<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/teicelt.dtd" [
<!ENTITY % TEIbase "TEI.prose">
]>
<TEI.2 id="G302000">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="new" date.created="2015-03-28">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">Echtra Cormaic i Tir Tairngiri ocus Ceart Claidib Cormaic</title>
<title type="translation" lang="en">The Irish ordeals, Cormac's adventure in the Land of Promise, and the decision as to Cormac's sword</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<author>Unknown</author>
<editor id="WS">Whitley Stokes</editor>
<respStmt>
<resp>Electronic edition compiled and proof-read by</resp>
<name id="BF">Beatrix F&auml;rber</name>
</respStmt>
<funder>University College, Cork: School of History</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="1">First draft.</edition>
</editionStmt>
<extent><measure type="words">5310</measure></extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland&mdash;http://www.ucc.ie/celt</addrLine>
</address>
<date>2015</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="celt">G302000</idno>
<availability status="restricted">
<p>Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.</p>
</availability>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>Manuscript sources</head>
<bibl n="1">Dublin, Royal Irish Academy, Book of Ballymote, pp. 260b&ndash;263b.</bibl>
<bibl n="2">Dublin, Trinity College, Yellow Book of Lecan, cols. 889&ndash;898.</bibl>
<bibl n="3">Dublin, Royal Irish Academy, 23 E 29, Book of Fermoy (fragment containing paragraphs 24&ndash;54).</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Editions and translations</head>
<bibl n="1">Stokes, Whitley (ed. and tr.), "The Irish ordeals, Cormac's adventure in the Land of Promise, and the decision as to Cormac's sword", in: Windisch, Ernst, and Whitley Stokes (eds.), Irische Texte mit W&ouml;rterbuch, 4 vols, vol. 3:1, Leipzig, 1891. 183&ndash;221. Also at www.archive.org: 185&ndash;202 (edition); 203&ndash;221 (translation); 222&ndash;229 (notes).</bibl>
<bibl n="2">S. H. O'Grady, Transactions of the Ossianic  Society, vol, 3 (Dublin 1857), pp. 212&ndash;228, with English translation.</bibl>
<bibl n="3">W. M. Hennessy, Proceedings of the Royal Irish Academy, vol 10 (Dublin 1866&ndash;1869), pp. 34&ndash;43 ("where sections 11, 15&ndash;24 are printed with English versions.</bibl>
<bibl n="4">Eugene O'Curry, On the manners and customs of the ancient Irish, ed. W. K. O'Sullivan (3 vols, Dublin 1873, repr. Dublin 1996), vol. 2, pp. 322&ndash;324.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblStruct>
<analytic>
<editor>Whitley Stokes</editor>
<title level="m">Irische Texte mit &Uuml;bersetzungen und W&ouml;rterbuch</title>
</analytic>
<monogr>
<title level="s">Irische Texte</title>
<editor>Whitley Stokes</editor>
<editor>Ernst Windisch</editor>
<imprint>
<pubPlace>Leipzig</pubPlace>
<publisher>S. Hirzel</publisher>
<date>1891</date>
<biblScope type="volume">3:1</biblScope>
<biblScope type="page">183&ndash;222: 185&ndash;202</biblScope>
</imprint>
</monogr>
</biblStruct>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<editorialDecl>
<correction status="medium">
<p>Text has been checked and proof-read twice.  All corrections and supplied text are tagged.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The electronic texts represents the edited text. Variants have been omitted.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>Quotation marks are rendered <emph>q</emph>.</p>
</quotation>
<hyphenation>
<p>Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the page-break and line-break are marked after the completion of the hyphenated word.</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the tale; <emph>p</emph>=the editorial paragraph.  Page-breaks of the printed text are marked.</p>
</segmentation>
<stdVals>
<p>Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</p>
</stdVals>
<interpretation>
<p>Names of persons and places are not tagged.</p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<state gi="div1" freq="1" label="section" unit="number"/>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>
<dateRange from="900" to="1000" exact="none">900&ndash;1000</dateRange></creation>
<langUsage>
<language id="ga">The text is in Middle Irish.</language>
<language id="la">Some words are in Latin.</language>
<language id="en">Reference to English translation of the title has the "en" attribute.</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords>
<term>saga</term>
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
<term>ordeals</term>
<term>otherworld</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2015-06-05</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File proofed (2); expansions marked, structural markup applied, file parsed, header completed. SGML and HTML files created.</item>
</change>
<change>
<date>2015-03-30</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>TEI header constructed.</item>
</change>
<change>
<date>1996?</date>
<respStmt>
<name>Students at CELT/CURIA</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>First proofing.</item>
</change>
<change>
<date>1996?</date>
<respStmt>
<name>Students at CELT/CURIA</name>
<resp>file capture</resp>
</respStmt>
<item>Text captured.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G302000">
<body>
<pb n="185"/>
<div0 type="tale" lang="ga">
<head>[Sc&eacute;l na F&iacute;r Flatha,] Echt<ex>r</ex>a Corm<ex>aic</ex> i Tir Tairngiri <ex>ocus</ex> Ceart Claid<ex>ib</ex> Corm<ex>ai</ex>c</head>
<div1 type="section" n="1">
<p><mls unit="page" n="260b44"/>Ri uasal oirnide rogabastar flaith<ex>ius</ex> &ampersir; f<ex>or</ex>lam<ex>us</ex> for Er<ex>in</ex>n fe<ex>cht</ex> n-aill .i. Corm<ex>ac</ex> Ua Cuind eisidhe.  Ba lan in bith do gach maith 
ria lind in rig sin.  Bai mes &ampersir; clas &ampersir; m<ex>ur</ex>thoradh. B&aacute;i sidh &ampersir; saime &ampersir; subha.  Ni bai guin na dib<ex>er</ex>g fa r&eacute; sin, <ex>acht</ex> cach 'na n-inadh duthaigh 
fodhen.</p></div1>
<div1 n="2"><p>Dorecmaing<ex>et</ex>ar maithi fear n-Er<ex>en</ex>n ic &oacute;l fesi Temr<ex>ach</ex> im 
Corm<ex>ac</ex> feacht and.  As iad so na riga ba 
im chostadh no fleidhi .i. F<ex>e</ex>rg<ex>us</ex> Dubdetach &ampersir; Eochaidh Gunnat, da righ Ul<ex>ad</ex>.  
Dunlang m<ex>a</ex>c Enna N&iacute;adh r&iacute; Laighen.  Corm<ex>ac</ex> 
Cas mac Ail<ex>ello</ex> Ul<ex>uimm</ex> &ampersir; Fiachu Muilleathan m<ex>a</ex>c Eogain, da righ Muman.  Nia 
Mor m<ex>a</ex>c Lug<ex>dach</ex> F<ex>ir</ex>t<ex>r</ex>i .i. mac mathar Cormaic, &ampersir; &AElig;dh m<ex>a</ex>c Eoch<ex>ach</ex> m<ex>ei</ex>c C<ex>on</ex>aill, da righ <ex>Con</ex>n<ex>acht</ex>.  Oeng<ex>us</ex> Gai-fuileach ri Bregh.  F<ex>er</ex>adhach m<ex>a</ex>c Asail 
m<ex>ei</ex>c Cuind[fh]enn<ex>ed</ex>ha ri Midhi.</p></div1>

<div1 n="3"><p>IS amlaidh docingtis &aelig;naighi &ampersir; mordhala la firu Er<ex>en</ex>n isinn aimsir sin, 
cach r&iacute; cuna thla<ex>cht</ex> r&iacute;gh uime &ampersir; <ex>con</ex>a chathbarr ordha fa cheann, uair ni ghabhdais minda r&iacute;ghdha f<ex>or</ex>ro 
<ex>acht</ex> ar-rai chatha namma.  Alaind tain<ex>i</ex>c Corm<ex>ac</ex> isin m&oacute;r-dh&aacute;il
<pb n="186"/> 
sin,  or n&iacute; tain<ex>i</ex>c samhail a dhealba son <ex>acht</ex> <ex>Con</ex>aire m<ex>a</ex>c <ex>Etar</ex>sceoil, 
<ex>n&oacute;</ex> <ex>Con</ex>cob<ex>a</ex>r mac Cathb<ex>ada</ex>, <ex>n&oacute;</ex> &AElig; ;ng<ex>us</ex> mac in Dagdha. Ba 
d<ex>er</ex>scaigthech t<ex>r</ex>a ecosc Corm<ex>aic</ex> isin dail sin.  Monglectha fochassa f<ex>or</ex>ordha 
fair.  D<ex>er</ex>gbocoit co rindud &ampersir; co m&iacute;lu &oacute;ir &ampersir; co tuaghd<ex>r</ex>uimnibh 
airgid fair.  Brat corc<ex>r</ex>a c&aacute;sleachta uime.  Liadelg oir f<ex>or</ex>a bhruindi.  
Muntorc oir ima braighid.  Leni gelculpadach <ex>co n</ex>dergindliud uime. Cris oir <ex>co</ex> ngemaib do lig logmair thairis.  Da assa moglaighi ordha co sibhlaibh oir uime.  Da sleigh &oacute;rcrui ina laim <ex>co n</ex>dualaib imdaib don chredum&aelig;.  Is eisi<ex>u</ex>m iar<ex>u</ex>m c<ex>r</ex>uthach c&aelig;em cen ainimh, gen athais.  Dar-l<ex>et</ex> ba f<ex>r</ex>os do nemthondaibh rolad ina chind.  Dar-l<ex>et</ex> ba dual partaingi a bh&eacute;l. Ba gilit<ex>hir</ex> sneachta a chorp s&aelig;rdenmach.  Ba casmail f<ex>r</ex>i 
f<ex>or</ex>cli cailli <ex>no</ex> s&iacute;an <mls unit="page" n="261a"/> sl&eacute;ibi a g<ex>r</ex>uaidh.  Cosmail f<ex>r</ex>i bug[h]a a suili.  Cosmail f<ex>r</ex>i taitneam ngormlaindi a mailghi &ampersir; a abraid.</p></div1>
<div1 n="4"><p>IS e sin t<ex>r</ex>a 
c<ex>r</ex>uth &ampersir; ecosc fo ndeoch<ex>aid</ex>h Corm<ex>ac</ex> isin mordail sin fear n-Ere<ex>nn</ex>, &ampersir; is<ex>ed</ex> 
atb<ex>er</ex>[a]t-somh, is &iacute; sin comdail is aregdha doronadh a n-Eri<ex>nn</ex> ria 
creideam, uair is iad na smachta &ampersir; na rechta doronadh 'sin dail sin mer<ex>us</ex> a n-Er<ex>inn</ex> co brath.</p></div1>
<div1 n="5"><p>Asb<ex>er</ex>tadar maithi f<ex>er</ex> n-Er<ex>en</ex>n c&aacute;ch d'ordugud f<ex>or</ex>a 
the<ex>cht</ex>a fen aco .i. et<ex>ir</ex> rigraid &ampersir; ollamnaibh &ampersir; druthu &ampersir; brughudhu &ampersir; amsa &ampersir; 
cach damh olcheana, or ba d<ex>er</ex>b leo in t-orrdugud dogenta a n-Er<ex>in</ex>n isin dail 
sin la firu Fodla corob' &eacute; dobiadh indti co bradh.  Uair on tan ronuc 
Amairgin Glungel in fili c<ex>&eacute;</ex>tbr<ex>et</ex>h a n-Er<ex>inn</ex> roba la filedhaibh a n-&aelig;nur b<ex>r</ex>eitheamnas c<ex>u</ex>san imacallaim in da thuar[ad] i nEamain Macha .i. 
F<ex>er</ex>c<ex>er</ex>tne fili &ampersir; Neidi m<ex>a</ex>c Adhna iman tuighnigh ollaman. 
<pb n="187"/>
Ba dorcha di<ex>diu</ex> la cach in labra dolabairsead na filidh isin fuighill sin, &ampersir; nirbho leir dona 
rigaibh &ampersir; dona fileadhaibh in b<ex>r</ex>eitemnus rucsad. "IS lasna firu-sa a n&aelig;nur a mbr<ex>et</ex>h &ampersir; &aelig;ni<ex>us</ex> &ampersir; eol<ex>us</ex>," f<ex>or</ex> sna rig. <q>Ni thuicemni ced<ex>us</ex> a raidhit.</q> <q>IS maith dono,</q> ol Conchub<ex>ar</ex>, <q>b&iacute;ed cuid do cach andsom ondiu co brath.  A<ex>cht</ex> an br<ex>et</ex>h duthaigh doibseom dhe ni ricfa anaill.  Gebidh cach a ndrechta dhe.</q>  Talladh do<ex>no</ex> breitheamnas ar fileadh[a] andsin <ex>acht</ex> a nduth<ex>aig</ex> dhe, &ampersir; rogabh cach d'f<ex>er</ex>aibh Er<ex>en</ex>n a drecht din breithemn<ex>us</ex>, am<ex>al</ex> rogabsad
bretha Echach m<ex>ei</ex>c Luchta, &ampersir; br<ex>et</ex>ha Facht[n]a m<ex>ei</ex>c Senchadha, &ampersir; gubr<ex>et</ex>ha Caradniad teschti, &ampersir; br<ex>et</ex>ha Moraind m<ex>ei</ex>c main, 
&ampersir; br<ex>et</ex>ha Eogain m<ex>ei</ex>c Durrtha<ex>cht</ex>, &ampersir; br<ex>et</ex>ha Doet Nemthi, &ampersir; br<ex>et</ex>ha Brigi Ambai, &ampersir; br<ex>et</ex>ha Diancecht o leigibh.</p></div1>
<div1 n="6"><p>Ce robadar sin hi tus isin aimsir sin <ex>con</ex>aimthitar
maithi fear n-Er<ex>en</ex>n tomm<ex>us</ex> n-ai &ampersir; indsci do cach iarna miadhamlacht [amail] rogabsad isna Br<ex>et</ex>haib Neimeadh.</p></div1>
<div1 n="7"><p>Romeasc cach ar dan a cele ar&iacute;s, co tanic in mordail 
sin im Corm<ex>ac</ex>.  Rodeiligsid di<ex>diu</ex> ar&iacute;s &aelig;s cacha dana f<ex>r</ex>ia 
aroili isin mordail-sin, &ampersir; rohordaigheadh cach dib f<ex>or</ex>a dhan
dileas.</p></div1>
<div1 n="8"><p>Badar maithi f<ex>er</ex> n-Er<ex>en</ex>n ica radh ria Corm<ex>ac</ex> a 
dhilgeadh diles d'ordugud do cach &aelig;n a Tigh Midchuarta.  IS
a di<ex>diu</ex> in gleodh ar[r]anic Corm<ex>ac</ex> andsin .i. coiri c&aelig;cdhuirnn 
bai a Temr<ex>aig</ex> .i. cori asicain <ex>n&oacute;</ex> ansirc, do chor ar tein<ex>i</ex>d, 
&ampersir; muca &ampersir; mairt do c<ex>ur</ex> and, &ampersir; dich<ex>et</ex>al flatha &ampersir; fil<ex>ed</ex>h &ampersir; druadh do chetal fair.</p></div1>
<div1 n="9"><p>IS e alt in choiri sin dob&iacute;dh in gach bruidin do rigbruidhnib Er<ex>en</ex>n anall.  IS de im<ex>morro</ex> dogorthi coiri aisic
de, air is e noaisic<ex>ed</ex>h &ampersir; nothidhnaicidh a mbiadh dingbala
do cach daim.  Ar cian co b<ex>et</ex>h biadh annsom co tisadh daimh
<pb n="188"/>
choir cuigi ni rachadh a mudu <ex>etir</ex>.  Ni fagbaithi and
b<ex>r</ex>uithi ach[t] <ex>con</ex> fiurfadh in daim beos, &ampersir; co tac<ex>r</ex>adh ass a 
bh&iacute;adh coir do chach.  IS e di<ex>diu</ex> alt in choiri sin dobai i[c]
Corm<ex>ac</ex> i Temr<ex>aig</ex> in tan-sin.</p></div1>
<div1 n="10"><p>Dobr<ex>et</ex>ha di<ex>diu</ex> cach aruair do saigid in coiri-sin, &ampersir; 
dobr<ex>et</ex>ha bein &aelig;oil do cach &aelig;n ass.  <ex>Con</ex>idh andsin dorecmaic 
a techta do chach ass .i. laarg do righ &ampersir; d'fhilidh c<ex>r</ex>ochet
do sai litri, colp[th]a ogtiger<ex>n</ex>, cuind arad, les rigna, &ampersir;
cach dligeadh olcheana, <ex>con</ex>idh isin dail sin dorecmaig a
dligeadh diles do chach.</p></div1>
<div1 n="11"><p>Dobr<ex>et</ex>ha im<ex>morro</ex> in da fir dhec flatha osaird acu. At iat s<ex>ed</ex>e nobidis ic <ex>etir</ex>gleodh fh&iacute;r &ampersir; brecc acco.  It iadso iad sein .i.<lb/>
T<ex>r</ex>e-sin Moraind,<lb/>
Tal Mochta,<lb/>
C<ex>r</ex>annchur Seancha,<lb/>
Least<ex>ur</ex> Bad&uacute;irn,<lb/>
Tre-lia mothair,<lb/>
Cori Fir,<lb/>
Senchrann Sin m<ex>ei</ex>c Aigi,<lb/>
Iarn Luchta,<lb/>
Airiseom oc altoir,<lb/>
Cuac[h] Corm<ex>aic</ex>.</p></div1>

<div1 n="12"><head>S&Iacute;N MEIC MAIN.</head>

<p>Morand m<ex>a</ex>c Cairp<ex>ri</ex> Cind-chait, do cheinel aitheach do. Rogabh in Cairp<ex>re</ex> C<ex>enn</ex>-c<ex>hatt</ex> righi n-Er<ex>en</ex>n, &ampersir; rohorta s&aelig;r Er<ex>en</ex>n lais <ex>acht</ex> t<ex>r</ex>i m<ex>ei</ex>c ructha a mb<ex>r</ex>oind<ex>ib</ex> a maithreach .i. Corp Ul<ex>om</ex> &ampersir; Tibraidi T&iacute;reach &ampersir; Fearadhach Find feachtnach,
<pb n="189"/>
ruc<ex>a</ex>d a n-Albain.  S<ex>r</ex>ub chait do<ex>no</ex> lasin Carp<ex>re</ex> athair Moraind, &ampersir; cach m<ex>a</ex>c dob<ex>er</ex>tha do dob&iacute;dh ainm fair, &ampersir; nomarbdais lais
iar<ex>u</ex>m.  Bai bean am<ex>r</ex>a la Carp<ex>re</ex>, &ampersir; do chenel s&aelig;rcloinndi.  Dob<ex>er</ex>t side comairle dh&oacute; .i. Feis Tem<ex>rach</ex> do denom acco &ampersir; fir Er<ex>en</ex>n do togairm chuici co ro gestis-s<ex>ed</ex>e itge <ex>co</ex> a ndeibh d<ex>us</ex> in tuctha n&iacute; do cloind t[sh]omainich dho.  Dogn&iacute;th les in f[e]iss, &ampersir; bait<ex>er</ex> fir Er<ex>en</ex>n co cenn t<ex>r</ex>i m&iacute;s f<ex>uir</ex>ri, &ampersir; no-t<ex>r</ex>oisctis uile, &ampersir; doguidis itchi co Dia cach m&iacute;s ara tuctha gen soinmeach do geineamain uadh &ampersir; o mnai. <ex>Ocus</ex> ba dar a sarag<ex>u</ex>d som dognith andsin, fobith fa d<ex>r</ex>ochfear. <ex>Con</ex>ap<ex>r</ex>ad di<ex>diu</ex> in bean, &ampersir; ruc m<ex>a</ex>c, <ex>con</ex>-aices rop &aelig;n pait uili o dib guaillibh suas, &ampersir; n&iacute; facas bel fair <ex>n&oacute;</ex> sineistri <ex>etir</ex>.  Asb<ex>er</ex>t in r&iacute;gan: <q>Maen ruc, meadaid sidhe dut m<ex>a</ex>c aile. [A]mbeanna<ex>cht</ex>an fear n-Er<ex>en</ex>n
duidsiu annsin dia namaid.</q>  <q>A br<ex>et</ex>h amarach dia bh&aacute;dhudh doc<ex>u</ex>m n&aacute; laithchi,</q> ol Carp<ex>re</ex> f<ex>r</ex>i[s]in in rechtaire.  <ex>Con</ex>arfaid fear-s&iacute;dhe dia mathair dadhaigh, &ampersir; asb<ex>er</ex>t f<ex>r</ex>ia: <q>Ba doc<ex>u</ex>m in
mara b<ex>er</ex>thar in m<ex>a</ex>c,</q> ol se, <q><ex>ocus</ex> arin <ex>n</ex>gabthar a cheann f<ex>or</ex>sin tuind co tuc<ex>a</ex>d .ix. tonda thairis.  Bidh maith in m<ex>a</ex>c, bidh ri.  Morann bidh eadh a ainm</q>, fobith robo mor &ampersir; rob find.</p></div1>
<div1 n="13"><p><ex>Con</ex>gairthear disi in rechtaire.  Raiti risidhe.  B<ex>er</ex>the iar<ex>u</ex>m don m<ex>ui</ex>r &ampersir; argaibht<ex>er</ex> f<ex>r</ex>isin tuind.  A[n] nomadh tonn dot-<mls unit="page" n="261b"/>n-anic: sc&aelig;lis in sreaband bai im a chean[n] &ampersir; doroindi munq<ex>u</ex>i dhe fo dib guaillib.  Cachain laid la sodain,
<ex>con</ex>-epert:<lb/>
Adhraidh a dhaine,<lb/>
D&iacute;a os domun dind!<lb/>
nisnich ruith riadadar<lb/>
f<ex>or</ex> fuil gidh f&aelig;bra f<ex>or</ex>tabith<lb/>
in aile i fil lith la subha<lb/>
lam Dia ndilgedach<lb/>
rodealb im niullu nemtheach.</p></div1>
<pb n="190"/>
<div1 n="14"><p>N&iacute;r[o]marbh in rechtaire do<ex>no</ex> in m<ex>a</ex>c &ampersir; nir' lam[air] a thab<ex>air</ex>t lais ar omun in righ.  Roaithnistar iar<ex>u</ex>m do buachaill in r&iacute;gh. Doluidh dia thigh &ampersir; adchuaidh don r&iacute;gh &ampersir; don r&iacute;gain sin, &ampersir; adromadair a marbadh. Asb<ex>er</ex>t in ri di suidi doragad em main di suidi .i. don m<ex>a</ex>c sin, <ex>con</ex>id de ata Morand m<ex>a</ex>c main fair .i. m<ex>a</ex>c Cairp<ex>r</ex>i Cindchait.  Dorigneadh c<ex>u</ex>mdach oir &ampersir; airgid lesin imon sreabann sin, co rob &eacute; sin 'S&iacute;n M<ex>ei</ex>c main' iar<ex>u</ex>m.  In cintach ima tabhartha br&aacute;gaid nothachtad. Nosiad[ad] im<ex>morro</ex> ume co lar dia mbad eannoc.</p></div1>
<div1 n="15"><p>Bai sin aile la Morand .i. cuaird bec bai lais am<ex>al</ex> 
circ&aacute;ill fheta. In cuaird sin di<ex>diu</ex> dob<ex>er</ex>t-som o Ochamon druth ar Sidh ar Femin, ar fochartsom i sodain &ampersir; do[bert in] munci mbecsin les as.  Ad<ex>con</ex>[n]airc-sium isin sidh bad n-e ret is in deilig<ex>u</ex>d fir &ampersir; gai and.  Dob<ex>er</ex>thea di<ex>diu</ex> in munci sin im chois <ex>n&oacute;</ex> im laim in dune &ampersir; non-iadad ume co teannadh a chois <ex>n&oacute;</ex> a laim dhe mad guach.  No sniadh[ad] ime im<ex>morro</ex> dia mbad ennac.</p></div1>

<div1 n="16"><p>Bai di<ex>diu</ex> Sin aili Moraind and .i. Luidh Morann morbr<ex>et</ex>hach co Pol abstal, &ampersir; dob<ex>er</ex>t eibistil uadh, &ampersir; bidh 'ma br&aacute;igid.  Intan di<ex>diu</ex> luidhid Morann d&iacute;a dun oc tindtudh o Phol imanarnic do f<ex>r</ex>i c<ex>u</ex>mail dia c<ex>u</ex>malaibh oc dor<ex>us</ex> in dune.</p>
<p>O'tchon[n]airc di<ex>diu</ex> in epistil ima bhraigid imcomarcaidh de: 
<q>Cid sin sein, a Moraind?</q> ol s&iacute; <q>Adde,</q> ol Caimin d<ex>r</ex>uth, <q>b&iacute;dh sin Moraind ond&iacute;u cobrath he.</q>  Antan do<ex>no</ex> dob<ex>er</ex>eadh Morann br<ex>et</ex>h nogeb<ex>ed</ex>h epistil ima bragaid &ampersir; n&iacute; abrad ga&iacute; iar<ex>u</ex>m.</p></div1>

<div1 n="17"><head>TAL MOCHTAI.</head>
<p>.i. tal uime robai la Mochta s&aelig;r. Roc<ex>uir</ex>thea a teinidh
d<ex>r</ex>oigin he, &ampersir; dob<ex>er</ex>tea teanga tairis.  Inti lasa mbidh g&oacute; ro loisc<ex>ed</ex>h.  Inti ba hennac n&iacute; loisc<ex>ed</ex>h it<ex>ir</ex>.</p></div1>
<pb n="191"/>
<div1 n="18"><head>CRANNC<ex>UR</ex> SENACHAI.</head>
<p>.i. cran[n]ch<ex>ur</ex> ba&iacute; la Seancha m<ex>a</ex>c Ail<ex>ella</ex> .i. da c<ex>r</ex>and do c<ex>ur</ex> .i. c<ex>r</ex>and dibh don righ &ampersir; c<ex>r</ex>and don l&iacute;teach.  Dam[b]adh chintach doleanadh a c<ex>r</ex>an[n] da bhois.  Dam[b]ad ennoc im<ex>morro</ex> 
ticeadh foc<ex>&eacute;t</ex>oir a c<ex>r</ex>and ass.  IS amlaidh dogn&iacute;t[h]i sin .i. dich<ex>et</ex>al fil<ex>ed</ex>h do chantain f<ex>or</ex>ro.</p></div1>

<div1 n="19"><head>LEAST<ex>UR</ex> BADUIRN.</head>
<p>.i. Badurnn ainm righ.  Luid di<ex>diu</ex> a bean side don tibra[i]d,
<ex>co n</ex>-acca do mnai asna sidhaib ocum tirb<ex>r</ex>aid, &ampersir; bai
slabradh c<ex>r</ex>edhumha <ex>etar</ex>ro. O['t]<ex>con</ex>chadar in mnai dia saighidh lot<ex>ur</ex> fon tib<ex>r</ex>aid.  Luid side di<ex>diu</ex> ina ndiaidh fon tib<ex>r</ex>ait <ex>co n</ex>-aca f&iacute;r n-am<ex>r</ex>a isin tshidh .i. lest<ex>ur</ex> glain.  Fear dob<ex>er</ex>eadh t&eacute;ora briathra g&oacute;a fai conscaradh f<ex>or</ex>a laim hi t<ex>r</ex>i. 
Fear adb<ex>er</ex>eadh te&oacute;ra b<ex>r</ex>iat<ex>hr</ex>a fira foa <ex>con</ex>ateg<ex>ed</ex>h affrithisi. Gaid di<ex>diu</ex> bean Badu[i]rn in lest<ex>ur</ex> sin do &aelig;s in tsh&iacute;dhe. Dob<ex>er</ex>tha d&iacute;si indi sin, comba head sin least<ex>ur</ex> nodelaighedh gai &ampersir; fir la Badur<ex>n</ex>.</p></div1>

<div1 n="20"><head>TRE-LIA MOTHAIR.</head>
<p>
.i. iain do l&iacute;nta do dubrota &ampersir; do gual &ampersir; do cach cenel
diub olcheana, &ampersir; foc<ex>er</ex>tit&iacute;s t<ex>r</ex>i lig ind .i. lia find &ampersir; lia dub &ampersir; lia breac.  Norig<ex>ed</ex>h di<ex>diu</ex> neach a laim ind, &ampersir; dob<ex>ered</ex>h in lig find lais da mb<ex>et</ex>h f&iacute;r occa. Dob<ex>ered</ex>h in duibh dam[b]adh g&oacute;. Dob<ex>ered</ex>h i[n]mbric dam[b]ad l<ex>et</ex>hchintach.</p></div1>

<div1 n="21"><head>COIRI F&Iacute;R.</head>
<p>
.i. lest<ex>ur</ex> airgid &ampersir; oir dobidh aga f<ex>r</ex>i dealochadh firindi
&ampersir; g&oacute;a .i. no teighthi us<ex>c</ex>i and co mbid ar fiuchad, &ampersir; rot<ex>u</ex>mtha
<pb n="192"/>

lamh and iar<ex>u</ex>m. Dam[b]ad chintach doloiscthea in laim. 
Mina bh<ex>edh</ex> i<ex>mmorro</ex> cin aga n&iacute; deanadh urchoid dho it<ex>ir</ex>. Ar ba he in tredhi is mo nognathaigthe o gentibh .i. Coiri 
F&iacute;r &ampersir; C<ex>r</ex>andch<ex>ur</ex> cut<ex>r</ex>uma &ampersir; Airisium im altoir. Is o sidi do fas c<ex>r</ex>and do chor a fethlaib beo<ex>us</ex> i[c] G&aelig;del<ex>aib</ex>.</p></div1>

<div1 n="22"><head>SEANC<ex>R</ex>AN[N] SIN.</head>
<p>
.i. c<ex>r</ex>andcur Sin m<ex>ei</ex>c Aigi .i. t<ex>r</ex>i c<ex>r</ex>aind do c<ex>ur</ex> a n-us<ex>c</ex>i 
.i. c<ex>r</ex>and na flatha &ampersir; c<ex>r</ex>and in oll<ex>aman</ex> &ampersir; c<ex>r</ex>and in l&iacute;t[h]igh.  Da 
mb<ex>et</ex>h cin aga theigidh a c<ex>r</ex>and a n-&iacute;chtar.  Diam[b]adh annocc 
im<ex>morro</ex> teigh<ex>ed</ex>h ar uacht<ex>ur</ex>.</p></div1>

<div1 n="23"><head>IARNN LUCHTA.</head>
<p>
.i. Luchta d<ex>r</ex>ai dochoidh dia fhoglaim il-Letha, <ex>con</ex>-aca
&eacute; n&iacute; ingnadh occa ic delug<ex>u</ex>d fhirindi &ampersir; breigi .i. iarnn do 
senadh l&iacute;a ndruidib, &ampersir; a chor a teinidh iarsin com[b]ad dearg,
&ampersir; a tab<ex>air</ex>t f<ex>or</ex> bois in lit[h]ig.  <ex>No</ex> loisc<ex>ed</ex>h im<ex>morro</ex> h&eacute; dia 
mb<ex>ed</ex>h cin occa. Ni denad urchoid dho mina bh<ex>et</ex>h cintach.  Atb<ex>er</ex>t 
Luchta iarsin f<ex>r</ex>iu <q><ex>No</ex>ricfaidh a leas againdi fir Er<ex>en</ex>n,</q> f<ex>or</ex> se <q>sud do delug<ex>ud</ex> <ex>etir</ex> firindi &ampersir; breig.</q>  Dobr<ex>et</ex>ha Luchta a iarnn senta lais iartain, co mba&iacute; ic delug<ex>u</ex>d <ex>etir</ex> gai &ampersir; fh&iacute;r, <ex>con</ex>idh de sin leantar iarnn se[n]ta be<ex>us</ex> ag G&aelig;idel<ex>aib</ex> dog<ex>r&eacute;</ex>s.</p></div1>

<div1 n="24"><head>AIRISEM IC ALTOIR.</head>
<p>.i. d<ex>er</ex>badh nobidh acco isin aimsir sin do delug<ex>u</ex>d <ex>etir</ex> 
ga&iacute; &ampersir; f&iacute;r .i. airiseam oc altoir .i. teacht fa .ix. a timcheall 
na haltora &ampersir; us<ex>c</ex>i d'&oacute;l iarsin t<ex>r</ex>ia dich<ex>et</ex>al d<ex>r</ex>uadh fair.  Ba f<ex>or</ex>rel im<ex>morro</ex> comhartha a peccaid fair da m[b]adh chintach. 
Ni denadh im<ex>morro</ex> erchoid dho dam[b]adh andac.  Cai Cainbr<ex>et</ex>hach, t<ex>r</ex>a, dalta Fein<ex>ius</ex>a Farsaid indala descipol d&eacute;c <ex>n&oacute;</ex>
<pb n="193"/>
seachtmogad na scoili rofocail.  Fein<ex>ius</ex> do G<ex>re</ex>caibh do fogail
na n-ilb<ex>&eacute;r</ex>la fo c<ex>r</ex>icha in domuin.  IS e in Cai sin dorad in f&iacute;r 
sin les o th&iacute;r n-Israel, a rosiacht side co Tuaith De, &ampersir; rofoglaim recht Maisi, &ampersir; is e dob<ex>er</ex>ead br<ex>et</ex>ha lasin scoil iarna comhthinol uili do chach <mls unit="page" n="262a"/> l<ex>et</ex>h, &ampersir; is e roordaigestar in 
mbreith Chai.  IS e di<ex>diu</ex> in Cai c<ex>&eacute;t</ex>na sin ro ordaig dlig<ex>ed</ex> 
ceit<ex>hr</ex>i sle<ex>cht</ex>a i n-Er<ex>inn</ex>, ar is i dias nama tain<ex>i</ex>c a n-Er<ex>in</ex>n 
din scoil, Aimirgin Glungeal in fili &ampersir; Cai in bretheam, &ampersir; romarastair Cai co tormail .ix. ndine a n-Er<ex>in</ex>n iar firindi a 
<sic>breathumu<ex>n</ex></sic>, ar at e br<ex>et</ex>ha nob<ex>e</ex>r<ex>ed</ex> .i. br<ex>et</ex>ha rechta 
M&aacute;isi, &ampersir; is aire sin isat airimda br<ex>et</ex>ha rechta isin feneoc<ex>us</ex>. 
Ba siad br<ex>et</ex>ha rechta did<ex>iu</ex> rofognom do Corm<ex>ac</ex>.</p></div1>

<div1 n="25"><head>[CUACH CORMAIC.]</head>
<p>Cuach Corm<ex>aic</ex> fesin di<ex>diu</ex> .i. cuach oir bai lais.  Is aml<ex>aid</ex> 
di<ex>diu</ex> dof<ex>r</ex>ith eiside on mud-sa.</p>
<p>Laa n-&aelig;in dobai Corm<ex>ac</ex> ua Cuind madan moch i c<ex>et</ex>amun a &aelig;nur f<ex>or</ex> M<ex>ur</ex> Tea hi Tem<ex>raig</ex>.  C<ex>on</ex>aca in t-&aelig;n oclach f<ex>or</ex>osta
findliath adoch<ex>u</ex>m.  Brat corc<ex>r</ex>a corrtharach uime.  Leni
esnadach orsn&aacute;ith hi c<ex>us</ex>tal a chnis.  Da m&aelig;l-asa findd<ex>r</ex>uine <ex>etir</ex> a t<ex>r</ex>oigthibh &ampersir; talmhain.  Cr&aelig;bh airgid co t<ex>r</ex>i hublaib oir f<ex>r</ex>ia ais. Ba leor peted &ampersir; arpeatad im<ex>morro</ex> eiste<ex>cht</ex> risin ceol dogn&iacute;d in cr&aelig;bh, a[r] rochoideoldais fir athgaiti <ex>n&oacute;</ex> mna siuil <ex>n&oacute;</ex> fiallach galair risin ceol dogn&iacute;d sin intan doc<ex>r</ex>oitheadh in chr&aelig;b.</p></div1>

<div1 n="26"><p>Beandachais in t-oglach do Corm<ex>a</ex>c.  Beannachais Corm<ex>ac</ex> do somh.</p></div1>

<div1 n="27"><p><q>Can doluidh, a oclaigh?</q> ol Corm<ex>ac</ex>. 
<q>A t&iacute;r nach bidh <ex>acht</ex> f&iacute;r,</q> ol se, <q><ex>ocus</ex> nach fuil &aelig;is <ex>n&oacute;</ex> erc<ex>r</ex>a <ex>n&oacute;</ex> duba na toirsi <ex>n&oacute;</ex> tnuth <ex>n&oacute;</ex> f<ex>or</ex>mad na miscais <ex>n&oacute;</ex> mordataidh.</q>
<pb n="194"/>
<q>Ni hamlaid duind,</q> ol Corm<ex>ac</ex>. <q>C<ex>est</ex>, a oclaigh,</q> ol Corm<ex>ac</ex> <q>in dingneam carad<ex>r</ex>adh?</q> 
<q>Maith lim a deanom,</q> ol in t-oglach. 
Do[g]n&iacute;ad iar<ex>u</ex>m caradradh. 
<q>In c<ex>r</ex>aeb damsa,</q> ol Cormac. 
<q>Dob<ex>&eacute;r</ex></q>, ol in t-oglach,<q><ex>acht</ex> co taraight<ex>er</ex> damsa na t<ex>r</ex>i 
haisc<ex>ed</ex>ha <ex>con</ex>aigiub a Tem<ex>raig</ex> ina c<ex>u</ex>main.</q> 
<q>Dob<ex>&eacute;r</ex>thar,</q> ol Corm<ex>ac</ex>. </p>
<p>Naiscis in t-oglach iar<ex>u</ex>m, &ampersir; facbha[i]s in c<ex>r</ex>&aelig;bh, &ampersir; teid ass la sod<ex>ain</ex>, &ampersir; ni fid<ex>ir</ex> Corm<ex>ac</ex> c[i]a l<ex>e</ex>th in roluidh.</p></div1>
<div1 n="28"><p>Tindtai Corm<ex>ac</ex> isin rightheagh.  Machtnaigset in 
teglach in cr&aelig;bh.  Crotha[i]s Corm<ex>ac</ex> r&iacute;u h&iacute;, cor[us] c<ex>uir</ex> a s&uacute;an on t<ex>r</ex>ath co 'roili.</p></div1>
<div1 n="29"><p>Tic in t-oclach a cind bl<ex>iadne</ex> i n-airis [a] dala, &ampersir; cuindchis ar Corm<ex>ac</ex> c<ex>u</ex>main a c<ex>r</ex>&aelig;bhi.  <q>Dob<ex>er</ex>thar,</q> ol Corm<ex>ac</ex>. <q>Berad Aillbi [lim tra] andiu,</q> ol se.</p>
<p>B<ex>er</ex>is leis [iarum] in i<ex>ngin</ex>.  Dob<ex>er</ex>aid bannt<ex>r</ex>ocht [na Temrach] t<ex>r</ex>i gartha f<ex>or</ex>aird indegaid i<ex>ngine</ex> righ Er<ex>enn</ex>. Crotha[i]s Corm<ex>ac</ex> in c<ex>r</ex>aebh f<ex>r</ex>iu co r<ex>us</ex>car ria torisi uili &ampersir; cor'
c<ex>uir</ex> 'na suan &iacute;at.</p></div1>
<div1 n="30"><p>Tic dia mis &ampersir; b<ex>er</ex>idh Carp<ex>re</ex> Lifeach<ex>air</ex> les.  Ni roan di<ex>diu</ex> ca&iacute; <ex>no</ex> dog<ex>r</ex>a isin Temr<ex>aig</ex> d&iacute;a es in m<ex>ei</ex>c, &ampersir; n&iacute;r' loingid &ampersir; nir' suanadh in n-aidchi-sin indti, &ampersir; badar a mbron &ampersir; i nduba d<ex>er</ex>mair.  Crotha[i]s Corm<ex>ac</ex> in c<ex>r</ex>aebh r&iacute;u co r<ex>us</ex>carsad f<ex>r</ex>i dog<ex>r</ex>a.</p></div1>
<div1 n="31"><p>Tig in t-oglach c<ex>&eacute;t</ex>na dor&iacute;si. 
<q>Cid connaigi aniu?</q> ol Corm<ex>ac</ex>. 
<q>Do banchele-siu,</q> ol se .i. Eithne T&aelig;bhfhada i<ex>ngen</ex> 
Dunlaing r&iacute;[gh] Laighean.</p>
<p>B<ex>er</ex>idh les iar<ex>u</ex>m in mnai.</p></div1>
<pb n="195"/>
<div1 n="32"><p>Ni rodamair t<ex>r</ex>a do Corm<ex>ac</ex> inn&iacute; sin.  Luid inandiaid. Teit cach di<ex>diu</ex> anadiadh Corm<ex>ai</ex>c.  Tuc<ex>a</ex>d ceo mor f<ex>or</ex> lar in maighi sonnaich doibh.  Foc<ex>er</ex>d Corm<ex>ac</ex> a magh mor a &aelig;n<ex>u</ex>r.  Dun mor ar lar in maighi.  Sonnach credhum&aelig; uime. Teag findairgid isin dun &ampersir; se l<ex>et</ex>htuighthi do eitib en find.  [Marcsluag side oc tathaig<ex>ed</ex> in tigi &ampersir; utlaigi] do eitib en find ina n-ochtaibh do thuighi in tighi.  Ticeadh athach ga&iacute;thi chuici 
beo<ex>u</ex>s, &ampersir; gach n&iacute; dotuighthi de dob<ex>er</ex>eadh in gh&aelig;th as beo<ex>u</ex>s.</p></div1>
<div1 n="33"><p>Atchi di<ex>diu</ex> fear ind ic at&oacute;d ten<ex>ed</ex>h, &ampersir; doc<ex>ui</ex>r<ex>ed</ex> in omna bunream<ex>ur</ex> bun barr fair.  Intan ticeadh dorisi &ampersir; omna aili leis tairgidh loscudh na cetomna.</p></div1>
<div1 n="34"><p>Atchi di<ex>diu</ex> dun r&iacute;ghda rom&oacute;r aile, &ampersir; sondach credhum&aelig; 
[aili] uime sidhi.  Ceit<ex>h</ex>ri tighi isin dun.  Luidh-sium isin
dun.  Atchi in rightheagh romor, &ampersir; a chleatha sidhe do credum&aelig;, 
&ampersir; a c&aelig;l d'airgid, &ampersir; a thuighi do eitib &eacute;n find.</p></div1>
<div1 n="35"><p>Atchi di<ex>diu</ex> top<ex>ur</ex> taitneamach isin lis, &ampersir; co&iacute;c srotha ass, &ampersir; na sloigh imaseach is ol us<ex>c</ex>i na sroth.  Nai cuill 
buana oscind in tob<ex>uir</ex>.  Foc<ex>er</ex>daidh andsin na cuill corcarrda
a cna&iacute; isin top<ex>ur</ex> <ex>co</ex>n<ex>u</ex>s-tennat na co&iacute;c eicne filead isin top<ex>u</ex>r, 
co c<ex>ur</ex>t<ex>ar</ex> a mbolga f<ex>or</ex> na s<ex>r</ex>othaibh.  Fuaim eassa na s<ex>r</ex>oth 
sin di<ex>diu</ex>, ba bindi na cach ceol a cantais.</p></div1>

<div1 n="36"><p>Luidh iarsin isin righteach.  Len lanamain is[in]tigh
f<ex>or</ex>achind.  Ba derscai[g]theach dealb in oclaig ar ailli a c<ex>r</ex>otha, ar chaine a dealbha &ampersir; ar ingant<ex>us</ex> a ecoisce.  I<ex>ngen</ex> im<ex>morro</ex> macdachta mongbhuidhi, fo barr ordha, fa haillim do mnaib in betha, ina fharradh. Dogn&iacute;t<ex>er</ex> a fosaic can rathug<ex>u</ex>d.  Fot<ex>r</ex>acud 
f<ex>or</ex>sin cl&aacute;rudh cen tinc<ex>ur</ex> o dhune <ex>acht</ex> na clocha ind &ampersir; ass.</p>
<p>Dogn&iacute;d Cormac a fat<ex>r</ex>acud &iacute;arsin.</p></div1>
<div1 n="37"><p>A mbadar and &iacute;ar t<ex>r</ex>ath nona <ex>con</ex>acadar &aelig;n fear chucu
<pb n="196"/>
isin teach.  Tuag <ex>con</ex>naidh ina laim deis, &ampersir; lorg ina laim 
chl&iacute;, &ampersir; muc ina d&iacute;aid.</p></div1>
<div1 n="38"><p><q>IS mithigh urgnam astigh,</q> ol in <mls unit="page" n="262b"/> t-oglach, <q>daig ata aighi uasal ann.</q></p></div1>
<div1 n="39"><p>Buailis in f<ex>er</ex> in muic cor' marbh, &ampersir; scoiltis a luirg 
co robadar t<ex>r</ex>i gnuidh do lea[th]scoilteach les.  Lait<ex>er</ex> in
mu[i]c isin choiri.</p></div1>
<div1 n="40"><p><q>IS mithigh [a] impod libh,</q> ol in t-oglach. 
<q>Ni heigin,</q> ol in luchtairi, <q>or n&iacute; bha bruithi t<ex>r</ex>ia bithu 
sir in mucc co n-indistar fir cacha ceat<ex>r</ex>amhan d&iacute;.</q></p></div1>
<div1 n="41"><p><q>Indis duin di<ex>diu</ex>,</q> f<ex>or</ex> in t-oglach, <q>art<ex>us</ex>.</q></p></div1>
<div1 n="42"><p><q>La da rabha-sa ic cuartug<ex>u</ex>d in f<ex>er</ex>aind,</q> ol se, 
<q>fuar<ex>us</ex>s bu fir aile im f<ex>er</ex>and, &ampersir; dorad<ex>us</ex> lium a ngobhang. Tain<ex>i</ex>c tig<ex>er</ex>na na mbo amdeaghaidh, &ampersir; asp<ex>er</ex>t dob<ex>ered</ex>h log dam 
ara bu do leigean ass. Dob<ex>er</ex>t-sa do a bhu.  Dorat-son damsa mucc &ampersir; tuag &ampersir; lorg: in muc do marb<ex>ad</ex> don tuaig gach 
n-aidchi, &ampersir; in lorg do scailteadh d&iacute;, &ampersir; bidh daithin bruithi na muici do chondudh and, &ampersir; d&aelig;thain in righthighi olcheana,
&ampersir; di<ex>diu</ex> is beo in mhuc iar maidin, &ampersir; is lan in lorg, &ampersir; ataid fon samla sin o sin c<ex>u</ex>san&iacute;u.</q></p></div1>
<div1 n="43"><p><q>Is f&iacute;r, tra, in scel sin,</q> ol in t-oglach.</p></div1>
<div1 n="44"><p>Rohindtodh in mucc &ampersir; n&iacute; f<ex>r</ex>ith <ex>acht</ex> ceat<ex>h</ex>ramhe bruithi indti.</p></div1>
<div1 n="45"><p><q>Indist<ex>er</ex> sc&eacute;l firi ele againd,</q> ol s&iacute;ad.</p></div1>
<div1 n="46"><p><q>Indeosad-sa,</q> ol in t-oglach. <q>Tain<ex>i</ex>c amm treabhtha ocaind.  Intan rob ail in gort sin amuigh do threabadh is and 
dof<ex>r</ex>ith silta foirseo treabtha &eacute; do c<ex>r</ex>uthneacht.  Intan 
rob ail teacht da bhuain is and f<ex>r</ex>ith ina c<ex>r</ex>uaich isin gurt 
<pb n="197"/>
h&eacute;. Antan rob ail a imfheadain isin l<ex>et</ex>h sin amuig is and 
f<ex>r</ex>ith ina &aelig;nchruaich thuighthi isin les he.  Atathar ica hithi 
o sin c<ex>u</ex>san&iacute;u, <ex>acht</ex> n&iacute; mo, n&iacute; lugu achach h&iacute;.</q></p></div1>
<div1 n="47"><p>Rohimpod in muc &ampersir; f<ex>r</ex>ith c<ex>et</ex>raume aili bruithi indti.</p></div1>
<div1 n="48"><p><q>Leamsa in scel anois,</q> f<ex>or</ex> in b<ex>en</ex>.  <q>Atat .uii. mba 
&ampersir; .uii. c&aelig;rich limsa,</q> f<ex>or</ex> s&iacute;. <q>Bidh d&aelig;thain luchta Tiri Tairnghiri do lacht na .uii. mb&oacute;.  Tic a f<ex>ur</ex>thain d'edach d'olaind na .uii. c&aelig;rach.</q></p></div1>
<div1 n="49"><p>Ba bruithi di<ex>diu</ex> in t<ex>r</ex>eas c<ex>et</ex>hroime don sceol-sin.</p></div1>
<div1 n="50"><p><q>Leat so in scel anois,</q> ar siad f<ex>r</ex>ia Corm<ex>ac</ex>.</p></div1>
<div1 n="51"><p>Ro indis di<ex>diu</ex> Corm<ex>ac</ex> am<ex>al</ex> tuc<ex>a</ex>d a b<ex>en</ex> &ampersir; a m<ex>a</ex>c 
&ampersir; a ingean uadh, &ampersir; am<ex>al</ex> tain<ex>i</ex>c fein 'na n-&iacute;armor<ex>acht</ex> co tor<ex>acht</ex> in teach ut.  Ba bruithi di<ex>diu</ex> in muc uile la sodhain.</p></div1>
<div1 n="52"><p>Roindtear acco iar<ex>u</ex>m &ampersir; tuc<ex>a</ex>d a cuid a fiadhnaisi 
Corm<ex>aic</ex>.  <q>Ni caithi[m]sa p<ex>r</ex>oind dog<ex>re</ex>s,</q> ol Corm<ex>ac</ex>, <q>can 
c&aelig;cait am chuibhrind.</q> Canais in t-oglach dord dho cor' 
c<ex>uir</ex> a suan.  Dichrais iar suidhiu, <ex>con</ex>acca in .L. oglach &ampersir; a 
m<ex>a</ex>c &ampersir; a b<ex>en</ex> &ampersir; a ingean ina fharradh.  Ba n<ex>er</ex>t les a m<ex>en</ex>ma 
iar suidhiu.  Rodail<ex>ed</ex>h lind &ampersir; biadh doib iar<ex>u</ex>m co mbadar subhaigh sof<ex>or</ex>bailig.  Tuc<ex>a</ex>d cuach oir il-laim in oglaigh. Bai Corm<ex>ac</ex> ic m<ex>acht</ex>adh in chuaich ar imad a delbh &ampersir; ar ingant<ex>us</ex> 
a denmha.  <q>Ata n&iacute; as inganta and,</q> ol in t-&oacute;glach:
<q>teora b<ex>r</ex>iathra breigi do radha foa &ampersir; meab<ex>us</ex> a t<ex>r</ex>i.  Teora 
coibsena fira di<ex>diu</ex> do radha fa&iacute; &ampersir; <ex>con</ex>gaigea<ex>n</ex>d dor&iacute;si fon 
samail c<ex>&eacute;t</ex>na.</q>  Dob<ex>eir</ex> in t-oclach teora b<ex>r</ex>iathra b<ex>r</ex>eigi foa, &ampersir; maidhidh i t<ex>r</ex>i.  <q>IS fearr fir do radh and,</q> ol in t-oglach, <q>fodhaigh slanaigthi in chuaich.  Dob<ex>er</ex>im mo chabhais, a Chorm<ex>aic</ex>,</q> ol se, <q>nach facaid do bhean na h'ingen gnuis fhir
<pb n="198"/>

scail o tuc<ex>a</ex>d a Tem<ex>raig</ex> uaid &iacute;ad gusan&iacute;u, &ampersir; nach facaid do m<ex>a</ex>c gnuis banscaili.</q>  Ba slan in cuach iar<ex>u</ex>m dhe sin.</p></div1>
<div1 n="53"><p><q>B<ex>er</ex>-siu do m<ex>un</ex>t<ex>ir</ex> di<ex>diu</ex>,</q> ol in t-oglach, <q><ex>ocus</ex> b<ex>eir</ex> in cuach corob f<ex>r</ex>i <ex>etir</ex>gleodh f&iacute;ra &ampersir; goa agud, &ampersir; bidh agud in c<ex>r</ex>aebh f<ex>r</ex>i ceol &ampersir; f<ex>r</ex>i hairfideadh, &ampersir; b<ex>er</ex>thar uaid &iacute;ad uile in 
la fogeba bas.  Misi Manandan m<ex>a</ex>c Lir,</q> ar se, <q>righ Th&iacute;ri 
Tarrngiri, &ampersir; is aire dorad<ex>us</ex> alle d'fhechsain T&iacute;ri Tarrngire.</q></p>
<p>IS e in marcsluag at<ex>con</ex>narcais ic tuighi in tighi, &aelig;s dana 
Er<ex>en</ex>n annsin ag tinol c<ex>r</ex>uidh &ampersir; cethri, &ampersir; teit ar neimthn&iacute; ass.  IS e in fear at<ex>con</ex>[n]arcais ic fadod na tein<ex>ed</ex>h, oigtig<ex>er</ex>na andsin, &ampersir; ic<ex>ais</ex> asa treabadh cach n&iacute; chaitheas.  As e in top<ex>ur</ex> 
ad<ex>con</ex>[n]arcais c<ex>us</ex>na coic s<ex>r</ex>othaibh ass .i. top<ex>ur</ex> in fis.  IS iad na cuic c<ex>&eacute;t</ex>fadha t<ex>r</ex>iassa tar<ex>rth</ex>aitear in fis, &ampersir; di<ex>diu</ex> n&iacute; bia dan 
lais nach n&iacute; na hiba dig asin tobur fesin &ampersir; asna s<ex>r</ex>othaibh. Luch na n-illdan is iad eabh<ex>us</ex> <ex>est</ex>ib dibl&iacute;naib.</p></div1>
<div1 n="54"><p>Antan t<ex>r</ex>a at<ex>r</ex>acht Corm<ex>ac</ex> isin maidin arnamharach is and bai f<ex>or</ex> faith[ch]i na Teamrach, a ceat<ex>h</ex>rar &ampersir; a c<ex>r</ex>aebh &ampersir; a chuach oca.  Ba he sin di<ex>diu</ex> Cuach Corm<ex>aic</ex> iartain, &ampersir; 
is e nodeilig<ex>ed</ex> firindi &ampersir; ga&iacute; i[c] G&aelig;dhealu, <ex>acht</ex> cheana nir' mharthanach dareis Corm<ex>aic</ex> he am<ex>al</ex> rogell<ex>ad</ex> dho.</p></div1>
<div1 n="55"><p>Rohordaigeadh t<ex>r</ex>a sm<ex>acht</ex>a &ampersir; rechta &ampersir; dligheadha &ampersir; 
rochindead comairl<ex>ed</ex>ha fear n-Er<ex>enn</ex> isin dail sin.  T<ex>r</ex>i coimthinola are[g]da iar<ex>u</ex>m nobh&iacute;tis isin aimsir sin. .i. Feis Tem<ex>rach</ex> arin samhuin, ar ba hiside caisc na ngenti, &ampersir; f<ex>ir</ex> n-Er<ex>enn</ex> isin dail sin uili ac imf<ex>or</ex>tacht do righ Er<ex>enn</ex> ica denomh, &ampersir; &AElig;nach Tailltin im lu[g]nusadh, &ampersir; Mor-dhail Uisnigh a mbealltaine. <ex>Secht</ex> mbl<ex>iadna</ex> nobidh airicill ar Feis na Tem<ex>rach</ex>, &ampersir; i cind <ex>secht</ex> mbl<ex>iadan</ex> beous nob&iacute;dh <mls unit="page" n="263a"/> comdail f<ex>er</ex> n-Er<ex>en</ex>n uili imon Fheis Team<ex>rach</ex>, &ampersir; is andsin nocinte iubail acco .i. cain na s<ex>echt</ex> mbl<ex>iadan</ex> on feis Tem<ex>rach</ex> co'raile cor'ba bidhbha
<pb n="199"/>
bais &ampersir; ba fogarthach a hEr<ex>in</ex>n inti nob<ex>r</ex>iseadh na cana sin, <ex>acht</ex> cheana badar rudilsi gona duine ann .i. Sligi Midluac<ex>r</ex>a, Ath-Fir-diad, Ath-cliath, Bealach Gabrain, Ath n-Oo, Cnamchoill, Conachlaidh, Da Chich Anand.  Ni haiti f<ex>or</ex> neach im<ex>morro</ex> dia mbadh a n-inadh aco sin nodigladh a fholaid.</p></div1>
<div1 n="56"><p>Ro ordaigh di<ex>diu</ex> rig Er<ex>en</ex>n a amsaig f<ex>or</ex> f<ex>er</ex>aib Er<ex>en</ex>n.  Ro ordaigh t<ex>r</ex>i. L. r&iacute;gfeindidh f<ex>or</ex>ro-side f<ex>r</ex>i comm<ex>us</ex> 
a cheana &ampersir; a sm<ex>achta</ex> &ampersir; a fiadhaig.  Dorat a chend<ex>acht</ex> uile &ampersir; ardm&aelig;raidh<ex>echt</ex> Er<ex>enn</ex> d'Fhind Ua Baiscne.</p></div1>
<div1 n="57"><p>Dorignead di<ex>diu</ex> gnim n-adham<ex>r</ex>a la Corm<ex>ac</ex> andsin .i. Saltair Corm<ex>aic</ex> do thinol .i. do thinoilit sin &ampersir; seanchada Er<ex>en</ex>n, im Findtan m<ex>a</ex>c mBoc<ex>h</ex>ra &ampersir; im Fhit[h]al Fili, coro sc<ex>r</ex>ibad coimgnedha &ampersir; cr&aelig;ba coibni<ex>us</ex>a &ampersir; reimind a r&iacute;gh &ampersir; a ruireach &ampersir; a catha &ampersir; a comruigthi &ampersir; a n-arsata anall o thosach domhain <ex>con</ex>ici sin, <ex>con</ex>id si di<ex>diu</ex> Saltair Tem<ex>rach</ex> as [fh]rem &ampersir; as bunad &ampersir; as top<ex>ur</ex> do seanchadhaib Er<ex>en</ex>n osin c<ex>u</ex>san&iacute;u.</p></div1>
<div1 n="58"><p>Ba mor, t<ex>r</ex>a, &ampersir; ba dirim sm<ex>acht</ex> Corm<ex>aic</ex> for Er<ex>in</ex>n andsin.  Badar geill Er<ex>en</ex>n f<ex>r</ex>ia laim.  &AElig;en dibhsidhe Socht m<ex>a</ex>c Fithil m<ex>ei</ex>c &AElig;ng<ex>us</ex>a m<ex>ei</ex>c Glangen m<ex>ei</ex>c Seich m<ex>ei</ex>c So[i]cht m<ex>ei</ex>c Fhachtna m<ex>ei</ex>c Seanchadha m<ex>ei</ex>c Ail<ex>ello</ex> Ceastaig, m<ex>ei</ex>c Rudraighi. A Leab<ex>ur</ex> Nahuancongbala c<ex>e</ex>c<ex>init</ex>.</p></div1>
<div1 n="59"><p>Bai claid<ex>eb</ex> am<ex>r</ex>a la Socht, orduirn<ex>n</ex> a elta, airgidi a fula<ex>n</ex>g, f<ex>or</ex>ordha a comet, breachtf&aelig;brach a &eacute;o.  Rothaitnidh 'sin aidchi am<ex>al</ex> coindill.  Da fillti a rind <ex>con</ex>ici a dhornchar dosineadh am<ex>al</ex> cholg.  Dol<ex>et</ex>radh finda f<ex>or</ex> us<ex>c</ex>i.  No athcumadh finda f<ex>or</ex> ceand, &ampersir; ni fhaiscead in toind.  Do[g]n&iacute;d da l<ex>et</ex>h don duine &ampersir; n&iacute; f<ex>or</ex>cluin<ex>ed</ex>h &ampersir; n&iacute; fhairighidh co h<ex>etir</ex>cen in l<ex>et</ex>h araile dhe.  Atb<ex>er</ex>t-som ba hesin in C<ex>r</ex>uaidin Coiditcheann .i. cl<ex>aideb</ex> C<ex>oncu</ex>lainn.  Audacht cene<ex>oi</ex>l &ampersir; ait<ex>r</ex>i &ampersir; seanait<ex>r</ex>i leosom in claid<ex>eb</ex> sin.</p></div1>
<pb n="200"/>
<div1 n="60"><p>Bai reachtaire am<ex>r</ex>a isin Temr<ex>aig</ex> in inbaidh sin .i. Duib[d]reann m<ex>a</ex>c Uirgreand.  Dorimgart in rechtaire in claid<ex>eb</ex> do reicc ris do Socht, &ampersir; asb<ex>er</ex>t in rechtaire rom-biadh b<ex>et</ex>h am 
&aelig;np<ex>r</ex>oind riseomh cach n-aidhchi, &ampersir; biadh c<ex>et</ex>hrair gach n<ex>&oacute;n</ex>a 
dia m<ex>un</ex>tir i fuluagh in claid<ex>i</ex>b, &ampersir; a lanluagh dia reir fein do iarsein.  <q>N&iacute; tho,</q> ol Socht, <q>n&iacute;dam tualaing reca sed mo athat cen beo<ex>us</ex> beo.</q></p></div1>
<div1 n="61"><p>Badar cein mair uime sin. Ba&iacute; Dubdreann i[c] a t<ex>ur</ex> &ampersir; ic imradud in cl<ex>aidib</ex>.  Tuc<ex>a</ex>d Socht chuici da sainol feacht and.  Ailis iar<ex>u</ex>m Dubdreann in dalim im thab<ex>air</ex>t in fhina &ampersir; in m<ex>ed</ex>ha fair co mbo measc.  Dogn&iacute;th iar<ex>u</ex>m saml<ex>aid</ex> <ex>con</ex>a fit<ex>ir</ex> Socht cia hairm i mba&iacute;, &ampersir; <ex>con</ex>tuil saml<ex>aid</ex>.</p></div1>
<div1 n="62"><p>Atetha in rechtaire iar<ex>u</ex>m in cl<ex>aideb</ex>,  &ampersir; luid co cerd in r&iacute;gh, Connu.</p></div1>
<div1 n="63"><p><q>IN et<ex>ar</ex> leat,</q> ol se, <q>dornchur in cl<ex>aidib</ex> do tuasluc<ex>u</ex>d?</q> <q>Is edir</q>, ol in ceard.</p></div1>
<div1 n="64"><p>Dogn&iacute; iar<ex>u</ex>m in cerd taithmeach in cl<ex>aidib</ex> &ampersir; sc<ex>r</ex>ib<ex>us</ex> ainm in rechtaire ina dorn<ex>chur</ex> .i. Dubdreann, &ampersir; suidhis doridisi in cl<ex>aideb</ex> am<ex>al</ex> robai riam.</p></div1>
<div1 n="65"><p>Batar and t<ex>r</ex>emsi iarsin, &ampersir; bai in rechtaire beo<ex>us</ex> ic tothlug<ex>ud</ex> in cl<ex>aidib</ex>, &ampersir; nir' fhet<ex>us</ex> o Shocht.  Aidbris iar<ex>u</ex>m in rechtaire in claid<ex>eb</ex> fadeoidh, &ampersir; dorigni tecta n-adb<ex>r</ex>iuda occa, 
&ampersir; isb<ex>er</ex>t di<ex>diu</ex> Socht ba les fein he &ampersir; <ex>con</ex>idh uadha doruc<ex>a</ex>d. Asp<ex>er</ex>t di<ex>diu</ex> Socht <ex>con</ex>id les fein tuinithi in chl<ex>aidib</ex> &ampersir; a <ex>a</ex>thar<ex>cht</ex>u &ampersir; a imdhenom.  Bai di<ex>diu</ex> c<ex>er</ex>d occa uime sin.</p></div1>
<div1 n="66"><p>Luidh Socht do agallaim Fithil &ampersir; do fhochmarc a dhala 
imon caingin sin, &ampersir; do thob<ex>air</ex>t a athar leis do cosnum in 
cl<ex>aidib</ex>.  <q>N&iacute;tho,</q> ol Fithil, <q>imodc<ex>ur</ex>i fein it [d]alaibh &ampersir; ni ba m[i]si it<ex>er</ex>c<ex>er</ex>tb<ex>us</ex> duid t<ex>r</ex>ia bhithu, ol is mor nodc<ex>ur</ex>i &ampersir; 
<pb n="201"/>
nodgabai fein id dhalaib, &ampersir; ni firindi gan g&aacute;i do rad. 
F<ex>r</ex>iscoirt<ex>er</ex> gai in ga&iacute;.  Raig<ex>e</ex>d im<ex>morro</ex>, arroc<ex>ur</ex> leat do imdemna sealbai in cl<ex>aidib</ex> is asalim fuaid<ex>r</ex>idh do c<ex>ur</ex>.</q></p></div1>
<div1 n="67"><p>Dogn&iacute;t[h]<ex>er</ex> in ceart &ampersir; dob<ex>er</ex>ar do Socht denum cor'bo leis in cl<ex>aideb</ex>, &ampersir; dob<ex>eir</ex> Socht [in] luighi corbo sed fine do in 
cl<ex>aideb</ex> &ampersir; cor' fo leis fein h&eacute;.</p></div1>
<div1 n="68"><p>Asb<ex>er</ex>t in rechtaire: <q>Maith ameind, a Corm<ex>aic</ex>; in t&aelig;th ud adb<ex>er</ex>t Socht is eitheach h&eacute;.</q></p></div1>
<div1 n="69"><p><q>Cid dogn&iacute; latsu sin,</q> ol Corm<ex>ac</ex>, <q><ex>con</ex>id b<ex>r</ex>eg he?</q></p></div1>
<div1 n="70"><p><q>N&iacute; <ex>ansa</ex>,</q> f<ex>or</ex> se, <q>masa limsa in cl<ex>aideb</ex> ata m' ainm sc<ex>r</ex>ibhta and, &ampersir; se f<ex>or</ex>tuighthi in imdor<ex>n</ex> in cl<ex>aidib</ex> i folach.</q></p></div1>
<div1 n="71"><p>C<ex>on</ex>gairth<ex>er</ex> Socht co Corm<ex>ac</ex>, &ampersir; isb<ex>er</ex>t ris in n&iacute; sin. <q>Bid garscel co feastar sin,</q> ol Corm<ex>ac</ex>.  <q><ex>Con</ex>gairear in cerd duind,</q> ol se.  Tic in c<ex>er</ex>d &ampersir; taithmigis in dorncar, &ampersir; airiacht ainm in rechtaire sc<ex>r</ex>ibhta and.  IS andsin rodgella marbh f<ex>or</ex> 
b&iacute;u inagar log don sc<ex>r</ex>ibadh.</p></div1>
<div1 n="72"><p>Isb<ex>er</ex>t Socht: <q>Rocluinti sin, a fhiru Er<ex>enn</ex> &ampersir; Corm<ex>ac</ex> libh.  Admaim in fear so, is leis in cl<ex>aideb</ex>.  A sealbh di<ex>diu</ex> cona chintaibh uaim-sea duid.</q></p></div1>
<div1 n="73"><p><q>Admaim-sea di<ex>diu</ex>,</q> ol in rechtaire, <q><ex>con</ex>a cintaibh a sealbh.</q></p></div1>
<div1 n="74"><p>Asb<ex>er</ex>t Socht: <q>Is &eacute; in cl<ex>aideb</ex> so dof<ex>r</ex>ith i meidi 
mo sheanathar-sa, &ampersir; n&iacute; fheadar-sa cid doghene in gnim-sin c<ex>u</ex>san&iacute;u &ampersir; beir-seo <mls unit="page" n="263b"/> breath fair sin, a Chorm<ex>aic</ex>!</q></p></div1>
<div1 n="75"><p><q>IS mo sidhe do chin,</q> ol Corm<ex>ac</ex>.</p></div1>
<div1 n="76"><p>B<ex>er</ex>thar .uii. c<ex>u</ex>mala andsin a breth Corm<ex>aic</ex>, &ampersir; taisic in cl<ex>aidib</ex> f<ex>or</ex>culu doridhisi.</p></div1>
<div1 n="77"><p><q>Admaim,</q> ar in rechtaire, <q>a dhala in cl<ex>aidib</ex>,</q> <ex>ocus</ex> adfet a scel uli 'ar n-urd, &ampersir; indisidh do<ex>no</ex> in c<ex>er</ex>d in scel c<ex>&eacute;t</ex>na imdala in cl<ex>aidib</ex>.  Sechais Corm<ex>ac</ex> .uii. c<ex>u</ex>mala andsin 
on recht<ex>aire</ex> &ampersir; a .uii. ele on c<ex>er</ex>d.  Asb<ex>er</ex>t Corm<ex>ac</ex>: <q>Mainech 
<pb n="202"/>
neim naiscid Nere naidm coir combroth<ex>aib</ex>.  IS <ex>ed</ex> is f&iacute;r,</q> ol Corm<ex>ac</ex>, <q>is e siud cl<ex>aideb</ex> <ex>Concu</ex>l<ex>ainn</ex>, &ampersir; is de siud romarb<ex>ad</ex> mo sheanathair-sea .i. Cond C<ex>&eacute;tchathach</ex>, do laim Thibraiti
Tirigh righ Ula<ex>d</ex>,</q> dia n-eabrad:
<text type="poem">
<body>
<lg type="quatrain" n="1">
<l>Co sluag dar buidhnibh balca</l>
<l>ma da luidh co Cond<ex>acht</ex>a</l>
<l>is mairg dochondairc cru Cuind</l>
<l>ar t&aelig;bh cl<ex>aidib</ex> Concul<ex>aind</ex>.</l>
</lg></body></text></p></div1>
<div1 n="78"><p>Et<ex>ar</ex>certsat uime la sodhain .i. Corm<ex>ac</ex> &ampersir; Fithal, &ampersir; ba Corm<ex>ac</ex> dog&aelig;th, &ampersir; b<ex>er</ex>idh Corm<ex>ac</ex> a cirt in cl<ex>aideb</ex> a n-eric Chuind.  Ni geibhthi di<ex>diu</ex> cath no comruc risin cl<ex>aideb</ex> sin 
&ampersir; risinti a mb&iacute; laim, &ampersir; is e sin in t<ex>r</ex>eas sed is fearr dobhi a n-Er<ex>inn</ex> .i. Cuach Corm<ex>aic</ex> &ampersir; a c<ex>r</ex>aeb &ampersir; a claideb.</p></div1>
<div1 n="79"><p><ex>Con</ex>idh sc&eacute;l na f&iacute;r flatha, &ampersir; echt<ex>r</ex>a Corm<ex>aic</ex> a T&iacute;r Tharrngiri, &ampersir; Cl<ex>aideb</ex> Corm<ex>aic</ex> an scel sin.</p></div1>
<div1 n="80"><p>A<ex>cht</ex> adb<ex>er</ex>aid na h<ex>ec</ex>naidi cach uair notaisbenta taibsi ingnad dona righflathaibh anall &mdash; am<ex>al</ex> adfaid in Scal do Chund, &ampersir; am<ex>al</ex> tarfas T&iacute;r Thairngiri do Corm<ex>a</ex>c &mdash;, <ex>con</ex>idh timtir<ex>echt</ex> diada tic<ex>ed</ex>h fan samla sin, &ampersir; <ex>con</ex>ach timthir<ex>echt</ex> deamnach.  Aingil im<ex>morro</ex> dos-ficed da chobair, ar is firindi aignidh dia lentais, air is timna Rechta rofoghnamh doibh.  Timthir<ex>echt</ex> diada im<ex>morro</ex> ros&aelig;r fir Er<ex>en</ex>n a n-Uisneach ar in T<ex>r</ex>omdhaim cena lecon doibh.</p></div1>
<closer>Finit.  amen.</closer>
</div0>
  </body>
 </text>
</TEI.2>
