niptar símne imm loa,<span class="fa fa-bookmark" title="p.108" id="pb.108"> p.108</span><br/>sech nir' oslaiced fri sáith<br/>ni ro h-iadad imm goa.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph48"><p>Ga<span class="sup" title="By Whitley Stokes">ba</span>is <span class="ps">Colum Cille</span> iar sin h-i ̇n-dún <span class="ps">Æda</span> ⁊ fothaigis eclais and co firtaib h-ile do dénam innte.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph49"><p>Fecht and foidid-sium a manchu isin coillid do buain choelaig do cúmtach eclasi accai i n-<span class="pn">Daire</span>. Is and ro boinged in coelach i ferund aroile óclaig boi i fochraib don reclés. Ba docrád tra do-sum in findach do buain ina ̇ferond cen deonugud do fodén. O 't-chuala tra <span class="ps">Colum Cille</span> innsin at-bert friá muntir: “Berid” ol se “lóg a ̇feda dó do grán eorna ⁊ curid isin talmain.” Do-chuaid immurro tar medón samraid in tan-sin. Rucad iarum in grán don óclach. Ro la-side isin talmain ocus ro ̇fás co m-ba h-abaid imm lugnasad iar sin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph50"><p>Fect do-sum i n-<span class="pn">Doire</span>, do-bert lenam bec chuice dia baitsed. Ni boi tra usce i ̇fochraib do. Co tarut-sum sigin na crochi darsin carraic bói ina ̇fiadnais, co r-remuid topar usci esti ⁊ cor' baitsed in lenam ass iarum.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph51"><p>Tan aile dó-sam i n-<span class="pn">Doire</span> iarum, ⁊ nos-imraid dula do <span class="pn">Roim</span> ocus do <span class="pn">Ierusalem</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph52"><p>Luid-sium fectus aile o <span class="pn">Doire</span> cu <span class="pn">Torinis</span> <span class="ps">Martain</span> co nus-tuc inso scéla boi for broinnib <span class="ps">Mártain</span> cét m-bliadan i talmain co nus-facaib i n-<span class="pn">Doire</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph53"><p>Mor tra do fertaib ⁊ mirbulib do-rigne <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> for <span class="ps">Colum Cille</span> i n-<span class="pn">Doire</span>. Ro car-sum immurro co mor in cathraig-sin co n-epert:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">IS aire charaimm <span class="pn">Doire</span>,<br/>ara redi ara gloine,<br/>ar is lomnan aingel ̇find<br/>on chind conice aroile.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph54"><p>Fothaigis iar sin <span class="ps">Colum Cille</span> <span class="pn">Rath m-Both</span>. Innsin ro thóduscastar in sær a bas, iarna bathud i l-lind in mulind.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph55"><p>h-I <span class="pn">Raith Both</span> beous testa socc for á muntir-sium, co ros-bennachum lama in meic bicc boi ina ̇fail. <span class="ps">Fergna</span> <span class="sup" title="By Whitley Stokes">a</span> ainm-sium co n-dernaside in socc, ⁊ ba h-eolach goibnechta h-e o sin imach tria na bennachad-som.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph56"><p>Luid iarum for cuairt procepta co Rig <span class="pn">Tethba</span> .i. <span class="ps">Æd mac Brenaind</span> a ainm-sium, co tarut-sede do in inud h-ita <span class="pn">Dermach</span> indíu, co n-dernad<span class="fa fa-bookmark" title="p.110" id="pb.110"> p.110</span>
recles aice-sium indsin. IN <span class="pn">Dermuig</span> dino tuctha ubla serua do-sam co rus-bennach iat comtar millsi. ⁊ is do <span class="pn">Dermuig</span> rucad uad-sum cloidem sénta do <span class="ps">Cholman <span class="an">Mor</span> mac Diarmuta</span>. Is e rath boi for in cloidem co na h-aplad nech ina ̇frecnarcus, conaitchess iarum óraile duine bói i n-galur. ⁊ tucad do in claidem co m-bói occa. Bliadan tra, don claidem acca, sech nír' ba beo nír' ba marb in oiret-sin co ruccaa in claidem vad iarum ⁊ co n-epil fo chétoir. 'Ar sin tra ro bennach-sum <span class="pn">Dermach</span> ⁊ for-ácaib cométaid dia muntir ann .i. <span class="ps">Cormac ua Liathan</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph57"><p>Luid-sium iarum co h-<span class="ps">Æd <span class="an">Slani</span> mac ̇n-Diarmata</span>. Taraill cusin magin h-ita <span class="pn">Cenandas</span> indiú .i. dún rig <span class="pn">Erenn</span> h-esede in tan-sin, dun <span class="ps">Diarmata meic Cerbaill</span>. O ro fuirged tra <span class="ps">Colum Cille</span> in doras in duine ros-gab for tairchetul in neich no biad don baile iartain. co n-epert fri <span class="ps">Becc mac Dead</span>  .i. rig-faith <span class="ps">Diarmata meic Cerbaill</span>:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">A <span class="ps">Bicc</span> indis-siu dam-sai<br/>Cenandus lethan fér-glan,<span class="fa fa-book" title="MS page 32b" id="mls.32b"> 32b</span><br/>citne clerig no trefet,<br/>citne oic notn-deirget.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph58"><p><span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span> <span class="ps">Bec</span>—
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Clere fila fora lar<br/>canta molta maic thigirnd,<br/>Scerdait a óicc fria tairsech,<br/>biaid aimser bas inill.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph59"><p>Torinnis iarum in cathraig-sin in mod o fil, ⁊ bennachais h-i do léir. ⁊ at-bert ropad h-i congbail bud ardi no biad accai isna talmantaib cen cobad innte no beth a esergi. ⁊ oc denam do-som na fatsine-sin do-rat a aiged siardess, ⁊ ro ̇fáitfestar co mor. Ro iarfaig <span class="ps">Boithín</span> fath na fáilte. “<span class="num" title="50">L.</span> mac bethad”, ar <span class="ps">Colum Cille</span> “geinfess i n-oen-oidche don <span class="name" title="nomen sacrum">Cóimdid</span> isind imorach-sa thiar” .i. <span class="ps">Grafann <span class="an">Chille Scire</span></span> ro thirchan-sum and sin feib ro comailled iartain.</p></div><span class="fa fa-bookmark" title="p.112" id="pb.112"> p.112</span><div type="paragraph" id="paragraph60"><p>Dair mor tra fo raba <span class="ps">Colum Cille</span> cein bói isin maigin-sin ro marustar in dair-sin co cian d' aimseru co torchair tria deilm n-gáithe mori, co nus-ruc aroli fer ní da rúsc do-choirtged a chuaran. O ro gab tra uime a chuarana iarna coirtged, ro len claime o búnd co a bathis.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph61"><p>Luid iarum <span class="ps">Colum Cille</span> co h-<span class="ps">Æd <span class="an">Slane</span></span> co n-derna fátsine dó, co n-epert fris ropad sír-sæglach acht minbad ̇fingalach. <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> n-dernat immurro fingal ni biad acht cethri bliadna dia sægul.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph62"><p>Ro sénustar tra cochall dó, ⁊ at-bert ni gonfaide céin no beth in cochall sin imme. Da-róne immurro <span class="ps">Æd <span class="an">Sláne</span></span> finghal dar brethir <span class="ps">Coluim Chille</span> for <span class="ps">Suibne mac Colmain</span>. I Cind <span class="num" title="40">.íííí.</span> m-bliadan iarum luid-sium for fecht. Dermatis a chochull. Marbthar isind ló-sin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph63"><p>Fothaigis <span class="ps">Colum Cille</span> iar sin cella immda im m-<span class="pn">Bregaib</span>. Fácbais tra sruthi ⁊ minda h-ile inntib. Fácbais <span class="ps">Ossine mac Cellaig</span> i <span class="pn">Cluain Mor Fer n-Arda</span>. Luid iar sin do <span class="pn" title="Mainistir Bóiti/Monasterboice">Manistir</span>. Is andsin ros-ben a bachall-som frisin arrad ̇n-gloine fris ro <span class="sup" title="By Whitley Stokes">̇f</span>resgab <span class="ps">Búite</span> dócumm nime, co clos a ̇fogur fón cíll uli, ⁊ ro ̇fóillsig lige m-<span class="ps">Búite</span> ⁊ do-roraind a chill amal do-rarngert <span class="ps">Búite</span> fodessin i l-lo a etsechta. Ar is mor do chellaib do-roraind-sium ⁊ do lebraib ro scrib. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span> in file:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Tri cét do-róraind cen mannair,<br/>do chellaib cainib is fír,<br/>is trí cét buadach trebon,<br/>lebor solas sær ro scríb.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph64"><p>Cipe lebor tra no scríbad a lám, cid fota no beth fo usci nís-baithed cid en-litter and.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph65"><p>Fothaigis eclais i r-<span class="pn">Rachraind</span> oirthir <span class="pn">Breg</span> ⁊ facbais <span class="ps">Cólman</span> deochain innte. Fectus bátar isin eclais sin .i. <span class="ps">Colum Cille</span> ⁊ <span class="ps">Cómgall</span> ⁊ <span class="ps">Caindech</span>. As-bert <span class="ps">Cómgall</span> co n-dernad <span class="ps">Colum Cille</span> h-idpairt chuirp <span class="name" title="nomen sacrum">Crist</span> ⁊ a ̇fola ina ̇fiadnaise. Do-róine <span class="ps">Colum Cille</span> umaloit dóib imme sin. Conid annsin at-connairc <span class="ps">Caindech</span> columa <span class="corr" title="Corrected from ‘tentige’ by WS">tentide</span> os cind  <span class="ps">Coluim Cille</span> cein boi ic on edpairt. Ro indis <span class="ps">Caindech</span> do <span class="ps">Chomgall</span>  sin, ⁊ it-conncatar diblinaib iarum in colamain.</p></div><span class="fa fa-bookmark" title="p.114" id="pb.114"> p.114</span><div type="paragraph" id="paragraph66"><p>Fothaigis eclais isin inad h-itá <span class="pn">Sord</span> indiú. Fácbais fer sruith diá muntir and .i. <span class="ps">Finan Lobur</span>. ⁊ facbais in soscéla ro scrib a lám fodessin. Tóirnis tra ann tipra dia n-ainm <span class="corr" title="Corrected from ‘Soid’ by WS"><span class="pn">Sord</span></span> .i. glan. ⁊ senais croiss. Vair ba bés do-sum crossa ⁊ polaire ⁊ tiaga lebor ⁊ aídme eclastacda do dénum. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span>:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Senais <span class="num" title="300">trí cét</span> crossa buadach,<br/><span class="num" title="300">trí cét</span> tiprat doba dian,<br/><span class="num" title="100">cét</span> polaire an anathach,<br/>la <span class="num" title="100">cét</span> bachall la <span class="num" title="100">cet</span> tiag.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph67"><p>La n-oen boi <span class="ps">Colum Cille</span> ⁊ <span class="ps">Coindech</span>  for ur in mara. Boi anfud mor forsind fhairgi. At-bert <span class="ps">Caindech</span>: “Cid chanus in tond?” As-bert <span class="ps">Colum Cille</span>: “Do munter-siu bói i n-gabud anallana for sind ̇fairgi co n-epilt oen dib, ⁊ dos-bera in <span class="name" title="nomen sacrum">Coimdiu</span> chucainde isin matain-se imbaruch cusin purt-sa h-itáum.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph68"><p>Fechtus do <span class="ps">Brigit</span> oc imdecht <span class="pn">Churrig Liffe</span>. ⁊ o 't-connairc in n-og in mag n-alaind scoth-semrach ina fiadnaise, is ed at-bert-si ina menmain diamad lee comus in muigi conid berad don <span class="name" title="nomen sacrum">Choimdid</span> na n-dula. Foillsigther sin tra do <span class="ps">Colum Cille</span> ⁊ se ina recles i <span class="pn">Surd</span>. Co n-epert ó guth mor: “<span class="corr" title="Corrected from ‘isaith’ by WS">Is maith</span> ina tarla don noeb-óig, ar is inand di on <span class="name" title="nomen sacrum">Choimdid</span> ⁊ co m-bad lee fein do diles in ferund ro idpair.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph69"><p><span class="fa fa-book" title="MS page 33a" id="mls.33a"> 33a</span>.
Luid iar sin co <span class="pn">Laignib</span> co nus-fácaib cella immdai iarna ̇f<span class="uncl" title="Unclear because:  (%) by WS">o</span>thugud leo im <span class="pn">Drúm Monach</span> ⁊ im <span class="pn">Moen</span> ⁊ im aroli cella imdai aile.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph70"><p>Luid iar sin <span class="ps">Colum Cille</span> do <span class="pn" title="monastery">Chluain Mac Nóis</span> cusin ymmúnd do-rígne do <span class="ps">Chiarán</span> leis. Vair do-rígne-sium molta immdai do muntir <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span>. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span>:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Soer <span class="num" title="150">.lll.</span> <span class="corr" title="Corrected from ‘uasail’ by WS">uasliu</span> 'ná cach <span class="uncl" title="Unclear because:  (%) by WS">apstal</span>,<br/>it lín ferta fér,<br/>aráill tria Latin dó ba soebail,<br/>araill tria Goedilg cáin in scél.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph71"><p>IS a Cluain tra do-l<span class="uncl" title="Unclear because:  (%) by WS">lu</span>id in mac bec a dóchumm-som co táll brodirne bec dia étach cen airiugud dó. Ro ̇follsig tra <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> do-sum aní-sin. Do-rarngert don mac co m-bad suí ⁊ co m-ba craibdech. Is esin<span class="fa fa-bookmark" title="p.116" id="pb.116"> p.116</span>
<span class="ps">Ernan <span class="an">Cluana Deochra</span></span> indíu.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph72"><p>Luid <span class="ps">Colum Cille</span> iar sin i crícha <span class="pn">Connacht</span> for cuairt a procepta, <span class="corr" title="Corrected from ‘cro’ by WS">cor</span> ̇fothaig cella ⁊ congbala immda isin cóiced-sin im <span class="pn">Ess mic Eircc</span> ocus im <span class="pn">Druimm Cliab</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph73"><p>Fácbais <span class="ps">Mo Thoria</span>  i n-<span class="pn">Druimm Cliab</span> ⁊ fácbais occa bachaill do-rigne fessin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph74"><p>Luid <span class="ps">Colum Cille</span> iarum dar <span class="pn">Ess Rúaid</span> ⁊ fothaigis cella h-ile la <span class="ps">Conall</span> ⁊ <span class="ps">Eogan</span>. Fothaigis <span class="pn">Toraig</span> ⁊ fácbais fer sruith dia muntir innti .i. <span class="ps">Ernaine</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph75"><p>O Rolá dino <span class="ps">Colum Cille</span> cuairt n-<span class="pn">Érenn</span> uli ⁊ o ro shilustar ires ocus cretem, o ro baitsed le-sium slóig immdai, o ro ̇fothaig cella ⁊ congbala, o ro fácaib sruthi ⁊ minda ⁊ martire intib, tanic tra for a menmain an cinded ro chind o thós a bethad .i. tidecht i n-oilithri. Ro imráid iarum dula dar muir <span class="corr" title="Corrected from ‘to’ by WS">do</span> procept bréthri <span class="name" title="nomen sacrum">De</span> d' <span class="on">Albanchuib</span> ⁊ do <span class="on">Bretnaib</span> ⁊ <span class="on">Saxaib</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph76"><p>Teit tra for fecht <span class="num" title="42">.xlii.</span> a áeis in tan do-chuaid <span class="num" title="34">.xxxiiii.</span> do in <span class="pn">Albain</span> <span class="num" title="77">.lxxuii</span>. m-bliadan a áes chómlan. ⁊ ba h-e immurro lín do-cuaid .i. <span class="num" title="20">xx.</span> epscop. <span class="num" title="40">xl.</span> sacart <span class="num" title="30">.xxx.</span> deochaine <span class="num" title="50">.l.</span> mac légind. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span>:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1"><span class="num" title="40">Cethrachai</span> sacart a lín,<br/><span class="num" title="20">fiche</span> epscop uasal bríg,<br/>frisin salmcetul cen acht<br/><span class="num" title="30">tricha</span> deochain, <span class="num" title="50">coeca</span> mac.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph77"><p>Luid iarum fo somenmain co roacht in inud dianad ainm H-<span class="pn">Íí Colum Cille</span> indíu. Adaig chengcísi tra ro-siacht. Tancutar dí epscop bátar isin tír do gabail a láma ass. Ro ̇follsig tra <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> do <span class="ps">Colum Cille</span> naptar epscuip iar fír, conid aire sin for-facsat an innsi lais o ro indis forru a tuirtechta ⁊ a tindrium ̇n-díles.</p></div><span class="fa fa-bookmark" title="p.118" id="pb.118"> p.118</span><div type="paragraph" id="paragraph78"><p>At-bert <span class="ps">Colum Cille</span> indsin rá muntir: “Is maith dún ár ̇fréma do dul fó thalmain súnd.” ⁊ at-bert friu: “Is cet díb nech écin uaib do dul fo úir na h-innsi-se dia coisecrad.” At-racht suas <span class="ps">Ódran</span> erlattad. ⁊ is ed at-bert: “Dia nam-gabtha” ol se “is erlom lem sin.” “A <span class="ps">Ódráin</span>” ol <span class="ps">Colum Cille</span>, “rot-bia a lóg-sin .i. ni tiberthar a itghe do neoch icom lige-se mina fort-sa shirfes ar tús.” Luid iarum <span class="ps">Odran</span> docum nime.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph79"><p>Fothaigisium eclais H-<span class="pn">Íía</span> iarum, <span class="num" title="150">tri .l.</span> ri teoir im manchaine aca-som innti, ⁊ <span class="num" title="60">lx.</span> fri h-actail. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span>:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Amra ócbad bói in H-<span class="pn">Íí</span>,<br/><span class="num" title="150">trí coecait</span> im manchuníí,<br/>imma curchaib iar sin ler<br/>oc imram trí fichit fer.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph80"><p>O ro fhothaig <span class="ps">Colum Cille</span> h-<span class="pn">Íí</span> luid for cuairt a procepta fo <span class="pn">Albain</span> ⁊ <span class="pn">Bretnu</span> ⁊ <span class="pn">Saxanchu</span>, co nus-tuc dócum n-irsi ⁊ cretmi iar fertaib ilib do dénum do, iar todúscad marb a bás.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph81"><p>Bói tra isin tir aroli duine dia ro pritcastar <span class="ps">Colum Cille</span> co ro chreit cona múntir uli don <span class="name" title="nomen sacrum">Choimdid</span>. Ba format la demun inni-sin, co ro ben-sede mac in duine ut o galar thromm, co n-epil de. Batar iarum na géntlide oc écnach <span class="name" title="nomen sacrum">Crist</span> ⁊  <span class="ps">Choluim Cille</span> co n-derna-sum ernaigti ̇n-dichra co <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> co ro thódhuisc in mac marb a bás.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph82"><p><span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> m-bói tra <span class="ps">Colum Cille</span> i n-aroli lathi ic procept dona slogaib, luid aroli duine uadib darsin abaind bói i comfocus doib, na beth oc estecht fri bréthir ̇n-<span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span>. Notm-benand in nathir h-e isin usci co rus-marb fo chétoir. Tuccad a chorp i ̇fiadnaise  <span class="ps">Choluim Cille</span>, ⁊ dos-beir-sede croiss dia bachaill dara bruinde co nd-éracht fo chétoir.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph83"><p>Galar tromm tanic da thimthirid-sium, <span class="ps">Diarmait</span> a ainmm, co n-epil. Co n-derna-sum ernaigti leis ⁊ co ro tóduscad a bás h-e, ⁊ ni namá acht ro chuindig-sium sægul secht m-bliadan dó dia éis budéin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph84"><p>Tan and tanic <span class="ps">Caindech</span> uad-som a h-<span class="pn">Íí</span>. Dermatis a bachall tair. In tan do-riacht ille fvair a bachall for a chind i ̇fus ⁊ léne <span class="ps">Coluim<span class="fa fa-bookmark" title="p.120" id="pb.120"> p.120</span>
Cille</span> imalle fria .i. cuit <span class="ps">Chaindig</span> sin dia rechull-som, ⁊ is aire do-rígne-sium sin, uair ro-̇fitir co m-ba fochraib dia etsecht.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph85"><p>Laisse mor tanic do-sum fechtus in h-<span class="pn">Íí</span>. Fiarfacht de-sium fath na laissi. “Tene <span class="fa fa-book" title="MS page 33b" id="mls.33b"> 33b</span> <span class="name" title="nomen sacrum">De</span> do nim” ol esium “tanic innossa for teora cathracha isin <span class="pn">Etáil</span> co ros-marb trí mile fer cenmotá mná ⁊ maic ⁊ ingena.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph86"><p>Gairm ro-chuala-sum tan aile i purt h-<span class="pn">Íía</span>. Annsin at-bert-som:
<blockquote class="docindoc poem"><ol><li class="lg" value="1">Bachlach fil isin purt<br/>cona bachaill ina chrub,<br/>to-adlibi m' adircín,<br/>⁊ doirtfe mo dub.</li><li class="lg" value="2">Toirnfid-sium sis<br/>d' indsaígid mo <span class="frn" title="(Latin)">pax</span>,<br/>is benfaid fri m' adaircín<br/>nos-faiceba fás.</li></ol></blockquote></p></div><div type="paragraph" id="paragraph87"><p>Fect n-aill do <span class="ps">Colum Cille</span> for-̇facaib <span class="ps">Boithín</span> h-e ic funi mairt don methil. Bói athlæch d' feraib <span class="pn">Erenn</span> accu .i. <span class="ps">Moel Uma mac Boetáin</span>  esium. <span class="corr" title="Corrected from ‘Ro iarfaid’ by WS">Ro iarfaig</span> <span class="ps">Colum Cille</span> de cia met a loingthi in tan ba h-oclæch. At-bert <span class="ps">Moel Uma</span>: “No chaithind mart meth im sáith in tan ropsam oclach.” For-congair <span class="ps">Colum Cille</span> fair-sium co ros-toímled a sháith. Da-roine <span class="ps">Moel Uma</span> airsium sin co n-<span class="corr" title="Corrected from ‘d’ by WS">d</span>uaid in mart uli. Tanic <span class="ps">Boithin</span> iar sin cor' iarfaig in ba h-erlam in essair. Ro for-congair tra <span class="ps">Colum Cille</span> for <span class="ps">Moel Uma</span> uli chnáma in mairt do thinol in oen-baile. ⁊ da-ronad amlaid. Bennachais <span class="ps">Column Cille</span> iarum na cnámu ⁊ bói a fheoil fen impu iar sin co r-ructha don methil.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph88"><p>Laa n-oen do <span class="ps">Colum Cille</span> i m-mís Mái, teit do ̇fis scél na n-airemun i túaiscert na h-índsi. Boi 'cá comdidnad ⁊ 'ca forcetul. “Maith tra” ol se “̇fon cáisc do-chuaid i m-mís Apreil, is annsin rop áil dam-sa techt dócumm nime. Acht nirb' ail dam brón na torsi dib-se iar bar sæthar conid aire sin ro anus ocaib-si da bar comdidnad o chaisc co cengcídis.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph89"><p>O ra chualatar na manaig na briathra-sa roptar torsig co mor. Ro-shái tra iar sin a agad siar co ro bennach <span class="sup" title="By ">in Coimdhe</span> na h-indsi cona h-aittrebthaib, ⁊ ros-indarb loscaind ⁊ nathracha esti.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph90"><p>O ro bennach tra a n-indsi tanic iarum dar ecles. ⁊ ni cian iar sin tancatar crícha na sabóti ⁊ tossach in domnaig, ⁊ o ro thocaib insin<span class="fa fa-bookmark" title="p.122" id="pb.122"> p.122</span>
a rusca a n-árdi tanic laisse mor da gnúis ⁊ dia agaid, ⁊ it-concatar na braithri sin. Aingel <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span> dino tarrasar osa chind annsin.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph91"><p>Luid iar sin do bennachad in t-shabaill, ⁊ at-bert fria foss .i. <span class="ps">Diarmait</span>, co nd-escomlaifed adaig dómnaig docúm nime. Ro suid iar sin in senoir oirmitnech .i. <span class="ps">Colum Cille</span> for ur na conaire uair tanic scís dó ciar' bo gar auide .i. <span class="num" title="77">lxx .uíí.</span> m-bliadan a æs in inbuid-sin. Do-luid annsin a dochum in gerrán no bid oc na manchaib isind inis ⁊ cííd inucht in clerig co ro fliuch a etach. Ro tríall in fos .i. <span class="ps">Diarmait</span> indarpud in gerrain vad. “Leic dó a <span class="ps">Diarmait</span>” ol <span class="ps">Colum Cille</span> “co n-derna a doethin dér ⁊ toirse icom choined-sa.”</p></div><div type="paragraph" id="paragraph92"><p>IS lia tra tuirem ⁊ aisnés a n-do-rigne <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> do fertaib ⁊ mirbuli isna talmantaib for <span class="ps">Colum Cille</span>, ár ni fil nech co n-icfe a turim co leir, acht mine tissed a aingel fén no aingel <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span> nime dia n-aisnés. Conid lor dun so do thabairt dib for desmbírecht.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph93"><p>Ni ro genir tra do <span class="on">Goedelu</span> gein bud uaisle na ba ecnaide na bad sho-cenelchiu oltas <span class="ps">Colum Cille</span>. Ni tanic dib aroli bud becda na bud umla na bud inisle. Mor tra a n-inisle do <span class="ps">Colum Cille</span> conid h-e fen no benad a n-iallachranda dia manchaib ⁊ no innlad doib. h-E no bered co menicc acuit arbai for a muin don muilend ⁊ no meled ⁊ nos-bered lais dia thig. h-E nís-gebed lín na oland fria chness. h-E na cotlad no cocomraiced a thoeb fri h-úir noicht. Is fo chind na bid acht corthi clochi do <span class="sup" title="By Whitley Stokes">̇f</span>rithadurt ⁊ ní dhenad do chotlad itir acht oiret no bid <span class="ps">Diarmait</span> a dalta ic gabail tri caibtel don biait. At-raiged suas iar sin ⁊ do-gníd gol ⁊ bascaire amal máthair baid oc cained a h-en-meic. No gebed na <span class="num" title="150">.lll.</span> iar sin co matain in gainem na tragai. <span class="frn" title="(Latin)">Ut dixit</span>:
<blockquote class="docindoc poem"><ol style="list-style-type:none;"><li class="lg" value="1">Na trí coicait, tromm in t-aire isin oidche ba mor pian,<br/>isin liur fri toeb <span class="pn">Alban</span> risiu do-arcbad in grían.<br/>Glé frisleged uaisliu sæthu isin gainem, ba mor sæth,<br/>slicht a asna tria n-etach ba réill conid séted gæth.</li></ol></blockquote></p></div><span class="fa fa-bookmark" title="p.124" id="pb.124"> p.124</span><div type="paragraph" id="paragraph94"><p>A monar aídche insin. Isin lo immurro iarum no athaiged na tratha. No h-idprad corp <span class="name" title="nomen sacrum">Crist</span> ⁊ a fuil. No pritchad soscéla. No baitsed. No coisecrad. No cosmad. No iccad clamu ⁊ dalla ⁊ bacachu ⁊ æs cecha tedmma archena. no duisced marbu.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph95"><p><span class="fa fa-book" title="MS page 34a" id="mls.34a"> 34a</span>.
O thanic tra cusna dedenchu do <span class="ps">Colum Cille</span> ⁊ o ro benad clocc iairmergi aidche domnaig chengcedais, luid-sium ria cách dócumm na h-eclasi.,⁊ do-rígne slechtain ⁊ ernaigthi ̇n-díchra ic on altoir. Ró lín in tan-sin sollsi aingelta ind eclais imme da cech leth, ⁊ ro fháid indsin in sruith airmitnech a spírut dochumm nime, i suba ⁊ i ̇failte muntire nime cu coitchend.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph96"><p>Ata immurro a chorp i talmain h-i ̇fus co n-anoir ⁊ oirmitin o <span class="name" title="nomen sacrum">Dia</span> ⁊ dáinib, co fertaib ⁊ mírbulib cech lathidib. ⁊ cid mor a anoir co l-léicc. Bid mo i n-dail bratha, in tan taitnigfes amal gréin nem-thrualnide {<span class="fa" title="gap ">⬌</span>} a chuirp ⁊ a anma.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph97"><p><span class="uncl" title="Unclear because:  (%) by WS">Is ann</span> tra bess in mor-gloir-sin ⁊ in inócbail do-sum, i n-oentaid nói n-grad nime na tairmdechatar, i n-oentaid apstal ⁊ descipul <span class="name" title="nomen sacrum">Isu Crist</span>, i n-oentaid deachta ⁊ doenachta meic <span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span>, isin oentaid is uaisli cech oentaid i n-oentaid na noem-<span class="name" title="nomen sacrum">Trínóti</span> uaisle oirmitnige uilecumachtaigi. <span class="name" title="nomen sacrum">Athair ⁊ Mac ⁊ Spirut Noem</span>.</p></div><div type="paragraph" id="paragraph"><p>Ailimm trocaire ̇n-<span class="name" title="nomen sacrum">Dé</span> ulicumachtaig tria impide noem  <span class="ps">Choluim Cille</span>, co rísam uli in oentaid sin. Ros-airillem, ros-aitrebam <span class="frn" title="(Latin)">in sæcula. Amen.</span></p></div><div id="teiHeader"><h2 class="page-title">Document details</h2><h2>The <a href="https://www.tei-c.org/" target="_new">TEI</a> Header</h2><div id="navspyd28276e2" class="hyper-list-btn"><ol><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-fileDesc">fileDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-titleStmt">titleStmt</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-editionStmt">editionStmt</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-publicationStmt">publicationStmt</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-sourceDesc">sourceDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-encodingDesc">encodingDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-profileDesc">profileDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-revisionDesc">revisionDesc</a></li><li><a class="exploreThisSectionUrl smoothScrollApplied" href="#details-fullbib">Source</a></li></ol></div><a name="fileDesc">‍</a><h3 id="details-fileDesc">File description</h3><div id="details-titleStmt"><h4>Title statement</h4><p><b>Title</b> (uniform): Betha Choluim Chille</p><p><b>Title</b> (extended): [LB pp. 29b–34a]</p><p><b>Author</b>: unknown</p><p><b>Editor</b>: Whitley Stokes</p><div id="details-respStmt"><h4>Responsibility statement</h4><p><b>Electronic edition compiled by</b>: Beatrix Färber , Elva Johnston ,  and Ruth Murphy</p></div><p><b>Funded by</b>: University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CELT Project</p></div><div id="details-editionStmt"><h4>Edition statement</h4><p><b>2</b>. Second draft.</p></div><p><b>Extent</b>: 8440 words</p><div id="details-publicationStmt"><h4>Publication statement</h4><p><b>Publisher</b>: CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</p><p><b>Address</b>: College Road, Cork, Ireland—http:www.ucc.ie/celt</p><p><b>Date</b>: 2001</p><p><b>Date</b>: 2012</p><p><b>Distributor</b>: CELT online at University College, Cork, Ireland.</p><p><b>CELT document ID</b>: G201011</p><p><b>Availability</b>: Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.</p></div><a name="sourceDesc">‍</a><h3 id="details-sourceDesc">Source description</h3><h4>Manuscript sources</h4><ul><li value="1">Dublin, Royal Irish Academy, MS 1230 (formerly 23 P 16  or Leabhar Breac) pp. 29b–34a.</li></ul><h4>Editions, Translations and Secondary Literature</h4><ol><li value="1">W. Maunsell Hennessy, The Old Irish life of St. Columba, being a discourse on his life and character delivered to the brethren on his festival. Translated from the original Irish text [with notes] by W. Maunsell Hennessey. <i>In:</i>William F. Skene: Celtic Scotland. Vol. II, App. 467–507. (Edinburgh 1877).</li><li value="2">Whitley Stokes, Three Middle-Irish Homilies on the lives of Saints Patrick, Brigit, and Columba. (Calcutta 1877).</li><li value="3">Whitley Stokes, Lives of Saints from the Book of Lismore. Edited with translation, notes and indices. (Oxford 1890).</li><li value="4">Whitley Stokes, Another Parallel. Revue Celtique 5 (1883) 393f.</li><li value="5">Rev. Richard Henebry, The Life of Columcille. [Ascr. to Magnus O'Donnell.] Text from Rawlinson B. 514, with translation, Zeitschrift für celtische Philologie 3–5 (1901–05).</li><li value="6">Sir John T. Gilbert, Facsimiles of National manuscripts of Ireland. Pt. III [Pl. LXVII Life of Saint Columba, compiled for Manus O'Donell, Lord of Tirconnell (A.D. 1532), Bodleian Libr. fol. 1. Gaelic Preface, text and translation]. (London 1879).</li><li value="7">Kuno Meyer, Anecdota from Irish MSS. VII. Colum Cille in Arann. Rawlinson B. 512, fo. 141a, with translation. Gaelic Journ. 4 (1892) 162.</li><li value="8">Joseph Vendryes, Une anecdote sur Saint Colomba. [Text of same from Paris MS. No. 1, fol. 56 v. with French translation.] Revue Celtique 33 (1912) 354–56.</li><li value="9">Paul Grosjean, The life of St. Columba from the Edinburgh MS. [XL. p. 13; Text and translation.] Scottish Gaelic Studies 2 (1928) 111–171; 3 (1929) 84f.</li><li value="10">A. O'Kelleher and Gertrude Schoepperle, Betha Colaim Chille. Life of Columcille compiled by Manus O'Donnell in 1532. Edited and translated from manuscript Rawl. B. 514 in the Bodleian Library, Oxford, with introduction, glossary, notes, and indices. Facs. pl. 78 + 516 pp., Irish Foundation Series of America No. 1 (Chicago 1918).</li><li value="11">A. O'Kelleher, Betha Coluimb Chille. The Life of Colum Chille [continued from Zeitschrift für celtische Philologie 5 (1905); ibid. 9 (1913) 242–287; 10 (1914) 228–265; 11 (1916) 114–147.]</li><li value="12">P. Walsh, Two Irish manuscripts. Studies 18 (1929) 292–306. [O'Donnell's Beatha Coluim Chille, Franciscan Convent, Dublin: A. 8, and Rawl. B. 514.]</li><li value="13">Paul Grosjean, A tale of doomsday Colum Cille should have left untold. Scottish Gaelic Studies 3 (1929) 73–85; (1931) 188–199. [Liber Flavus Fergusiorum I. f. 26 (77) b. Beg. 'Do luigh Colum Chille feacht naill agus Baithin do Ard Macha.' Text and translation.]</li><li value="14">Kuno Meyer, Corrigenda to 'A. O'Kelleher and Gertrude Schoepperle, Betha Colaim Chille. Zeitschrift für celtische Philologie 13 (1916) 383f.</li><li value="15">Paul Grosjean, Ascetic practices of Colum Cille. King's Inns No. 10, f. 32 v (Irish Texts IV, 1934, 98). Two quatrains (1) Gle no laighedh; (2) Teora bliadhna boi cen lés. [Amra Coluim Cille, LU 640–654, etc.]</li><li value="16">Paul Grosjean, Hagiographica celtica. 1. Narratiuncula de S. Columba Hiensi (Analecta Bollandiana 55 (1937) 96–108). LL 366, 369 marg. inf. 'Isé Sen Brenaind dorat in chomairli do Cholum Chilli.' Text and Latin translation.</li><li value="17">Paul Grosjean, S. Columba Hiensis cum Mongano heroe colloquium. Analecta Bollandiana 45 (1927) 75–83. 'Imacallam Coluim Cille ⁊ ind óclaig.' Ed. with Latin translation, from H. 2. 17, p. 178, Lec. 145 b, H. 3. 18, p. 555.</li><li value="18">B. Albers, Zu den beiden ersten Lebensbeschreibungen des Abtes Columba von Iona. Studien und Mitteilungen zur Geschichte des Benediktinerordens 33 (1912) 405–420.</li><li value="19">J. F. Kenney, The earliest life of St. Columcille. Catholic Historical Review N. S. 5 (1926) 636–644.</li><li value="20">Gertrud Brüning, Adamnans Vita Columbae und ihre Ableitungen. [8. Die irische Vita. 10. Die Vita von O'Donnell], Zeitschrift für celtische Philologie 11 (1915–1917) 213–304.</li><li value="21">H. Parlin, The book-owner in the Columban transcript legend. Irish Ecclesiastical Record 5 Ser. 28 (1926) 181–190.</li><li value="22">Paul Grosjean, La mort de S. Columba, celle de S. Donnán et le cycle pascal celtique. Analecta Bollandiana 63 (1945) 119–122. (Notes d'hagiographie celtique, no. 12).</li><li value="23">Joseph Szövérffy, The Well of the Holy Women; some St. Columba traditions in the west of Ireland. Journal of American Folklore 68 (1955) 111–122.</li><li value="24">Joseph Szövérffy, Manus O'Donnell and Irish folk tradition. Éigse 8 (1956/57) 108–132.</li><li value="25">Pádraig Ó Beirn, review of O'Kelleher/Schoepperle, Betha Colaim Chille, 1918 (2nd ed. Richard Best, 1956). Donegal Annual 4 (no. 1, 1958) 45–54.</li><li value="26">Ó Conmhaigh, an tAthair, Colmcille: Deoraíocht Cholmcille. Irisleabhar Mhá Nuad (1958) 25–32.</li><li value="27">Paul Grosjean, Pour la date de fondation d'Iona et celle de la mort de S. Coluim Cille. Analecta Bollandiana 78 (1960/61) 381–90.</li><li value="28">Vernam Hull: Amra Choluim Chille. Zeitschrift für celtische Philologie 28 (1960/61) 242–251.</li><li value="29">Alan Orr Anderson &amp; Marjorie Ogilvie Anderson (eds.), Adomnan's Life of Columba. (London [etc.] Nelson 1961, 2nd ed. Oxford 1991).</li><li value="30">Francis John Byrne, Review of Anderson and Anderson. Scriptorium 16 (1962) 397–400.</li><li value="31">Daniel A. Binchy, Review of Anderson and Anderson. Studia Hibernica 3 (1963) 193–195.</li><li value="32">Ludwig Bieler, Review of Anderson and Anderson. Irish Historical Studies 13 (1962/63) 175–184.</li><li value="33">Tomás Ó Fiaich, Saint Colmcille in Ireland and Scotland. Irish Monks in the Golden Age, ed. John Ryan. (Dublin and London 1963) (Thomas Davis Lectures [1960]) 16–30.</li><li value="34">Daphne D. C. Pochin Mould: Naomh Colmcille. Irish Ecclesiastical Record 99 (1963) 381–391.</li><li value="35">Joseph Szövérffy, The <i>Altus prosator</i> and the discovery of America. Irish Ecclesiastical Record 100 (1963) 115–118.</li><li value="36">Marjorie O. Anderson, Columba and other Irish saints in Scotland.  Historical Studies 5 (1965) 26–36.</li><li value="37">Francis John Byrne, The Ireland of St. Columba. Historical Studies 5 (1965) 37–58.</li><li value="38">K. W. Hughes, The Church in Early Irish Society (London 1966).</li><li value="39">Brian Ó Cuív (ed.), A  Colam Cille dialogue. Éigse 12 (1967/68) 165–172. (Middle Irish Poem 'Mo-chean duit, a Colaim caidh'. Dipl. ed. from Book of Uí Mhaine; variants and 3 additional quatrains from British Museum. English translation, notes, relationship to BCC.)</li><li value="40">W. I. R. Finlay, Columba (London 1979).</li><li value="41">Máire Herbert, Iona, Kells and Derry: the history and hagiography of the monastic familia of Columba (Oxford 1988).</li><li value="42">Máire Herbert, The preface to 'Amra Coluim Cille'. <i>In:</i> D. Ó Corráin et al. (eds.), Sages, Saints and Storytellers (Maynooth 1989).</li><li value="43">Adomnán of Iona, Life of St Columba, translated by Richard Sharpe (London 1995).</li><li value="44">Richard Sharpe, Maghnus Ó Domhnaill's source for Adomnán's <i>Vita S. Columbae and other vitae</i>. Celtica 21 (1990) 604–607.</li><li value="45">Cormac Bourke (ed.), Studies in the Cult of Saint Columba (Dublin and Portland/Oregon 1997).</li><li value="46">Pádraig Ó Riain, A dictionary of Irish Saints (Dublin 2011), 211–214 (with bibliography).</li></ol><h4 id="details-fullbib">The edition used in the digital edition</h4><p style="font-family:serif;padding-left:3em;padding-right:3em;line-height:120%;">Stokes, Whitley, ed. (1877). <i>Betha Choluim Chille. On
      the life of Saint Columba, Three Middle-Irish Homilies‍</i>.
      1st ed. Calcutta: (One hundred copies privately printed), 35
      pp.</p><p>You can add this reference to your bibliographic database by copying or downloading the following:</p><pre style="font-size:90%;" class="bibtex" href="G201011.bib">
@book{G201011,
  title 	 = {Betha Choluim Chille. On the life of Saint Columba, Three Middle-Irish Homilies},
  editor 	 = {Whitley Stokes},
  edition 	 = {1},
  pages 	 = {35 pp.},
  publisher 	 = { (One hundred copies privately printed)},
  address 	 = {Calcutta},
  date 	 = {1877}
}
<p style="text-align:right;"><span class="fa fa-download"> <a href="G201011.bib" style="font-family:sans-serif;">G201011.bib</a></span></p></pre><a name="encodingDesc">‍</a><h3 id="details-encodingDesc">Encoding description</h3><p><b>Project description</b>: CELT: Corpus of Electronic Texts</p><h4>Sampling declarations</h4><p>The present text represents pages 90–125 of the volume. All editorial introduction and translation have been omitted. The editorial addenda and corrigenda are integrated in the electronic edition.</p><h4>Editorial declarations</h4><p><b>Correction</b>: Text proofread twice. Editorial corrections are tagged <tt>corr sic resp="WS"</tt>;  text supplied by the editor is tagged <tt>sup resp="WS"</tt>.</p><p><b>Normalization</b>: The editor's divisions of words have been silently changed to bring them into accord with modern practice. All compound personal names are segmented in accordance with CELT practice. The editor's 'din' has been expanded to 'dino' throughout.</p><p><b>Quotation</b>:  Quotation marks are rendered <tt>Q</tt> in the prose text.</p><p><b>Hyphenation</b>: Soft hyphens are silently removed. When a hypenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, this break is marked after the completion of the hyphenated word.</p><p><b>Segmentation</b>: <tt>div0</tt>=the whole text; <tt>div1</tt>=the individual saint's Life or religious text; page-breaks are marked. Folio numbers of the manuscript as rendered in the facsimile are marked. Paragraphs are marked. Passages in verse are marked by poem, stanza and line.</p><p><b>Standard values</b>: Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</p><p><b>Interpretation</b>: Names of persons (given names and surnames) are tagged. Place names are tagged.</p><h4>Reference declaration</h4><p>The <tt>n</tt> attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text. The title of the text is held as the first <tt>Head</tt> element within each text. <tt>Div0</tt> is reserved for the volume. Page-numbers of the printed text are tagged <tt>pb n="nn"</tt>, and line-breaks of the printed text are tagged <tt>lb n="nn"</tt>. A canonical reference can be made by counting the line-breaks and by counting the page-breaks as two separate series, expressed in the form xxx.yyyy.</p><a name="profileDesc">‍</a><h3 id="details-profileDesc">Profile description</h3><p><b>Creation</b>: By one or more unknown authors in Irish monastic scriptoria.
Middle Irish period</p><h4>Language usage</h4><ul><li value="ga">The text is in Middle Irish. (ga)</li><li value="la">Some phrases and formulae are in Latin. (la)</li></ul><p><b>Keywords</b>: religious; prose; medieval; Saint's Life</p><a name="revisionDesc">‍</a><h3 id="details-revisionDesc">Revision description</h3><p>(Most recent first)</p><ol><li>2012-02-21: Addition made to bibliographic details. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2010-04-30: Conversion script run, header updated; new wordcount made; file parsed; new SGML and HTML versions created. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2008-09-30: Keywords added; file validated. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2005-08-25: Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion (ed. Julianne Nyhan)</li><li>2005-08-04T15:40:40+0100: Converted to XML (ed. Peter Flynn)</li><li>2001-11-27: Tagging of nomina sacra, quotes, dates, numbers; parsing of file using NSGMLS and creation of HTML file. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2001-11-06: Second proofing of text; integration of addenda and corrigenda;
completion of personal names markup. (ed. Ruth Murphy)</li><li>2001-05-08: Bibliography inserted. (ed. Beatrix Färber)</li><li>2001-05-03: Text converted to ASCII, provisional header created; file parsed
using NSGMLS. (ed. Beatrix Färber)</li><li>1996-08: More structural markup applied, Stokes' <tt>din</tt>
expanded to dino throughout, Stokes' <tt>(?)</tt> replaced by
<tt>uncl</tt>; basic punctuation introduced. Markup of names begun. (ed. Elva B. Johnston)</li><li>1995-05: First proofing and structural markup of text. (ed. Mavis Cournane)</li><li>1995: Text capture. (ed. Project Staff at the CURIA/CELT Project)</li></ol></div></div><!--back matter--></div>
				</div>
			</div>
		</div>
		<div class="col-md-3 col-lg-3">
			<div class="rhs__menu side-items">
				<div class="contact" id="contacts"><p><a href="/celt/">Index to all documents</a></p><h3>Standardisation of values</h3><ul><li><a href="/celt/document/G201011/">Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</a></li></ul><h2>CELT Project Contacts</h2><ul><li>Director: <a href="mailto:h.morgan@ucc.ie">Dr Hiram Morgan</a></li><li>Managing Editor: <a href="mailto:b.faerber@ucc.ie">Beatrix Färber</a></li><li>Technical Support: <a href="mailto:pflynn@ucc.ie">Dr Peter Flynn</a></li></ul><p><a href="#" class="smoothScrollApplied">More…</a></p></div><div class="contact" id="rubric"><h2>Formatting</h2><p>For details of the markup, see the 
      <a href="http://www.tei-c.org/">Text Encoding Initiative</a> (TEI)</p><p><span class="fa fa-bookmark"/>
        page of the print edition</p><p><span class="fa fa-book"/> folio of the manuscript</p><p><span class="fa fa-folder"/> numbered division</p><p><span class="lbn"> 999</span> line number of the print edition (in grey: interpolated)</p><p><span class="u">underlining</span>: text supplied, added, or expanded
      editorially</p><p><span class="i">italics</span>:
      foreign words; corrections (hover to view); document titles</p><p><span class="lem">bold</span>: lemmata (hover for readings)</p><p><span class="overlap">wavy underlining</span>: scribal additions 
      in another hand; hand shifts flagged with <span class="flag">⚑</span> 
      (hover to view)</p><p style="color:red;">TEI markup for which a representation 
      has not yet been decided is shown in red: 
      comments and suggestions are welcome.</p><h6>Other languages</h6><p>T201011: <a href="/celt/document/T201011">On the Life of St. Columba</a> (in English Translation)</p><h6>Source document</h6><p><a href="G201011.xml"><tt>G201011.xml</tt></a></p></div>
 <div class="hyper-list contact"><h2>Search CELT</h2><form name="sup" id="sup" action="/search"><input type="hidden" name="site" value="names"/><div class="input-group stylish-input-group"><label for="terms" class="sr-only">Search by name</label><input id="terms" name="terms" type="text" class="form-control" placeholder="Not yet implemented"/><span class="input-group-addon"><button type="submit" title="search"><span class="fa fa-search"/><span class="sr-only">Search</span></button></span></div></form></div>
				
			</div>
		</div>
		<!-- // sidebar -->
	</div>
	<!-- // row -->
</div>
<!-- // container -->			</div>
			<!-- footer // layout: footer -->
			<div class="footnotes"><ol/></div><!--Add project contacts from home page in CMS--><footer class="footer">
				<div class="container-fluid">
					<div class="row">
	<div class="contact col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer1"><h2>University College Cork</h2></a>
		
		<div id="footer1" class="collapse"> <p>
	<span><i class="fa fa-phone">‍</i><a href="tel:+353214903000">+353 (0)21 490 3000</a></span>
	<span><i class="fa fa-envelope">‍</i><a href="mailto:celt@ucc.ie">Email Us</a></span>
	<span><i class="fa fa-map-marker">‍</i><a href="http://www.google.ie/maps/place/51°53'30.8&#34;N+8°29'31.1&#34;W/@51.8918761,-8.5007552,15z/data=!3m1!4b1!4m6!3m5!1s0x0:0x0!7e2!8m2!3d51.8918768!4d-8.491979">Location Maps</a></span>
</p></div>
	</div>
	<div class="col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer2"><h2>Bring me to</h2></a>
		<div id="footer2" class="collapse"><ul>
<li><a href="#"/><a title="Home » Home » Study" href="https://www.ucc.ie/en/study/">Study</a></li>
<li><a href="#"/><a title="Home » Home » Research and Innovation" href="https://www.ucc.ie/en/research/">Research</a></li>
<li><a title="Home » Home » Discover UCC" href="https://www.ucc.ie/en/discover/">Discover UCC</a></li>
<li><a title="Home » Home » Schools &amp; Departments" href="https://www.ucc.ie/en/schoolsdepartments/">Schools &amp; Departments</a></li>
<li><a title="Home » Home » Business and Enterprise" href="https://www.ucc.ie/en/bus-ent/">Business &amp; Enterprise</a></li>
<li><a title="Home » Home » Alumni and Development" href="https://www.ucc.ie/en/alumni/">Alumni</a></li>
</ul></div>
	</div>
	<div class="col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer3"><h2>MyUCC</h2></a>
		<div id="footer3" class="collapse"><ul>
<li><a title="Home » Home » Contact" href="https://www.ucc.ie/en/contact/">Contact</a></li>
<li><a href="http://libguides.ucc.ie/library">Library</a></li>
<li><a title="Home » Home » Staff" href="https://www.ucc.ie/en/staff/">Staff</a></li>
<li><a title="Home » Home » Students" href="https://www.ucc.ie/en/students/">Current Students</a></li>
<li><a title="Home » Home » Support » Examinations » Results" href="https://www.ucc.ie/en/exams/results/">Exam Results</a></li>
<li><a href="http://timetable.ucc.ie/">Timetables</a></li>
<li><a href="https://blackboard.ucc.ie/">Blackboard</a></li>
<li><a title="Home » Home » Discover UCC » Visit UCC » Download Maps of the UCC Campus" href="https://www.ucc.ie/en/discover/visit/maps/">Campus Maps</a></li>
</ul></div>
	</div>
	<div class="col-xs-12 col-sm-12 col-md-3">
		<a data-toggle="collapse" href="#footer4"><h2>Show me</h2></a>
		<div id="footer4" class="collapse"><ul>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/sitemap/">Sitemap</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/legal/">Legal</a></li>
<li><a href="mailto:abuse@ucc.ie?subject=Abuse%20Report%20from%20UCC%20Webpage&amp;body=http://www.ucc.ie/en/">Report Abuse</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/privacy">Privacy</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/en/it-policies/policies/cookies/">Cookies</a></li>
<li><a href="https://www.ucc.ie/aup">Acceptable Use Policy</a></li>
<li><a href="mailto:webmaster@ucc.ie?Subject=Web%20site%20query">Webmaster</a></li>
</ul></div>
	</div>
</div>
<div class="row">
	<div class="col-md-12 bbdc">
		Copyright © UCC 2017
	</div>
</div>

<div class="row">
<!-- logo carousel // components: module-12 -->
<div class="module-12 logos">
    <div class="slideShowLogos">
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/hea.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/logo_gov_ireland_rialtas.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/logo_nui.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/centralmedia/logos/ESF2014-2020.png)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/centralmedia/logos/ERDF.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a href="https://www.ucc.ie/en/athenaswan/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/design2013images/AS_RGB_Bronze-Award.png)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/research/researchatucc/EnterpriseIrelandLogo4web.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a href="https://www.ucc.ie/en/hr/research//uccresearcherstrategy/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url(https://www.ucc.ie/en/media/support/hr/researchcareersinitiative/logo.jpg)" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a title="visit https://www.wearecork.ie/" target="_self" href="https://www.wearecork.ie/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/images/weareCorkSmall.jpg')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/images/wellBeingLogo.png')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a title="visit https://stars.aashe.org/institutions/university-college-cork-national-university-of-ireland-cork-co-corcaigh/report/2018-07-20/" target="_self" href="https://stars.aashe.org/institutions/university-college-cork-national-university-of-ireland-cork-co-corcaigh/report/2018-07-20/">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/centralmedia/logos/CopyofStars_Seal_Gold_RGB_300.png')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>
<div class="multiple-wrap bg-crest-white">
    <a title="visit https://www.magna-charta.org" target="_blank" href="https://www.magna-charta.org">
        <div class="image-wrap">
            <div style="background-image: url('https://www.ucc.ie/en/media/support/financeoffice/fundinglogos/logo_mcu_observatory.jpg')" class="inner__img">‍</div>
        </div>
    </a>
</div>   
    </div><!--/.slideShowLogos-->
</div><!--/.module-12-->
<!-- // logo carousel -->
</div><!--/.row-->
				</div>
			</footer>
			<!-- // footer // layout: footer -->

		</div>
		<!-- // module wrap -->

	</div>
	<!-- // page wrap -->

	
	<!-- // search remodal -->
	<div class="remodal search" data-remodal-id="search-modal">
		<button data-remodal-action="close" class="remodal-close"><span>CLOSE</span></button>
		<div class="modal-wrap">
			<div class="input-group stylish-input-group">
				<input type="text" class="form-control" name="siteSearchText" id="siteSearchText" placeholder="search here..." autocomplete="off"/>
				<span class="input-group-addon">
					<button type="submit">
						<span class="fa fa-search"/>
					</button>
				</span>
			</div>
			<div class="input-group stylish-input-group">
				<legend class="sr-only">Choose areas of the website to search</legend>
				<label class="radio-inline">
					<input type="radio" name="searchType" value="website" checked=""/> Website <span class="websiteSearchResultsCount resultsCount"/>
				</label>
				<label class="radio-inline">
					<input type="radio" name="searchType" value="people"/> People <span class="peopleSearchResultsCount resultsCount"/>
				</label>
				<label class="radio-inline">
					<input type="radio" name="searchType" value="course"/> Courses <span class="courseSearchResultsCount resultsCount"/>
				</label>
			</div>
			<div class="results">
				<div class="websiteResults quicksearchContainers">
					<ul id="websiteSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
				</div>
				<div class="peopleResults quicksearchContainers" style="display:none;">
					<ul id="phoneSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
					<ul id="nameSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
				</div>
				<div class="courseResults quicksearchContainers" style="display:none;">
					<ul id="courseSearchResultsList" class="searchResultsList">
					</ul>
				</div>
			</div>
		</div>
	</div>
	<!-- // search remodal -->
	
	<a id="back-to-top" title="Back to top" class="show" href="#"><i class="fa fa-angle-up">‍</i><span>Top</span></a>

	<!-- jQuery (necessary for Bootstrap's JavaScript plugins) -->
	<script type="text/javascript" src="https://code.jquery.com/jquery-1.12.4.min.js">‍</script>

	<!-- Include all compiled plugins (below), or include individual files as needed -->
	<script integrity="sha384-Tc5IQib027qvyjSMfHjOMaLkfuWVxZxUPnCJA7l2mCWNIpG9mGCD8wGNIcPD7Txa" crossorigin="anonymous" src="https://maxcdn.bootstrapcdn.com/bootstrap/3.3.7/js/bootstrap.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/slick-carousel/1.6.0/slick.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/remodal/1.1.1/remodal.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/bootstrap-select/1.12.2/js/bootstrap-select.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/headroom/0.9.3/headroom.min.js">‍</script>
	<script src="https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/magnific-popup.js/1.1.0/jquery.magnific-popup.min.js">‍</script>

	<script type="text/javascript" src="https://cdn.jsdelivr.net/algoliasearch/3/algoliasearch.min.js">‍</script>
	<script type="text/javascript" src="https://js.maxmind.com/js/apis/geoip2/v2.1/geoip2.js">‍</script>
	<script type="text/javascript" src="https://cdn.datatables.net/v/dt/dt-1.10.16/r-2.2.0/datatables.min.js">‍</script>
	<script async="async" src="https://www.youtube.com/iframe_api">‍</script>


  <!-- jquery.mCustomScrollbar.js -->
  <script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/jquery.mCustomScrollbar.js">‍</script>

	<!-- jquery.easing.1.3.js -->
	<script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/jquery.easing.1.3.js">‍</script>

	<!-- jquery.timeline.js -->
	<script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/jquery.timeline.js">‍</script>

	<script type="text/javascript" src="https://www.ucc.ie/en/media/2017siteassets/contentfiles/js/main.min.js">‍</script>

</body>
</html>