<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/teicelt.dtd" [
<!ENTITY % TEIbase "TEI.prose">
<!ENTITY % TEIgrk SYSTEM "C:/Program Files/tei-emacs/xml/dtds/tei/iso-lat1.ent">
<!ENTITY % TEIgrk SYSTEM "C:/Program Files/tei-emacs/xml/dtds/tei/teigrk.ent">
<!ENTITY % ISOgrk1 SYSTEM "C:/Program Files/tei-emacs/xml/dtds/tei/iso-grk1.ent">
<!ENTITY % ISOgrk1 SYSTEM "C:/Program Files/tei-emacs/xml/dtds/tei/iso-grk2.ent">
<!ENTITY % ISOgrk1 SYSTEM "C:/Program Files/tei-emacs/xml/dtds/tei/iso-grk3.ent">
<!ENTITY % ISOgrk1 SYSTEM "C:/Program Files/tei-emacs/xml/dtds/tei/iso-grk4.ent">
%ISOgrk1; %TEIgrk;
<!ENTITY % ISOgrk1 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/iso-grk1.ent">
<!--%ISOgrk1; online version-->

<!ENTITY iacugr "&#x1F77;"> <!-- Greek lowercase i with acute -->
]>
<TEI.2 id="L201080">
    <teiHeader creator="Roman Bleier" status="new" date.created="2015-10-24">
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title type="uniform">The Liber Angeli</title>
                <title type="gmd">An electronic edition</title>
                <author>unknown</author>
                <editor id="WS" sortas="stokes, whitley">Whitley Stokes</editor>
                <respStmt>
                    <resp>Electronic edition compiled by</resp>
                    <name id="RB">Roman Bleier</name>
                </respStmt>
                <funder>Trinity College Dublin Long Room Hub</funder>
                <funder>King's College London</funder>
                <funder>CENDARI: Collaborative European Digital Archive Infrastructure</funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>This digital transcription of the Liber Angeli was produced during a
                    CENDARI research fellowship at King's College London.</edition>
            </editionStmt>
<extent>
<measure type="words">2660</measure>
</extent>
            <publicationStmt>
                <publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College,
                    Cork</publisher>
                <address>
                    <addrLine>College Road, Cork, Ireland&mdash;http://www.ucc.ie/celt</addrLine>
                </address>
                <date>2015</date>
                <distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
                <idno type="celt">L201080</idno>
                <availability>
                    <p>Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic
                        research and teaching only.</p>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <notesStmt>
                <note type="biblio"> Trinity College Dublin Library, Ms. 52, Book of Armagh - Liber
                    Ardmachanus (L.A.); Provenance: ca. 807 A.D., Armagh</note>
            </notesStmt>
            <sourceDesc>
                <listBibl>
                    <head>Primary Manuscript</head>
                    <bibl n="1">Dublin, Trinity College MS 52, Book of Armagh, fo. 20 va&ndash;fo. 22
                        ra (Stokes's numbering: 20 b 1 - 22 a 1). The manuscript was written c. 807 in 
                        small Irish minuscule and probably three scribes were involved copying it. The
                        Liber Angeli was copied by Ferdomnach, a master scribe of Armagh. 
                        The text is within a section called the Patriciana, containing texts related to St Patrick.
                        </bibl>
                </listBibl>
                <listBibl>
                    <head>Selected editions and translations</head>
                    <bibl n="1">Whitley Stokes (ed.), The Tripartite Life of Patrick, with other
                        documents relating to that Saint with translations and indexes, Rolls Ser.
                        8vo, Part I. cxcix + 267 [8] pp. facs. Part II. 269&ndash;676 (London
                        1887).</bibl>
                    <bibl n="2">John Gwynn (ed.), Liber Ardmachanus = The Book of Armagh (Dublin
                        1913).</bibl>
                    <bibl n="3">Edward Gwynn (ed.), Book of Armagh, the Patrician Documents, in
                        Facsimiles in Collotype of Irish Manuscripts, 3 (Dublin 1937).</bibl>
                    <bibl n="4">Kathleen Hughes (ed.), The Church in early Irish society (London
                        1966) pp 275-81.</bibl>
                    <bibl n="5">Ludwig Bieler and Fergus Kelly (edd. and trans.), The Patrician
                        texts in the Book of Armagh, edited with introduction, translation and
                        commentary (Dublin 1979) pp 184-91.</bibl>
                    <bibl n="6">David Howlett, The structure of the Liber Angeli, Peritia, 12 (1998)
                        254-70.</bibl>
                    <bibl n="7">Franz Fischer and Anthony Harvey (edd.), Saint Patrick's Confessio
                        HyperText Stack (Dublin 2011) (http://www.confessio.ie/) (accessed:
                        20.10.2015) [facsimile images of the Patrician section of the Book of
                        Armagh].</bibl>

                </listBibl>
                <listBibl>
                    <head>Additional Reading</head>
                    <bibl n="1">Charles Graves, On the date of the MS called the Book of Armagh,
                        Proceedings of the Royal Irish Academy, 3 (1844) 316&ndash;24.</bibl>
                    <bibl n="2">Edmund Hogan, "Patrician Documents", Irish Ecclesiastical Record, 8,
                        3rd ser. (1887) 229&ndash;42.</bibl>
                    <bibl n="3">Whitley Stokes and John Strachan (eds.), Thesaurus Palaeohibernicus:
                        a collection of Old Irish glosses, scholia, prose and verse, volume 2
                        (Cambridge 1903) 238&ndash;243.</bibl>
                    <bibl n="4">J. B. Bury, Sources of the Early Patrician Documents, English
                        Historical Review (1904) 493&ndash;503.</bibl>
                    <bibl n="5">Elias Avery Lowe (ed.), Codices Latini Antiquiores: a
                        palaeographical guide to Latin manuscripts prior to the ninth century II
                        (Oxford 1934).</bibl>
                    <bibl n="6">Paul S. Grosjean, Analyse du Livre d'Armagh, Analecta Bollandiana 63
                        (1944) 33&ndash;41.</bibl>
                    <bibl n="7">Thomas F. O'Rahilly, Review: The Life and Legend of St Patrick:
                        Problems of Modern Scholarship by Ludwig Bieler, Irish Historical Studies,
                        8, 31 (1953) 268-79.</bibl>
                    <bibl n="8">Kathleen Mulchrone, Ferdomnach and the Armagh Notulae, &Eacute;riu
                        18 (1958) 160&ndash;3.</bibl>
                    <bibl n="9">Daniel A. Binchy, Patrick and his biographers: ancient and modern,
                        Studia Hibernica 2 (1962) 7&ndash;173.</bibl>
                    <bibl n="10">Ludwig Bieler, The Book of Armagh, in Liam de Paor (ed) Great books
                        of Ireland (Dublin 1967) 51&ndash;63.</bibl>
                    <bibl n="11">Francis John Byrne, Review The Church in Early Irish Society by
                        Kathleen Hughes, Irish Historical Studies, 17, 65 (1970) 121&ndash;3.</bibl>
                    <bibl n="12">James F. Kenney, The sources for the early history of Ireland:
                        ecclesiastical; an introduction and guide (New York 1979). </bibl>
                    <bibl n="13">Joseph F. Kelly, Review of The Patrician Texts in the Book of
                        Armagh by Ludwig Bieler, Speculum, 56, 3 (1981) 585&ndash;7.</bibl>
                    <bibl n="14">Richard Sharpe, Palaeographical considerations in the study of the
                        Patrician documents in the Book of Armagh, Scriptorium: International Review
                        of Manuscript Studies, 36 (1982) 3&ndash;28.</bibl>
                    <bibl n="15">Richard Sharpe, The Patrician Documents, Peritia 1 (1982)
                        363&ndash;9.</bibl>
                    <bibl n="16">Richard Sharpe, Some problems concerning the organization of the
                        Church in early medieval Ireland, Peritia, 3 (1984) 230&ndash;70.</bibl>
                    <bibl n="17">Michael Lapidge and Richard Sharpe, A bibliography of Celtic-Latin
                        literature 400-1200 (Dublin 1985).</bibl>
                    <bibl n="18">Jane Stevenson, Literacy in Ireland, the evidence of the Patrick
                        dossier in the Book of Armagh, in: The Uses of Literacy in Early Mediaeval
                        Europe, Rosamond McKitterick (ed) (Cambridge 1990) 11&ndash;35.</bibl>
                    <bibl n="19">David N. Dumville, The afterlife of Liber Angeli, in: Saint Patrick
                        A.D. 493&ndash;1993 (Woodbridge, Suffolk 1993) 253.</bibl>
                    <bibl>Liam De Paor, Saint Patrick's world: the Christian culture of
                        Ireland's apostolic age (Blackrock and Dublin 1993)</bibl>
                    <bibl n="20">D&aacute;ibh&iacute; &Oacute; Cr&oacute;in&iacute;n, Early Medieval
                        Ireland, 400-1200 (London and New York 1995) 158.</bibl>
                    <bibl n="21">Joseph Falaky Nagy, Conversing with angels and ancients, literary
                        myths of medieval Ireland (Ithaca, NY 1997).</bibl>
                    <bibl n="22">T.M. Charles-Edwards, Early Christian Ireland (Cambridge 2000)
                        421&ndash;8.</bibl>
                    <bibl n="23">Michael Richter, Ireland im Mittelaler, Kultur und Geschichte
                        (Münster, Hamburg und London 2003; 1st ed. 1983) 101&ndash;7.</bibl>
                    <bibl n="24">Clare Stancliffe, Religion and society in Ireland, in: The new
                        Cambridge medieval history I, c. 500&ndash;c.700, Paul Fouracre (ed)
                        (Cambridge 2005) 397&ndash;425.</bibl>
                    <bibl n="25">Thomas O'Louglin, Discovering Saint Patrick (London 2005)
                        112&ndash;6.</bibl>
                    <bibl n="26">Thomas O'Loughlin, Armagh, in: Celtic culture, a historical
                        encyclopedia, 1, John T. Koch (ed) (Santa Barbara 2006) 80.</bibl>
                    <bibl n="27">Elva Johnston, Literacy and Identity in Early Medieval Ireland,
                        Woodbridge 2013.</bibl>
                    <bibl n="28">Edel Bhreathnach, Ireland in the medieval world, AD 400-1000:
                        landscape, kingship and religion (Dublin 2014) 192&ndash;212.</bibl>
                </listBibl>
                <listBibl>
                    <head>The edition used in the digital edition</head>
                    <biblFull>
                        <titleStmt>
                            <title level="m">The Tripartite Life of Saint Patrick, with other
                                documents relating to that Saint, edited with translations and
                                indexes (Vol. II)</title>
                            <editor>Whitley Stokes</editor>
                        </titleStmt>
                        <editionStmt>
                            <edition>First edition</edition>
                        </editionStmt>
                        <extent>cxcix + 267 [8] pp. facs.</extent>
                        <publicationStmt>
                            <publisher>Her Majesty's Stationery Office</publisher>
                            <pubPlace>London</pubPlace>
                            <date>1887</date>
                        </publicationStmt>
                    </biblFull>
                </listBibl>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
            </projectDesc>
            <samplingDecl>
                <p>The text of this electronic edition represents pp. 352&ndash;356 of Stokes's
                    printed edition. Footnotes are integrated into the markup.</p>
            </samplingDecl>
            <editorialDecl>
                <correction status="medium">
                    <p>Text proofread twice by Roman Bleier.</p>
                </correction>
                <normalization>
                    <p>The electronic texts represents Stokes's edited text from the Book of
                        Armagh. Stokes marked column and page breaks in the Book of Armagh. This is
                        normalised in the electronic edition and tagged <emph>mls n=""</emph>.
                        Stokes's footnotes were encoded as editorial notes and marked
                            <emph>note type="auth" n=""</emph>. In the print edition footnotes start
                        on every page as a new sequence (starting with 1). In the electronic edition
                        this was changed to one continuous sequence (1-10). Notes by the editor of the electronic edition are marked <emph>note resp="RB"</emph>.</p>
                </normalization>
                <quotation>
                    <p>Direct speech is tagged <emph>q</emph>. Words highlighted in the print
                        edition are encoded in <emph>hi rend=""</emph>.</p>
                </quotation>
                <hyphenation>
                    <p>Hyphens marking the continuation of a word in the next line are silently
                        removed.</p>
                </hyphenation>
                <segmentation>
                    <p>Stokes's paragraphs and page breaks are encoded.</p>
                </segmentation>
                <interpretation>
                    <p>Names are not tagged.</p>
                </interpretation>
            </editorialDecl>
        </encodingDesc>
        <profileDesc>
            <creation>The Book of Armagh was probably copied at Armagh ca. <date>807</date>.</creation>
            <langUsage>
                <language id="la">Text is in Latin.</language>
                <language id="en">Witness list and footnotes contain English.</language>
                <language id="gr">Main text and footnotes contain Greek.</language>
            </langUsage>
            <textClass>
                <keywords>
                    <term>religious</term>
                    <term>prose</term>
                    <term>medieval</term>
                    <term>angel</term>
                </keywords>
            </textClass>
        </profileDesc>
        <revisionDesc>
            <change>
                <date>2015-10-28</date>
                <respStmt>
                    <name>Roman Bleier</name>
                    <resp>ed.</resp>
                </respStmt>
                <item>Proofing of main text. Items added to bibliography.</item>
            </change>
            <change>
                <date>2015-10-26</date>
                <respStmt>
                    <name>Roman Bleier</name>
                    <resp>ed.</resp>
                </respStmt>
                <item>Whole file proofed. Transcription was proofed against Gwynn's diplomatic edition. The TEI was validated against CELT DTD.</item>
            </change>
            <change>
                <date>2015-10-22</date>
                <respStmt>
                    <name>Roman Bleier</name>
                    <resp>ed.</resp>
                </respStmt>
                <item>Revision of header following the model of the Confessio edition (L201060). Bibliography added.</item>
            </change>
            <change>
                <date>2015-10-21</date>
                <respStmt>
                    <name>Roman Bleier</name>
                    <resp>ed.</resp>
                </respStmt>
                <item>Revision of TEI markup following the model of the Confessio edition (L201060). Quotes, citations and notes marked up.</item>
            </change>
            <change>
                <date>2015-10-18</date>
                <respStmt>
                    <name>Roman Bleier</name>
                    <resp>ed.</resp>
                </respStmt>
                <item>Adding of TEI markup.</item>
            </change>
            <change>
                <date>2015-10-15</date>
                <respStmt>
                    <name>Roman Bleier</name>
                    <resp>ed.</resp>
                </respStmt>
                <item>Initial text capture.</item>
            </change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text n="L201080">
        <front>
            <div type="front matter">
                <witList>
                    <witness sigil="A">Book of Armagh (for details see above under 'Primary
                        Manuscripts').</witness>
                </witList>
            </div>
        </front>
        <body>
            <div0 type="description" lang="la">
                <pb ed="WS" n="352"/>
                
                <head>LIBER ANGUELI INCIPIT.</head>
                <p><mls n="20 b 1" unit="MS folio"/>Quo<corr resp="WS">n</corr>dam itaque
                    sanctus Patricius de Alti <hi rend="ital">Mache</hi> urbe ad
                    multitudines utriusque sexus humani generis babtizandas, docendas
                    atque sanandas iuxta fontem in orientali praedictae urbis parte
                        prope herentem pie perrexit.</p>
                <p>Et ibi ante lucem multas undique ad noti<add place="margin">tiam fidei</add> confluentes
                    expectauit. Subito ergo eum sopor prostrauit, eo quod prius pro
                    Christo uigiliis nocturnis fessus fuisset.</p>
                <p> Et ecce tam cito uenit anguelus ad eum de caelo, et
                    excitauit eum leniter de sompno. Et dixit sanctus Patricius: <q>Ego
                        adsum. Numquid inique gessi nuper in conspectu Altissimi? Si
                        accidit, ueniam peto a Deo.</q></p>
                <p>Respondit anguelus: Non. Sed missit me summus Omnipotens
                    ad te .i. ad animi tui consulationem post conuersionem Hibernensium
                    per te ad sé in fidem: qnos ei adquaessisti per durissimum laborem
                    et per tuam ualde praedicationem, gratia Spiritus Sancti lucidissimam, uniuersis gentibus fructuossam, cum esses
                    semper laboriossus multis temporibus, in multis periculis a
                    gentilibus, per frigus et aestatem, essuriens et sitiens,
                    <mls n="20 b 2" unit="MS folio"/> deambulans impiger quotidie de
                    gente in gentem ad utilitatem multarum gentium. Scit ergo Dominus Deus tuum praesentem locum, quem praesto uidemus
                    in alto positum cum parua celula, <corr resp="WS" sic="angustam">angustum</corr>,
                     ab aliquibus quoque regionis habitatoribus <corr resp="WS" sic="coartatam">coartatum</corr>,
                     et suburbana eius non sufficiunt cunctis ad refugium.
                    Idcirco constituitur terminus a Domino uastissimus urbi Alti <hi
                        rend="ital">Machae</hi>, quam dilexisti prae omnibus Hibernensium telluribus, id est, a pinna montis Berbicis usque ad
                    montem <hi rend="ital">Mis</hi>, a monte <hi rend="ital">Miss</hi> usque ad
                    <hi rend="ital">Bri Erigi</hi>, a <hi rend="ital">Bri Erigi</hi> usque ad
                    Dorsos <hi rend="ital">Breg</hi> certe, si uolueris, erit huius
                    magnitudinis. Ac deinde donauit tibi Dominus Deus uniuersas Scotorum
                    gentes in modum paruchiae, et huic urbi tuae quae cognominatur Scotorum lingua <hi rend="ital">Ardd Machae</hi>.</p>
                <pb ed="WS" n="353"/>
                <p>Dixit sanctus Patricius, prostrata facie deorsum in
                    conspectu angueli: <q>Gratias ago Deo meo, Domino sempiterno, qui
                        dignatus est tantam gloriam donare clementer famulo suo.</q></p>
                <p>Item sanctus dixit: <q>Quosdam tamen electos, sancte
                        Domine mi, per Spiritum Sanctum, praeuideo in hac insola, per
                        ineffabilem tuae clementiae pietatem et per praedicationis tuae
                        laborem, orituros mihi caros quasi proprios corporis mei editos,
                        tibi quoque amicos deuote seruituros, qui <corr resp="WS" sic="autem">hautem</corr> uidentur
                          aliquid sibi proprie diocessis ad utilitatem
                        necessariac famulationis aeclessiis seu monosteriis suis post
                        me. Idcirco perfecte et iuste debeo a Deo habundantiae
                    donationem mihi certe deditam dimittere commoniter <mls n="21 a 1" unit="MS folio"/>
                         perfectis Hiberniae relegiossis ut et ego et ipsi diuitiis 
                         bonitatis Dei pacifice perfruemur haec uniuersa mihi
                         concessa caussa diuinae caritatis.</q></p>
                <p>Item ait: <q>Nonne ergo mihi sufficit quicquid deuote
                        uouerint ac uoluerint Christiani homines offerre de regionibus
                        atque oblationibus suis per arbitrium suae libertatis?</q></p>
                <p> Item: <q>Nonne utique contentus sum esse apostolicus
                        doctor et dux principalis omnibus Hiberionacum gentibus,
                        praesertim cum peculiare censum retineo recte reddendum et a
                        summo mihi etiam illud est donatum uere decenter debitum super
                        liberas prouinciarum huius insolae aeclessias.<note type="auth"
                            n="1" lang="en">A marginal correction of the <q lang="la">prouincias</q> of the text.</note>
                        Et uniuersis cynubitarum<note type="auth" n="2">i.e.,
                            coenobitarum</note> similiter monasteriis sine ulla dubitatione ius decretum erit rectori <hi rend="ital">Airdd Machae</hi><note
                            type="auth" n="3" lang="en"><q>of Armagh</q></note> in perpetuum.</q></p>
                <p>Receptio archiepiscopi, heredis cathedrae meae urbis,
                    cum comitibus suis numero quinquaginta, exceptis perigrinis et
                    infirmis doloribus uariis atque inprobis et caeteris, sit digna
                    refectio aptaque unicuique eodem numero tam digne in die quam certe
                    similiter in nocte.</p>
                <pb ed="WS" n="354"/>
                <p>In ista uero urbe Alti-Machae homines Christi<add place="margin">ani utriusque
                    sexus</add> relegiossi ab initio fidei huc usque pene <corr resp="WS" sic="inseperabiliter">inseparabiliter</corr>
                    commorari uidentur, cui uero praedictae tres ordines adherent
                    uirgines et poenitentes in matrimonio <corr resp="WS" sic="ligitimo">legitimo</corr> aeclessiae
                        seruientes.<note type="auth" n="4" lang="en">This sentence is corrupt and, apparently,
                        defective.</note></p>
                <p>Et his tribus ordinibus audire uerbum praedicationis in
                    aeclessia aquilonalis plagae conceditur semper diebus dominicis.</p>
                <p>In australi uero bassilica aepiscopi et presbiteri<mls n="21 a 2" unit="MS folio"/> et anchoritae aeclessiae et
                    caeteri relegiossi laudes sapidas offerunt.</p>
                <p> De speciali reuerantia <hi rend="ital">Airdd Machae</hi> et
                    honore praesulis eiusdem urbis dicamus.</p>
                <p>Ista quippe ciuitas summa et libera a Deo est constituta, et ab anguelo Dei et ab apostolico uiro sancto Patricio
                    episcopo specialiter dedicata.</p>
                <p><corr resp="WS" sic="Preest">Praeest</corr> ergo quodam 
                    priuilegio<note resp="RB" n="5">Gwynn: praeuilegio</note> omnibus aecles<add place="margin">siis ac
                    monasteriis</add> cunctorum Hibernensium uel superna auctoritate summi
                    pontificis illius fundatoris. Nihilominus<note type="auth" n="6">MS
                        Nihil hominus</note> uenerari debet honore summorum martyrum
                    Petri et Pauli, Stefani, Laurendi et caeterorum. Quanto magis
                    quoque ualde ueneranda atque dilegenter ab omnibus honoranda!<note resp="RB" n="7">Gwynn: <del>ueneranda</del> honoranda</note></p>
                <p>Pro sancta ammiratione nobis beneficii prae omnibus
                        in[en]errabilis<note type="auth" n="8" lang="en">Perhaps we should read
                            <q>innarrabilis.</q></note> quod in ea secreta constitutione exstat sacratissimus sanguis Iesu Christi, Redemptoris humani
                    generis, in sacro lintiamine simul cum sanctorum reliquiis in
                    aeclessia australi ubi requiescunt corpora sanctorum perigrinorum de
                    longue cum Patricio transmarinorum caeterorumque iustorum.</p>
                <p>Idcirco non licet causa praedictae auctoritatis eius<note resp="RB" n="9">Gwynn: contra</note>
                    illam mittere consortem ab ulla aeclessia Scotorum, neque ab ullo
                    praesule uel abbate, contra heredem illius, sed a se recte supra
                    iuratur supra omnes aeclessias et illarum antestites, si uera
                    necessitas poposcerit.</p>
                <pb ed="WS" n="355"/>
                <p>Item: omnis aeclessia libera et ciuitas ab aepiscopali
                    gradu uidetur esse fundata in tota Scotorum insola, et omnis ubique
                    locus qui Dominicus<note type="auth" n="10">i.e., Domnach</note> appellatur,
                        iuxta clementiam Almipotentis Domini, sancto doctori, et iuxta uerbum angueli, in speciali societate Patricii pontificis
                    atque heredis <mls n="21 b 1" unit="MS folio"/> cathedrae eius
                        <hi rend="ital">Aird Machae</hi> esse debuerat, quia donauit illi Deus totam insolam, ut supra diximus.</p>
                <p> Item: scire debemus Omnis monachus uniuscumque
                    aeclessiae, si ad Patricium reuerterit, non denegat proprium monachi
                    uotum maxime, si ex consensu abbatis sui prioris deuouerit.</p>
                <p> Itaque non uituperandus neque excommonicandus quicumque
                    ad aeclessiam eius perrexerit caussa amoris illius, quia ipse
                    iudicabit omnes Hibernenses in die magno terribilis iudicii in
                    praesentia Christi.</p>
                <p> Item: de honore praesulis <hi rend="ital">Airdd Machae</hi>
                        episcopi praesedentis cathedram pastoris perfecti.</p>
                <p> Si ipse praedictus pontifex ad uesperum peruenerit loco
                    quo receptus fuerit, praebeatur ei uniali uice reffectionis dignae
                    consulatio praedictorum hospitum numero centum cum pabulis suis
                    illorum iumentis, praeter hospites et infirmos et eos qui iectant
                    infantes super aeclessiam et caeteros seu reprobos et alios.</p>
                <p> Item: qui non reciperit praedictum praesulem in
                    hospitium eundem, et reclusserit suam habitationem contra illum,
                    septem ancellas<note type="auth" n="11">i.e., cumala.</note> siue septem annos
                        poenitentiae similiter reddere cogatur.</p>
                <p> Item: quicumque contempserit aut uiolauerit insignia
                    consecrata eiusdem agii,<note type="auth" n="12" lang="gr">i.e., &agr;&ggr;&iacugr;&ogr;&ugr;</note> id est,
                    Patricii, duplicia soluet.</p>
                <p> Si uero de contemptu aliorum insignium reddita fuerit,
                    duas ancellas - de consecratis summi praedicti doctoris Patricii
                    reddentur.</p>
                <pb n="356" ed="WS"/>
                <p><mls n="21 b 2" unit="MS folio"/>Item: quicumque
                    similiter per industriam atque iniuriam uel nequitiam malum quodque
                    opus contra familiam seu paruchiam eius perficerit, aut praedicta eius insignia dispexerit, ad libertatem examinis eiusdem
                        <hi rend="ital">Airdd Machae</hi> praesulis recte iudicantis perueniet caussa totius negotionis, caeteris aliorum iudicibus
                    praetermissis.</p>
                <p>Item: quaecumque causa ualde difficilis exorta fuerit
                    atque ignota cunctis Scotorum gentium iudicibus ad cathedram
                    archiepiscopi Hibernensium, id est, Patricii, atque huius antestitis
                    examinationem recte refferenda. Si uero in illa cum suis sapientibus
                    facile sanari non poterit talis caussa praedictae negotionis, ad sedem apostolicam decreuimus esse mittendam, id est, 
                    ad Petri apostoli cathedram auctoritatem Romae urbis habentem.</p>
                <p>Hii sunt qui de hoc decreuerunt, id est, Auxilius,
                    Patricius, Secundinus, Benignus.</p>
                <p>Post uero exitum Patricii sancti alumpni sui ualde
                    eiusdem libros conscripserunt.</p>
                <p>Fundamentum orationis in unaquaque die dominica in Alto
                        <hi rend="ital">Machae</hi> ad Sargifagum Martyrum<note type="auth"
                        n="13" lang="en">in marg. <hi rend="ital" lang="la">du ferti martur</hi>
                        <q>to (the) grave of (the) relics.</q> Sargifagum is, of course, for <hi
                            rend="ital">sarcophagum</hi>.</note> adeundum ab eoque
                    reuertendum, id est <q>Domine clamaui ad te,</q> usque in finem.
                        <q>Ut quid Deus repulisti</q> in finem, et <q>Beati inmaculati</q> usque in finem bene dictionis, et 
                    duodecim<note resp="RB" n="14">Gwynn: xu</note> <sic resp="RB" reg="ps" lang="gr">&psgr;</sic>almi graduum. Finit.</p>
                <p>Inter sanctum Patricium Hibernensium Brigitamque
                    columpnas amicitia caritatis inerat tanta, ut unum cor
                    consiliumque<mls n="22 a 1" unit="MS folio"/> haberent unum.
                        Christus per illum illamque uirtutes multas peregit.</p>
                <p>Vir ergo sanctus Christianae virgini ait: <q>O mea
                        Brigita, paruchia tua in prouincia tua apud reputabitur
                        monarchiam tuam: in parte autem orientali et occidentali
                        dominatu in mea erit.</q></p>
            </div0>
        </body>
    </text>
</TEI.2>
