Ro gabh rí oirdnidhe cennus for Laighnibh feacht riamh, Corbmac eissium. Ro bai séitigh lais, Mílla a h-ainm sidhe; ⁊ ba deirbhsíur d' espucc Iubhair issidhe. Ocus do-rala gur bo h-alachta h-í; ⁊ cuiris fis for a brathair .i. for espocc Iubhair i n-am tuismedha dhi. Et dixit Milla iar faicsin a brathar:

1. Espocc Iubhair dom chobair,
   'Sé ro-fhidir mo rúna;
   Cuinghedh dilgadh mo chinadh,
   Rom-gabhsat idhain gúra.

Et dixit episcupus:

1. Espocc Iubair at farradh,
   Rot-gabhsat idhain gúra;
   Béra mac uasal amhra,
   Rot-cabhra Rí na n-dúla.

Beiridh an inghen mac la guidhe an epscuip naemtha, gan doigh gan tiachair, ⁊ ro baistedh h-é, ⁊ tuccadh Abbán d' ainm fair. Ocus berar dia oilemhain é, ⁊ do chur cerda luith ⁊ gaisccidh roimhe, día bheith h-i r-righi for lorcc a athar. Ocus nir bó tarba són.

Briathra Dé ro canadh-som gibe ní no canta fris; ⁊ ro an in scribtúir aicce gan sáethar gan meabhruccadh. Ro ba follus grasa Dé fair; ⁊ nir bo h-iongnadh sin, óir ro thirchan Patraicc h-e, an tan ro gab port h-i l-Laignibh ar tús, ⁊ drem dona naemhaibh ele.

Ocus ba machtnadh la h-oidedhaibh Abbáin in abairt for a raibhe; ⁊ beiritt leo h-e go h-airm i r-raibhe a athair ⁊ a mhathair; ⁊ ro chansat fríu nach ar lorcc na righe rob áil le h-Abán a ghniomha do bheith, acht lenmain don fír-Dhia, ⁊ don chreidemh chatoilica.

Ocus guidhidh a athair ⁊ a mathair é im anmhain aga n-oidhreacht; ⁊ nír bó tarbha són. “Neimhtní gach ní acht Día”, or sé. Ocus doníad  p.4 cimidh dhe, ⁊ cuiritt cuibrighi fair, ⁊ cuiritt h-i c-cuithe na n-giall h-e; ⁊ do-gheibhit forsgáoilte h-é iarnabharach for urlainn an dúin gan cengal, gan cuibrech. Ocus o 't-concattar gan nert aca air, deonaighit dó a thoil féin do denum. Teid-siumh go h-airm i r-rabhatar a lucht oilemhna.

Laithe n-aen dia m-bói Aban la laogaibh a bhuime, do-chi cú allaidh go h-airm i r-raibhe. “Ro chan Día”, ol Abán, “an t-éigen d' furtacht. Tomhail in laogh-sin”,  147a ar se, “ata an una .i. gorta fort”. Ro ith, ⁊ beridh buidhe a coda fri h-Aban.

Ocus ba doirbh leis na h-occaibh ele an laogh do chaithemh; ⁊ ro gabh omhan Abán riana bhuime. “A Íosa”, ol sé, “do chruthaigh in láogh-so gan damhna, cruthaigh anossa h-é leis an damhna fil sunn dhe”. Do eirigh an laeg go h-airm i r-rabhattar na láoigh aile, ⁊ ro géim, ⁊ do-gní reabhradh ar áon fríu. Ocus tiagaitt oidedha Abáin go h-airm i r-raibhe an righan ⁊ an rí, ⁊ innisit dóibh na miorbuile-sin. “As deoin lin-ne”, ol síatt, “antí do-róine na miorbuile-sin fair, eissiumh d' adradh dó”.

Luidh Aban go h-airm a roibhe easpocc Iubhair .i. derbhrathair a mhathar, ⁊ ba failtighi an t-espocc roimhe for a dhiadhacht na for a ghaol fris. Da blíadhain dec áes Abáin an tan-sin. Ba h-iomdha nech naomhtha la h-Iubhar, ⁊ reicles oirdnidhe. Ocus do bái recles lais día tucc toil tairsibh i n-inis for an taoibh thes do Laighnibh, ⁊ Beicc Éire a h-ainm.

Luidh Iubhar do Roimh, ⁊ cuinghis for Abán foss ós cind na manach go t-tísadh doridhisi. Nír bó toil do Abbán sin, gen gur triall la h-Iubhar do Roimh; ⁊ cíis gur bo fliuch blae ⁊ bruinne dó. Gairis Iubhar h-é, ⁊ cuiris a chend ina ucht, ⁊ tuitis a shuan fair; ⁊ téid Iubhar 'san luing gan ráthuccadh do Abán. Ocus dúisccis Abán, go f-faca in long h-i fudomhain na fairrge; ⁊ ba doiligh lai-siumh an ní-sin. “A Iosa”, ol sé, “soirbhidh in conair damh-sa gusin ethar uccat. Do traighis an Muir Rúadh”, ol sé, “⁊ ní decmaicc ni for bith duit; ⁊ seol meisi dot adhradh”.

Éirghis, ⁊ gabhais for fedh na fairrge, gur bó soilléir aingil fria taobhaibh, ⁊ nir bo fess dia f-facaidh h-é, an eitedha diadha do fhás fair, nó an siubhal dáenna donídh. Ro airis an long fris forsan  p.5 muir. Ocus ba machtnadh lásin foirinn-sin, go ro innis Iubhar doibh gurab le h-Abán ro bái an long ag fuirech.

Ticc Aban isin luing, ⁊ gabait port  147b isin Ettailli. Ocus tiacchaitt go cathair aincriosttaidhe, Padua a h-ainm. Ocus ro fiarfaicchedh dibh: “Cia h-airm as a t-tangabair? no ca conair a c-cingfidhi”? “Éirennaigh sinn”, ol síatt, “ ⁊ do Roimh triallmait, d' faghbhail tarbha in luaighidhechta do gheall Día dia mhuinntir”. “Cidh sin”? ol in rí, “cred adeirthi fri ar n-deibh-ne”? “Dee bodhra balbha filet libh, gan nert cobharta forra féin, na for nech ele aca”. “Foillsighid-si dúinn araill do mhiorbuilibh bhar n-Día feín”, ol in rí; “adhnaidh an t-súdrall-so gan teine lá bhar n-anála, no do-gebtái bás dochraid fo cetóir”. Ocus cuiris Iubhar ⁊ a muinnter a n-anála ar uainibh fon súdraill, ⁊ ni ro lass; ⁊ ba súan do Abbán indsin a h-aithle an aistir do-roine; ⁊ dúisccitt h-e; ⁊ cuiris a anál fon súdraill, ⁊ do lass fo cetóir.

At-bath séitigh an rí in adhaig-sin, ⁊ ticc an rí arabharach go h-airm i r-rabhattar na naoimh, ⁊ cuinghis forra a shéitigh do thodhúsacht dó, ⁊ no gébedh baistedh chuicci. “Do Abán as déoin la Día an dusccadh do denamh”, ol Iubhar. Guidhis Aban forsan inghin, ⁊ ro duisigh a bás h-í. Ocus gabhais an rí ⁊ a séitigh, ⁊ a n-uile daine bái leo baisttedh as a h-aithle.

“Tugaidh furtacht for an c-crich-si”, ol an rí. “Fil peist neimhe aga h-innradh, eter dhaine ⁊ innile. Fuath leomhain fuirre, ⁊ do ruccusa áes na crichi-so feachtus dia díochur, ⁊ ro marbh tri cet laoch dibh, ⁊ ros-fuirigh ina h-aiti feín acc fásuccadh forainn”. Beiris Aban drem dibh lais día theccuscc gusin ait i r-raibhe in peist, ⁊ tiaghait for cúla, oir ni léigh a n-eccla dóibh acht a foillsiucchad a c-cein uathaibh.

Ticc an peist neimhi i n-dáil Abain go c-colcc mór fuirri. “Cuirim-si fort, a h-ucht Íosa, an t-anam-sin do-chuir Día ionnat”, ol Abbán, “lasa n-dernais míghniomha, scaradh fris, ⁊ an colcc adhuathmar sin fil fort do dhul for neimhtní”. Scarais a h-anam  148a fría la breithir in naeimh. Lethait a h-aittreabthaigh fon crích dia n-aitte, ⁊ dia n-adbhadhaibh, ⁊ do moladh Dia leo.

Teitt an righ go h-airm i r-rabattar na naoimh. “Fil loch linn”, ol sé, “go piastaibh neimhe fair oc ingreim na criche, ⁊ isedh as  p.6 áil duinn, sibh d' ar furtacht forra”. Tiaghaitt dibhlinaibh go h-ur an locha, ⁊ teccaitt na piastai n-dail Abáin, ⁊ luigitt fria thaobh, ⁊ lighitt a cossa. “Furáilim foraibh”, ol Abán, “i n-ainm na Trínóide, dul 'san loch uccat h-i c-cúil m-bicc de, ⁊ a iascc do tomhailt, ⁊ oirisiumh ann, ⁊ gan urcóid do dhenamh do neoch for bith”. Ocus doníatt amhlaidh; ⁊ do-cíther aníu a ceann na seachtmaidhe bliadna íat for an c-cúil-sin da fhoillsiucchad go maraitt do choimhlíonadh breithre Abáin.

Luidhset na naoimh do Roimh go m-bennachtain an phopuil leo. Ocus ro bhennachsat-somh iatt-somh. Teccaid for cula go h-Eirinn doridhisi.

Luidh Patraicc ⁊ espocc Iubhair ⁊ Abán h-i l-luing for Loch Garman; co n-facatar an peist n-dímóir fria t-táobh, ⁊ cet cend fuirre, ⁊ dá cet súil, ⁊ da cet clúas, go ro tochuir ainbhtine dermair forsan muir, go ro chuir an grían i n-uachtar, go raibhe in long for comhbadhadh. Luidh Patraicc ⁊ espocc Iubair for sesaibh na luingi do ghuidhe Dé im furtacht forra.

Anais Abán gan dul leo, óir nir mhes a urnaighthe comhard fri h-urnaighthe na náemh n-aile; ⁊ nír sccuir an t-anfadh béos. As-bert an t-aingel uaistibh: “Tuccaidh Aban chuccaibh, oír as día urnaighthe tuccadh diochur na péiste uccat”. Ocus tuccadh Aban chuca, ⁊ doní guidhe 'chum n-Dé, ⁊ ro díchuir in pheist; ⁊ ní fes cia conair i n-deachaid. Ocus isse an diabhal fo-dera an pheist do theacht 'san cruth-sin chuca do aidhmilledh for na naomhaibh. Ro chiunaigh an mhuir, ⁊ tiaghait i t-tír 'san tracht fa togha léo.

Fechtus do Abán fri taobh an trachta, co n-aca an tonn muiridhe ina dhail go méid n-dermáir; ⁊ ba h-airdi h-í inás in talamh; ⁊ búailis fri tír go  148b h-airm h-i r-raibhe Aban, ⁊ ní deachaid ní búdh síriu. Cuiris Aban a bhachaill forsan tuinn, ⁊ téid feín fuirre, ⁊ ro iomhchuir an m-bachaill h-e forsan tuinn h-i fudomhain na fairrge; go t-tangattar ili diabhal ina thimcheall. “Anossa”, ol siat, “aithfimíd-ne fort-sa, na n-deine d' éccoir forainn, occ breith ar muinntire úainn let ⚑amain-si ⁊ led mealltoireacht n-gúachaich”; dia c-cualadur an guth n-ainglighe úasuibh:

“Eirgidh”, ol sé, “a b-fodomain ifrinn a b-fail a n-aitreabtai do shíor”; ⁊ do-ronsad amluigh; ⁊ ro baoi Aban for a bachuill in fedh-sin.  p.7 “Beir-si”, ol an t-aingel, “go cenn seacht m-bliadan n-dég ⁊ tri cet bliadan ag foghnam do Día gan nert aimsighthe fort; ⁊ téid t' anam a b-fiagnaisi na Trionnoide, ⁊ bud feirde na daoine go foircenn m-bratha an loingseoireacht-so do-rinnis. Tuc Dia nert for muir duit ná tucadh d' áon romad. Ni fhuil nech rachus for muir a curach no a luing, ⁊ gebhus fo tri a n-ainm na Trionoide:

1. Curach Abain for an linn
   Is muinnter fionn Abain ind,

La n-aon do Abán ag siubhal fria h-ur in cuain, go n-acaid tri longa isin purt og triall do Róim. Téid Abán ana n-dail, ⁊ téid a luing dhiobh dia n-oilithre ro badur ag dul; ⁊ coica i n-gach luing diobh. Tiaguid amach forsan muir, ⁊ ni ro fhaolsat cor a cechtar dona h-airdibh díobh. Ba cían doibh for an abairt-sin, ⁊ ba machtnad leo-sam sin, go g-cualadur an guth n-ainglighe uaistib: “As é bur b-fochann”, ol sé, “gin cenn gin ab foruibh. Fil bur n-diol do ab sunn”, ol sé, an t-aingel, “⁊ Abán a ainm”. “Ni h-aithnidh duin-ne in fer-sin”, ol síad. “Cuirigh na croinn-si foraibh”, ol an t-aingel “⁊ in nech for a n-anfa an crann-so díbh, tabraidh bur g-cennus dó”. Ocus ro thuit an crann for Aban, ⁊ no berid umla dhó, ⁊ bá soirbh a slighe doibh go dul do Roim.

Dia t-tárla nech dóibh isin Róim do-beredh cuid na cet-oidhce da gach oilitreach no teighedh inn; ⁊ ruc iad-sum lais, ⁊ ro baoi Aban fo oirmidhin mhóir lais; ⁊ bá machtnad leo-sum an denam baoi for leith for Aban aige, ⁊ gin aithne aige fair.  149a “Aingeal do-rad a eol damh”, ol fer in tighi. “Ni h-iongnadh sin”, ol siatt-somh, “do benadh comnuidhe asain-ne forsan muir, go ro umhlaighemar dó”. Do-bheir Grigoir gradha saccairt fair, ⁊ doní abb dhe.

Ocus gluaisit for c-cúla do thoidhecht dochum na h-Erenn, go t-tarlattar dá sluagh dó fri broinn catha do chur, ⁊ a renna ⁊ a f-faobhair innillte re h-acchaid aroile. Gabhais Abbán an chonair ettorra. “I n-ainm na Trínoide”, ol sé, “sccuiridh don dásacht for a táithi, ⁊ treiccidh an gnímh as mesa for an soighniomh”. Cuiritt a f-ferga for c-cúla, ⁊ doníad sith ⁊ cáen-comhrac, ⁊ anaid h-i sist ⁊ h-i c-cairdes tre bithe; ⁊ ticc Abbán i n-Erinn go m-bennachtain na sluagh-sin lais.

Triallais i Connachtaibh, ⁊ do-rinne téora reicclesa oirmhidnecha innte. Ocus triallais for cúla co crích Eachach Coinchinn h-i crích Corc Duibhne. Mór trá d' eccalsaibh naemhdha do sénadh la h-Aban. Ocus ro bhennach Boirnech, ⁊ do-rad do Gobnait h-é. Ocus ro bhennaigh Cill Aithfe ar Magh Coincinn ⁊ do-rad do Finán h-í; ⁊ ro thirchan Finán treimsi rena tusmedh; ⁊ do-bheir Cill Eachach Coinchinn dó.

Ocus ro bhennach Cúl Collainge, ⁊ Brí Gobhann, ⁊ Cill Cruimpir, ⁊ Cill na Marbh; ⁊ ro bennach Cluain Aird Mo Becoc, ⁊ Clúain Finnglaisi, ⁊ ro fhaguibh Beccan innte; ⁊ móran ele d' eccalsaibh; ⁊ ro fáccaibh oific na h-eccailsi naoimhi i n-gach ecclais dibh.

Luidh Abán i n-Éilibh; ⁊ ro bai in rí, ⁊ áes an tire i n-aenach; ⁊ ni raibhe creidemh léo. Ocus ticc Abbán occ síoladh breithre Dé doibh. “Cidh ráed é Día”? ol in rí. “Cruthaighteoir nimhe ⁊ talman, ⁊ aga b-fuil fis gacha torracht ⁊ nach torracht”. “Innisi damh-sa”, ol an rí, “an lícc dimor uccat fil forsan tulaigh, cía mó atá i t-talamh dhi na úasa”? ⁊ ro innis Abbán sin. Ocus do-berar moghadha in rígh dia tobach a talmain, ⁊ ro frith amail ro raidh Abán; ⁊ gabhais an rí cona crich baisttedh iar sin.

“Fil peist neimhe isin crich-so”, ol an ri, “⁊ fúath cait fuirre; cenn ⁊ lái teintidhe le, móa oldát láeigh ar m-buair; fiacla conda le”. “Ni dhingni sí urcoid do nech don crich-so”, ol Aban. Ocus tarla an pheist dó lá n-áen occ an abhainn danad ainm Brosnach, ⁊ lighis a chosa, ⁊ máolais an greann adhuathmar bái fuirre. Ocus tóccbais lais h-í, ⁊ cuiris h-i l-loch bái re thaoibh do thomailt eiscc. Ocus aithnighis di gan urcóid do denamh do neoch for bith, ⁊ do fíoradh són.

Ocus ba senda an rí an tan-sin, ⁊ ni raibhe oidhre lais acht inghen rucc a shéitig in acchaid-sin; ⁊ cuinghis for Aban a baistedh; ⁊ ro airigh doilghes forsan rígh tre bheith gan oidhre. “Madh déoin do Dia”, ol Abbán, “do-ghebair oidhre”. “Ac”, ol an rí, “ní thicc dím-sa lem shenndacht”. Gabhais Abban in naidhin eter a dí laimh, ⁊ do-gní ernaighthe dhiochra 'chum n-Dé d' faghail eidhre don righ; ⁊  p.9 an inghen ro chuir isin topar, tóccbhais lais ina mhac, ⁊ cuiris i n-ucht in righ. “Acc so do mhac duit”, ol sé. Ocus gabhais luathgáire dermáir an rí, ⁊ aós na críchi dona míorbhuilibh-sin. Ocus do sccar Abbán ⁊ an rí fri aroile fo caon-comhrac; ⁊ ticc Aban go Ros mac Truin.

Laithe do Abban for brú Siuire, ⁊ tórmach tuile innte. Traighis in t-áth ria n-Abán gur bó leca tiorma. Ba díairmhi popal diadha ar áon fri h-Aban an tan-sin. “Gabhaidh an conair anonn”, ar sé. Gabhaitt, ⁊ gabhais Abbán for a lorcc, ⁊ macáomh ócc ar aón fris gan rathuccadh dó, go ro muigh an sruth fair. Ní ro airigset esbhaidh an óccáin forra, go rabhattar for a b-proind arabharach. Luidh Abbán gusin sruth, ⁊ duisccis an naidhin don grian gan ball fliuch for folt na erredh dó.

Laithe do aodhairibh Abáin ag coimhétt a t-tréda, go f-faccaidh na  150a faolcoin friu. “Leiccidh uaibh, ⁊ coimhéttaid”, ol Abban; ⁊ doníadh na faolchoin-sin; óir as íad ba h-aodhairedha dó an céin ba béo.

Luidh Corbmac mac Diarmata rí Úa c-Ceinnsealaigh do denamh creichi for Cam Ross .i. reicles Abbáin. Teid cuid dia shluagh h-i c-cuili Abáin, ⁊ do-bherad an miach tomhais bai ann forsan faithche, ⁊ ní ro fhedsat a chur díbh, óir do lensat a lámha dhe. Gabhus omhan an ri cona slogh. Cuirit fiss for Abán, ⁊ guidhit fair trocaire do dénamh forra on airc ina rabhatar. Cuiris Abán cros dia laimh uasaibh, go ro sccar an miach fríu, ⁊ do-radadh an ferann a t-timcheall an bhaile do Aban; ⁊ luidh Abbán for cula go m-bennachtain na crichi lais.

Tuitis an aghaid fair; ba fúar, ⁊ ba dorcha iséic, conar cumhaingset cor don conair. Do-ciad aingeal ina n-dail, ⁊ tapur solusta ina laimh, ⁊ dos-fucc i l-laimh Abbáin. Beiris Abán eolus conaire doibh lasin tapar go rochtain ina reccles feín doibh; ⁊ fo-geibh an t-aingeal for a chinn isin tempul, ⁊ geibhis an tapar a laimh Abáin; ⁊ sgarait fri aroile.

Laithe dia f-facaidh Abbán neach amhlabhar ina dháil, do chuingidh furtachta fair, cuiris cros Iosa for ubhall bái ina laimh. “Tomhail so”, ar sé. Do-roine an t-eslan samlaidh, ⁊ ba slán o gach n-galar bai fair.

Laithe ele at-connairc Abán nech h-i pairilís, ⁊ cos ⁊ lamh  p.10 dia easbaidh. Cuinghis for Abán ar déirc ⁊ troighe furtacht fair. “Bí slán”, ol Abán, “i n-ainm na Trínoide,”; ⁊ ro bái o breithir Abain.

Laithe n-aen dia f-faca Aban nech 'ar t-tuitim lubhra fair, cuinghis a fhurtacht for Abán: “Sirim-si ar Día furtacht fort”, ol Abán, ⁊ do-roine Día sin la breithir in naoimh.

Battar dí eirrigh comfoccus do Aban i conflicht fri aroile. Gabsat la catha  150b for aon-maigh go m-battar ucht fri h-ucht. Tiaghar ona tuathaibh dia m-batar go h-Abban, ar co tísedh dia furtacht. Teíd-siumh i c-crois-fighill fri Día fri dénamh samhlaidh; ⁊ fuair-siumh ón, co nár bhad cuimhgeach imertha arm, na toidheacht for aroile, gur bhad siodach la breithir Abáin.

Bai araile sáor airmittnech i c-comfoccus do Abban, ⁊ ba h-é do-gnídh lubhair gach naoimh fría reimhes; go ro dallta la h-oirbire na naomh for a dáoire fríu, ⁊ méd a loighi; Gobán ainm. Teitt Abán dia chuingedh fri denamh reclésa dó. As-bert-somh ní bái a cumang dó, ar ba dall. As-bert Abán fris-siumh: “Fogebha do roscc céin bhé occ in lubhair, ⁊ a do-la úait iarna forbhadh”. Ro firadh són; ⁊ ro móradh ainm Dé ⁊ Abain de-sidhe.

Rainic araile amlabhar go h-Abán dia cobhair. As-bert-somh: “A Iosa”, ol sé, “amhail do-radais labhra for an anmann m-bruidemhail feacht riamh .i. for in asal; tabhair urlabhra dó so”, ol sé. Do-radadh iaramh amail ro chuinnigh.

Batar tra bú iomdha la manchu Abáin; con luidh buachail dibh cucca-somh, ⁊ as-bert fris go m-bói bó il-dathach aimrit lais, ba h-áille dona cethraibh talmandaibh, gan bliocht gan laogh o ro genair. Bennaighidh-siumh in m-boin iaramh, go ro eamhnastair dí laogh fona dathaibh uccat, ⁊ as ing ma congaibhthi lestra dia h-ass; ⁊ bái samlaidh gan trágadh fri re Abáin; ⁊ ro thinastair iaramh.

Araile uair do-dhechattar coimhtionol na manach comfoccus go h-Abán do fhiss a m-bethad ⁊ a n-eiseirge; ⁊ dia t-tecusc ⁊ foircetal dó. Cethracha ⁊ cétt cleirech a líon. Fogní-siumh doibh amail connaigset fair, ⁊ ceileabrait iaramh.  ¹.

Mo Barri dino do Connachtaibh dó iar c-cenél, do Clannaibh Bríain meic Eachach an t-sainnrith .i. Bairri mac Amairgin, meic Duibh Duibhne, meic Airt, meic Carthaind, meic Flaind, meic Nindedha, meic Briain, meic Eachach Muighmedhoin. Tainic iaromh cenel ⁊ bunadh antí naemh Barri a criochaibh Connacht, gur gabh forba ⁊ ferannus ind Achad Durbcon i c-crich Múscraighe Mitine.

Is annsin bai baile ag Amairgin, occ athair Bairri. In t-Amhirgin-sin dino fa gabhai amhra h-é, ⁊ is h-é fá primh-gobha do righ Raithlenn an tan-sin .i. do Thigernach mac Aodha Uargairbh, meic Criomhthainn, meic Eachach, meic Cais, meic Cuirc.

Ro bái dino cumhal sochraidh i t-tigh in righ. Ro forcongair an rí dia mhuinntir na ro áentaigedh neach dibh lé i l-lánamhas. Ni cúalae dino Amhairghin inní-sin. Ro áentaidh iaromh an gobha ⁊ an chumhal go h-incleithe, ⁊ ro fes forra iarttain, úair ro coimpredh an chumhal. Iar sin ro gairmedh an cumhal on rígh .i. ó Thigernach, ⁊ ro fiarfaigh dhi cia ór bó torrach. Ocus at-bert an cumhal gurab ó Aimhirgin.

Is annsin at-bert an rí a c-cuibrech a n-dís .i. Aimhirgin ⁊ an cumhal, ⁊ fós adubairt teine mór d' fadudh ⁊ a c-cor innte a n-dís. Acht ní ro léicc Día do-somh sin, úair tainic saignén ⁊ torann ⁊ fleochadh dermáir ann, co nár fétsat tene d' fadúdh úair rob ionmhain la Día naemh Bairri, cidh ríasíu ro geinedh. Is annsin ro labhair in náidhia broinn a mathar, ⁊ at-bert: “A rí, na déna an gnímh n-eccóir, úair ní bá móide do gradh ag Día, cía do-gne”. Is annsin at-bert an rí fria mhuinntir: “Airisidh bicc, go f-faiccem ⁊ go f-fesam cía norn-aiccillenn”.

Is annsin tairisis an saighnén, ⁊ an torann, ⁊ an fleochadh; ⁊ ro h-aincedh Aimhirgin ⁊ in chumhal gan a losccadh; ⁊ ro tuisimh an chumhal an mac n-adhamhra .i. antí naemh Bairri. Iarna gheinemhain dino ro aiccill fo cetóir an rí, gu ro sáoradh dó a athair ⁊ a  p.12 mathair. Do-ratt an rí dó íatt a sáoiri, ⁊ do-ratt é fein cona síol do Bhairri  123a tré bithe.

Ní ro labhair in mac tra iar sin go h-aimsir coir. Tainic iar sin Aimhirghin ⁊ an cumhal, ⁊ an mac becc léo go h-Achadh Durpcon. Is annsin ro baistedh an mac; Mac Cuirp, espocc do Dál Modula do Corco Airchind Droma, is é ron-baist. Is e cet ainm do-radadh fair .i. Loán, ⁊ ro h-oiledh fri ré seacht m-bliadan i n-Achad Durbcon.

Ro battar dino triar cleirech d' feraibh Muman ina n-ailithre a crích Laighen isin aimsir-sin. Tangattar i c-cóir thurasa d' fios a t-tíre fén, ⁊ do-dechattar for a t-turus go tech n-Aimhirgin; ⁊ at-conncatar an gillae m-becc n-álainn istigh. Adubairt an fer fá sine dibh: “As caomh in mac becc-so”, ar se; “do-raithne rath an Spirtu Naoimh ina gnúis, ⁊ ro budh maith lind leighenn do dénamh dó”. “Masa maith”, ol Aimhirgin, “beiridh libh, ⁊ déntar dó”. Adubairt an senóir: “Ni beram anosa, go t-tísam arís an tan reccmáitt a Laighnibh”.

Tangattar iaromh an tríar cetna go tech n-Aimhirghein i n-aimsir samraidh, ⁊ ruccsatt leo an mac. O ró-siachtatar tra gusin slíabh díanadh ainm Muincilli .i. do Ros Coill, tainic íta ann don mac bhecc, ⁊ rochái ag cuinghidh dighe. At-bert an senóir fria thimtiridh: “Eircc do saigidh na h-eillte útt ar in t-sleibh, go t-tucca dhigh úaithi don mac”. Do-chúaidh an timthíridh, ⁊ ro blighlestar lán do lemhnacht uaithi, ⁊ do-radadh don mac becc.

Is ann adubairt an senóir: “áit a n-dérna Dia an firt n-adamhra-so ar in mac, is ann as cóir tinnsccetal leighinn dó, ⁊ a bherradh, ⁊ claochlodh a anma”. Ocus do-ronadh amhlaidh. Adubuirt an fer ron-berr: “As caomh ⁊ as find an barr fil for Lóan”. At-rubairt an senóir: “As maith a n-abra; úair bidh é a ainm óniu amach, Findbarr”.

Is é sin laithi tainic Brenainn Birrae a Sliabh Muincilli, go t-tárrastair in baili atát Crosa Brenaind aníu. Ro ling an carpat fo trí fáoi, co nus-tárla as; ⁊ ro cháiestair go mór, ⁊ ro fhaítbhestair iarttain. Ocus ro fiarfaighset a muinter de, cidh ar a n-derna cái ar tús, ⁊ gáire iar sin. Gillae becc tainic sund aniú, ar a n-derna Día míorbuil móir, is é fath ar a n-dernas  123b toirrsi.

“Itche ro chuinghes go Dia, tri feranna i n-Desmumain, go ro foghnattais dom comharba im diaigh .i. ó Abhainn Móir go Láoi, o Láoi go Bannae ⁊ go Bai m-Béiri, o Bhándai go Cléiri. Ocus ní thard Dia damh-sa sain, acht is re fognamh Barra do-ratt Día íatt tre bithe”. Do-cuattar iar sin na tri cléirigh adubramur a no i crich Laighen, ⁊ Bairri léo. Ocus is é ro thórainn Ceall Meic Cathail i m-Bealach Gabhrain. Is innte ro legh Barri a psalmae.

Fecht do Bharrai occ leghadh a psalm, gu ro fher snechta mór ann, go raibhi cochall dhe immón m-boith a n-dénadh Bairri a leighenn. Adubairt Barrai fria oitti: “Ro badh maith lem an cochall-so do beith imom boith, go t-tairsittís lem mo psailm”. Do-righne Dia amlaidh, úair ro legh an sneachta don talmain, ⁊ ro mair an cochall bui dhe immon m-boith, go t-tairnic do Bhairri a psailm.

Feacht tainic araile duine saidbir, Fidhach a ainm, go h-áit i m-báoi Barrai .i. go Lóchan, dá gabhail d' anmcaraitt. At-rubhairt Lóchan ria Fidach: “Slecht don ghilla bhicc utt .i. do Bharrae”. At-rubairt Fidhach: “As becc lem slechtain dó”. Adubairt Lochan re Fidhach: “Dia n-gabar-sa h-é do anmcharait, an n-gebha-sae”? At-rubairt an laech, ro gebhadh. Is annsin ro shlecht an clérech do Bharrai, ⁊ ro slecht Fidach; ⁊ ro edhhair Lóchan a chill do Dhia ⁊ do Bharrai, ⁊ ro edhbair Fidhach é féin cona iartaighi. Adubuirt Bairri ria a oide: “Geibh uaim an laoch-so cona iartraighi, tar cenn mo psalm ro gabhad uait”.

Tainic iar sin Bairri for conair do tuidhecht h-i Mumain. Do-ruacht go h-airm i t-ta Cul Caissine aníu, i n-Osraighe, ⁊ ro thorainn an cill-sin, ⁊ ro h-edhbradh dó h-í tri bithe.

Do-chúaid Bairri iar sin go h-Achad m-Bó, ⁊ is ann ro gabh ionadh ar tús. Tainic iar sin Cainnech mac h-Úa Dhalann go Barri, ⁊ ro chuinnigh chuicce fágbháil lais an ionaid-sin. “Cidh rom-bia-sa  p.14 aire”? or Bairri. “Rot-fía  124a maith aire, a Bhairri”, ar Cainneach, “an t-ionad i n-gebhae, ⁊ i m-beitt do thaisi, immatt sruithi ⁊ sobhartan ⁊ airmittne ann do grés, fo bith na h-airmittne do-beiri dhamh-sa”.

“Cidh n-aill”? oll Barri. “Rot-bia”, or Cainneach, “nemh da gach fir ghebhus th' ionadh”. “Ba ro moch lim-sa adubairtais-si sin”, ar Bairri, “doigh a thelgun doibh, ⁊ ateatha ar daigh na breithre-sin”. Adubairt Cainneach: “An uair ghébhas do chomarba-sae ⁊ fer th' ionaid, ní scéra cen anmchairdes fair on righ nemdha”. Ro thórainnsett an chill ⁊ an relecc, ⁊ adubairt Bairri: “Bát úaiti meic aptha na cille-so”. As-bert Cainnech: “Ni bat ili meic aptha do reilgi-si”.

Tainic iar sin Bairri go h-espucc Mac Cuirp h-í Clíu. Fer amhra dino an Mac Cuirp-sin, ⁊ comalta do Dauid Cille Muine, ⁊ dá dhalta do Grigoir Rúamha íatt a n-dís. In tan iarom tainicc Bairri go h-espucc Mac Cuirp rotn-aiccill an rí .i. Fachtna Fergach mac Cáelbaidh sen, Múscraighe Breogain, ⁊ isedh ro ráidh rís: “Riccim-si a les, go ro bhennacha-sa an dís-so .i. mo mhac dall ⁊ mh' inghen amlabhar”. Ro bhennach Bairri íatt a n-dís, ⁊ ro slánaighit .i. a roscc don mhac, ⁊ a h-erlabhra don inghin.

Ó ro bhattar iaromh acc imaccallaimh .i. Bairri ⁊ an rí, ro cualattar golghaire mór. “Cidh so”? ol Bairri. As-bert an rí: “Mo séitigh as marb anosa”. At-bert Bairri frisin righ: “As tualaing Día a tódúsccadh a bás”. Ro bhennach Bairri iar sin uiscci, ⁊ ro fotraiccit an rioghan ass, ⁊ at-racht a bás amhail bidh as a codladh at-résedh.

Ó ro bhattar occ imaccallaimh, Bairri ⁊ an rí, adubairt an ri: “Cidh ar na déini-si, a Bhairrai, ferta inar f-fiadnaissi-ne fós”? “As tualaing Dia a n-dénamh, madh áil dó”. Ind aimsir earraigh tra sin do shunnradh. Ro tuitset aráidhi cnai fáiscci don choll fo ra bhattar, gurbhat lána a n-ochta dona cnoibh. Is annsin ro edhbrastair an rí .i. Fachtna Raith n-Airrthir i m-bith-dilsi do Bhairri.

Ro legh iar sin Bairri leabhar Matha ⁊ leabar apstal  124b acc easpucc Mac Cuirp; ⁊ ro cuinnig espucc Mac Cuirp logh a leighinn for Bhairri. Adubairt Bairri: “Ca logh chuinghe”? Adubairt espucc Mac Cuirp: “Isedh as áil damh, gurab i n-áen-bhaile bhes ar n-eiseirge i l-laithe brátha.” At-bert Bairri: “Rot-bia-sa inní-sin, uair bidh i n-áen-baile rottn-adhnaicfider, ⁊ bhes ar n-eiseirge”.

Ro aittreabh iar sin Bairri i l-Loch Irce, ⁊ i n-Etergabhail ris anair. Ocus is í so scol ro bói occ Bairri isin loch .i. Eolang a oitte, ⁊ Colmán Dhaire Dúncon, ⁊ Baichine, ⁊ Nesan, ⁊ Garban mac Findbairr, ⁊ Talmach, ⁊ Finnchad Dhomhnaigh Moir, ⁊ Fachtna Ria, ⁊ Fachtna Ruis Ailithir, Luicer ⁊ Caman ⁊ Loichine Achaidh Airaird, Cairine ⁊ Finntan ⁊ Eothuile fuilet h-i Rus Caerach, Treallan fuil i n-Druim Draighnighe, ⁊ Caolchú ⁊ Mo Ghenna, ⁊ Mo Díomócc, ⁊ Santan, ⁊ Luiger mac Coluim. Tuccsat tra an lucht-sin a c-cealla do Dhía ⁊ do Bhairri i m-bith-dílse.

It e dino ro bhattar aicce i n-Ettargabhail .i. derbhshiúr Bhairri, ⁊ Crothru inghen Conaill, ⁊ tri h-inghena Meic Cártainn, ⁊ Cóch caillech Ruis Benncuir, ⁊ Mo Shillan Rátha Moiri, ⁊ Scothnat Cluana Bicc, ⁊ Lasar Achaidh Durbcon, ⁊ téora inghena Luigdech, Dune, ⁊ h-Er, ⁊ Brighit Airnaidhi. Ro edhbairset in lucht-sa uile a cealla do Dhía ⁊ do Bhairri i m-bith-dilsi.

Bairnech Mór i c-crich Múscraighe Mhitaini, Iuran Brit ceta ro-gabh ann, ⁊ Nath I, ⁊ Bróccán; ro idhbairset a c-cill do Bhairri .i. Bairneach Mór; ⁊ for-fáccaibh Bairri menistir ⁊ cethir-leabuir an t-soscela aca-somh. Lughaidh mac Findtain, do Dhail Mo Dúla Airthir Cliach, is e cétna ro-gabh Ceanna Droma h-i c-Carn Tigernaigh h-i c-crich Fer Muighi Féine, ro edhbhair a chill do Bhairri, ⁊ rucc Lugaid o Bharrai offertóir findruine. Báetan mac Eogain ro ghabh Glenn Caín h-i c-crích h-U Luigdech Eli, ⁊ Mo Dimócc dino daltai do Bharrai, ⁊ di easpucc iatt, ro edhbairsett a n-dís a c-cill do Bharrai i n-ógh-dílsi  p.16 .i. Glenn Caín.  125a Druim Eidhneach h-i c-crich h-U Luigdech Eli, Sáran ron-gabh. Ro edhbair-sein a chill do Bhairri, ⁊ ros-fucc-somh o Bhairrai a menistir n-umha, cona shacarfaic.

Goban Corr ro gabh h-i Fán Lopaist, ⁊ ro edhbair a chill do Bharrai; ⁊ do-rat Barrai do-somh offertoir airgit ⁊ cailech altora di ór. Finntan ⁊ Domhangein, it e ro gabhsat Cluain Fotai ⁊ Tulaigh Min, ⁊ ro edhbairsett a c-cill do Barrai. Do-rat Barra doibh-siumh offertoir ⁊ caileach altóra do ghlaine. Do-róine Bairri firt n-adhamhra annsin .i. ícaid an mac do dhoilli ⁊ an ingen do amhlobhrai, ⁊ ícaidh an clamh gurbo slán. Brogan mac Senain, daltai do Bhairri, do-gnidh tri h-aicechta gach láe la Barrai, go tuccad gradha fair. Ron-edhbair fodéin cona chill .i. Clúain Cárnai i m-bith-dilsi do Bharrai.

Tainicc iar sin Barrai, ⁊ aingil roimhe, go a crich féin, ⁊ ro chumhdaigh Cill Achaidh Dorbchon. Atá cúas annsin .i. cúas Barrai a ainm, ⁊ atá lind maith ina fharradh, as a t-tabharta brattán gach n-oidhce do Bhairri iarna ghabail i l-líon aen-mhogail. At-rubhairt an t-aingel fri Barrai: “Ní ba sunn bías th' esérghe”.

Tainicc iar sin Barrai tar an abhainn go Cill na Cluaine, ⁊ ro cumdaigh ecclas innte, ⁊ tárrastair innte fri ré cíana .i. go t-tangattar dá dhalta do Ruadhan chuicce .i. Corbmac ⁊ Buchin iar c-cuingidh ionaidh doibh for Ruadhan. Go n-ebert Ruadhán friú: “Eirgidh go m-bennachtain, ⁊ in bail a m-benfa a thengae re bhar c-clocc, ⁊ h-i meabhai iris bhar t-teighi liubhair, is annsin bías bhar n-eiséirghe”.

O dó-róchtattar iaromh go Barrai, go Cill na Clúaine, tangattar doibh na h-uile-so íar m-breithir Ruadháin. Ros-gabh toirrsi mór íatt iar sin, ar ní ro shaoilset an cheall do leigen doibh. At-bert Barra friu-somh: “Na bidh brón na toirrsi foraibh; do-beirim-si duibh-si ⁊ do Dhía an chill-so cona h-uilibh mainibh”. Ro cumhdaigh tra Barrai da cill décc resíu tainicc go Corcaigh, ⁊ fos-raccaibh uile ar umaloitt ⁊ ar mhét a dheirci.

 125b Tucc aingel iaram eolus do Bharrai o Chill na Cluaini co n-uicci an ionadh i t-tá Corcach aníu; ⁊ adubairt fris: “Airis sunn uair bidh e so do port eisérghe”. Do-righne Bairri áine tredanais iar sin isin ionad-sin, go t-tainic cuicce Aedh mac Comgail do Uibh Meic Iair ag iarraidh bó at-rulla do bhreith laigh, go fuair h-í h-i f-farradh na cleirech.

Ro fhiarfaigh áedh dibh: “Créd ro-tabhar-fucc sunn”? Ro freccair Bairri: “Atám acc iarraidh inaid i n-guidhfem Día orainn féin, ⁊ ar antí do-béra dhuinn”. At-rubairt Aedh: “Do-bheirim-si dhuit an t-ionad-so, ⁊ an m-boin tucc Dia chuccat ann”. Tainic iar sin áedh mac Míandaig, ⁊ ro edhbair do Bhairri Foithrib n-Aedha i Muigh Tuath, ⁊ a maincine féin cona cloinn; ⁊ tainicc iartain Aedh, ⁊ rotn-edhbair cona cloinn a m-bith-dílsi do Bhairri.

Tainicc iar sin aingel Dé día thórromha, ⁊ adubairt fris: “In annso is áil duit airisiumh”? Adubairt Bairri: “Mass edh as áil le Dia, as ann”. Adubairt an t-aingel: “Madh sunn thairisi, bidhat úaiti meic bethadh as docum nimhe. Eircc seachat biucc co nuicce an ionadh atátt na h-uiscce iomdha frit anair, ⁊ airis ann ar comhairle an Choimdedh, ⁊ bidh imdha sruithi ⁊ meic bethadh an ionaidh-sin dochum nimhe”.

Tainic iar sin an t-aingel roime gusan ionadh ro cindedh dó o Dhía; ⁊ ro thorainn an t-aingel an chill, ⁊ ros-bennach, ⁊ tarrustair Bairri indti iar sin.

Do-chuaidh Bairri iar sin do Roimh, do ghabail gradh n-espuicc ar áen ⁊ Eolang, ⁊ M'aedhócc Ferna, ⁊ Dauid Cilli Muine, ⁊ da manach dec doibh. Grigoir dino, is e ro ba comarba Pettair an ionbaidh-sin. In tan dino tuargaibh Grigoir a lámh ar cind Barra do erleghadh na n-gradh fair, tainic lasar do nimh for an laimh, co n-ebert Grigoir fri Barrai: “Eircc dod tigh, ⁊ airleghfaidh an Coimde fein gradh n-espuicc fort”.

⁊ as amlaidh ro comhailledh; óir tainicc Barrai dia cill féin, ⁊ ro airlegh an Coimdhe fein gradh n-espuicc fair ag an c-crois ar  126a acchaid an tempaill, bhail in ro h-adhnacht a thaisi iartain; ⁊ ro tebrinn ola tria talmain go h-iomdha ann, go t-tainicc tar a assa, ⁊ tar assa na sruithi ro bhattar ina fharradh. Ro bennach iar sin Barrai cona sruithibh an chill ⁊ an reilecc, ⁊ adubhrattar: “Imat sruithi do ghres h-i c-Corcaigh”.

Tarrustair iar sin Barrai i c-Corcaigh, ⁊ sccol mor do naemhaibh aicce innte .i. Fachtna ro gabh Cill Ria, Eltin mac Cobhthaig ro gabh Cill na h-Indsi; Fergus Findabrach ro gabh Findabair  p.18 na Righ; Condire mac Foirtchirnn ro gabh Tulaigh Ratha. Espucc Libar ro gabh Cill Ia. Espucc Sinell ro gabh Cluain Bruices. Fingin ⁊ Trian ro gabsat Domnach Mór Mitaine. Mu Cholmoc mac Grillin ro gabh h-i r-Ross Ailitir, ⁊ Fachtna mac Mongaigh beos. Colman espucc ro gabh Ceann Eich; Muadan ⁊ Cairpre espuicc ro gabsat Aill Nuaitin. Ro edbairset an fhoirenn-sin uile a c-cella do Dhia ⁊ do Bhairri.

Adubairt espucc Mac Cuirp fri Barrai: “Madh mo chorp-sa dech fon tálmain sunn ar tús, ⁊ madh mh' anam dheachus dochum nimhe, gach aon iaramh at-béla i c-cuairt Corcaighe nís-léicceabh-sa i n-ifern”. Conidh é iaramh espucc Mac Cuirp cedna marbh do-cuaidh fo úir Corcaighe.

Ro ba sniomh la Barrai beith cen anmcarait iar m-bás a shenora. Conidh iar sin do-cuaidh do saigidh Eolaing, ⁊ ro fhoillsigh Día do Eolaing Barrai do rochtain cuicce. co n-ebert ría muinntir: “Ticfat aidhedha uaisle sunn aniú, ⁊ frithailid iat im biadh ⁊ im fotraccadh”.

Ro-siacht Barrai iar sin, ⁊ do-rala fertigis Eolaing dó, ⁊ ro fher failte fris, ⁊ adubairt: “As fáilidh an senoir fribh; gatar dibh ⁊ dénaidh bhar f-fotraccadh”. Adubairt Barrai: “As túiseacha dúinn an senoir d' accallaimh”. Do-chúaid an ferthigis do accallaimh Eolaing, ⁊ ro innis dó aithescc Bharrai. Adubairt Eolang: “Denadh Barrai a fothruccadh ar tús; ⁊ do-ghénam iomaccallaimh iar sin. Táed chena imbarach dia reiccles, ⁊ ricciubh-sa cuicce h-i cind seachtmaine”.

Ocus isedh on ro comhailledh;  126b oir tainic Eolang h-i c-cinn seachtmaine co Corcaigh, ⁊ ro shlecht fo cétoir do Bharra, ⁊ isedh adubairt: “Edbraim-si duit-si mo chill, ⁊ mo chorp, ⁊ m' anmain”. Ro chái Barrai iar sin, ⁊ isedh adubairt: “Ni h-edh sin ro imráidhius-sa, acht gomadh mé ro edhbradh duit-si mo chill”. At-rubairt Eolang: “Bidh amhail at-berim-si bías; óir as h-í toil De. Ocus at ionmhain-si  p.19 ag Dia, ⁊ at móa inú-sa; acht cuinghim-si logh m' edhbarta cuccat-sa .i. gurab i n-aen-baile bhes ar n-eiseirge”. Adubairt Barrai: “Rot-bia-sa sin; acht am sniomhach-sa fós imon anmchairdes”. Adubairt Eolang: “Rot-gebha anmchara do dhiongmala dom laim-si aniú”.

Ocus isedh ón ro comhailledh; úair do-rad Eolang lamh Barrai h-i l-laimh in Coimdhedh budéin ag Ulaidh Eolaing h-i fiadhnaisi aingel ⁊ archaingeal, ⁊ asedh adubairt: “A Coimdhe, geibh cuccat an duine firén-so”. Ocus ro ghabh iar sin an Coimdhe lamh Barra cuicce for nemh. Adubairt immorro Eolang: “A Choimde, na beir uaim anosa anti Barrai, go ti aimsera tuaslaicthe a curp.” Ro leicc an Coimdhe úadh iar sin lamh Barrai. Ocus on ló-sin ni cáemhnaccair nach n-duine feghadh a laimhe ar a taitneimhche; conadh aire-sin no bídh lámhann ima laimh do grés.

Tainicc for menmain do Bharrai tormach taisi naomh do chuinghidh dia reilicc. Tainicc iaramh an t-aingel dia accallaimh, co n-ebert friss: “Eircc-si amárach h-i c-crich Ua c-Criomhtainn súas, ⁊ ataid taissi espucc ann”. Do-cuaidh Barra iarnamarach do Dhisiurt Mór. co n-aca annsin senadh acc adhnacal na t-taisi dia n-deachaidh-siumh d' iarraidh. “Maith sin”, ar Barra fri Fiamma mac n-Eoghain; “cidh do-gníther lat annsin”? “Isedh so”, ar Fiama; “aingel Dé tainic dom accallaimh aráeir, co n-ebert frim teacht ar ceann na t-taisi-so ait i r-rabhatar, co nus-tuccus ass”.

“As sí sin caingen dom-fucc-sa om tigh”, ol Barrai. “Cidh bías ann dino”? ar Fiamma. “Ni conntabairt”, ol Barra, “leiccfitther duit-si na taissi”. “As maith sin”,  127a ar Fiama, “⁊ rot-fía-sa a logh. Bidh lat an baile-so, cona taisibh oniú co brath”. “As ced”, ol Barra, “bidh maith an baile, ⁊ bidh airmittnech a comharba i t-talamh”. Conadh aire-sin ro airiltnighestair Fiama tiodhnacal cuirp Crist do Bharrai h-i l-laithe a eitsechta.

As lir tra tuirim ⁊ aisneis, a n-do-róine Dia d' fertaibh ⁊ mirbhuilibh ar naemh Barra. Ar ni fhuil neach ele con-ísedh a faisnéis uile mina tísedh féin no aingel Dé dia n-innisin. As lór immorro araidhe an becc-so dibh ar deismirecht: a betha inmedhonach, ⁊ a airbert bith cach laithi, a inísle ⁊ a umhla, a chendsa ⁊ a cáen-bharraighe, a ainmne ⁊ a ailgine, a dheirc ⁊ a trocaire ⁊ a dhilgaidhchi, a áeine ⁊ a apstanaint, a ernaighthe grésach, a fhrithaire ⁊  p.20 a menma innithmheach i n-Dia do grés. Ni fhuil nech aile co n-ic a innisin, acht mina tísadh budéin, nó aingel Dé dia innisin.

Ar robtar ili buadha antí naemh Barrai, ar fa fer firen go n-gloine aiccnidh amhail uasal-athair; ba fír-ailithir é amhail Abram; ba cennais, diuit, dilgadhach o chridhe amail Móysi; ba psalm-cetlaidh molbtach togaidhi amail Dauid; fa h-estadh eccna ⁊ eolais amail Sholman mac n-Dauid. Fa lestar togaidhe fri fóccra firinne amail Pól n-apstal. Ba fer lan do rath ⁊ do deolaidhecht an Spirta Náeimh amail Eoin macan. Ba leoman ar nert ⁊ ar chumachta, ba rí ar órdan ⁊ airechus, fri saeradh ⁊ dáeradh, fri marbadh ⁊ bethuccadh, frí cuibhrech ⁊ túaslaccadh. Ba nathair ar tuaicle ⁊ treabaire im gach maith; ba colum ar cennsa ⁊ diuite a n-aghaidh gacha h-uilc.

Ba h-e an lub-gort caín lán do luibhibh sualcha. Ba h-e an topur glainidhe triasa nighthe pectha in phopail ro erb Dia dó, do lessuccadh ó ghloine a fhoircetail. Ba h-e dino an nell nemhdha triasa tusmidhthea talamh ina h-eccailsi .i. anmannana firen o bráenaibh a forcetail sidhaigh sualtaigh. Ba h-é dino an lochrann órda ro h-adnadh on Spirut Naemh, as a teichit dorcha ⁊ targabal i tegdais an Coimdedh .i. isin ecclais. Ba h-e dino  127b an teine taidhleach go n-gris goirthi ⁊ fhadaidh déirci h-i c-cridibh na mac m-bethad. Ba h-e fós an barc bith-buadhach no laadh slogha na n-il-phopal tar ainbhtine an domhain co tracht na h-eccailsi nemhda. Ba h-e dino an fethal coisrecctha an righ nemdha do-gnídh sídh ⁊ caon-comrac eter Dia ⁊ duine.

Ba h-e dino an t-ard-máer ⁊ an rechtaire ro-úasal ro fháid an t-aird-ri nemhdha do thobach císa sualach ⁊ soighníomh o clannaibh na n-Gaeidel. Ba h-e dino an lia loghmar o c-cumhdaighthea an ruirthech nemdha. Ba h-e dino an lestar glainidhe triasa toáilte fín-breithre Dé dona h-il-poiplibh filet iarna cul. Ba h-e dino an mor-bhrughaid sona sobhartanach an eccna ⁊ in eolais nó ícad bochta na firinne o iomat a forcetail. Ba h-e dino gescca na fír-fínemhna .i. Crist do tharcudh bethaidh ⁊ sásadh don domhan. Ba h-é dino an fír-liaigh no ícadh gallra ⁊ tedhmanna cuirp ⁊ anma gach duine irisigh isin ecclais. Roptar iomdha tra buadha antí naomh Barrai co na cumaing duine a tuiremh ar a n-iomat.

Atad seacht míorbuili rele sunn, it e ro tionnlaic Dia do Bairri naemh seach na h-uile naemha ele .i. labhra dó ríana ghein  p.21 i m-broinn a mháthar; ⁊ labairt dino fhollus ele fo cettóir iarna ghein ria n-aimsir cóir; ⁊ edhbairt dó riana bhathais; ⁊ ferta do denamh dó gan a ettarguidhe impu; ⁊ aingil no beirtis h-é gach conair no téighedh, ⁊ no bíttis ina coimhitteacht; ⁊ Eolang do thabairt a laimhe i l-laimh n-Dé; ⁊ dá lá décc don gréin iarna écc gan a dorchughad o nellaibh; ⁊ dreimire óir do bheith ina ecclais do airicill na n-anmand naemh trit docum nimhe, amail at-connairc Fursa craibtech indsin.

O thainic tra laithi etsechta an fhir for a rabhatar na h-ilbuadha-sin .i. antí naemh Barra, iar n-íc do dall ⁊ clamh ⁊ bacach ⁊ bodhar ⁊ amlobhar, ⁊ áesa gacha h-inlubhra arcena; iar fotuccadh ceall  128a ⁊ recclés ⁊ mainistreach imdha do Dia; ⁊ iar n-oirdnedh inntibh-sein epscop ⁊ shaccart ⁊ áesa gacha graidh arcena, fri h-ongadh, ⁊ cosmadh, ⁊ coisreccadh, ⁊ bennachad tuath ⁊ cenel, fri bathais, ⁊ chomna, ⁊ anmchairdes, ⁊ foirchetal, ⁊ coimhett irse ⁊ creidmhe isna criochaibh-sin do grés, do-chúaidh iaramh Barrai do Chill na Cluaine do accallaimh Cormaic ⁊ Baithine.

Do-rocht immorro Fiamma ina comhdhail-siumh go Cill na Clúaine, go ro bhennach cach dibh dia 'roile ina m-braithribh naemhaibh; ⁊ do raidh Barra friu-somh: “As mithig damh-sa mo thúasluccad a carcair cuirp ⁊ teacht dochum an righ memhdha fil occam thogairm cuicce anosa”. Ro gabh iaramh Barrai sacarfaic annsin do laimh Fiama, ⁊ ro fáoidh a spirat dochum nimhe occan c-crois i medhon Cille na Cluaine.

Teccait iar sin a mhanaigh ⁊ a dheiscipuil, ⁊ senadh ceall Desmuman do thórromha ⁊ d' onóruccadh cuirp a maighistreach .i. antí naemh Barra, ⁊ non-berat léo co h-ionad a eiseirghe .i. Corcach.

Ro sínedh trá dona sruithibh an lá-sin .i. lá eitsechta antí náem Barra; nír leícc Día gréin fo talmain da la décc iar sin .i. an céin ro bhattar senadha cheall Desmuman im corp a maighistreach d' iomnaibh ⁊ psalmaibh, ⁊ aifrennaibh ⁊ ceilebhartaibh. Teccait dino aingil nimhe i frestal a anma, ⁊ nos-berat leo co n-onóir ⁊ airmittin docum nimhe, bail i t-taitne amail grein i n-aentaidh uasal-aithrech ⁊ fáthu, i n-aentaidh apstal ⁊ deiscipul Ísa, i n-aentaidh noi n-gradh nimhe na dernsat imarbus, i n-aentaidh diadhachta ⁊ daennachta  p.22 Meic De, i n-áentaidh as uaisle gach n-áentaidh, i n-áentaidh na naemh-Trinoitte, Athair, Mac, ⁊ Spirat Naomh. Amen. Finit.

 ²

‘Ego sitienti dabo de fonte aquae uitae gratis’ (Rev. 21:6) .i. antí shanntaighes in fhírinne do-bér-sa dó ind ascuidh do topur in uiscce bíi. ‘Qui uicerit possidebit hec’ (Rev. 21:7) .i. anti chlófes, as do do-bértar na neithi-si. ‘Et ero illi Deus’ (Rev. 21:7); ⁊ as meisi bús Dia do. ‘Et ille erit mihi filius’ (Rev. 21:7); ⁊ bidh mac eisiumh damh-sa. Íosa Criost, Mac De bí, ticcerna na n-uile dúla, an tres persa na dhiadhachta, medhon-sídhaighthid muinntire nimhe ⁊ talman, slainícidh an cinedha daonna, is é ro raidh na briathra-sa do tioncoscc in mor-maithesa tidhnaices dia naemhaibh, ⁊ dia firenaibh, ⁊ don foirinn do-beratt mor-grád do isin ecclais abhus.

Eoin immorro mac Zebedei, comharba na h-oighi, an dara h-apstal déc ro togh Iosa ina apstalacht, in cetramadh fer ro scriobh an soiscéla coimdhetta, antí ro suidhig topur in fhir-eccna do ucht an t-slainicedha, is e ro scrioph na briatra-sa, co na far-ocaibh a c-cuimne lasin ecclais co deiredh an domain, co n-abair h-i sund: ‘Ego sitienti dabo de fonte aque uitae gratis’ (Rev. 21:6). Intí shanntaighes an fhirinne do-bér-sa dó ind ascaidh do thopar ind usci bíi.

Comúaim immorro na briathar-sa is e leth ataebi la h-Eoin co dú i n-erbairt Íosu reimhe: ‘Ego sum alpha ⁊ ó, Ego initium et finis’ (Rev. 1:8, 21:6) .i. as me tosach na n-uile dul, ⁊ as mé as forbha. Conidh for sliocht a maghistreach Iosu. ‘Ego sitienti dabo de fonte aquae uitae gratis’ (Rev. 21:6). Intí sanntaighes an fírinne,  71b do-bér-sa ind ascaidh dó do topur in uiscce bí. ‘Qui uicerit possidebit hec’ (Rev. 21:7) .i. antí clofes, as dó do-bérthar na neithe-si. ‘Et ero illi Deus.’ (Rev . 21:7) ⁊ as meisi bus Día dó. ‘Et ille erit mihi filius’ (Rev. 21:7). ⁊ bidh mac eisiumh damh-sa.

Is on topar sa tra .i. o Íosa Criost, as topar fír-eccna, ro lionadh ina h-uile naemha o rath eccna ⁊ faistine, o fertaibh ⁊ miorbuilibh, ó cumachtaibh díaisneidhe, ó ionnarbadh demhna ⁊ eitritecdha, oc traethad ingreinnte ⁊ iodhal-adharta, ⁊ mac mallachtan, amail ro lionadh antí dia tá líth ⁊ foraithmet ind eccmaing na ree-si ⁊ na h-aimsere .i. an lasair lainnerdha, ⁊ an lochrand solusta, ⁊ an ruithen taitnemhach, ⁊ an lía lógmar, ⁊ an gescca tóirtech co c-clannaibh sualach .i. Berach mac Nemhnaill, meic Nemargein, meic Fintain, meic Mail, meic Dobhtha, meic áengusa, meic Erca Deirg, meic Briain, meic  p.24 Eachach Muighmedhoin. Finmait ingen Carthaigh .i. deirbhsíur do Cruimther Fráoch, mathair Beraigh. Is ann iaramh at-fiadhar ní do fertuibh ⁊ miorbuilibh anti naemh Beraigh.

Mór tra an onoir ⁊ in airmittin do-rad Dia do naemh Berach, co ro foillsicchedh triasin taircettal ro thirchan Patraicc occan proicept do-rinne, do Connachtuibh, ⁊ occa m-baistedh. Co nus-tarla Patraicc do tigh Dobhtha meic Aengusa. Ferais iaromh Dobhtha mór-fáilte fria Patraicc; ⁊ ferais a seithche ⁊ a clann an cedna fris.

Iar sin as-bert a seitche fri Dobhtha dol do sheilcc.  72a Do-luidh iaromh Dobtha cona macuibh do sheilcc. Is annsin iaromh do toirbhir an Coimdiu tri domha alltai ⁊ mucc allaidh do Dobhtha fo cétóir, ⁊ da macuibh. Ocus ruccsat leo dochum a tighe, go h-áit h-i raibhe Patraicc cona cleirchibh.

Is annsin dino ro forbhanadh an la aca, ⁊ tangattar dorchata na h-oidce, ⁊ ni frith lochrand no coinnel frisa n-dingentai an fiadach do cosccradh, nó do luchtairecht h-i l-lios no a tegdais Dobhtha. Roba toirrsech dino Dobhtha cona mhuintir donní h-í sin. Is annsin immorro do-rinne Patraicc an mór-mhiorbhail .i. doraithne in grian ina frithing dar colair fhuinidh, go ro shoillsigh d' feraibh Erenn, ⁊ go ro urlamhaigh Dobhtha guna muinntir an proinn dona cléircibh, ⁊ co ro caithset na cleirigh ⁊ Dobhtha cona mhuinntir an proinn; ⁊ do-ronsat altuccadh buidhe do Día, ⁊ ro mór-molsat an Coimde eter clerech ⁊ laoch; conadh de sin ainmnigther Achadh n-Gréine beos.

An tan immorro ro baoi an coire forsan teine, ⁊ meic Dobhtha imon tene, is annsin at-racht Dobhtha do fadudh na teinedh, ⁊ do-rad lasair fuirre fo céttóir. Is annsin do raidh Patraicc fri Dobhtha: “ni bía aen-cennacht dot siol féin úas do chiniud co tí an brath”. “Pudhar-sin, a cleirigh”, ar Binen, “ar is maith do-roine Dobhtha a n-derna .i. ar umhalóitt duinne”. Is annsin do raidh Patraic gomadh cenn ar thotacht, ⁊ gomadh flaith gach laoch úasal no biadh dia síol, gomadh ar iomatt an dagh-laoch na raibhfitis  72b fo aon-cinn.

Arnamharach dano do-roine Patraicc procept na h-irsi catoilica ó incollucchadh meic Dé có a eseirghe do Dobhtha. Iar forbadh in proicepta do ráidh Dobhtha fri Patraicc: “Déntar mo bhaisttedh-sa festa, ⁊ baisttedh mo muinntire”. “Nocha tó”, ol Patraic. “Cindus cena”? ol Dobhtha. “Mac gheinfes on cethramadh fer do torudh do shliasta-sa a cinn sescat bliadhan”, ol Patraicc, “as é nod-baisttfe, ⁊ bidh lán Éiri ⁊ Alba dia chlú, ⁊ dia fhertaibh, ⁊ dia míorbuilibh; bidh nathar neimnech, bidh saighnén áighthidhe, adhuathmar, loisccnech, bidh tonn brátha do marbadh, ⁊ do losccedh, ⁊ do badhadh na n-ingrinntidi; bidh umhal, inísel, cennais, dilgadach, dércach fri muinntir  p.25 an Comdedh, bidh óir-lestar toccaidhe, lán d' eccna, ⁊ d' airmittin, ⁊ d' óighi, ⁊ dona h-uilibh shubailcibh ⁊ shoighniomhaibh”.

Cíar bó faóilidh dano Dobhtha don taircetal-sin, ro ba bronach, ⁊ do-róine fodhord mor fri Patraicc. As-bert Patraic fri Dobhtha: “Biaidh fodhord go brath it dhegaidh”. As-bert Binén fri Patraicc: “Is ar maith riot-sa do-róine Dobhtha an fodord”. As-bert Patraicc: “Madh laoch nos-cobhradh an fodhord, buaidh n-gaisccidh fair; madh ben, sonas cuiledh; madh cleirech, buaidh foghlama ⁊ crábaidh. Ocus dano ni racha Dobhtha don t-saoghal, go ro baistte an mac thairngertach é”. Ocus ro ba mór forbailte Dobhtha don ní-sin; ocus is on fodhord-sin atá fodord muintire Beraigh aniú; ⁊ is a maisi téitt dóibh.

For-fhagaibh tra Patraicc fágbála maithe iomdha do Dobhtha ⁊ dia chlannmaicne .i. for-fagaibh doibh ina  73a fhocraibh buaidh n-einigh ⁊ sobhartain for a mnaibh ⁊ buaidh n-gaisccidh for a laochaibh, buaidh n-einigh ⁊ crabaidh ⁊ foghlama for a c-cléircibh, buaid n-gar-inghion ⁊ n-gar-mac ⁊ daltadh léo, acht co n-derndaís réir an mheic thairngertaigh. Ocus for-faccaibh go m-beittís oirdnidhe laoch ⁊ cleirech dia siol go brath.

Is annsin as-bert Dobhtha fri Pátraicc: “Citne manchaine fágbá don mac-so”? As-bert Patraicc: “Crann as gach tene uime for a theinidh; ⁊ crand ó mo theinidh-si for a theine”. i. Idh mac Oéngusa, ar is é Patraicc ro bhaistt Idh. Ocus for-faccaibh a t-tindscetal manchaine do Bherach. Is ann ro ordaigh Patraicc gomadh isin Clúain ar brú an locha no chumhdaigedh an mac tairngertach a chathraigh. Ocus ro ordaigh gomadh a termann a b-fuil eter in móna ⁊ in loch .i. an magh cona cluaintibh caille, ⁊ co n-doiribh móntaigh. Ocus for-fáccaibh go m-bíadh sobhartan isin chathraigh sin, ⁊ go m-beith tene béo innte co dheiredh an domain; ⁊ gomadh h-í an treis teine deighenach no bhíadh i n-íarthar an bhetha.

Is annsin ro raidh Dobhtha: “As doirbh an t-ionadh anta”. As-bert Patraicc: “Anní as doirbh la daoinibh, as soirbh la Día, ⁊ biaidh a saothar imaille risan mac; ⁊ beid a naoimh áontadaigh ag dítten a cathrach. Ocus bidh cenn cathrach n-iomdha a chathair. Ocus gibé tí i n-acchaidh an meic-sin, gétar nemh ⁊ talamh aire, ⁊ ar a chloinn, ⁊ ar a íartaighe, muna dherna aithrighe n-obainn”.

Ceileabhrais Patraicc do Dobhtha annsin, ⁊ fagbhais bennachtain fair, ⁊ fora chloinn, ⁊ fora iartaighe, ⁊ fora tir, ⁊ fora talamh, ⁊ for an mac thairngertach re cach,  73b ⁊ imaraen ri cach, ⁊ a n-deghaidh cáich. Ocus luidh fora chuairt phroiccepte.

Dobhtha dano ro tócaith a shaogal i m-bethaid sainemail co cend sescat bliadhan. Mac don Dobhtha-sa Mál; mac do-sidhe Finntan; mac dó-sidhe Nemhnall. Is é dano in Nemhnall-sin do-rad Finmaith,  p.26 inghen Carthaigh, do mnáoi. As i rucc do Nemhnall an mac-sin ro thairngir Patraicc a c-cionn sescat bliadhan iarsan taircetal .i. naemh Berach.

Is ann dano ruccadh anti náemh Berach ag brathair a mhathar .i. Cruimter Fraoch, mac Carthaigh, i n-Gurt na Luachra a c-comhfhoccus Cluana Conmaicne. Ocus ata annoid ⁊ cros annsan ionadh-sin; ⁊ atá an lec fora ruccadh naemh Berach. Ocus ro edhbair Cruimther Fraoch an ferann sin iartain do Bherach. Cruimther Fráoch dano, ise ro bhaist naemh Berach, ⁊ isé ros-ail gur bó mithig dó leighenn do dénamh. Ise dano ainm baiste Beraigh .i. Fintan, amail as-bert an t-egnaidh 'san rann:

1. Fintan, fer buadhach bearach,
   Gerbh uallach a c-Cluain Cairpthi
   Ro-ces et reliqua.

Rucc dano Finmaith inghen do Nemhnall .i. naem-ógh úasal airmidnech .i. Midhabair; ⁊ is í ro bennaigh a m-Buimlinn. Ise dano Berach aonn-duine isin domun roba tocha fri Cruimter Fraoch do neoch ro aerfhaemh doennacht, cenmotá Criost a aenar. Conidh aire sin do-rad Cruimther Fraoch na tri beannachta do-rad Colum Cille dó, ar a gar-macaibh, ⁊ ar macaibh a sethar, ⁊ ar a daltaibh ar daigh in Beraigh.

O robtar slána immorro seacht m-bliadhna do náemh Berach, ruccadh go Daigh mac Cairill do dénam leighinn, go ro fhoglaim eccna meic Dé,  74a gur bó sáoi, ⁊ ro báoi rath Dé ar forbairt ina coimhittecht i fertaibh ⁊ a míorbuilibh gach día. Ocus do-ghnídh umhalóitt día oide .i. do Dhaigh mac Cairill.

I n-araile aimser tangattar aidhedha uaisle go Daigh, ⁊ ni ra bhattar na manaigh na lucht na h-umalóitte isin reicles an tan-sin, ⁊ ni raibe nech ele acht Daigh ⁊ Berach a n-dís. Ocus do-roine Berach umhalóitt ⁊ osaicc dona h-aidhedhaibh, ⁊ ni raibhe biadh isin recles acht dá mheidh do ghrán cruithnechta. Ocus ro raidhedh fri Berach dol co muilenn i Muigh Mhuirtemhne do bleith an da meidhe-sin. Ocus do-cúaidh Berach frissan umalóitt sin gusin muilenn.

Is annsin do-róine an Coimdhe ferta móra ⁊ míorbhuile tre Berach .i. ro báoi araile ben agin muilenn, ⁊ macaomh immaille fria, ⁊ ro ba mac fir soiceinélaigh é, do Conaillibh Murteimhne eisein, ⁊ ro ba la a athair an muilenn, ⁊ in ferann i r-raibhe. Ocus ro báoi bolcc corca ag an mnaoi fon muilenn; ⁊ ro raidh Berach frisan mnáoi:  p.27 “Sccuir an muilenn, ⁊ beir chugat th' arbhar, go ro meilter an becc so; ar atád aidhedha úaisle agár n-ernaidhe, ⁊ siad gan biadh”.

Ní namá na ro leicc an ben do Berach a arbhar do bhleith, acht ro cháin go mór, ⁊ ro cháin an senóir o t-tainic. At-racht Berach go h-opann ⁊ do-rad a arbhar i m-bél in mhuilinn, ⁊ ro búi an ben ⁊ Berach ag comhtairbairt an mhuilinn, ar ní ro léicc nechtar dibh día ceile é. Is annsin ro deiligh na cumhachta diadha min na cruithnechta ar in dara leith don mhuilenn, ⁊ min in choirce do taoibh ele.

Is andsin do-rochair  74b an macaomh i fothaig in mhuilinn, go ro báidhedh. Ocus tainic támh obann don mnaoi, go ro dheiligh a h-anam ⁊ a corp re 'roile. Daoine ele dano ro bhattar agin muilenn ro eirgset, ⁊ do-ruachtatar muinter na mna ⁊ in macaoimh do-chuaidh, ⁊ rob ail leo Berach do mharbadh. Is annsin ro sheacsat ⁊ ro fhéodhaighset a c-cosa ⁊ a lamha, ⁊ ruccadh a sedh asta, conarbó calma gach duine dibh ina ben sheola.

Do-rochtatar dano na sccéla sin go h-athuir in macaoimh, ⁊ do-rocht cona óighreir leis do Bherach. Slechtuis fo a chosaibh, ⁊ cíidh go h-anbáil. Slánaighidh Berach a mhuinnter, ⁊ ro athbeoaigh in macaomh, ⁊ in mnaoi. Is annsin ro edbair athair an mheic a muileann do Bherach, ⁊ in baile imalle. Conidh é sin Raen Beraigh i Maigh Murteimhne, ⁊ Muilend Eilend. Ro moradh dano ainm Dé ⁊ naoimh Beraigh tresna fertaibh-sin, ⁊ tresna míorbhuilibh.

Do-luidh Berach iarsin go h-Inis Cáoin, ⁊ a arbhar meilti lais. Ocus ro sásadh na h-áidhidh ⁊ na manaigh ⁊ na boicht. Ro foillsigedh dano do Dhaigh na ferta ⁊ na míorbuile do-rinne Berach. Is annsin ro raidh Daig fri Berach: “A mic nit ailfiter iffos ri immat do mhíorbaili ⁊ ferta; ⁊ déna dul go conair aile”. Is annsin do-rad Daigh in m-bachuill n-girr do Bearach, ⁊ do-rad in céolan do fhuighioll secht mionn cethrachat ar cét; ⁊ for-faguibh Daigh ratha na mionn-sin uile forin c-céolan, ⁊ is é sin Clog Bearaigh aniúdh i n-Glinn Da Lacha. Do-rat Daigh móir-bhennachtuin annsin do Bearach, ⁊ ro fáoidh go Caoimhgein.

Do-luigh dano Bearach tair Mhagh  75a Muirtheimhne i c-crich Rois dar Bóinn i m-Bhreaghuibh. Is annsin do-rónadh móir-fleadh ag rí Breagh do ri Teamhrach. Taruill dano Bearach gusin m-baile i raibhe in fhleadh, ⁊ do-chuaidh a teach na fleidhe. Cáega dabhach dano ro bháttar forna deasguibh i t-tigh na fleidhe. Ro chuinnig Bearach digh for coimhéuduighi in leanna, ⁊ ni tárdadh dó. Is annsin ro raidh Berach: “Ni bú lughuide in fhleadh cía do-bearthar deoch d' fhior do mhuintir in Choimdheadh”.

Imthighis roime for séatt, ⁊ do-rocht focétoir rí Teamhrach  p.28 docum na fleidhe. Is annsin focétóir ro raidh in rí: “Tabarthar fromadh in leanna duinn”. Do-chós i tech na n-dabhach, ⁊ ni fríth aen dheoch don rí isin cháega dabhach, ⁊ ni frith sliocht in leanna i n-áon dhabhach, ná for urlár, na for leastor istigh; ⁊ ro h-innisedh don rí in ní-sin. Ocus ro fhíarfaigh in ri cia dos-fáraill, ⁊ ro raidheastair coimhedaighe an leanna nach feidir, “acht tainic áon-foghluinntigh cco g-céolan ⁊ go m-bhachuill cuguinn isin teach, ⁊ ro chuinnigh digh i n-ainm in Choimdhedh, ⁊ ni tugadh dó, ⁊ ro imthig fó bhrón”.

Ro raidh in rí: “Isé sin ro mhill in fhleadh. Gabhthar na h-eich, ⁊ tíaghar go luath ina deaghaidh, gibe baile i m-bherthar fair; ⁊ ná tabhairthear éigion fair, acht aitchither ainm in Coimdhe fris, ⁊ tiucfa ina frithing”; ⁊ do-rónadh amhlaidh, ⁊ tainic Berach ina frithing, ⁊ ro shlecht in rí do Berach, ⁊ do-rad a oighréir do; ⁊ do-chúaidh Berach go tech na fleidhe, ⁊  75b ro beannaigh na dabhcha, ⁊ do-rad airrdhe na croiche don chlog ⁊ don bhachuill darna dabhcha, ⁊ robtar lána focétóir do lionn shainemhuil. Ro moradh ainm Dé ⁊ naoimh Bearaigh trésin feart-sin, ⁊ tresan míorbhuil.

Is annsin ro eadhbair in ri in baile cona chrích ⁊ gona ferann don Coimdhe ⁊ do Bhearach. Conidh de-sin Diseart Bearaigh i m-Breghaibh; ⁊ tug a erredh fein,⚑ ⁊ erredh gach rígh Erenn ina díaigh go brath gacha treas bliadhna', ⁊ screpall gacha cathrach o Chloinn Colmain gacha tres bliadhna o sin amach go brath.

Do-luidh iarsin Berach i l-Laighnibh go Glenn Da Lacha, ⁊ do-cuaidh isin tegh n-aoidhedh, ⁊ do-rónadh a ósaic ann. Isin aimsir-sin ro ba marbh an coicc ro báoi ag Caoimhghin. Ro ba toirsech dano Caoimhgin don ní-sin, ar ni fhidir cia badh cóir i l-los proinne na manach. Co n-ebert an t-aingel fris, a tabairt i l-laimh na n-aoidhedh gach n-oidhce dia h-urlamhucchadh, no go t-tárda Día neach bus iomcubaidh fria. Ocus do-ronadh amhlaidh sin ag Caoimhghin, ⁊ ruccadh an oidhce sin go Berach, ⁊ ro roinn Berach ar dó an proinn, ⁊ ro erlamhaigh a leth in oidhce-sin, ⁊ ro ba ferr go mór dona mancaibh in oidhce-sin ina gach oidhce isin m-bliadhain.

Ruccadh dano in oidhce ro ba nesa proinn na manach go Berach dia h-erlamhuccadh. Is annsin ro raidh Bearach frisan timthirigh: “Atá sunn leth na proinne aréir urlamh dona mancaibh, ⁊ beir let in ní-sin”. Ocus do-róine amhlaidh. Ocus gérbó maith an chéd-aghaidh, ro ba ferr go mór in oidhce deighenach.

 76a Arnamarach dano ruccadh naémh Berach go Caoimhgin. Ferais Caeimhgin failte fri Berach, ⁊ fiarfaighis de in bó lonn leis beith a l-los proinne na manach. Ocus ro raidh Berach go n-diongnedh gach ní no fhurailfedh Caeimgin fair. Ocus ro ghabh do laimh beith  p.29 a l-los proinne na manach. Ocus ro mhór-molastair Caeimghin an Coimdhe trésan sobharthan do-rad for proinn na manach tre rath m-Beraigh. Gonadh dó sin ro raidh Caoimhghin:-

1. As ferr gach proinn mesruccadh
   In úair tig go longadh;
   As ferr áradhu immat
   At-cota bith-bronnadh.

Isan aimsir sin tra ro batar léigióin imdha na n-demhan i n-Glionn Da Lacha ag cathuccadh fri Caoimgin ⁊ fria mhanchaibh; ⁊ do-beirdís crith ⁊ omhan imna daoinibh fanna, ⁊ do-gnídis urcoid doibh, ⁊ do-bheirdis tedhmanna ⁊ galair iomdha isin n-glionn, ⁊ ni ro cuimgedh a n-díochur go tainicc Berach. Is annsin tainic Berach timcell na cathrach, ⁊ ro bhen a clocc, ⁊ ro chan psalma easccaine forna demhnaibh, ⁊ ros-díochuir as an n-gleann. Conidh de sin ro chan an fili:

1. Cluiccín Beraigh, buan an séud,
   Do-ní deabhaidh fri claoin-céd;
   At-clos go Fearnna na c-céud,
   Tafonn demhna as a náomh-tséud.

Dalta ro báoi ag Caoimhgin .i. Fáolan mac Colmain mac righ Laigen;  76b ⁊ ro bói an macaomh ag cáoi forsan c-cleirech, .i. for Caeimhgin ag iarraidh lemhlachta; ⁊ ro ba doiligh le Caeimhghin inní-sin. Ocus amhail ro baoi aga radha, sénais Berach an sliabh, ⁊ at-bert: “Is ced don eilit cona láegh fil isin t-sleibh toidecht gonicce so”; ⁊ tainicc an eilitt focéttóir cona laégh ina diaigh; ⁊ as í-sin ro blighthea gach día d' Faolan.

Tainic immorro an cú allaidh i n-aroile ló, ⁊ ro marbh láegh n'a h-eilte, ⁊ aduaidh; ⁊ ni tharatt an eilit a loim a n-eccmais a láeigh. Ba toirsech dano Caeimhgin donní-sin. Sénuis dano Berach an sliabh, ⁊ adubert: “As ced don amnanna do-rinne anumhaloid, ce do-gné umhalóitt”. Tainic iarsin an mac tire, ⁊ deisidh fora chon-righthibh h-i fiadhnuse na h-eillte, ⁊ ro ligh an eilit an mac tire, ⁊ do-rad a loim fair; ⁊ no thiccedh an mac tire gacha tratha go m-bligti an eilit fair.

I n-araile aimser ro cí Fáolán isin fhuigleach ag iarraidh samhaidh ar Chaoimghin. Ro ba doiligh le Caeimhghin inní sin, ⁊ do-roine a comhradh fri Berach. Sénais Berach an charracc atá a c-comhfhoccus na cathrach fil i mulluch an t-sleiphe, ⁊ ro cás samhadh  p.30 imdha treithe, ⁊ do-rádadh d' Fáolan; ⁊ fogabhar samadh fos gacha fuighligh a mulluch na cairrge, ⁊ fo-gebhthar go t-tí an bráth, a c-comharta na mor-mírbuile sin.

I n-araile aimser tainic Berach ⁊ Fáolan seach sailigh n-alainn fil i n-Glionn Da Lacha. Ocus cíis Fáolan ag iarraidh ubhall do thairbirt  77a on soiligh dó. “As tualaing Día cidh edh on”, ol Berach; ⁊ senuis Berach an sailigh, go raibhe fo lán-toradh d' ubhlaibh, ⁊ do-radadh ní dona h-ubhlaibh sin d' Faolán. Ocus gach tan bíos toradh ar gach crand tortach, bídh a lan-toradh uirre si bhéos, ⁊ biaidh no go t-tan bráth, a c-comharta na mór-míorbhuile sin.

O 'tchuala immorro Caineach, les-mathair Fáolain, gurbo mac sainemhail Faolán, ro ghabh tnuth ⁊ format issi fris; ar rob eccail le, anní ro bói de iarttain .i. an flaitheas do breith d' Faolan ona cloinn féin. Do-luidh cona banntracht cumachta go Glenn Da Lacha, d' imirt draoidhechta, ⁊ tuaichle, ⁊ geinntlechta, ⁊ ealadhan díabail foran macaomh, dia aidhmilliudh.

Ocus ro fhoillsigh aingel inní-sin do Caeimhgin, ⁊ ro raidh Caeimhgin fri Berach dol do thoirmescc na c-cumhacht n-demnidhe sin; ⁊ do-cuaidh Berach fris anní sin. Ocus at-connairc Caineach uás mulluch in t-sléiphe ag adhradh díabail, ⁊ acc dénamh draidhechta. Ocus do-roine Berach slechtana ⁊ ernaighthe, ⁊ ro raidh fri Cáinech ⁊ fri a banntracht: “As ced dáibh dol fon talmain”. Sluiccis an talamh go h-opand Caineoch guna banntracht. Conadh aire sin ainmnighter Laithrech Caineoch a n-Glind Da Lacha. Conidh ina cenn chacait coin na cathrach o sin amach go brath.

Tainic iarsin Berach co h-ait i r-raibhe Caeimhgin. Iarfaighis Caoimhgin caidhe a iomthus ⁊ Caineoch. Is annsin ro raidh Berach fri Caeimhghin:

1. Do-cuirisi Caineoch,
   A cleirigh áin, irsigh,
   Cona banntracht baindsigh
   Síos fon talmain trillsigh.

I n-araile oidhce ro battar na manaigh isin proinntigh ag iarraidh uiscce the. Cuiris Berach cloich gacha manaigh foran teine do denamh in uiscce. Ocus cuiris da cloich d' iomarcraidh. Fiarfaighis Caeimhgin fochann na c-cloch. Do raidh Berach: “Días manach fuilit gose um chomhairemh proinne sunn, ⁊ ricfit a les an dá cloich-sin, do thégadh uiscce doibh”. Ocus do-rónadh an t-uiscce te, ⁊ do-radad cloch gacha manaigh 'san uiscce.

Ocus ro bhattar an da cloich-sin isin tene dá losccadh. Do raidh Caoimhgin: “Tabhairther aníos na clocha”, ⁊ ni tharatt Berach. Do raidh Caeimhgin doridhisi na clocha do tabhairt asin teine. Ocus ni tharad Berach. Ocus do raidh Caoimhgin an cetna an tres feacht. Is annsin tainic da mhanach a tíribh cíana d' ionnsaighe tesda Caeimhgin; ⁊ do-rónadh ósaic doibh, ⁊ tuccadh chuca an t-uiscce te, ⁊ tuccadh an dá cloich doibh inn. Ocus ro adhamhraigh Caoimhgin go mor Berach trit-sin.

As lía tra tuiremh ⁊ faisneis ina n-derna Berach d' fertaibh ⁊ do míorbhuilibh i n-Glinn Da Lacha. Secht m-bliadhna dó oc umhalóitt do Chaoimhgin. Do-luidh Caoimghin la Berach go espoc Etcen. Ocus do-rad espoc Etcen gradha for Berach, ⁊ do-ronsat áentaidh ⁊ codach andsin .i. espoc Etcen ⁊ Berach.

Do-lotar iarsin Caoimhgin ⁊ Berach go Glenn Da Lacha. Ocus gach tan no thrialladh Berach tichtain  78a dia tír do comhall breithre Patraic, nó fhastadh Caeimhgin cona manchaibh é. Co tarfaidh aingel do Caeimghin i n-aroile oidhche, co n-ebert: “As mithig do Berach dol dia tír, do comhall breithre Patraicc”. Ocus ro cedaigh Caeimhgin do Berach dul dia tír, ⁊ do-ronsat iarsin a mór-aentaídh, Berach ⁊ Caeimhgin. Ocus is annsin ro raidh Caoimhgin an rann:

1. Manaigh Beraigh, is íatt mochen,
   Iter a n-ócc is a sean;
   Cia nom-tiosat, fir, mnaoi, meic,
   Ni ragh ar nemh, co n-diccset.

Ro faccaibh Berach airmberta maithe i n-Glinn Da Lacha. Forro-fhaccaibh búaidh foghlama ⁊ crábaidh innte; for-fágaibh gan teidhm gan dioghail innte, céin no beith a chlocc féin innte, ⁊ ro fagaibh einech fir sheisrighe ag fior tighe innte acht co n-ionnla a lamha asin Casan. Conidh de-sin ro raidh an file:

1. For-fáccaibh Berach béil-bhinn
   I n-gleann manach gan créidhim
   Eineach fír-seghuinn séire
   Ag fir tégtha isin náoim-glionn;
2. Cidh goill, cidh druith, cidh crosain,
   Co tí an brath brúite bresain,
   Ní bía gan einech n-iomdha,
   Acht go n-ionnla asin Casan.

Is annsin do-rad Caoimghin a carpat fo leabhraibh Beraich, ⁊ ro sén an sliabh ⁊ do-rad an damh allaidh as d' iomchar an charpuit.  p.32 Ocus ro raidh Caoimgin, gibe baile a laighfedh an damh fon c-carpat, gomadh ann no cumdaigedh Berach a cathraigh. Ocus ro raidh, gach n-eiccen no tiucfadh, go m-biadh-somh immaille fri Bearach aga fulang. Ocus do-rad mór-bennachtain dó.

Do-luidh Berach iaramh dochum a tire, ⁊ Maol Moltach immaille fris do ghiolla; do Chiannachta dóisidhe iar c-cinel. Ocus an  78b damh allaidh fon c-carpat ag iomchar na leabhar. Ocus ní ro luigh in damh fon carpat co rócht an t-ionadh ro thircan Patraicc. Ocus luighis an damh ainnsein. Ocus ro raidh Berach re Máol Mothlach: “As annso ro cinnedh duinn anadh. Eirigh, ⁊ sir an clúain”. Do-cuaidh dano Maol Mothlach risanní-sin, ⁊ ro shir an cluain.

Isin ló-sin for-caemnaccair ár mór innte .i. da rídhamhna ro fersat cath innte in lá sin .i. Donnchadh a Temhraigh, ⁊ Tíopraitte mac Taidhg a Cruachain; ⁊ do-rochratar a n-dís ar lár an lis fil inn; ⁊ ár mór umpa. Ro marbadh do raith Tiopraite; ⁊ ro bai ainim i n-Donnchadh, ⁊ ni ro féd eirge asin ármhach. O 't-connairc dano Maol Mothlach in ár, ros-gab omhan mór é. Ocus ro siacht go tinneasnach co h-áit a raibhe Berach. Iarfaighis Berach: “Cionnus cluain an clúain-si”? “Nocha soirbh-clúain immorro”, ar Maol Mothlach, “acht cluain coirpthi uile”. “Bidh edh a h-ainm ó so amach”, ol Berach. “.i. Cluain Coirpthi”. Ocus ro innis sgela na cluana ó sin amach; do-bheredh Cluain mac Lilcon immorro a h-ainm conuicce-sin.

Do-luidh dano Berach gusan ármach, ⁊ ro thaithbeoaigh uile do neoch ro marbadh isin cath. Ocus ro shlanaigh Donnchadh; conidh desin ro raidh an fili:

1. Donnchadh ocus Tiopraite,
   Guna t-tromsluagh dis,
   Ro tuitset ina n-all-cró
   Ar cert-lár an lis.
2. Cech brat toll, cech lene n-deircc,
   Cech aladh iar n-guin,
   Acht luirech na n-episle
   No bíodh fora muin.
3. Ro slechta slogh n-gléisi n-glan
   Cen on {⬌}
   Acht luirech na n-eipisle
   No bíodh fora muin.

Is annsin do-rad Tiopraitte mainchine  79a a bí ⁊ a mairbh, ⁊ manchine a shil ⁊ a shemen do Berach go brath, ⁊ ro athain a chorp ⁊ a anam ar a comairce, ⁊ do-rad i n-aimsir braith, ⁊ iar m-brath. Ocus  p.33 ro innis do Bherach an mór-pían at-conairc i n-ifurn, ⁊ ro atlaigh do Dhia a saoradh féin eiste; ⁊ ro raidh na táinic i n-Erinn tar eis Patraicc nech búdh amhra nó búdh umhla ina Berach; ⁊ ro raidh: risna hanmannaibh do-beredh “An tí do-beir anmanna, ⁊ dos-beir isna corpuibh doridhisi dochum bethadh, as maircc do tuillfedh a fhercc, ar gétar nem ⁊ talamh air, ⁊ ar a shiol ⁊ ar a shémen go brath, ⁊ iar m-brath, ach muna dherna aithrighe n-diochra”. Ocus ro mhor-molsatar in Coimdhe annsin .i. Berach cona cleircibh, ⁊ Donnchadh ⁊ Tiopraite, cona mórshluaghaibh. Ocus ro dheilighsett annsin Donnchadh ⁊ Tiopraite, ⁊ do-luidh cach dibh dochum a thire; ⁊ gér bo sanntach a c-comrac, rob aontadach a sccaradh tre cumachtaibh an Choimdedh, ⁊ tre miorbuilibh Beraigh.

Iarsin do-rocht Cruimter Fraoch ⁊ Daigh mac Cairill go Berach, ⁊ ro choisreccattar an c-cathraigh, ⁊ ro chumhdaighset h-í. Ocus ro ráidset gibé no inghreimfedh nech dibh, go m-beittis a t-triur 'na naimhdibh dó, ⁊ go m-biadh an Choimdhe ⁊ muinter nimhe. Is annsin ra raidh Cruimter Fraoch: “Bidh í-so íarthar cluana, ⁊ bidh i mo cheall-sa a h-oirthir”. Ocus ro fáccbatar na senoraigh naemtha sin bennachtuin ag Berach, ⁊ do-luidh cách dibh dia cill féin.

Is annsin do-luidh Berach go h-airm i r-raibhe Dobhtha i sentattaidh sainemhail. Do-róine dano procept dó, ⁊ día cloinn, ⁊ día chinedh aile, ⁊ ro baistestair Dobhtha cona chloinn, ⁊ cona iartaige, eter fhiru ⁊ mná. Ocus is annsin ro comhailledh an  79b faistine ro thircan Patraicc do Dobhtha. Do-luidh dano Berach dia catraigh.

Isin aimsir-sin dano ro aittrebh Diarmait eicces ⁊ a moirsheiser brathar i r-Rathund .i. Diarmait, Tromra, Belech, Colum Derg, Cruinnicen, Brandub ⁊ Dubhan .i. an cleirech; do Ciarraigibh no Connacht Luachra doibh iar c-cinél. Fer sochraidhi dano Diarmait, ⁊ primh-eicces ⁊ ard-maigistir druidechta Aedh do éc, marbadh Aodha meic Eachach Tírmcarna ro ba rí Connacht an tan-sin. Ocus is é do-rad Rathonn do Diarmait i f-fiachaibh molta do-roine dó.

Ocus do raidh Berach fri Diarmait an ferann ro thiomna Patraicc do d' faccbáil. Ocus ni ro fáccaibh Diarmait an feronn. Mor tra d' imnedh fuair Berach ag cosnumh an fhearainn sin do mhuinntir an Choimde, ⁊ dona macaibh eccailsi no bheittis tara eís ina cathraigh ag fognum do Dhia. Do-lottar dano Berach ⁊ Diarmait go ri Connacht .i. Aedh mac Eachach, do denamh breithe doibh. Ocus ro raidh Diarmait fri h-Aedh, damadh do Bhearach do-bheredh an ferann, co n-dingnedh a áoradh, co n-eirsitis tri bulcca fora dreich, ⁊ co m-beith on ⁊ aimimh ⁊ aithis fuirre. Ní derna dano Aedh breth doibh, ar rob  p.34 eccail leis Diarmait dia ghlamadh, ⁊ rob eccail leis Berach dano ar imat a fhert ⁊ a míorbal.

Ocus ro shir Berach ⁊ Diarmait Éire fo trí, ⁊ ni fuarattar i n-Erinn nech do-neth breth doibh, arna fáthaibh cétna. “Tiagham i n-Albain”, ar Diarmait. “Tiagam”, ar Berach. Do-lotur dano i n-Albain, go h-Aedan mac Gabrain, go rígh Alban, do denamh breithe doibh.

Do-rala móir-fledh an tan-sin ag Aedhan ⁊ ag maithib Alban, ⁊ ro báoi macraidh mór ag cluiche for faithche an dúnaid. Diarmait immorro ro báoi  80a cumdach mor d' édach uime, ⁊ ro bói delb deg-duine leis. Berach immorro ro baoi sidhe ag cumdach a anmha, ⁊ ni raibhe ag cumdach a cuirp, ⁊ ro báoi go deróil. Ocus ro imthigh Diarmait go h-opann résan cleirech, ⁊ ro raidh frisan macraidh: “Chuccaibh an breccaire; geibidh otrach ⁊ maidedha ⁊ clocha dó”. Ocus ro gabsat an macraidh do laimh inní-sin, ⁊ ruccsat ruathar dochum an cleirigh. Dercais an cleirech forra. “As cett daoibh”, ar an cleirech, “gion go f-fedtáoi anní trialltaoi”. Ro lensat a c-cosa don talamh, ⁊ ro lensat a lamha dona ceppaiph ⁊ dona crannaibh ro batur inntibh. Ocus ro sói cruth ⁊ dealbh doibh, ⁊ ro fhast Dia fon samhla-sin iatt.

Ocus do-chuaidh Berach ⁊ Diarmait iarsin go dorus an dúnaidh, ⁊ ros-gabh fuacht mor isin dorus. Ocus ro batar da charn nó dá mhul mora don snechta i n-dorus an dúnadh. Ro raidh Diarmait: “A breccaire, dia m-bat fír-chleirech, do dhénta tene don da mhul snechta ud, go n-dernmáis ar n-goradh fris”. “As ced doibh”, ar Berach, “teine do dénamh dhibh. Eircc-si ⁊ séitt íatt”. Do-chuaidh Diarmait, ⁊ ro seit an dá mhul shnechta, ⁊ ro lasattar amhail crionn, ⁊ do-róine Diarmait ⁊ Berach a n-goradh fríu.

Ro h-innisedh dano do Aedhan na ferta-sin ⁊ na miorbuile; ⁊ do-ráidh Aedhan fría druidhibh: “Fionnta libh cia do-roine na ferta-sa ⁊ na miorbuile”. Ocus do-chúatar na draoithe ar a c-cliathaibh cáerthainn, ⁊ tuccadh dano nua corma doibh. Cethrar dano líon na n-druadh, ⁊ ro raidh an cétna fer dibh:

[Druid 1]

Berach go m-bith-buadaibh,
Bruth óir a h-oireanach,
Eriu ina rig-rathaib
Ina roim ráin brathaibh
Ina roimh ráin.

[Druid 2]

Ni fhuil náemh nár ettrocht,
na naemh-ogh adhamra, p.35
Ro soisedh coimhfherta
Fri  80b Berach m-bith m-buadhach
Ón Badhgna báin.

[Druid 3]

Berach mac Nemhnaill,
Meic Nemargen nert-niadaigh,
Ní mar cin talmain,
Trom, trén, tairptech, tabhartach,
Fris tibhre a fhercc.

[Druid 4]

A luaithe faillsighther,
A thrici tintothach uilc,
Mac Oengussa, meic Erca Deircc.

Ocus do raidhsett na draoithe fri h-áedán: “Berach naom úasal airmittnech do-deachaidh a h-iathaibh Erenn .i. on Badhgna a criochaibh Connacht. Ocus fer dana immaille fris dot' ionnsaighidh-si do dénamh réire ferainn doibh. Is e do-roine na ferta-sa ⁊ na miorbuile, ⁊ atad i n-dorus an dúnaidh”. Ocus do-radadh isin dún fo chettóir; ⁊ do-rad Aedhan a oigh-reir do Berach, ⁊ do-roine sléchtain dó. Ocus ro slánaigh Berach an macraidh.

Ocus ro edhbair Aodhan an dun do Bherach. Conadh h-í sin Eperpuill .i. cathair atá ag Berach i n-Albain. Ocus ro edbair an rí rígh-erredh féin, ⁊ o gach rí ina diaigh dó, ⁊ mór-cuairt Alban, ⁊ día shamhadh ina dhíaigh. Ocus ro edhbairset an mhacraidh a mancine fein, ⁊ maincine a síl ⁊ a seimen go bráth cona crich ⁊ cona ferann do Bherach. Ocus do raidh Aedhán gomadh é, Aodh mac Brénainn, ri Tethba, ⁊ Aodh Dubh, mac Ferccna, rí Breifne, do dénad breth doibh i n-Eirinn.

Ocus do-lottar dochum n-Erenn doridhisi .i. Berach ⁊ Díarmait. Is annsin tarlatar co h-áedh n-Dubh mac Suibhne .i. ri Uladh. Ar-roétt dano Aedh Dubh co failte móir inní naemh Bherach; ⁊ do-rad onóir móir dóibh. Ocus ro edhbair an dún i r-n raibhe do Bhearach. Conad ísin Clúain na Cranncha i n-Ulltaibh, ⁊ ataid manaigh imdha friu innte. Ocus fa lía rea faisnéis ina sin i n-dénann Berach d' fertaiph ⁊ do mhiorbhuilibh innte.

Ocus do-dechatar iarsin co h-áedh n-Dubh mac Fergna,  81a ⁊ go h-Aedh mac Brénainn, do dénamh rere doib. Ocus do-ronsat comdáil do ló cinnti. Ocus is ann do-ronsat in comdáil-sin oc Lios Ard Abhla a Muigh Tethba. Do-luidh Berach ⁊ Diarmait cách dibh dia n-íath feissin in oidhce resin comhdáil. Ocus do-ronsat frithcomhdail arnamharach ag an sgíach ata i Tir Troma a Rathann; ⁊ ni dhechaidh  p.36 Berach isin frithcomhdáil acht do-luidh focettoir gusin c-comhdáil go Lios Ard Abhla.

Ro báoi dano socraidhe mór isin comhdáil-sin .i. ro báoi Aodh Dubh mac Ferccna, ⁊ sluagh Breifne maraen ris. Ro báoi áedh mac Brénainn, ⁊ sluagh Tethbha maráen ris. Ro batar sochaidhe do naemaibh isin dáil-sin. Ro bai Daigh mac Cairill, ⁊ Cruimter Fráoch, Mancán, ⁊ Cíaran, Mael ⁊ Aelitir, Failbe Find, ⁊ Dha Cúa, Samhtann ⁊ Arnáin; ⁊ ro battar náeimh imdha ele asin c-comhdáil-sin.

Do-roine dano Bearach mór do fhertaibh ⁊ míorbuilibh isin comhdáil-sin, ⁊ rainic Diarmait iarsin isin c-comhdáil, ⁊ do-róine éccnach Beraigh. Ocus do raidh inní-so: “A bhreccaire, ní scé fan dernsam comdáil i Rathunn”. In annsin do raid Berach: “As tualaing Dia a tabairt conicce-so”. Ocus tuarccaibh an chumhachta diada an scíaich i n-aírde isin áer, ⁊ nell impe, ⁊ ros-fucc iarsin go raibhe uas in comdáil. Ocus ro raid Berach fri Diarmait: “Féch i n-áirde”; ⁊ ro fech Diarmait, ⁊ at-connairc an scíaich, ⁊ ro an da égnach. Iarsin ro leigeadh an scíach go foill docum talman, conus tarla foran clad a raibhe Aodh mac Brenainn ina suidhe, ⁊ is amlaidh ro báoi an sccé forsan cladh, amhail as ann no fasfadh tre talmain.

Ocus do-dheachaidh imdherccadh mór annsin d' Aedh mac Brenainn.  81b Ocus ro aghsatt na sluaigh inní sin, ⁊ ro mhor-molsat an Coimdhe ⁊ Berach; conadh dó-sin ro ráidh an file:

1. Toccbais Berach leis an sciaich
   Don muigh ar a m-bittis na slúaigh;
   For érim gusin cladh caemh,
   Fora m-biodh Aedh mac Brenainn buain.
2. Ticc a ruidhedh Aodha aird
   Risin firt maerdha gan meircc;
   Gnuis rígh Tethbha, druim dar úir,
   Conus tarla 'na dlúim n-deircc.

Iarsin tainic álghus codalta d' Aedh Dubh mac Fergna, do rí Breifne. “A Shamhtann, mo chenn it ucht, a chaillech, go n-dernar codludh”. Do raidh Samthann fri h-Aedh n-Dubh mac Ferccna: “Eirigh go Berach, ⁊ cuinnigh fair do dhath do chlaochlódh”. Do-luidh dano Aedh go Berach, ⁊ ro raídh fris go n-dingnedh a oigh-réir, dia cáemhcloidhedh a dath. “As tualaing Dia”, ar Berach. “Tarr, ⁊ tucc do chenn fam chocaill, ⁊ codail”. Do-ratt Aedh a chenn fo cochall Beraigh, ⁊ ro chodail; ⁊ ro fer cioth flechuid focettóir. Ocus tuargaibh Aodh a chenn on cochall amach, ⁊ is e laoch ro ba finne do laochaibh domain é. Is annsin ro raidh aoin-fer da muinntir fein fris: “Dar lim as Aodh Fionn anosa antí rop Aodh Dubh o chíanaibh”. Ro raidh Berach: “Bidh Aodh Finn a ainm, ⁊ ainm a shíl ⁊ a shemen ó so amach go t-tí an brath”. Conadh de-sin ainmnigter sliocht Aodha Finn  p.37 o t-tad riogradh Oirthir Connacht. Ocus ro edbair Aodh Finn a righerredh ⁊ righ-erredh gach rígh ina diaigh go brath, ⁊ screpall gacha cathrach ó a síol ⁊ o a seimen go brath do Bheruch.

Do-chuattar iarsin na sluaigh a muinighin na Trinoide, go ruccadh an fír-Dhía breth fírén eter Bherach ⁊ Diarmait. Is annsin ro raidh  82a an t-aingeal uasna sluagaibh: “La Berach a dúthaigh oniu co tí an brath”. Is annsin ro raidh Aodh mac Brenainn: “At-chluinti go rucc an t-aingeal an m-breith .i. a tír la Berach go tí an brath”. Ro ferccaighedh Diarmait donní-sin fri h-Aedh mac Brénainn. “Ocus dar lem atátaoi-si aga radha ina diaigh”. Ocus ro fhoslaic Diarmait a bél do denamh gláimhe díginn d' Aedh mac Brenainn. Ro raidh Aodh mac Brénainn fri Berach: “Ar do chumairce damh-sa, a cleirigh, riasan f-fer n-dana”. Eírgis Berach go Diarmait, ⁊ do-bert a bhois fría bél, ⁊ ro raidh: “Ní thí áoir na moladh tar an m-bel san tre bhithbe, ⁊ foclaim bad comhainm an láoi-so a c-cionn m-bliadhna th' oidhidh”; ⁊ ní ro fétt áoir na moladh do denamh o sin amach. Ocus ro sáeradh Aedh mac Brénainn andsin tre rath m-Beraigh.

Ocus ro edhbair Aedh a righ-erredh fein, ⁊ righ-erredh gach righ ina diaigh, ⁊ screpall gacha cathrach ó Airther Tethba, ⁊ o a shíol fein, ⁊ ó a seimen do Berach go brath. Is annsin ro raidh Berach: “As ced don scíaich dol goa h-ionadh fein doridhisi”. Ocus ro thóccaibh cumhachta Dé an sgiach goa h-ionadh fein doridhisi i r-Rathonn. Ocus ro sccaoiledh an comhdail fon ionnus-sin.

Do-luidh dano Berach dia cathraigh. Do-luid Diarmait go Rathonn, ⁊ e tuirsech. Arnamárach dano do-luidh Berach go h-ait i r-raibhe Diarmait, ⁊ ro raidh fris an ferann d' fagbáil. Foro-fáccaibh Diarmait an feronn do Bherach; ⁊ forro-faccaibh Cruinicéin, ⁊ for-faguibh Dubán an cleirech. Do-luidh Berach go h-áit i r-raibhe Tromra, ⁊ ro raidh fris an feronn d' fágbail. Ocus ro raidh Tromra nach fáicfedh go brath.  82b Ro raidh Berach fri Tromra: “As ced duit dol fon talmain”. Sluicis an talamh fochettóir Tromra. Do-luidh Berach go Belach, ⁊ ro ráidh fris an ferann d' fagbáil. Ro raidh Belach, nach fúicfedh go brath. “Is cett duit-si”, ar Berach, “dol fon talmain fód comhair”. Sluiccis an talamh go h-opann Bélach. Do-luidh Berach go Colum n-Derg, ⁊ ro raidh fris an feronn d' fágbail. Ocus ni ro fháccaibh. Ro chuir Berach Colum fon talmain. Do-luidh roimhe Berach go Brandubh. Ocus do ráidh fris an ferann d' fáccbail, ⁊ ní ro fháccaibh. Ro chuiredh dano Brandubh fon talmain.

Do-luidh dano Diarmait ar chomairce espuic Soichill go Baislic. Anais annsin co cend m-bliadhna. An lá a c-ciond bliadhna ro gabh Diarmait for éccnach Beraigh. Ocus ro raidh: “Is aníu ro gheall an bréccaire bás damh-sa”. Increchais epscop Soichill inni Diarmait:  p.38 “An doigh lat-sa na fil co h-oidhce fedh frisa t-tiosadh bás duit? Eirigh-si isin ecclais, ⁊ dúin fort h-í”. Do-luidh dano Diarmait isin ecclais, ⁊ dúnais fair h-í.

Tarfaidh immorro damh allaidh do lucht iarthair an fherainn, ⁊ do-lottar ina deghaid, eter cois ⁊ each, eter choin ⁊ duine. Do-luidh an fiadh i m-Baslec, ⁊ anaiss allanoir don ecclais fo comhair na fenistreach. Ro báoi mór gair ag cách immon fiadh. At-racht Diarmait co h-opann dia fhios cidh ro búi ann; ⁊ tainic gusan seinistir, ⁊ ro báoi ag fégadh trithe amach. Ocus ro teilcc fer don lucht ro bhatar i n-deghaid an fhiadha urchar do ghae sealcca frisan f-fiadh. Conus tarla tresin seinistir do Diarmait ina braghaitt, co torchair ar lár na h-ecclaisi,  83a co fuair bás ⁊ oidedh la breithir m-Beraigh isin ló a c-cionn bliadhna iarsan c-comhdail. Terna immorro an fiadh, ⁊ h-é slán.

O 'tchuala immorro Cú Allaidh mac Diarmata sin, ⁊ do-luidh do féghadh Rathonn, ⁊ da mallachadh ná fásadh arbhar tre talmain ann, ⁊ na beith bliocht ag boin, ⁊ na beith mes for crannaibh ina coilltibh, do fheghadh a suil. Naenbar dano diberccach dó.

Is ann do-rala Berach i n-Dún Imgáin i Maigh na f-Fert, ⁊ Conchennán ina fharradh. Ro foillsighedh do Bherach Cú Allaidh do dhol frisan toiscc-sin. Ocus ro fáidh Berach Coincennán ina dheghaid. Ocus ro ráidh Berach fris: “Fúaccair-si iad sin ar tús”. Do-luidh dano Coincennán a n-deghaid na n-díberccach, ⁊ rucc forra a slighid an charpait; ⁊ ni ro fúacair forra annsin, acht ni ro theilcc forra inní ro búi ina laimh. Co ro iompo Cú Allaidh a aghaid, co t-tarla do a t-tul a édain, co n-deachaidh trena chend, co torcair eter a mhuinntir. Co n-ebert: “Tóccbaidh mé go luath go mullach an t-sleiphe, go f-faicer uaim ferann Beraigh, co ro mallachar é go luath do mullach an t-sleibhe”. Ocus ro toccbattar é gusan máoil-sliab, ⁊ ro ba marbh Cú Allaidh annsin; ⁊ ni facadh ní acht daire n-dímain, ⁊ as éttorthach sein dogrés; ⁊ ro theichsett a mhuinnter uadh.

Ocus do-ruacht Conchennán chuicce, ⁊ ro ben a trilis de, ⁊ rucc leis do chomhartha; ⁊ rob eccail lais dano an cleirech, ar ni ebert fris duine do mharbadh. Ro bhen slait, ⁊ ro choraigh an trilis fuirre arin achad 'ar n-dol asin c-coill. Conidh  83b de-sin ainmnighther Achad Cuileburr. Do-luidh dano Coinchendán go h-áit i raibhe Berach; ⁊ ro foillsigheadh do Berach an gniomh do-rinne Conceandán, ⁊ ro bá ro-olc la Berach duini do mharbhadh; ⁊ do-roine Concendán aithrighe. Do-cuattar immorro muinnter Con Alltadh ar seachrán, conus-tarlattar go h-áit i raibe Berach, ⁊ ro slechtsattar do Berach, ⁊ do-ronsat aithrighe, ⁊ do-radsat a maincine do Berach; ⁊ is íad sin muinter Cille Lallóg, ⁊ is é Berach ro faguibh inte iad.

I n-aroile ló dano do-luidh seisrech Beraigh ar dhasacht  p.39 asinn cathraigh ac Rathand; ⁊ do-lotar á Cluain Cairpthi, ⁊ do-lotar tair Sionaind a Cluain Deoinsi, ⁊ a Chluain Inchais, ⁊ a Chlúain Dártha, ⁊ eiste-sidhe gonuighe Ath na n-Dham. Sois Cíaran Maol fora annsin; ⁊ de-sin ainmnighther Ath na n-Damh; ⁊ do-lottar ina frithing i Túaim Usci, ⁊ tar Sionainn siar; go rabattar tuirsigh (.i. na manaigh) co mor de-sin. Ocus do raidh Berach, cidh mór no sirdís na daimh, co n-dingnittís a l-laa ríana óiche.

Do-lotar immorro na daimh fon dithrebh i n-Eared Lara, ⁊ go Edargabhail, ⁊ go Raith Fearchon, ⁊ co Cluain in Buicc Finn, co Caill na n-Glasán, ⁊ co Lios Dúnabhra, ⁊ co Fan na m-Bhachall, ⁊ co Clar Lis mic Cíaráin i Maigh ái, ⁊ co Cluain Ingreac, ⁊ co Clúain Cái ⁊ go Léna Ghlúin áin, ⁊ isin sliabh, ⁊ i Dubhcaill, ⁊ a Rinn Daire Abréni, ⁊ a Tuaim Achad, ⁊ a Rathonn doridhisi, ⁊ do-ronsat a lá ria n-aidhche. Ocus ro bháoi a crandach forra, ⁊ an iaronn na n-dheaghaigh in comhfhad-sin uile, ⁊ ro dheargsat isna h-ionaduibh sin uile; ⁊ is lá Berach gach ionadh in ro dheargsat, ⁊ is ón sgat tárna damhuibh in la-sin ainmnighther Sgathoch i Rathonn.

 84a I n-araile aimser do-luidh Coluim Cille mac Feidhlimidh, iar m-bhrisedh chatha Chúile Dreimne, go Berach, ar ni fhuair fáilte ag náomh aga taraill conige sin. Teagmuing dano gurbo adhaigh domnaigh an adhaigh-sin. Ocus ro bean in t-aistire moch-trath in clog i c-Cluain Coirpthe. Is annsin do-luidh Coluim Cilli dar Magh Ráthoinn, ⁊ suidis i c-cinn descertach in tóchair; ⁊ ata cros ⁊ annoit annsin. Ro foillsigheadh do Berach anní-sin, ⁊ do-luidh a c-comdhail Coluim Chille, ⁊ beannachais do. Beannachuis Coluim Cille dó-san, ⁊ ro fear Bearach mór-fhailti fri Coluim Chille, ⁊ ro ráidh fris “Tíagham fodechta don chathraigh”. “Nocha ragh-sa dom chasaibh annocht dhi”, ar Coluim Cille, “ar tainic an aghaigh domhnaigh”. “Berat-sa liom tú”, ar Bearach, “ar mo mhuin”. “Ni bherair”, ar Coluim Cille, “an aghaidh-si reamhom anocht di”. “Bérat-sa”, ar Berach, “tú, ⁊ do chúl reamhat”. Ro iomchuir dano Bearach Coluim Cille ar a mhuin, ⁊ cúl cáich dibh fría cheile, go rochtatar in prainnteach, ⁊ ro léig ar lár annsin.

Ocus ro marbhadh in  ³t-seisrech an aidhchi-sin dó, ⁊ do-ronsat aontaidh ⁊ cotach, Berach ⁊ Coluim Cille; ⁊ for-fhagaibh Coluim Cille fagbhala maithe imdha i c-Cluain Coirpthe; foro-fhagaibh neam dia sagart, ⁊ dia h-abaidh, acht go n-dearna ernaighthe fo trí ag crois Coluim Chille co coibhérta; ro fagaib co tibhértha cummaidh fris féin ar neam dá gach manac Bearaigh nó rachadh día ailithre chuca. Ro fhagaibh in soisgél ro scriobh día láim feisin, a c-comarta a áenta ⁊ Bearaich; ⁊ faro-fhagaibh moir-bheannachtain ag Berach, ⁊ ro luidh fora shétt.

I n-araile aimser do-deachaidh dochma mór i n-Érinn. Is annsin ro boi  84b Laeghachan ar Loch Laeghacan ina inis fein, ⁊ ni raibhe biadh aicce. Do-luidh dano d' iarraidh bidh cona ceithirn, ⁊ ro fhaccaibh a séitchi isin inis, ⁊ si torrach, ⁊ oen-ben ina farradh; ⁊ ro raidh ria, dia m-beiredh lenamh dara a aeisi, a mharbadh, ar ni raibhe aca acfaing a  ⁴lesaighthe. Ocus rucc an ben mac dar a éisi, ⁊ ro fiarfaigh an ben ro báoi ina farradh, crét do badh indénta frisan mac; ⁊ ro raidh si: “A mharbadh”. Ro raidh an ben ele: “As cora a breith go cleirech na cille-si thiar dia bhaisttedh. Ocus tabhar a mhancine dó ar a bethughadh”.

Deisidh dano leo an comhairle-sin, ⁊ tuccadh go Berach; ⁊ ro bhaistt Berach an mac, ⁊ as é ainm tuccadh air, Ineirge, ⁊ ro h-edhbradh mancine a bhí ⁊ a mhairbh, ⁊ mancine a síl ⁊ a seimen co bráth do Berach, ar a leasucchadh. Ocus ro raidh Berach: “Berar an mac dochum a mhathar, ⁊ ticfadh cobair coda ⁊ máine dóibh”. Ruccadh an macan docum a mhathar la breithir an cleirigh.

Mar ro bhattar na mna ann co c-cúalatar in fuaim is in osnad. Do-luidh an bhen dia fechain, ⁊ ní facagtair nach ní ann. An cualatar dano an tres feacht in fúaim, ⁊ do-cuaidh an ben an tres fecht dia dechain, ⁊ ro báoi brádan mor ann, ⁊ dobhrán aga tharraing i t-tír. Ocus do-cuaidh an bhen, ⁊ ro tarraing an bradán for tír, ⁊ nír cumhaing a iomchar ar a mét, ⁊ ro gair an mnáoi ele, ⁊ ruccsat ina n-dis ar eiccin leo an bradan, ⁊ ro urlamhaighsett,  85a ⁊ ro tocaithsettar a n-dáethain, ⁊ ro lionsatar focettoir cíche mathar an meic do loim, ⁊ ro saoradh an mac amlaidh-sin.

Laeghachan immorro do-luidh i c-ciana, ⁊ do-rala baile dó, ⁊ a dhaoine uile, ar n-écc, ⁊ a bhae ⁊ a bhuár uile ann, ⁊ do-rochtattar leis dochum a thíre, ⁊ cuiris nech reimhe dia fhios an rucc a bhen lenamh, ⁊ má ruc, in ro mharbhadh; ⁊ fuair an mac, ⁊ é béo, ⁊ do-cuaidh go h-airm i r-raibhe Laeghachan, ⁊ ro innis dó. Ocus ro ba faoilidh Laeghacan don sccel-sin, ⁊ do-luidh dia inis i ⁊ ro fhiarfaigh fochann bethad an meic, ⁊ ro innis a mathair gurab é Berach ro bhethaigh é; ⁊ go ro h-edbradh a mhanchine dó. Ocus do-luidh Laegachan go Berach cona oigh-réir dó, ⁊ ros-cind manchine an meic go brath do Bherach.

Araile aimser do-chuattar h-Í Briuin na Sionna ⁊ Cu Cathfaidh a ri do dol d' orccain ina focland ro bhattar ar comairce Beraigh. Ocus do-lottar do denamh na h-oirccne. Is ann ro baoi Berach i c-Cluain Coirpthe, ⁊ ro foillsiccedh dó inní-sin; ⁊ do-luidh a frithsétt ⁵don t-sluagh. Ocus im-acomhraic doibh ⁊ don t-sluagh ag Bun Sruthra. Is amlaidh ro baoi Berach, ⁊ an glasan ina laimh, ⁊ ro  p.41 raidh re Con Cathfadh ⁊ risan sluagh anadh occa. Ocus ni ro ansat, acht do-chuatar seocha dia sharuccadh, co rochtatar na cathae co ra battar arin mónaidh allandes do Bhun Sruthra. Feghais Berach uadha íatt. Benais a clocc forra. Sluicis an mhóin íatt focettoir cona righ, ⁊ do-róine loch don monaidh gan fuirech;  85b ⁊ do-cíther la tascc righ an sluagh-sin, ⁊ a n-gai fria n-ais.

Do-lottar dano Dicholla ⁊ Toranach uatha a n-deghaidh an t-sluaigh, co tarla Berach doibh. “An accam”, ar Berach fri Dícholla. “Anfad”, ar Diocholla; ⁊ ro raidh fri Toranach anadh aige, ⁊ ro an. Is annsin ro cualatar mor-gháir an t-sluaigh aga sluccudh don mónaidh, ⁊ loch ar t-techt tarsa. Ocus ro fhiarfaighset cidh dos-faraill. Ocus do-cuaidh Berach doibh anní dos-faraill. Ocus do-dhechaidh omhan mór doibh focéttoir, ⁊ ro shlechtsat do Bherach, ⁊ ro raid Berach fri Dicolla: “An flaithius i r-raibhe Cu Cathbaidh, biaidh occut-sa ⁊ 'gutt síol go dheiredh an domain”. Ocus do-rad bennachtain do Dhícholla ⁊ do Thoranach ⁊ dona h-úaitibh ro battar immaille fríu.

Is annsin tainic oen-scolocc terno on t-slog chuca. Ocus do raidh fri Berach: “Ar do chomairce damh, a chleirigh”. Dechais Berach co h-opann h-e, ⁊ triallaidh an cloc do bein air, dia cor fon talmain, ⁊ ro aitchestair Dicholla ⁊ Toranach ainm De fri Berach, na ro mhalartnaighedh an scolóc; ⁊ ro raidhset: “Is uathadh duinn anosa, ⁊ reccmaít a les h-é”. Ocus ní ro mill Berach h-e. Do-roine an fer sin aithrighe, ⁊ do-rad a ogh-réir do Bherach. Ro fhaccaibh Berach do gan dol tar nonbhar, ⁊ fer leapta righ uathaibh, acht go m-beittis da réir. Is annsin targaidh Díocholla ⁊ Toranach a mancine do Bherach, ⁊ ni ro gabh inní-sin. Ro cinnsett annsin righ-erredh a rígh, ⁊ screpall gacha cathrach  86a ⁊ gacha gar-meic, ⁊ gach meic sethar, ⁊ cech dalta do-béradh gacha tres bliadhna; ⁊ ro saerait amlaidh-sin.

Araile aimser do Berach a c-Cluain Coirpthi, fáidhis manach fri h-umhalloitt uadh i Rathond, Sillen a ainm. Conus tarlattar dó naenbar diberccach, tangatara h-Airther Tethba do dhenamh fogla i c-Connachta, ⁊ ro marbhsat an manach, ⁊ tangattar iter a cend ⁊ a cholann. Ro foillsighed do Berach inní-sin, ⁊ do-luidh co h-opann dia n-ionnsaigidh. Ocus tarraidh iatt os cind an mairbh. O 'tconncatar immorro na diberccaigh inní Berach, do-cúaidh do ráith léo a mharbadh, ⁊ ros-gabsat a n-gaei dia marbadh. Ro lensat a lamha dia n-gaoibh, ⁊ ro lensat a n-gai don charraicc bói a c-comhfochraibh doibh, ⁊ méraitt slechta a n-urlann innte go brath.

Do-ronsat aithrighe, ⁊ ro raidhsett fri Berach: “Na gad nem forainn, ⁊ h' og-réir duit, a cleirigh”. Ros-anaic Berach annsin iad.  p.42 Ocus ro raidh fríu: “Coraighidh an cenn frisin meidhe”; ⁊ do-ronsat amlaidh. Ocus ro gabh Berach simhin luachra asin port-linn luachra ro bói a c-comhfoccus; ⁊ do-roine ernaigthe ind, ⁊ ro coraigh im bragaitt in mairbh, ⁊ at-racht focéttoir; conidh desin atad sibhne Beraich go brath. Ocus for-faccaibh Berach mór-rath forra; for-faccaibh dano dona diberccaibh gan a siol do dhol tar naenbhar go brath, ⁊ for-faccaibh fer umhaloitte uadhaibh i c-Cluain Coirpti; ⁊  86b gach tan no biadh, gú na biadh acht aoin-fer a n-deghaid a ceile dibh. Ocus isedh on comaillter fós, ⁊ comhaillfider go brath. Ocus do-luidh fer umhaloitte la Berach, ⁊ ro deilighset amhlaidh-sin.

Araile aimser ro cinn Colman Caol Cluana h-Ingrech dol do Roimh; dalta dano do Berach eiside. Ocus is e Berach ro ordaigh e i c-Cluain Ingrech. Taraill aga oide ⁊ aga maigistir .i. ag Berach. Fuabrais Berach a fhosttadh, ⁊ ní ro fett. Imthigis Colmán Caol, ⁊ do-luidh Berach leis sealat 'san slighidh. Comraicit no do-rala doib ⁊ do Chiarán Maol i cind na faitce. Ocus fuabraid ⁊ Cíaran Maol Colmán Cáol d' fosttadh doridhisi. Ocus ro raid Colmán cáol, na h-anfadh no co f-faicedh dia suilibh in Roimh. Sénais Berach an t-áer, ⁊ do-bert airrde na croiche dar roscc Cholmáin Caoil, ⁊ at-conncatar a t-tríur, Berach, ⁊ Colman Cáol, ⁊ Cíaran Máol, inní Roimh, ⁊ ro molsatar an Coimde annsin, ⁊ do-ronsatar cros ⁊ annoid annsin do Bherach, ⁊ do Chiaran Máol, ⁊ do Colman Cáol. Ocus do-ronadh cros ele do Pol ⁊ do Pettar; ⁊ as ionann do neoch ionnsaigidh na c-cros sin ⁊ do imeochadh a coimhmeit do shligidh na Romha. Ocus ro fosd Colman Caol annsin.

Acht ata ní chena; no go n-airemhter gainemh mara, ⁊ rettlanna nimhe, ⁊ an fér ⁊ na h-uile luibhe fhásus tre talmain, ⁊ an drucht fásus no anus forsan fér ⁊ forna luibibh, ni h-airemhthar uile ferta naomh Beraigh. Fear firen tra an fer-sa.  87a Aon-gloine aicnid, amail uasal-athair. Fir-ailithir .i. o cridhi ⁊ o anmuin, amail Abram; cennais, dilgadach, amail Maoisi. Salmcetlaidh molbtach, amail Dauid. Escca ⁶ egna ⁊ eolais, amail Sholmain. Leastar toccaidhe fri fuaccra firinne, amail Pol n-apstal. Fer lán do rath ⁊ do deolaigecht an Spirait Naeim, amail Eoin macan. Lubh-gort cain co clandaibh súalach, gescca finemhna co tortaighe. Tene thaidlech go n-gris ghoirtighe ⁊ tesaigte na mac m-bethad im andadh ⁊ im ellscoth deirce. Leo tria nert ⁊ cumhachta; colum ar cennsa ⁊ diuite, nathair ar treabhaire ⁊ tuaicle fri maith; cennais, umhal, áilgen, inísiol, fri macaibh bethad; fordorca eiccennais fri maccu báis; mogh sáethair ⁊ foghnama do Criost. Ri ar ordan ⁊ cumhachta fri cuimreach ⁊ fuaslaccadh, fri saoradh ⁊ daeradh, fri marbadh ⁊ beouccadh.

Iarsna mor-miorbuilibh si tra, iar todusccadh marb, iar n-íoc clam ⁊ dall ⁊ bacach, ⁊ gach tedma arcena, ⁊ iar n-oirdnedh espoc ⁊ saccart ⁊ deochan, ⁊ áesa gacha graidh isin ecclais arcena, iar forcetal sochaidhe ⁊ iarna m-baistedh, iar fothuccadh cell ⁊ mainistrech, íar t-traethadh ealadhan iodhal, ⁊ druidechta, ro comfoiccsigh laithe a etsechta antí naemh Beraigh, ⁊ a techta dochum nimhe; ⁊ ro artraigh aingeal dó ria n-dol dochum nime, ⁊ ra raidh ris, co raibhe mór deithite in Choimdhe ime, ⁊ imo mhancaibh, ⁊ imo cathraigh; ⁊ ro raidh cidh cia conaitcedh aitche fíren foirbhte aire, co tibertai dó, ⁊ ro foillsigh do laithe a thechta dochum nimhe.

Ro thocaith immorro Berach a bhethaid i n-aoinibh ⁊ i n-urnaighte ⁊ i n-almsanaib, h-i fiadhnaisi an Coimdedh. Ar-roet immorro Berach comain ⁊ sacarfaic o Thalmach ⁊ ro athain a foirb ⁊ cennacht a cathrach ⁊ a mhac n-eccailsi dó. Ro fáid a spirat dochum nime, ⁊ ro h-adnacht a chorp annsa tigh dorcha co n-onóir móir, ⁊ co n-airmittin, co fertaibh ⁊ co miorbuilibh abhus. Bidh mo go mór a n-dail brátha an tan thaitnifes amail grein i n-nimh i n-áontaidh apstol ⁊ deisciopal Iosa, i n-aontaidh daonnachta ⁊ diadachta meic Dé, i n-aentaidh na naemh-Trinoide uaisle, Athair, Mac, ⁊ Spirat Naemh. Ailim trocaire meic De uile-cumachtaigh tre impidhe naemh Beraigh dá f-fuil líth ⁊ foraithmet i n-eccailsibh úaisle imdha isin laithe-si, co risam, co ro airiltnighem, ⁊ co ro aitreabam in riced, in secula seculorum. Amen. Finis.

 ⁷

Is fechtnach firenta, ⁊ is find-beathach foirbhthe, an fer forsmbí eccla ⁊ imuamhan an Coimdhedh cumhachtaigh, ⁊ occobhrus go dermair timna ⁊ foircetal Dé do chomalladh, amhail luaidtir h-i canoin pettarlaici ⁊ nua-fhiadhnaisi. Sochaidhe tra do uasal-athrachaibh, ⁊ do fhadhibh ⁊ do apstalaibh an Coimdedh na n-dula frissi n-debrath i fetarlaic ⁊ i n-núa-fhiadhnaise ind aitescc sa, a m-beith fechtnach, firían, foirfi ar accobhar ⁊ ar ailccius na tiomna ⁊ ind foircetail diadha do chomhallnadh, ⁊ run eccla in Coimdedh co foirfi ina c-cridibh, ⁊ ina menmannaibh, cin scrutain aile acht madh sin nama.

Oen iaramh din lucht sain inna h-ua b-finn-bfegtach b-fechtnach sin i n-nua-fiadhnaise, inti dia t-tá lith ⁊ foraithmet i n-decmaing 'na ree-si .i. a seised dec do mi Iuin .i. Brenainn mac Findloga. Cend creidme ⁊ crabaidh urmóir in domain inti noemh Brenainn amail Abram n-irisech; salm-cetlaidh primh-fathachdai amail Dauid mac Iase; eccnaidh dersccaighthi amhail Solamh mac Dauid; rechtaidh cedach amhail Moysi mac Amra; tindtadach tidhlaictech amhail Cirine; indtlechtach amhra amhall Augustin; mór-leignidh primh-coitchenn amhail Origon; og é amhail Eoin bruinne-dalta an Coimdedh; súisccélaidhe é amhail Mathae; forcettlaidh é amhail Pol; primh-apstal cendais dilgadhach é amail Pettor; ditrebach é amhail Eoin m-baubtaist;  224b tractaire e amhail Grigoir Roma; tectaire trebhar amra mara ⁊ tire h-e amhail Nóe isind airc, uair amail ro thoccaib Noe inn airc, uas tondghar na dílenn i n-airde, is amhlaidh sin toiccebus Brenainn mac Findlogha a manaigh ⁊ a muinnter i n-airde os tene brátha, co na ria céo, no crithir, na dé iatt tre cumachtaibh ⁊ cáen-crabudh Brenainn meic Findlogha.

I n-aimsir Oengusa meic Nat Fráich, righ Muman, is ann ro genair inti naemh Brenainn. Do Chiarraighe Luachra dó .i. do Alltraighibh Caille do shundradh, don fior shoer shoicenelach craibhdech irisech, do athair ind fir-sin .i. Findlogh. Is amlaidh do batar an lanamhain sin h-i smacht ⁊ h-i coblighe dligtigh do riaghail espoicc Eirc. At-connairc dano mathair Brenainn aislingthi riasiu ro genair Brenainn  p.45 .i. lan a h-ochta d' ór glan do beith aici, ⁊ a ciche do taitnemh amhail t-snechta. Iar n-indisin na h-aislingthi-sin do espucc Eirc at-rubairt co n-geinfedh gein amhra uaithe, búd lán do rath an Spiortu Noeimh .i. Brenainn.

Araile fer mor-saidbir occa m-boi a aitreabh co fatta o thigh Findlogha .i. Airdi mac Fidhaigh. Tainic priom-faidh na h-Erenn co tech ind Airdhi-sin meic Fidaig .i. Becc mac De eissidhe. Iar sin ro imchomhairc Airdhi: “Cidni as nesa duinn anosa”? At-rubhairt Becc mac De fris: “Geinfidh do rí díles diongmála fein anocht etratt ⁊ bochna; ⁊ bidh sochaide do rioghaibh ⁊ do ruirechaibh aidhéorus de,  225a ⁊ berus leis dochum nimhe”.

Isin oidhche-sin geine Brenainn, ruccattar tricha ferbu .i. bo tricha láegh do Airdhi mac Fidhaig; ⁊ boi occ iarraidh an tighe ina ruccadh in naoidhe becc; ⁊ fuair tech Findlogha, ⁊ in naidhiu ann, ⁊ ro shlecht co duthrachtach 'na fiadnaisi, ⁊ ro edhbair an trichait loiligh cona triochait laegh dó. Ocus ba h-í sin ced-almsa Brenainn. Iar sin tra ro gabh an bruccaidh an mac ina laimh, ⁊ at-bert: “Bidh dalta damh-sa so”, ar sé, “tria bithe”.

 ⁸ In oidche immorro geine Brenainn at-connairc espocc Eirc Alltraige Caille fo óen-lasair dermair, amhail na h-acas riamh roimhe; ⁊ timthirect na n-aingel i n-éttaighibh glé-ghelaibh immon tir imma c-cuairt. Iar sin ro eirigh co moch 'arnamarach espocc Eirc, ⁊ tainic co tech Findlogha, ⁊ ro gabh in maccamh ina ucht; co n-debert fris: “A dhuine Dé, ⁊ a dhuine foighenus do Dia, gabh meisi cuccat amhail manach n-diles; ⁊ cidh sochaidhe as forbailidh rétt gheinemhain, is forbhfailtighe mo chroidhe-si ⁊ m' anam”, ol espocc Eirc h-e.

Ocus Mo Bí a chéd-ainm ar tús ó thuistigibh. Is annsin ro fherustair braen find fair .i. dona nemhdaibh, co ro líon an fheorann é. Conidh de sin ba Braen-find .i. Brenainn a ainm o sin amach. Find immorro do radh fris, ar ba find ó churp ⁊ ó anam uile é.

Iar sin ro lingestair tri muilt as in tioprait in ro baistedh, conidh iatt-sin feich baistedha Brenainn.

Iar sin ron uccsat a muinnter leo hé, co m-bói  225b bliadain occa aga altrom. A c-cinn bliadhna iar sin rucc epscop Eirc h-e for ammus a muimi féin .i. co h-Ite; ⁊ boi bliadhain occ Ite. Tucc an chaillech gradh dermair dó, uair at-chídh timtirecht na n-aingel uasa, ⁊ rath an  p.46 Spiorta Naoimh fair co follus. Ocus no bidh Brenainn oc sír-gáire frisin chailligh cech uair at-chíd h-í.

Araile la immorro ro fiarfacht Íta dó: “Cidh do-gní failte duit a náidhe noebhdhai”? or si. At-bert-somh iar sin: “Tusa”, or se, “at-chim occ labhra frim coidhche, ⁊ ogha imdha díairmhe aile amhail tusa, ⁊ iatt ocum altrom as cech laimh di araile”. Anggil immorro i n-delbaibh na n-ogh battar annsin.

Iar sin ro legh Brenainn occ espucc Eirc a c-cionn a chuicc m-bliadne; ⁊ ba fada le h-Itae a beith ina feccmais. 'Ar sin immorro ro legh a salma; ⁊ ni raibhe loim no blechtach oc espucc Eirc an tan-sin, uair ní ghabadh almsana o nech acht o bheccan do dháoinibh riaghalta. Tarla do Brenainn laithe n-áen a beith occ iarraidh lomma for a oide. “Is tualaing Dia sin”, ol espocc Eirc. Iar sin no ticcedh agh allaidh gach lái do t-Sleibh Luachra cona laegh lé, co m-blighthea do-samh h-í; ⁊ no theiccedh a h-oenar gusin sleibh cetna iarttain.

Is annsin bai Bríg ingen Findlogha ina fharradh, deirbhsiur dó, ⁊ ba dermair med a gradha fuirre, ar ba follus dó timthirecht na n-aingeal uaisti. Ocus ro fegh gnuis a h-oide ⁊ at-connairc amail ruithin gréine samhrata é. 8 Marta, 1629.

Araile la do espucc Eirc ag dol do procept  226a breithre Dé. Luidhis Brenainn lais isin carput. Is annsin roptar slana a dheich m-bliadhna do Bhrenainn. Faccabar a aenar Brenaind isin carput iar n-dol don cleirech don procept. Suidhis Brenainn isin carpat, ⁊ h-é occ gabhail na salm a oenar. 'Ar sin tra ticc inghen occ do chenel ríoghdha gusin c-carpat. Sillis fair-siumh, ⁊ fegaidh a ghnuis ro-álainn. Fobrais leim cuicce isin carpat fo chettoir, ⁊ a cluiche do denamh fris. Is annsin atbert-somh: “Imtigh dot tigh”, ar se, “⁊ cidh rot-tucc ille”? Ocus gabaidh ialla an charpait ina laimh, ⁊ gabhaiss for a sraigledh, co raibhe occ caoi co riacht co h-airm i r-raibhe a h-athair ⁊ a mathair .i. an ri ⁊ an rioghan.

Impaidhis iar sin espocc Eirc, ⁊ gabaidh for inchrechad a dhalta co mór, ⁊ for a cairiucchad go ger im bualadh na h-oighe neimh-eillnighthe. “Do-gen-sa aitricche isin n-gniomh-sin”, ar Brenainn, “⁊ abair-si frim h-í”. “Tair isin úamaidh so co mattain”, ol espocc Eirc, “⁊ bí att oenar innte ceín co tora sa cuccat amarach”. Iar sin suidhis Brenaind isin uamaidh, ⁊ bói oc gabhail a psalm ⁊ a iommann molta don Choimdhe innte. Airisis tra espocc Eirc h-i f-farradh na h-uamadh ag eistect fri Brenainn gan fios do Bhrenainn.

Ro closs tra foghar gotha Brenainn ag gabhail a psalm mile  p.47 ceimend for cech leth. 'Ar sin immorro at-connairc an cleirech, espoc Eirc, buidhne aingel suas co nemh ⁊ anuas co talmain ar in uamaidh co matain. On lo-sin amach ni ro fhett  226b nech gnuis Brenainn d' faicsin riamh ar métt a ratha díadha, acht Fionan cam a aenor, ar ba lan do rath an Spiortu Naoimh eissidein. Ocus assedh fo-dera a fhaicsin-siumh seoch cach.

Araile la battar occ imtecht forsan sliccidh .i. Brenainn ⁊ easpocc Eirc. Teccaimh oen-occlach ina cuidechta forsan sliccidh. Teccmaid immorro na naimhdi batar occa-sidhe doibh .i. morfeisiur laech. Gabhais eccla co mor rempu h-e, ⁊ at-bert: “Mairbfitt sutt meisi anosa”, ar se. “Eircc for sccath an choirthe cloiche útt”, ol Brenaind, “⁊ sin tú for a sccath”. Do-gní-siumh amhlaidh sin, ⁊ toccbaidh Brenainn a laimh fri Día d' ernaighthe co ro saertha an t-occlach.

Iar sin teccait na naimhde gusin coirthe, ⁊ benaitt an coirte ina tháebh, ⁊ faccbaitt in cloich iarna dichendadh, ⁊ beiritt an cionn leo a riocht cinn a namat; ⁊ maraidh fós an cloch-si isin lucc cetna. Conidh amlaid sin do-rinne Brenainn duine don chloich, ⁊ cloch don duine. “Dénaidh aitricche”, ol espocc Eirc friu, “uair cend na cloiche fil accuibh, ⁊ do imthigh bhar namha féin imlan uaibh”. Do-gniat iar sin aitricche n-dermair fo ríaghail espoicc Eirc ó sin amach.

Iar f-foglaim immorro na canoine fettarlaice ⁊ nua-fhiadhnaisi do Bhrenainn, dob ail leis riaghail naomh Erenn do sccriobadh ⁊ d' foglaim. Cettaighis tra espocc Eirc do-somh dol d' foghlaim na riaghla sin, ar ro-fhittir gurab ó Dhia ro boi an chomhairle-sin do-somh.  227a Ocus at-bert espocc Eirc fris: “Tair arís cuccam-sa, ⁊ na riaghla-sin lat, co n-gabha tu gradha uaim-si”.

Iar n-dola do-somh do accallaimh a muimmi .i. Itea, issedh at-bert-si an céttna friss .i. riaghail noemh Erenn d' foghlaim. Ocus at-bert fris: “Na dena foghlaim ag mnaibh na acc oghaibh; ⁊ na derntar h-écnach fríu. Imtigh si”, ol si, “⁊ teiccemaidh laech suaitnidh soicenelach duit for an slicchid”. Ecmaing dano ba h-e Mac Lenin in laech-sin.

Iar n-imtecht immorro do Bhrénainn teccmaidh Mac Lenin dó. “Déni atricche”, or Brenainn fris, “uair ata Dia agat togairm, ⁊ bid mac diles dó o so amach tú”. Impoidhis iaram Colman mac Lenin dochum an Choimdhedh iar sin; ⁊ cumdaigther ecclas lais iaramh fo chéttóir.

Iar sin ro-siacht Brenainn crioch Connacht fo clú araile fhir craibhdigh boi innte .i. Iarlaithe mac Loga, meic Treoin, meic Féicc  p.48 meic Mochta; ⁊ ro foghlainn ina h-uile riaghlu aicce. Is annsin at-bert Brenainn fri h-Iarlaithe: “Ni h-annso bhias t' eserge itter”, or se. Is ann at-bert Iarlaithe: “A mheic naemtha, cidh ara b-foilge foirn rath in Spiortu Náeimh fil innut co follus, ⁊ cumachta díairmidhe De, ⁊ in Choimdhedh, ica cleith it menmain neimh-eillnighthe. Tu-ssa tra tainic d' foglaim cucan-sa, ⁊ meisi bhías occat-sa o sunn amach”, ar Iarlaithe. “Geibh dano meisi it mhanchuine tre bithe”, or Iarlaithe; “acht chena abair frim, cait ina m-bia m' eseirghe”.

At-bert Brenainn friss: “Dentor carpott núa lat”, or sé, “uair is senoir tú;  227b ⁊ eirigh inn for an slicchid, ⁊ cibe ionad a meabhaidh da fertais an charpaitt, as ann bhías h' esérghe, ⁊ sochaide ele immaille frit”. Iar sin tra téid an senóir isin c-carpatt; ⁊ ní fada do-chuaidh, an tan ro mheabhaighset feirtsi in charpaitt edh natgairitt etturra; occus is e is ainm don ionad-sin, Tuam da Ghualann.

Iar f-faccbháil Iarlaithe annsin, gabhais Brenainn roimhe fo Magh n-Ái. Teccmaidh immorro aingiol dó forsan sliccidh, ⁊ isedh at-bert friss: “Scriobh”, ar se, “briathra in chrabaidh uaim-si”. Scriobais Brenainn a gion an aingil ina h-uile ríacchla na noemh-eccalsa, ⁊ maraid fós na riaghla-sin h-uile.

In tan tra battar oc imtecht Maighe Ái, at-conncatar in fúatt, ⁊ duine marbh ind; ⁊ a charaitt occa cháoinedh. “Tairisnighidh isin Coimde”, ol Brenainn, “⁊ bidh beo an duine fil accaib”. Iar n-denamh immorro ernaighthi do-somh, eirgis an t-occlach, ⁊ beraitt a muinnter, leo h-é co f-fóilti n-dermáir. Iar sin tra gabaitt cách occ fégadh Brénainn co mór, ⁊ beraitt leo h-e co dú i m-bói ri an moighe-sin; ⁊ tairccis an ri ferann dó in bhail i n-badh ail lais; ⁊ nír gabh Brenainn sin uadha, úair nirb áil leis beith isin maighin-sin.

Iar sccribenn tra riaghla na náemh cona m-besaibh, ⁊ cona c-crabhadh do Brenainn, impois co h-espocc Eirc doridhisi, ⁊ gabhais gradha uadha.

Is annsin ro chuala-somh isin t-soisccel: ‘Qui relinquit patrem et matrem aut sororem, centuplum in presenti accipiet, et uitam eternam possidebit’ (Matt. 19:29).

 228a Is iar sin tra ro fhás gradh dermair don Choimdhi ina chridhe-siumh, ⁊ ba h-ail lais a thír ⁊ a thalamh, ⁊ a thuistidhe ⁊ a athardha d' fagbáil. Ro thothlaigh go duthrachtach for in c-Coimdhe co t-tardadh talamh n-deirrit n-edarsccarta ó dhaoinibh dó.

Ocus is ann tarla do Bhrenainn a bheith in uair-sin isind ionadh  p.49 darb ainm Leim na Subhaltaighe, ⁊ tainic nech naemhta darbh ainm Barrintus, Vide an sit Bairrfionn mac mic Muiredhaigh, mic Eachach, mic Conuill Gulban, mic Neill N, mac meic Neill rígh, dá ionnsaighed. Ocus 'ar b-fiarfaiccedh moráin sccel do Brenainn don neoch-sin, do leicc dochum lair é maille le tuirsi ⁊ le déraibh. Do toccaibh Brenainn do lar h-é, ⁊ adubairt fris acc tabhairt póicci dó: “Dob oirchisi duit-si subhaltaighe do denamh ina tursi. Ocus ar son páisi Dé frit, innis duinn ní do briathraibh Dé; ⁊ sás ar n-anmanna”.

Ocus 'ar radh na c-comráitedh-sin doibh, do t-ionnsgain an t-occlach sccela oiléin d' áirithe do innisin do. Ocus assedh adubairt. “Do bi mac accam-sa dárb ainm M'ernócc, ⁊ do theich uaim, ionnus narb ail leis beith i n-aen-ionad frim. Ocus fúair oilén a b-foccus do shlíabh airithe díar bho comhainm Sliabh na Cloiche. Ocus aimser fada ina diaigh sin, ind uair do foillsiccedh dam-sa go m-biadh móran do mhancaibh aicce, ⁊ co foillseochtaoi miorbaile iomdha trid, do-chuadhusa ar cuairt cuicce, ⁊ mar do badhus uidhe trí la dom sliccidh 'na ghar, tainicc cona braithribh im choinne, uair do fhoillsigh Día dó mo rochtain cuicce”.

“Ocus 'ar n-dol dochum an oilein duinn, tangattar na braithre chuccainn as a selladhaibh amach, amail saithe bech; ⁊ ger sccáilte  228b ind aittrebh-sin, do ba nemh-sccaoilte a c-conuersaid, ⁊ a c-coccús, ⁊ a n-gradh. Ocus ni raibhe do bhethaid aca acht ubhla, ⁊ cna, ⁊ fremha cecha cenéoil luibhe da b-faghdais. Ocus no theiccdis na braitre dochum a selladh féin ó chompleitt go gairm an choiligh”.

“Ocus do badhusa ⁊ mo mhac ar fad an oilein, ⁊ tar eis cuartaighthe an oiléin dúinn, rucc leis me dochum na tragha mar a raibhe an long; ⁊ adubairt riom: “A athair ionmhain, eirigh isin luing”, ar se, “co n-deachamm d' fechain an oilein da n-goirter Talamh na Naomh, neoch atá Dia do ghealladh dona dáoinibh tiucfus inar n-diaigh”. Ocus 'ar n-dol isin luing duinn tarla céo duinn, ionnus gurab ar eiccin do-chonncamar corr thosaigh ar luinge”.

“Ocus 'ar m-beith duinn mar sin re h-edh uaire don ló do chaithemh, tarla solus ro-mór chugainn, ⁊ at-conncamar an t-oilen ro-breghdha ro-thaithnemach, ⁊ sé lán d' ubhlaibh cumhra, ⁊ do blath; ⁊ ní raibhe en luibh na crand aca gan a lan do thoradh air. Ocus do-chuiremar an long fo tír isin oilén iar sin. Ocus do bamur re h-edh cuicc lá n-décc occa imtecht; ⁊ nír fétsam an crioch d' fáccbáil. Ocus is íad do ba clocha dó .i. lecca loghmara. Ocus a c-cionn an choiccidh lai décc fuaramar sruth tre lar an oilein; ⁊ ní raibhe a fhios aguinn créd do-dhénmais fa dhul tar an sruth. Ocus do anamar le comairle n-Dé”.

“Ocus mar do bhamar ag teacht 'ar sin, do-chonncamar cuccainn fer dealraighthech dess, ⁊ do-chuir failtedha romhainn inar  p.50 n-anmannaib dilsiph fein, ⁊ adubairt: “Do fhoillsigh  229a Dia an talam-sa daoibh-si, a bhraithre gradacha. Ocus is é so leth an oiléín; ⁊ ni ced daoibh-si dul thairis so, ⁊ fillidh 'san ait as a t-tangabair”. Ocus mar adubairt seision sin, do fhiarfaighemair-ne dhe ca h-ionad as a t-tainic, no ca h-ainm é fein.”

“As-bert an t-occlach: “Crét do-beir dom fhiarfaighidh-si sibh, uair do ba córa daibh in t-oilen-sa ⁊ a sccela d' iarraidh, ina mo sccela-sa; uair do-chí sibh anossa é gan teirce toraidh na blátha; ⁊ is mar sin o tús domain ata sé. Ocus ni reccann no ní riccenn sibha leass biadh no deoch do chaithemh, uair ata sibh bliadain isin talamh-so, ⁊ nir chaitheabhair biadh nó deoch risan c-comfad-sin; ⁊ fós ní rangabhair a les súan no codladh, ⁊ ní fhacabhair aghaid no dorcattus ele risan aimsir-sin. Massedh méraidh an lá gan dorchadus annso tre bithe, gan chrích, gan foircenn, uair isé ar t-Tigernai-ne Iosa Criost is solas ⁊ is delradh dó. Ocus muna bhristis na dáoine aithnedha a t-Ticcerna, do mhairfittis isin aoibhnes so co suthain siorraidhe””.

“Ocus mar do-chualamair-ne sin, do-rinnemar toirrsi mór, ⁊ aithricche diochrae. Ocus iar sccur duinn d' ar t-toirsi, do thionnsccnamur filledh docum ar luinge. Ocus tainic in nech naemhta sin linn go h-or na tragha, ⁊ 'ar n-dol dúin-ne inar luing, do-ruccad-somh as ar b-fiadhnaisi, co nach fettamur ca h-ionadh inar gabh sé úainn”.

“Ocus iar n-dol uainn amhlaidh sin, tangamair-ne tresan ceo cédna sin ro raidhemar romhainn. Ocus ni dhernamur foss nó comhnuidhe, nó go rangamar go h-or na h-innsi as ar triallamar róimhe sin. Ocus mar do-chonncattar na braithre sinn, do gabh luathghaire ⁊ gairdeachus doimhesta iatt remhainn tre nar t-toidhecht chucu;  229b ⁊ do gabhattar occ fiarfaighe sccel dínn re fedh ar n-atheccmais-si, ⁊ issedh adeirdis: “A aithrecha noemh, créd far treiccebhair bar c-cáoirigh? ⁊ síad gan buachaill aca, acht íatt ar seachran isin oilen-sa. Ocus as meinic do-cuaidh ar n-abbadh-ne ar cuairt mís, no coictigisi, no seachtmuine, no nías lugha ina sin””.

“Ocus do thionnsccnaidh sé beith ag comhfhurtacht na m-brathar. Ocus adubart-sa riu iar sin”, ol Barinntus, “Na brethnaighidh-si ní acht ni maith gan conntabairt, óir as maith bhar c-conuersaid, ⁊ is a n-dorus parrtais ata bhar n-aittreabh; ⁊ as foccus daoibh an t-oilen da n-goirter Talamh aithgellta na Naemh. Ocus is ann nach bionn aghaid go brath, ⁊ nach criochnaigher lá. Ocus téid M' Ernócc .i. an t-ap, co minic innte; ⁊ atát aingil Dé occ iomcoimhett na h-innsi-sin. Inné nachar athain sibh-si ar degh-bholadh ar n-édaigh gurab h-i parrtus do bhamur”? Adubrattar na braithre: “A athair ionmain”, or siatt, “do aithnigemar gurap h-i parrtus De do bí sibh, ar feabus boltanaighthe  p.51 bhar n-ettaighedh; uair is meinic roimhe so do-chúaid ar n-ab féin and, ⁊ gomadh sasadh duinne co cenn da fichet lá boltanugadh a edaigh”. “Ocus a Bhrenainn”, ol Barinntus “do anusa co cenn coictighisi isin maighin-sin a b-fochair mo mheic gan biadh, gan digh; ⁊ a c-cionn da fichet lá do impáides dochum mo braitrech ⁊ mo shella fein arísi”.

Iarna cluinsin do Brenainn cona bhraithribh, do cromattar a ceinn dochum talman, ⁊ do mholattar Dia go mór, ⁊ adubhrattar: “Benedictus Deus in donis suis”  230a .i. as bennaighthi Dia ina thiodhlaictibh fein, ⁊ as naemhta ina oibrightibh uile e; óir do foillsigh an lán miorbuiledh-sin dia muinntir, ⁊ dono do sás sin-ne fein aniu do shásadh corporda. Ocus iarradh na c-comhraitedh-sin doibh dibhlinaibh, do raidh Brenainn fria a muinntir toidhecht lais dochum shasaidh comhspiratalta fris sin, ⁊ docum na h-athnuadhaighe. 'Ar n-dol na h-oidhce tarsa, ⁊ iar n-gabhail bennachtan Brenainn do Bharrinntus, do fhill roimhe da ionad comnuidhe fodéin.

Ocus iar n-imtecht do, do thionoil Brenainn ceithre braithre decc  ⁹ as a choimhtionol féin chuicce, ⁊ do-cuaidh i n-ionadh foiatta leo; ⁊ is orra sin do bí neach occ toccaidhe ro-sholus i n-degh-oibrightibh, ⁊ h-é occ moladh De o tús a aoisi go a deiredh. Ocus gibe lénab áilfios a ghniomhartadh do beith aicce, lecchad a mac-gniomarthai; ⁊ asse an neach-sin adubramar .i. Macutes. Do labhair Brénainn frisna braithribh, ⁊ issedh adubhairt: “A comhcathardhai gradhacha”, ol sé “atusa occ iarraidh comairle ⁊ comhfurtachta oruibh; úair ata mo croidhe ⁊ mo smuaintighthe 'arna c-comhsadhadh i n-oen-toil amáin, mas h-i toil Dé i .i. an talamh do labhair Bairrinntus rinn dol da iarraidh .i. an talamh do gheall Día dona daoinibh thiucfus inar n-diaigh. Ocus cret h-í an comhairle do-bhértaoi-si damh-sa uime sin”?

'Ar n-aithne toile Brenainn dona braitribh, adubratar o aen-ghuth uile: “A athair ionmain”, ar siatt, “an comhairle as toil let-sa, is h-í as toil ⁊ as comhairle  230b duin-ne. Ocus inné nachar threiccemair-ne ar n-aithre dilsi fort-sa? ⁊ inné fós nar treiccemar ar n-oighrecht fort fadhéin? Ocus nachar thairbhir sinn ar c-cuirp it lamhaibh? Ocus as arna h-adhbaraibh-sin atámaid ullamh dochum báis no bethad d' fagáil immaille friot-sa. Acht oen-ní amhain chena. Iárrmaitt toil ind Athar noemhtha d' fogbhail ⁊ do coimhlionadh duinn”. Do criochnaigh immorro Brenainn cona muinntir annsin trosccadh da fhicet lá cona n-oidhcibh do dhenamh frisin c-Coimdedh fa shoirbheachadh doibh, ⁊ fa eolas gacha conaire no cingfitis do chur go crích doibh.

Codlais Brenainn iar sin; ⁊ at-chuala guth ind aingil do nimh,  p.52 ⁊ issedh at-bert: “Eirigh, a Brenainn”, or se, “⁊ inní ro athchunghis do-ghebhair ó Día e .i. Tir Tairngire do thadhall fodheoigh”.

Éirgis Brenainn iar sin, ⁊ ba maith lais a mhenma don aithescc-sin ro raidh an t-aingel. Ocus téitt i n-ionad fo leith a oenar, ⁊ feghaidh an t-aiccen uadha for cech leith. Ocus at-connairc inis álainn adhamhra for in occían co timtirecht aingel impi. Iar sin anais Brenainn isin ionadh-sin athaid fada .i. isin inis at-connairc, ⁊ codlais becc innte doridhisi. Ticc aingel Dé dia accallaimh afrithisi; ⁊ at-bert fris: “Bett-sa”, or se, “o sunn amach maráen frit-sa tre bithe sír; ⁊ múinfett deitt uair eiccin in inis n-álainn at-connarcais, ⁊ as mian let d' foghbháil”. Cíis iaramh Brenainn go dermháir ar fhóilte fri  231a h-aithescc an aingil; ⁊ do-gni altuccadh buidhe fri Día.

Éirghis Brenainn cona muinntir iar sin, ⁊ faccbaitt bennacht ag prepoist na mainistreach adubhramar romhainn .i. neoch do báoi i n-ionad Brenainn ag na braitribh da éis. Ocus do-chuaidh Brenainn iar sin isin rann siar, ⁊ ceithre braithre dec maille fris, co riacht oilén ind athar naemhta diar bo h-ainm Enda Airne; ⁊ do-roine comnuidhe tri lá ⁊ teora n-oidhce isin oilen h-isein. Ocus do fhágbhattar bennacht occ Enda noebh.

Ocus annsin do-cuaidh Brenainn cona muinntir 'san cuid dob foide úadh d' ferann a athar. Ocus nir bho h-ail lais a athair no a mháthair do thaobhadh, ná a dhul a c-comfhoccus doibh, acht do-chúaid ar mullach aird-sleibhe do báoi a b-fogus don fairrcce, mar a raibe an long do bháoi oca. Ocus ise fa h-ainm don ionad-sin o sin amach, Suidhe Brenainn. Adubhrattar gur mithig doibh an t-oilen sin d' faccbáil; ⁊ do-chúattar d' ionnsaighe a luinge dá daingniuccadh le h-iarann ⁊ le seichedhaibh damh; ⁊ do-chuirettar daethain da long aile da gach cinél ullmaighthi archena i l-luing Brenainn in uair-sin. Do chuimlettar da c-cenglaibh amuigh ⁊ astigh mirr ⁊ bidomain, pic ⁊ róisin.

Ocus an uair dob ullamh í, adubhairt Brenainn fria muinntir dul innte i n-ainm in Athar an Mheic ⁊ an Spiorait Naeimh. Do an fein inna oenar ar in traigh da n-éisi, ⁊ do bhennaigh an port da gach taobh de. Ocus ina dhiaigh sin do-chonnairc Brenainn triar manach da muinntir fein chuicce; ⁊ do-leiccettar a n-gluine  231b fri lar ina fiadhnaisi, ⁊ asedh adubratar: “A athair noemhta”, or íett, “leicc sin-ne lat mar a t-teighe féin ar gradh Dé, no rachmáitt-ne do ghorta bíd ⁊ dighe; úair tuccsamar moid im beith occ dénamh ar n-oilithre it fochair si ar fedh ar n-aimsire”.

An uair do-connairc an t-athair .i. Brénainn, an airc do bói orra-san,  p.53 adubairt ríu: “Teighidh 'san luing, ó ata a fhios occum-sa cionnus tainic sibh. Ata oibrighthi maithe ag in fhior-so díbh, ⁊ do ullmaigh Dia ionad maith dó; ⁊ do ullmaigh dono méduccad peine daoibh-si”. Do-chuaidh immorro Brenainn dochum a luinge iarsna comraitibh sin; ⁊ do-cuattar a mhuinnter isin da luing aile battar aca. Is amlaidh immorro battar na longa-sin Bhrenainn, ⁊ tri sretha do ramaibh for gach luing dibh-sein, ⁊ a seolta do croicnibh bethadach n-allta ⁊ ríatta; ⁊ do battar fiche fer i n-gach luing aca.

Is annsin immorro tainic crosan go Brenainn, ⁊ slechtais ina fhiadhnaisi, ⁊ isedh ro raidh ris: “A Brenainn”, or se, “gabh meisi cuccat ar Dhia, ⁊ airchis dom troicche co n-diccsiur lat”. Beiris Brenainn lais é ar Dhia; ⁊ téitt sescca fer lais ina longaibh, amhail as-beratt na sccribhenna:

1. Sescca fer doibh isin coblach,
   Níbtar saothraigh in domnach;
   A menmanna 'san Duilem dil
   Occ moladh rig an rictigh.

Iar sin tra tiaccaitt ar muinchinn mara ⁊ mór-fairrge, ⁊ do thoccbatar a seolta os na longaibh co ros-iomluaidh gaeth iatt  232a go port Áronn doridhisi. Do-riacht Pupa, ⁊ Énda Áronn, ⁊ Ronad do fheghadh an choblaigh. ceilebrais ⁊ et cetera

Ceileabrais Brénainn do náomhaibh Áronn, ⁊ fáccbais bennachtain aca; ⁊ seolaitt rompa do thaisteal an mhara siar gach n-direch, co facatar iaramh oilén ard aoibhin oireghdha úatha. Ocus do sheolsat a longa dá ionnsaicchidh, no go rancattar co h-or an oilein. Ocus at-conncattar an traigh aga lionadh do lochaibh fionn-fadhachaibh fíor-gránna mar cattaibh commora. Fiarfaighitt na braithre Brenainn: “Cidh áilit na lochaidh utt”? ar síatt. “Ar nithi-ne, ⁊ ar sluccadh dob áil léo sutt”, ol Brenainn.

Is iar sin ro foillsiccedh do Bhrenainn uair eitsechta an crossain boi occai isin luing. Conidh annsin ro raidh Brénainn fris: “Eirigh”, ol se, “⁊ caith corp Crist ⁊ a fhuil, ⁊ eircc docum na bethad suthaine, uair at-chluinim-si claiscettal aingel 'gud gairm ar a n-ammus”. Ba maith dano lásin crossan a mhenma do brigh an scceoil-sin; ⁊ isedh at-bert: “A thiccerna”, ar se, “ca maith do-ronasa an trath dom-berar dochum nimhe a phraipi sin”? Ros-freccart Brenainn, ⁊ isedh ro raidh, gur bo cubaidh dó-somh toil Dé do choimhlíonadh.

Iar c-caitemh immorro chuirp Crist ⁊ a fhola dó, lingis a spiorat anma ass, ⁊ berar h-í fo cettóir co f-fóilti n-dermair dochum nimhe, uail  p.54 ittá Iosa Críost co noi n-gradaibh nimhe immaille friss. Fo-certar trá a chorp forsin traigh, co n-duattar na lochaid é, co nar faccaibset acht a cnamha loma ar an traigh. Adnaicitt  232b muinnter Brenainn a chnamhredhaigh iar sin; ⁊ sccriobhtar a ainm a m-martarlaicc, uair ba mairtir amhra eissiumh. As follus indsin coinircle in Coimdedh tresan pecthach tainic fadeoigh dochum na luinge, do thogha dó dochum nimhe for tus.

Asa h-aithle-sin tra do thóccbhatar muinnter Bhrenainn na seolta a n-airde, ⁊ dob aimser shamraidh ann an ionbaidh-sin. Ocus fuarattar gaeth go dess degh-tapaidh leo gach n-dírghe, ionnus nach rangattar a les iomramh do dhenamh, acht na seolta do chongmhail a n-áirde. Iar c-caithemh deich la doibh mar sin, do thoirinn an ghaeth a gredhan ⁊ a garbh-ghlór uatha; ⁊ 'ar t-tairccsin a brighe, dob éiccen doibh-siumh iomramh do dhenamh.

Do labhair Brenainn fríu, ⁊ asedh adubairt: “Na bíodh eccla oruibh”, ol se, “uair ata ar n-Día féin 'na threoraighteoir ⁊ 'na furtachtaighteoir aguinn. Ocus tairrngidh bhar rámha astech; ⁊ na dénaidh obair na saethar; ⁊ treorochaidh Día a long ⁊ a muinnter fein mar as áil leis”. Is ann do-ghnidh Brenainn cona muinntir a suiper gacha h-easpartan. Ocus fuarattar go direch in gháeth; ⁊ Dí raibhe a fhios aca bheos cait gusa rucc an gháeth iatt.

Iar c-caithemh da fhichet la dhoibh fon ionnus-sin, ⁊ 'ar t-tairccsin a lóin, do-chonncattar oilen ard uatha, ⁊ sé clochach gainmhighe. Ocus 'ar n-drud doibh risin oilen, is amhlaidh ro bhaoi, ⁊ bruacha urarda aicce, ⁊ srotha gorma glan-uiscce ag snighe dona bruachaibh-sin amach isin b-fairrge, ⁊ ni fhuarattar  233a port h-i rachdáis fo tír 'san oilen. Ocus do bhattar na braithre 'arna m-buaidhredh ⁊ 'arna meirtniuccadh d' easbhaidh bidh ⁊ dighe. Ocus do shanntaighettar na braithre uisccedha na srothann-sin do gabhail ina soidhtighibh féin, ⁊ a m-breith leo. At-bert Brenainn friu an uair-sin: “Na dénaidh cabocc ar uiscce an oilein, uair foillseochaidh Dia duinn a c-cionn trí la port ina b-fuighbhem sásadh d' ar c-corpaibh anbhannaibh ettréorachaibh”.

Iar t-timcheallad an oilein h-isin doibh fri h-edh trí lá, fuarattar port ina rachad aon-long i t-tír ann. Do eirigh Brenainn, ⁊ do bhennaigh an port re n-dol i t-tír doibh. Ocus do bhattar na cairrge ina múraibh árdaibh ar gach taoibh dhe. Ocus 'ar n-dol i t-tír doibh, adubhairt Brenainn lena muinntir: “Na beiridh a bhecc da bhar n-ettaighibh libh as in luing”.

Oc imtecht an oilein doibh iar sin, at-conncattar gadhar becc ina c-coinne, ⁊ do-rinne umhla fo chosaibh Brenainn. Adubhairt Brénainn léna braithribh: “Inné nach maith an techtaire so do-chuir Día chuccaibh? ⁊ lenaidh é, no co m-beire sé docum baile sibh”. Ocus ro lenattar na braithre é amail ro raidh Brenainn. Ocus ro raidh Brenainn fríu: “Faichlidh co maith nach meallfa an t-ainspiorat sibh. Ocus do-chím féin an taidberseoir aga furail ar aon don triur bratar do len on mainistir sinn, gadaighecht do dhenamh. Ocus guidhidh-si co duthrachtach ar anmain an tres bráthar dibh, uair ata a chorp ar cumus an diabhail”. Is amhlaidh do bí an tech-sin i r-rabhattar do-thuarusccbhála ar a fhad ⁊ ar a fhairsinge, co n-iomat soidtech cumhdaighthi, ⁊ sríantaibh co n-ór ann.

Ocus issedh adubhairt Brenainn annsin frissin c-cleirech  233b no gnathaighedh bheith acc tabairt a c-codha doibh: “Fritháil dúinn an chuid do-cuir Dia chuccainn”. Ocus 'ar n-eircche go luath don cleirech, is amlaidh fuair na buird 'arna b-folach d' ilradh gacha datha, ⁊ arán co n-gile nemh-gnathaigh orra, maille le h-iomatt eiscc eecsamhail. Is annsin do bheannaigh Brenainn an bord, ⁊ adubhairt risna braithribh: “Denaidh onoir ⁊ reuerens do Dhía na n-uile cumhacht, do-bheir sasadh bídh ⁊ dighe dona h-uilibh cretuiribh”. Do-shuidhettar dochum an buird annsin, ⁊ do molattar Dia go mór, ⁊ do bhennaighset an deoch ⁊ an biadh, ⁊ do-caithettar an méid ba lór leo de.

Ocus iar c-caithemh a suipeir doibh, at-bert Brenainn fríu: “A braithre”, or se, “denaidh cottladh ⁊ cíunus, úair átathaoi tuirsigh a n-diaigh bar siubhail ⁊ bhar loingseorachta”. Ocus 'ar c-codladh doibh, at-connairc Brenainn an t-anspioratt 'na crétuir bhecc granna, ⁊ srian ordha ina laimh, ⁊ teilccis i n-ucht an bhrathar. Do mhosccail an brathair as a codladh, ⁊ do bháoi ag guidhe Dé Do co t-tainic an la arnamarach; ⁊ iar t-techt an lai cuca, adubairt Brenainn fria mhuinntir: “Denam dochum ar n-oibre .i. ar t-trath”; ⁊ tiacchait iaramh. Ocus 'ar c-criochnuccadh a t-trath doibh, adubairt Brenainn fríu: “Dénam dochum ar luinge anoss”. 'Ar n-éirghe da n-iomdhadhaibh doibh, fuarattar na buird cedna suidhighthi mar búdh gnath leo. Ocus do bhattar san ar an orduccadh-sin co cenn trí lá ⁊ teora n-oidhce.

Ina dhiaigh sin do gabh Brenainn cuna muinntir lamh ar imthecht; ⁊ adubairt-siumh lena braithribh: “Fecaidh libh, a chairde gradacha, nar thoccaibh nech uaibh áon-réd do chuid an  234a oilein so ina f-fuilmit”. Adubhrattar san uile: “Nar léicce Muire duin-ne, a athair gradaigh, go m-biadh gadaighecht ar ar siubhal”. Adubairt Brenainn: “Ata srian órtha fo oxail an bhrathar adubart-sa ribh araeir, tucc an diabhul i n-gadaigheacht dó”. 'Arna cluinsin sin don  p.56 brathair, do theilcc an srían uadha, ⁊ do-léicc ina luighe h-i fiadnaisi Brénainn é, ⁊ assedh adubairt: “A athair ionmain, do pecaigh meisi gan conntabairt, ⁊ dena-sa trocaire oram, ⁊ guidh for mh' anmain, ionnus nach daiméontar m' anam na mo corp”.

Iarna cluinsin sin dona braithribh, do-leiccettar for a n-gluinibh iatt, ⁊ do guidhettar ar anmain an bhrathar. Ocus acc eircce ón a n-urnaighthe doibh do-conncattar an fer gorm becc do idelbdha acc tuitim a focras an bhrathar, ⁊ h-é ace comarcaibh go h-ard; ⁊ isedh at-beiredh: “Crétt far ionnarbais me, a chleirigh, as in oighrecht ⁊ as in aittreibh ina b-fuilim re seacht m-bliadhnaibh im comhnnidhe”? Do freccair Brénainn h-é, ⁊ issedh adubhairt: “Cuirim mar aithne ort i n-ainm in Ticcerna, Iosa Crist, gan aon-duine do ghortuccadh, nó do bhuaidredh go lá an bhreithemhnais”. Luidh as an diabhal iar sin.

Adubairt Brénainn fós frisan m-brathair: “Caith corp ⁊ fuil do Thiccernae .i. Iosa Crist, ⁊ bidh anos sccérfus do spiorat red chorp, ⁊ is annsa lucc so ata ionad th' adhnaicthe; ⁊ an brathair táinic let as in mainistir, isi n-iffrionn bhías a eiséirghe iar n-ath-gairitt”. Do-chuaid iaramh a spirat anma as in m-brathair h-isin, iar c-caithemh na sacramainte dó; ⁊ tangattar aingil ina chomhaircis, ⁊ ruccattar leo h-é dochum nimhe. Ocus do h-adhnaicedh a chorp iar sin go h-onorach ag Brenainn cona muinntir.

Ocus iar sin  234b tangatar fein gusin traigh, mar a raibhe a long; ⁊ acc dol do Brenainn ina luing, tarla nech ócc dó, ⁊ soidtheach lán d' arán aicce, ⁊ soidhtheach ele lan d' uiscce; ⁊ at-bert friu: “Gabhaidh in asccaidh so as lamhaibh bhar n-ócclaich fein, oir atá slighidh fhada romhaibh. Ocus gidh edh, ni bia esbaidh aráin no uiscce oruibh co caiscc”. Iar c-ceilebradh da cheile daibh do-chóttar ina longaibh; ⁊ do bhattar acc loingseoracht for fairrge athaid fhada iar sin.

La eiccin da rabhattar acc siubhal na fairrge, at-conncatar oilén uatha edh imchian. Ocus do sheolattar a long chuicce, ⁊ do-chúattar fo tír ann. Ocus iar t-timchealladh an oilein dóibh, fúarattar srotha examla ann, ⁊ iatt lan d' iasccach. Adubairt Brenainn lena bhraithribh: “Denmáitt obair dhiadha annso, ⁊ coisreccam úan nemh-urchóidech do Dhia ann; uair isé aníu senaid an Ticcerna .i. Iosa Crist”. Ocus do bhattar mar sin go satharn cáscc, ⁊ fúarattar iolar tred do chaorchaibh móra aen-gealae ann, ionnus nach f-facattar acht madh becc don talmain o iomat na c-caorach. Adubairt Brénainn: “Beiridh libh, a bhraithre, an mheitt recctáoi a les dona tréttaibh útt dochum na cascc”. Do-gabhattar na braithre caora dona cáorchaibh in uair-sin. Ocus mar do cenglatar h-i, do lensat na cáoirigh o sin amach íatt.

Ocus do bhattar ag ulmuccadh dochum an láoi oirmittnigh sin na cascc cech ní rangattar a les aca. At-conncattar an uair-sin aoin-nech chuca, ⁊ soidhtech lán d' árán aicce, ⁊ gach ní ele dá rangattar a les do caithemh immaille fris. Do-chuir sion h-i f-fiadhnaisi Brenainn h-e, ⁊ do-léice h-e fein  235a dochum láir an uair-sin, ⁊ do-rinne aitricche go diocra, ⁊ adubairt: “A athair, gion gurab diongmála meisi dochum tusa do sásadh d' obair mo lámh, gabh sásadh annsna laithibh naemhtha-sa uaim”.

Ocus do thoccaibh Brenainn do lar h-é, ⁊ tucc póicc dó, ⁊ do fhiarfaigh de: “Cáit inar ordaigh ar t-Ticcerna .i. Iosa Criost dhuinn an chaiscc do ceileabhradh”? Do freccair an nech naemhtha é, ⁊ issedh at-bert friss: “Is ann so eistfes sibh an satharn ⁊ an uiccil so, ⁊ is ar in oilen ud, at-chi sibh uaibh anossa, cheilebhrus sibh na h-oifrinn ⁊ in chaiscc”. Ocus 'arna radh sin, do thionnsccain seirbís do denamh do Brenainn ⁊ dona braithribh archena. Ocus do bhattar iar sin ag líonadh a long da gach ni rangattar a les. Ocus adubairt an t-ócclach annsin fri Brenainn: “Ni fhéttann sibh ni as mó ina so d' iomchar in bhar longaibh; ⁊ cuirfett-sa a c-cionn ocht lá chuccaibh gach ní riccfes sibh a les do bhiadh ⁊ do digh co cingcigis”.

Adubairt Brenainn fris-siumh: “An b-fuil a fhios accat-sa, ca h-ionadh ina m-bia sin-ne a c-cionn ocht la”? Is-bert in nech naemhta: “Biaidh sibh anocht isin oilen útt at-chí sibh, ⁊ go medhon-láe amarach; ⁊ rachaid sibh ainnsein gusin oilen d' a n-goirther Parrthus na n-Én, ⁊ biaidh sibh ainnsein co h-ochtáib na cingtighisi”. As-bert Brenainn: “Créd do-bheir na caoirigh útt a comhmór so? ⁊ siad 'san oilen-so”; uair bá mó gach caora dibh ina damh bíata. Adubairt an nech naomhtha: “Isé fo-dera inni-sin; nach tionoilter bainne uatha, ⁊ nach bentar a f-fionna dibh, ⁊ nach cuirenn gemradh no dorchattus orra tria bithe. Ocus is arna h-adhbaraibh-sin ata an mheid imarcradhach útt forra, ar a m-beith amuigh ar fér do grés. Ocus is uime sin as mó ann so íad ina i n-gach talamh ele isin  235b doman”.

Cuiris Brénainn a long o thír an úair-sin, ⁊ imriss fein cona muinntir h-í, no co rangattar Parrtus na n-Én. Ocus o rangattar an t-oilen-sin, do-chuatar fo thir ann.  ¹⁰. Ocus dob eccsamail lena fhéccadh h-e, uair do bhattar tortha iomdha eccsamhla ann, ⁊ enlaith iongantach ag labairt go luathgairech do bharraibh a crand, ⁊ beich bhecca acc tionol ⁊ acc tiomsuccadh a t-tacair ⁊ a t-tigedhais da n-aitrebhaibh dilsi; ⁊ srotha aille iongantacha ag tepersain ann lán do clochaibh uaisle adhamra gacha datha; ⁊ eccalsa iomdha ann; ⁊ mainistir i l-lár in  p.58 oiléin lán d' iolradh ⁊ d' examlacht gacha datha; ⁊ ord arsaidh eladhanta cunnail craibhtech innte.

Ocus is amlaidh ro báoi an mhainistir h-isin, ⁊ a solus féin for adhnadh innte .i. ceithre soillse h-i f-fiadnaisi na h-altora moire, ⁊ tri solais h-i fiadhnaise na h-altora medhonaighe. Ocus as do chriostal do-ronadh na coilche aifrinn do bí aca. Ocus fós do búi ceithre suidheócca dec ar comhair a cheile 'san coraidh, ⁊ ionad an abbadh ettorra ar medhón; ⁊ an uair do thionnscnadh an t-abb fersa do radh, do freccradh an chora go h-umhal h-é; ⁊ ní lamhadh nech aca en-fersa do gabhail acht an t-abb fein, ⁊ ni labradh nech aca gan cett, acht an tan do bídis ag moladh an Ticcerna, muna c-cettaigedh an t-abb doibh; ⁊ ni labhradais ann sin fein o bhreithir, acht o chomhartha resunta d' foillseachad le suil, no le bel, no le laimh, do thabairt forsanní búdh mian léo do radha. Ocus do scriobhadh an t-abb h-i c-clar le steil gach freccra do-bheiredh orrae.

Ocus adubairt an t-abb le Brenainn iar sin: “Do badh mithidh dúinn dol dochum an chodail-tighe fil occainn”. Ocus 'na díaigh sin  236a do-chuattar dochum na compléitte. Ocus iar c-cantain na compléitte doibh, do-chuattar na braithre da sealladhaibh feín, ⁊ ruccattar muintir Brenainn leo .i. fer le gach brathair aca.

Ocus do an Brénainn ⁊ an t-abb isin mainistir. Ocus mar do bhattar ann, do fiafraigh Brenainn don abb, cionnus do fhedattar an silens no an ciunas-sin do Chongmail h-i c-colainn dáenda. Do freccair an t-abb é maille le h-umhla, ⁊ adubhairt: “Admhaim i f-fiadnaisi Criost, go fuilit ceithre fichit bliadhan  ¹¹ ó thangamar, san ionad-so, ⁊ nachar labhair nech accainn fein fri araile do guth dáennaighe, acht an uair bhímitt acc moladh Dé; ⁊ as tre comhartha méoir nó súl foillsighter guth ettrainn. Ocus fos, ni fhuil esláinte cuirp no anma no spioraitte ar nech accainn risan ré sin”.

'Arna cluinsin sin do Bhrenainn do labhair maille le deraibh, ⁊ issedh adubairt: “An ced dúin-ne anmhain annso am bliadhna”? Adubhairt an t-abb: “As ced chena. Ocus inné nach f-fuil a fhios accatt-sa cret do h-ordaighedh duit fein do dhenamh ria t-techt annso duit? Uair as éiccen duit filledh dochum th' ionaidh féin maille led ceithre braithribh dec; ⁊ an días oile ata at fochair 'na diaigh sin, rachaid nech aca dia oilitre annsan oilen da n-goirter Antonii, ⁊ an nech ele dibh droch-bás, uair daiméontar co h-ifrionn h-e”. Ocus do fioradh sin uile.

Do fiarfaigh Brenaind: “Cia mhuchas na soillsi útt acc tocht na maidne”? Adubairt an t-abb: “Fech fein, a Bhrenainn, gach aon-ní  p.59 dibh-sin do réir th' eolais ⁊ th' aithne fein. Ocus inné nach f-faicend tú na soillsi annsna lainderaibh, ⁊ gan énní da losccadh aca, ⁊ gan  236b iad fein acc traothad? Ocus beid mar sin co madain; ⁊ ni fhaicfe nech iarsma dibh o tosach laoi no co t-ti siatt ina soightibh teinntidhe tresan f-fuinneoicc útt, ar a t-teccaitt go gnáthach”. Adubairt Brenainn: “Cionnus fhetus cretuir nemh-chorpardha solus corparda do dhenamh”? Do fhreccair an t-ab é, ⁊ isedh adubairt: “Inné nach cualaidh tú, ⁊ inné nar leghais, an muine do bháoi for lasadh ar sliabh Sínai fri ré na h-oidhce, ⁊ nach raibhe dighbáil no uireasbaidh arnabharach air”?

Ocus do bhatar san co mattain mar sin. Ocus do iarr Brenainn ced imthechta annsin; ⁊ ni fuair é on naemh, acht adubairt: “Dligidh tu fuirech maille rinne, no go n-eiste sinn an nodlaic ata inar n-goire, ⁊ no go n-derna sibh comhsolas lin-ne co h-octaif na h-Eipifanie”. Do an Brenainn maille lena braitribh risan aimsir-sin annsan oilen da n-goirter Albei. Iar c-coimlionadh na h-aimsire-sin do Brenainn, do cheilebhair don abb ⁊ dona braithribh battor occa, ⁊ do-chuaidh dochum a long, ⁊ do battar acc siubhal na fairrge co tús an chorghais baoi ar cind.

La eiccin da rabhattar occ imtecht na h-aibhéisi eochar-ghuirme, at-conncattar oilen uatha edh imcian, ⁊ do thionnsccnatar dol da ionnsaiccedh go luathgairech, uair ní fhacattar oilen le fada d' aimsir co n-uicce sin; ⁊ do thráothadh a lón teora laithe roimhe sin. Ocus do-chuattar fo tir 'san oilén, ⁊ fuarattar topur solas-ghlan ann, ⁊ ilar gacha luibhe olchena, ⁊ cenéla iomdha d' iasccach occ siubhal ⁊ occ imtheacht an t-srotha  237a do bí acc tepersain ass in topur h-isin dochum na fairrge. Adubairt Brenainn: “Co deimhin”, or sé, “tucc Dia sólas daoibh tar éis bhar saothair; ⁊ gabaidh an mheid recctái a les don iascc, ⁊ tionoilidh luibhe iomdha an mhéid as ail libh”. Do ghabhatar na braithre ag ol uiscce na h-abann mar a n-ditcell, ⁊ acc tionol luibenn mar adubhairt a maighistir riu.

Issedh as-bert Brenainn friu: “Gabaidh occaibh, a braithre, nach ibhe sibh móran don uiscce, ar eccla go m-buaidhéradh-se sibh ní as mó ina mar atathai”. Ocus nir anatar na braithre acc aithne a n-athar, acht do ibhettar go lór, oir do ibh fer dibh da dhigh, ⁊ do ibh araile tri deocha, ⁊ do ibh an tres rann deoch. Ocus is amlaidh do reidhigettar frisan ól sin; do thuit drong aca h-i suan ⁊ i t-trom-luighe tri la ⁊ teora n-aidhce, ⁊ suan dá lá ⁊ da oidce ar druing ele dibh; suan ⁊ trom-luighe lái co n-oidhce ar an tres rann. Is annsin ro bái Brenainn ag guidhe a Thiccerna fána dithceall ar son a muinntire, óir is a n-ainffios tarla an periacail-sin doibh.

Ocus 'ar n-dol na h-aimsire-sin tairsibh, at-bert Brenainn lena muinntir: “Uair tucc Dia sásadh dúinn, ⁊ do-chuirebhair-si d' esbaidh orainn é, triallaidh dúinn anosa as an oilen-so, ⁊ beiridh libh an mheid as ail libh don iascc ⁊ don uiscce go fedh tri lá ⁊ tri n-oidchi”. Ocus do-rinnettar amail adubairt Brenainn friu, ⁊ do lionatar an long dona neitibh adubuirt an t-athair ríu. Ocus iar sin do-ghluaisettar ar an muincinn muiridhe, ⁊ do-cuired doinenn dermair doibh. A c-cionn tri lá ⁊ teora n-oidhche iar f-faccbhail an oilein adubhramar doibh, do sccuir an t-anfadh ⁊ an doaimser, ⁊ do bi an muir 'arna cennsuccadh doibh,  237b ⁊ adubairt Brenainn fríu: “Leiccidh bhar f-foirend isin luing isteach, no co seola Dia sinn 'san ionadh i n-ba h-ail leis fein”. Ocus do bhattar mar sin co cenn fichet la ⁊ fichet oidche.

Is annsin at-conncatar oilen a b-fad uatha, ⁊ do fhiarfaigh Brenainn da mhuinntir: “An aithnighenn sibh an t-oilen utt at-ciamaid anosa”? ar sé. “Ni aithnighem amh”, or iatt-san. “Ni h-e sin damh-sa”, bhar Brenaind, “ise sud an t-oilén ina rabhamur lá senaid in Ticcerna anuraidh; ⁊ is ann ata an procuttoir i b-fail a rabhamur”. Mar do-cualatar na braithre an comhradh-sin, do bhattar occ iomramh co dasachtach.

Ocus adubairt Brenainn friu: “Na buaidhridh ⁊ na brisidh bhar m-boill; ⁊ inné nach é Dia as mairnelach ⁊ as maraidhe duinn, ⁊ an t-ionadh i n-ba h-ail leis féin, cuiredh ann sinn”. Ocus do-rinnettar san amail adubhairt Brenainn ríu; uair do-leiccettar an long ar a cumus fein, ⁊ do seol Dhia dochum an oilein-sin an phrocatóra iad. Ocus 'ar n-dol fa thír doibh ann, tainic an procattoir maille le h-iol-ghairdhechus mór chuca; ⁊ do phócc cosa Brenainn ⁊ na m-brathar archena, ⁊ do-gabh ag moladh an Ticcerna co mór. Ocus 'ar sccur don moladh-sin, do ullmaigh fothraccadh go luath doibh, uair is h-í an t-senaid do bai aca in uair-sin. Ocus do-chuir ettaighe nua impae uile, ⁊ do cheilebhratar pais an Ticcerna annsin co satharn cascc.

Ocus 'ar radha na seirbísi doibh dia sathairn, adubairt an procutóir le Brenainn: “Eirigh it luing, ⁊ eist an chaiscc mar do eistis anuraidh. Ocus ó chaiscc amach eirgidh go Parrtus na n-Éun, ⁊ beridh bhar 238a riachtanus libh do bhiadh ⁊ do dhigh. Ocus do-ghen-sa cuairt accaibh an dara domnach thiucfus da bhar saiccedh”. Do-chuattar na braithre leis an aithescc-sin dochum an oilein a n-dernattar in chaiscc in bliadhain roimhe.

Ocus do-chuattar as sin go Parrthus na n-Én, ⁊ do-rinettar  p.61 comnuidhe ann go h-octaif na cingcichtisi. Ocus tainic an procatóir cuca amail ro gheall; ⁊ tucc leis gach ní do bhái 'na chás orra; ⁊ do-rinnettar forbailtechus mór re 'roile, amail búdh gnath leo.

Ocus mar do-chuattar dochum an bhuird, tainic én an uair-sin ar cuirr thosaigh na luinge, ⁊ do-rinne ceol sír-bhinn amhail organ da scciathanaibh, aga m-bualadh ar taobhaibh na luinge. Ocus do aithin Brénainn gurab ag innisin sccel do bí sé; ⁊ adubairt an t-én: “Do ordaighedh ceithre h-aimsera dhaibh re fedh bhar t-turais .i. sénáid an Ticcerna h-i f-farradh an procutóra, ⁊ an caiscc ar druim an mhíl móir, ⁊ o chaiscc go cingtigis occain-ne, ⁊ in nodlaic in inis Albei no co tí féil Muire na c-coinnell. Ocus a c-cionn an sechtmadh bliadhna bérthar dochum an talman atathai d' iarraidh sibh, ⁊ biaidh sibh da fichet la ann; ⁊ 'na diaigh sin do-bértar dochum bhar t-talman fein sibh”. 'Arna clúinsin sin do Bhrenainn, do crom 'chum lair, ⁊ do-rinne toirrsi ⁊ aithricche, ⁊ tucc moladh ⁊ buidechus do Dhia, ⁊ do Cruthaighteóir caich uile. Do fhill an t-én an uair-sin dochum a ionaid féin, 'ar c-criochnuccadh gach en neithe dibh-sin doibh.

Adubairt an procuttóir: “Rachatt-sa uaibh anosa, ⁊ tiucfat chuccaibh arís maille risna neithibh ricefes sibh a les, amail tainic an Procutóir naomtha dochum na n-apstal roimhe”. Do imtigh an procuttoir an uair-sin, iar b-faccbhail bennachtan ag Brenainn, ⁊ ag cach arcena; ⁊ do an Brénainn 238b isin lucc-sin ar fedh na h-aimsire ro h-ordaigedh dó. Ocus 'ar c-criochnuccadh na ree-sin, do-gabh Brenainn lamh ar imtecht, ⁊ do-chuir a long o thír, ⁊ do-chonnairc an procutoir chuicce, ⁊ long lán do bhiadh leis, ⁊ tucc sin do Bhrénainn; ⁊ do fhill féin 'na diaigh sin isin conair as a tainic. Ocus do bí Brenainn mar sin ar fairrgi co cenn da fhicet lá, ⁊ da fichet oidhche.

In tan immorro ba comfhocraibh don chaiscc, battar a muinnter occa rádha fri Brenainn dol for tir do cheilebhradh na cascc. “Is tualaing Dia”, ol Brenainn, “talamh d' fagbhail duinn i n-gach dú bús ail dó”. Iar t-tichtain tra na cásccae, toccbais bleidhmíl mór-muiridhe a fhormna a n-airde uas trethan na t-tonn, gur uo talam tirim. Ocus tiaghait iar sin forsin talamh, ⁊ ceilebhraitt an chaiscc ann iar sin. Ocus battar isin maighin-sin aen-lá ⁊ da oidhci. Iar n-dol doibh-siumh ina longaibh, sceindis in bleidhmil fon muir fo chettoir. Cidh tra acht is amhlaidh sin do cheilebrattais in chaiscc go cenn secht m-bliadan for druim an bleidhmil muiridhe; úair an tan ba comhfhocraibh don chaiscc gacha bliadhna, no toccbadh a dhruim uasin muir, co m-ba talamh techtaige tirim.

Araile tra aimser dia m-battar for in aiccén n-iongantach n-eochur-gorm co facattar na srotha doimhne dilenda ⁊ na saobh-choiredha dubha dermora. Ocus is ann ba mesta na longa dia m-bátadh fri métt  239a na h-anfine. Gabhais cach dibh annsin for fecchad ind acchaid Brenainn, uair ba dermair métt in ghábaidh i r-rabhattar. Toccbais Brénainn a ghuth go h-ard, ⁊ at-bert: “As lor, a muir mhór-sa, meisi im aenar do bhádadh; ⁊ leicc úait an lucht-so”. Is annsin tra féthnaighis an muir fo chéttóir, ⁊ toirnidh fiuchadh na saobh-coired; ⁊ o sin amach ni ro ercoidighestair do nach aile.

Araile lá battar for an muir, tainic an diabal i n-deilbh senta aduathmair, co n-deisidh for in seol h-i f-fiadnaise Brenainn; ⁊ ní facaidh neach díbh-san é, acht Brenainn a aenar. Fiarfaighis Brenainn iar sin don diabhal, cidh ima t-tainic riana aimsir chóir .i. ria n-aimsir na h-éirghe móire, lái an bhrátha. At-bert diabal fo cettoir: “Is aire tanacc”, or se, “d' iarraidh mo piantae i fudomhnaibh in mara duibh-dorcha-sa”. Fiarfaighis Brenainn deisiumh iar sin: “Cidh dono, cait ina fuil in locc ifernaighe sin”? “Truagh sin”, or diabhal, “ni cumhaing nech a n-innisin, ⁊ e béo iar sin”. Cidh tra acht foillsighis diabhal dorus iffirn do Brenainn, co n-aca a phiana ⁊ a dhocamhal.

Is annsin fiarfaighit a mhuinnter don mhanach naemhtha: “Cuich aiccille”? or siatt. Innisis Brenainn a n-at-connairc, ⁊ innisidh beccán dona pianaibh at-connairc, amhail adubhramar, ⁊ amhail fo-frith h-i scribhennaibh na fettarlaice. Is annsin at-bert fer día mhuinntir fri Brenainn: “Leicc damh-sa co n-acar ní dona pianaib-sin”. Iar c-cettuccadh dó il-pían ifirn d' faicsin, fa marbh fo cettoir, ⁊ isedh as-bert occ écc: “Maircc, maircc”, or se, “tainic ⁊ ticfa ⁊ ticc isin carcair-si”. Iar sin do-gní Brenainn ernaighthe, ⁊ ro aithbeoaigh an fer-sin boi marbh día mhuinntir.

Ni fada do-chuattar as sin, an tan fuaratar inghen min maccdacta mong-bhuidhe, gilither snechta no úan tuinne h-í, ⁊ sí marbh iar t-tabairt buille do ghae dhi tréna formna, co n-dechaid eter a da cích. Ba dermair immorro mét na h-ingine-sin; ced traigidh ina h-airde, ⁊ noi t-troigthi eter a dá cích, ceithre troighthi i f-fod a srona, ⁊ secht troighti h-í f-fod a méoir medhoin. Iar sin tra t-athbeoaighis Brenainn h-í, ⁊ baisttidh fo cetoir. Iarfaigedh immorro a cenél di. At-bert-si: “D' aittrebhtachaib  p.63 in mara damh-sa”, ol sí “ .i. don lucht oilit ⁊ ernaigit eserghe doibh”. Iarfaighis Brenainn di-ssidhein, cidh ba h-ail di .i. “an dochum nimhe raghae fo cettoir, no docum th' athardha”? Do fhreccair si iaramh tre berla na ro thuicc neach ele acht madh Brenainn, ⁊ isedh as-bert: “Dochum nimhe immorro”, or sí, “óir at-cluinim gothae na n-aingeal ac Commoladh in Coimdedh cumhachtaigh”. Iar c-caithemh immorro cuirp Criost ⁊ a fhola dhi at-bail ann cen nach snímh, ⁊ adhnaicter co h-onorach h-i la Brenaind.

Araile la dano battar for in muir, ⁊ síatt occ iomramh co sóinmech, co n-acatar araile inis n-álainn, ⁊ sí ard; acht chena ni fuaratar port reidh aice da h-ionnsaiccedh. At-bertatar a mhuinnter fri Brenainn anadh co cend seachtmaine 'na timcell. Ro ansat, ⁊ ni ro fhétsat dol innte frisin re sin. At-chualatar immorro gotha daoine innte occ moladh an Choimdedh, ⁊ at-conncattar ecclas álainn oireghdha inte. Iar c-cloistecht doibh-siumh foghar gotha lochta na h-innsi, cotlais Brenainn cona mhuinntir ina suan spiratalta.

Uair na ro leiccitt-siumh tra docum na h-innse, cuirther clar ciartai doibh anúas, ⁊ sé sccriobhtha; ⁊ isedh bói ann: “Na dénaidh saothar frisan inis so do thecht innte, ar ni tiucfaidhe do grés.  240a Acht an inis iarrtái, fogebhtai; ⁊ ni h-í so h-í. Erigh dod tír féin, a Bhrenainn, uair atád sochaide occut iarraidh ann, ris budh áil t' faixin. Ocus túr na sccrioptuire noibhe, quibus dictum est: ‘mansiones Dei multe sunt’ (). Amhail budh edh at-beredh: Is iomdha ait ⁊ adba occon c-Coimdhe i f-fecmais in oilein no inis-so”. Iar sin tra iompoid-siumh on inis-sin; ⁊ beraitt leo an tabhall ciartha ud a c-comharta fóilti ⁊ deititin lochta in oilein tucc doibh; ⁊ no h-erleghta aca-som h-í gach día, amail bidh ó Dhia do-bértha doibh í.

Araile lá battar for in f-fairrge occ iomramh in mara, gabhais íota dermhair íatt, gur uo comhfochraibh bás doibh. Is annsin at-conncatar na srotha aille uisccidhe acc tepersain ⁊ acc snighe as na cairrgibh. Iarfaighitt na braithre: “In níbham ní don uiscce uccat”? or siatt. “Bennachaidh for thus h-e”, or Brénainn, “dia fhioss créd h-e”. Iarna bhennachadh immorro an uiscce, ⁊ iar c-cantain allelúia úasa, traigitt iar sin fo cettoir na srotha-sin; ⁊ is annsin att-conncattar diabal acc sceinm uadh, ⁊ no muirfed an lucht no iobhtáis h-é. Sóerthar tra tre chumhachtaibh Brenainn a muinnter, ⁊ irchradhais a n-iota fo céttoir.  p.64 Foriadthar in loc-sin for diabal, co na dernad olc fri duine riamh o sin amach.

Iar m-beith immorro do Brénainn coicc bliadhna for in loinges-sin, iompoidhis dorísi có a tír ⁊ co a thalamh fein, amhail ro forcongradh fair isin inis adubramur. Is annsin tra do dechattar lucht a thire  240b ⁊ a thuaithe fein ina aighidh; ⁊ battar occa fhiarfaighe de, cidh poind bói dó dia longaibh; ⁊ tuccattar maoine ⁊ aisccedha dó, amhail do-bérdais do Dhía. Iar f-faccbáil immorro do ilibh díbh an t-sáogail, lenaitt iar sin Criost. Ocus do-ghnidh-somh immorro ferta ⁊ miorbhailedha iomdha annsin, ⁊ nó shlánaighedh aes galair ⁊ cuimrigh, ⁊ no ionnarbadh demhnu ⁊ dúailche. Aiccillis iar sin espocc Eirc .i. a oide.

Tainicc iar sin co du a m-bói a buime .i. Ita, ⁊ fiarfaighis di cidh do-dhenadh fria loinges. Ferais Ita failte fris, amail do chanadh fri Criost cona apstalaibh, ⁊ isedh at-bert fris: “A mheic ionmhain, cidh immo n-dechadhais for loinges cen comhairle frim-sa? uair an talamh 'ca taoi d' iarraidh for Dhia, nochan faghbaidh é ar na croicnibh marbdai moglaidhibh sin, oír talamh noemh coisercctha é, ⁊ nir doirtedh fuil duine annsin riamh. Acht chena dentar longa cranda lat. Is doigh is amhlaidh sin fogebha an tir-sin”. Iar sin luidh Brenainn hi c-crich Connacht, ⁊ do-gníter long dersccaightech dermair lais; ⁊ teitt innte cona muinntir, ⁊ cona phopul; ⁊ berar luibhe ⁊ síla examhla leo, dia chur innte, ⁊ sáeir ⁊ gaibhne iar n-atach Brénainn ima leccadh maraón fris.

Iar sin tra luidh Brenainn cona mhuinntir for muincinn mara ⁊ mor-fairrge ina frithing dorísi. Nír bo cian doibh oc on iomramh sin, an tan tainic galar obann dochum an ghabhann boi occo, co m-bo comfoccus bás dó. At-bert Brenainn friu: “Cidh machtnaighti”? ar sé; “Eircc dochum na flatha nemhdha amail ro thuiris deit fein gusaníu; no, madh ail deit beith isin saegal béos do-gen-sa ernaighthea ort fri Día, ⁊ bidh e bar slainte”. At-bert an gabha:  241a “Ath-chluinim guth in Choimdedh occum ghairm”.

Iar c-caitem immorro cuirp Criost ⁊ a fhola ⁊ a fheola teid dochum nimhe. Bói tra ceist mhór eter na braithribh cáit i n-dingéntai an corp d' adhlacadh, úair ni raibhe feorann no talamh h-i c-comhfoccus doibh. Is annsin at-bert Brenainn fríu a adhnacal i t-tonnaibh in mhara, “uair anti do-roine nemh ⁊ talamh ⁊ na dúile archena, as  p.65 tualaing h-e tonna in mara d' fostadh cuirp ionnta go nemh-cumhscaighti”. Cidh tra acht adhnaicter an gaba eter tonnaibh an mara cen roctain co talmain, ⁊ gan roctain ar uachtar an t-sáile, cen cumhsccuccadh inonn inna ille, amail no beith i t-talamh; ut dixit:

1. Adhnaicit-siumh, gerb aiccméil,
   In gobainn isin aiccen;
   Eter tonnaibh mara mir,
   Gan roctain dó fo tonngair.

Iar f-faccbáil immorro doibh-siumh an ionaid-sin at-conncatar talamh becc deroil i c-comhfoccus doibh. Iar n-gabhail immorro doibh-siumh an ionaid-sin, liontar an port forra do demhnaibh i n-delbhaibh abhac, ⁊ luchurpán, ⁊ a n-gnuisi comhdubha fri gual. Is annsin at-bert Brénainn: “Cuiridh ind angcaire amach, uair ní fhett nech dula isin tír-si act nech cuirfes cath dáenna fri demhnaibh, ⁊ doirtfes fola toraibh”. Battar annsin co cenn secht lá ⁊ secht n-oidhche; ⁊ nír fétsat a n-angcaire do tarraing aníos, ⁊ fáccbhaitt annsin é eter na cairrgibh i l-lenmain, ⁊ imthigit iar sin as in cuan.

Battar-somh tra i n-docamhol mor d' esbaidh a n-angcaire, ⁊ do dith an ghabann do-ghneth doibh é. Is annsin at-bert Brenainn fri saccart dia mhuinntir: “Déini si”, ar se, “gniomh an gabhann go  241b cenn mís duin-ne”. Bennachais tra Brenainn lama an t-saccairt, uair ni ro foglainn goibhnecht riamh. Is annsin immorro do-rinne an saccart angcaire derscaighthech, ⁊ ni frith riamh roimhe ina ina decchaid a chosmailes ar feabhas a dhenma.

La ele do Bhrenainn occ siubhal na bochna, co facae sliabh mor ifernda; ⁊ is amlaidh do bháoi; lán do nellaibh ⁊ do detaigh fana mullach. Ocus do fhuadaigh in ghaeth íatt maille le rith foirreiccnech go traigh in oilein ar a raibhe in sliabh, ionnus co n-dechaid an long a c-comfhoccus do thir. Ocus is amlaidh do bí bruach an oilein-sin, ⁊ airde aidbsech ann, ionnus gurab ar eiccin do fhetattar a faicsin uatha. Ocus is amhlaidh do bi se, lan do aithinnibh ⁊ d' aoibhlibh dercca, ⁊ do ba coimhdirech le múr h-e.

Ocus do-chúaid nech don triar bratar do len Brenainn as in mainistir, amach as in luing, ⁊ do-chuaidh se go h-imel an brúaich, ⁊ ní fada do bói ann an uair do eigh co h-ard ⁊ co truagh, ⁊ adubairt: “Is truagh dam-sa, a athair, uair atáthar 'com breith uaibh, ⁊ ni fhuil cumhachta impoidh cuccaibh-si occam”. Occus 'arna fhaixin-sin dona  p.66 braithribh, do gabh eccla mor iatt, ⁊ do-chuirettar in long amach, ⁊ do-ghoirettar comairc ar in Ticcerna nemhdha, ⁊ isedh adubhratar: “‘Miserere nobis Domine, miserere nobis Domine’ (cf. Eccl. 36:1) .i. A Ticcerna dena trocaire orainn, dena trocaire oruinn.”

Do fech immorro Brénainn air, ⁊ at-connairc iomat demon ina thimceall, ⁊ h-e aga losccadh ettorra; ⁊ adubairt: “As truag duit, a bhoicht nemh-conaich, in chrioch do-ghabhais ort fein, ⁊ ar do bethaid”, ⁊ et cetera  242a Ocus ina diaigh sin do fhuadaigh in gaeth uadha iatt, ⁊ do gabhattar isin aird thes. Ocus do fechatar ina n-diaigh ar an oilen, ⁊ is amlaidh at-conncattar h-e, le lassadh, ⁊ acc leiccen a lasrach dochum inn aióir, ⁊ ag gabhail lasrach aris chuirce, ionnus co raibhe in sliabh ina ubhall-mheall teindtidhe uile.

Laithe n-áen do Bhrenainn acc siubal in mara, tar eis in oilein sin inar fuattaigedh in bratair uadha d' fágbail. At-connairc in taidbsi a f-fad uadha ar in b-fairrge; ⁊ 'ar n-dol a b-foccus di doibh, adubhrattar cuid dona braithribh andar leo gomadh duine do bái ann ar carraicc; ⁊ adubairt cuid ele dibh narbh edh, ⁊ gurab en do bói ann. Adubairt Brénainn: “Sccaraidh re bhar c-coinntinn, ⁊ druididh in long i n-gar di, ionnus go raibhe a fhios accainn cret ata ann”. 'Ar n-dol 'na gar dóibh at-conncatur gne duine 'na suidhe for cloich ann, ⁊ cosmailes bhruit no édaigh ele i n-áirde ar dá gabhail íarainn ina fiadhnaisi; ⁊ is amhlaidh do bói occa pianadh eter na tonnaibh, ⁊ an brot ag buain fona suilibh dó; ⁊ uair ele acca theilccen don charraic, ⁊ an dara feacht aga teilccen uirre dorísi.

Do fhiarfaigh Brénainn de: “Créd fár cuiredh na piana-sin ort? nó cía tú féin”? At-bert san ris: “As meisi an droch-cendaighe”, or se, “.i. Iudás, ⁊ is me do thairbhir an Ticcerna, Iosa Criost, fo lamhaibh na n-Iodhal; ⁊ ní ar luaighidhecht ata an t-ionad-sa accam, acht ar trocaire an Ticcerna, ⁊ i n-onóir na h-eiséirghe atá an sochar sa accam; ⁊ ni fhuil furtacht damh de  242b go laithe an bratha, acht beith mar so. Ocus as ionann liom ⁊ do bheinn i b-Parrtus beith mar so, a b-farradh mar bhím 'na féccmais, ⁊ mar iméorthar anocht oram ar in sliabh teintidhe at-conncabhair si, mar a b-fuil Leuitan ⁊ a chompanaigh, marar fúadaighedh an brathair uaibh.”

“Ticcther cuccam-sa ann, ⁊ leghtar mé amhail luaidhe h-i croccán chríadh, ⁊ do bhadhus immaille fríu an tan do-chúaid an brathair chuca, ⁊ do ghairettar co mór aga fhaixin tre luathgaire ocus is mar sin doníad an trathtéid anam miotrocairech chuca. Ocus  p.67 go raibhe fis trocaire Dé accaibh-si, ⁊ innisim-si daibh anoss, co f-fuil sochar mór accam gacha domhnaigh .i. o esparta dia sathairn co h-esparta oidhce luain, ⁊ ó nodlaic co h-Epifain, ⁊ o chaiscc go cingtigis, ⁊ annsna feiltibh Muire uile. Ocus gach uile láe le o sin amach crochtar ⁊ piantar me maille le Piláitt, ⁊ le Caipas, ⁊ le h- Anas i n-ifurn; ⁊ guidhim sibh-si fa guidhe ar mo shon fa mo leiccen mar so go h-éirge greine amarach”.

Adubairt Brenainn: “Ni bérthar as sin go mattain tú”. Ocus do fhiarfaigh Brénainn arís de: “Créd an t-édach-sin atathar do bhualadh fád t-súilibh”? “Edach tuccusa do dhuine bhocht do chuid mo Tigerna an tan do badhas im sheomrattoir aicce; ⁊ ó nar lem féin é, is a n-dioghbáil damh téid anosa, ⁊ ni a sochar. Ocus in cloch so ara b-faicti-si im shuidhe mé, cloch do-chuiresa for sliccidh choitchinn h-í, an tan do badhus ar an t-sáogul, suil do bí mé im dheiscipul ag in Tigerna”.

Mar thanicc trath espartan chuca, at-conncatar slúagh adhbhal mór do demhnaibh dia soigedh, ⁊ adubrattar: “Fácc sin anois, a ócclaigh Dé, ⁊ tuicc nach fétmaitt-ne dol docum ar c-companaigh an fad beithí-si ina chomhghar; ⁊ ni fhuil ar cummus duinn ar t-ticcerna d' faixin, no co t-tucam  243a a charaitt fein dó. Ocus tabhair-si ar n-greim fein anocht duinn, ⁊ na ben dínn ni bús mo h-e”. Isedh at-bert Brénainn: “Ni meisi choimhéttus anocht h-e. Acht ar t-Ticcerna, Íosa Criost, do chedaigh dó a bheith anocht mar atá”. Adubairt an demon ba foirfe aca: “Cret fa n-goirenn tu ainm an Ticcernae ar son an fhir útt? ⁊ gurab é do thoirbir an Ticcerna fri croich ⁊ césadh”.

Adubairt Brenainn: “Cuirim mar aithne a h-ucht Críst oruibh, gan pian na dochar d' imirt anocht fair”. Do imghettar na demhain uadh leissin; ⁊ 'ar t-techt an lai chuca, ⁊ acc imthecht do Brenainn, do fosccladh dorsi ifirn, ⁊ tangattar sluaigh dírimhe do demnaibh amach as, ⁊ do labhrattar do ghothaibh arda adhuathmara, ⁊ issedh adubhrattar: “A ócclaigh De, as mallaighthi do thoiscc chuccain, úair do eassonoraigh ar t-tigerna fein inn, do chinn nachar thaispenamar a occlach diles féin do gose”. Adubairt Brenainn: “Rachaid bar mallacht a m-bennachtain diamh-sa; uair cibe mallaighes sibh-si, budh bennaighthe h-é, ⁊ gibe bennaighes sibh, bidh mallaighthi é”.

Adubrattar na demna: “Pianfamaid-ne co dúbalta isin t-sechtmain-si h-é do chinn a n-dechad lais araeir”. Adubairt Brénainn: “Ni fuil chumachta aguibh féin, nó aga bhar t-ticcerna air, acht ag Dia na n-uile cumhacht. Ocus cuirim-si mar aithne a h-ucht De oruibh, ⁊ ar bhar t-ticcerna, gan pian anois do thabairt do, acht mar do thuccabhair riamh roimhe”. Adubhairt an demhon oirbhertach bói aca: “An tusa ticcerna cáich uile”? “As me”, ol Brénainn, “ócclach Ticcerna na n-uile cumhacht, ⁊ inní aitheonus mé as a ucht, do-géntar inni-sin fom thoil”. Ocus 'ar radh na m-briathar-sin doibh, do tóccbhattar i n-airde  p.68 isin áer é maille le gairfedhaigh ro-moir. Ocus gidh edh, dob eiccen doibh aithne Brenainn do choimhlionadh.  243b

Laithe n-áen dia raibhe Brénainn cona muinntir ag siubal na h-aibhéisi, co facatar oilen a f-fatt uatha; ⁊ amhail do-conncatar na braithre h-e, do sheolattar a long go luathgairech chucce. Ocus adubairt Brenainn ríu: “Na cuiridh tar modh a saethar sibh, uair atád secht m-bliadhna ó do fáccbamur ar t-talamh féin gusin c-caiscc-si a b-fuilti; ⁊ do-chife sibh go h-athgoiritt anosa ditreabach annsan oilen so darab ainm Pol, ⁊ gan sásadh corpardha bídh no dighe aicce fri re tri fichit bliadan, acht betha fhichet bliadan do gabail dó ó pheist airithe”.