Corpus of Electronic Texts Edition

Background details and bibliographic information

Uasal céad-obair an Choimdheadh

Author: Donnchadh Mór Ó Dálaigh

File Description

Electronic edition compiled and proof-read by Beatrix Färber , Hilary Lavelle

Funded by The HEA via the LDT Project and
School of History, University College Cork

2. Second draft with variants.

Extent of text: 2268 words

Publication

CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt

(2014) (2020)

Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.
Text ID Number: G402176

Availability [RESTRICTED]

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. CELT would like to thank the Irish Province of the Society of Jesus for granting permission to reproduce this work in electronic form.

Sources

    Manuscript sources
  1. Dublin, Trinity College Library, MS 1340 (H. 3. 19, The Tinnakill Duanaire); 16th c.; 17th century additions. Digital images and a description of the MS are available on http://www.isos.dias.ie.
  2. Dublin, Trinity College Library, MS 1337 (H. 3. 18), 17th century.
  3. Maynooth, B 9 a, written by Tadhg Ó Neachtain, 1708–17.
  4. Dublin, National Library of Ireland, G 140, written by M. Troy, R. Tipper and others, 1724–
    Literature
  1. This poem is listed in the Irish Bardic Poetry Database (see http://bardic.celt.dias.ie/main.html) and dated to the early 13th century.
  2. An English translation is available in Dá Dé, 128–131.
    The edition used in the digital edition
  1. Lambert McKenna, Uasal céad-obair an Choimdheadh in Dán Dé, Ed. Lambert McKenna. , Dublin, The Educational Company of Ireland (1940) page 64–68

Encoding

Project Description

CELT: Corpus of Electronic Texts

Sampling Declaration

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Editorial annotations have not been reproduced in this edition.

Editorial Declaration

Correction

Text has been checked and proof-read twice. All corrections and supplied text are tagged.

Normalization

The electronic text represents the edited text.

Quotation

Quotation marks are rendered q. They are not used within lines of poetry.

Hyphenation

Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word.

Segmentation

div0=the whole poem. Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Standard Values

Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.

Interpretation

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

Canonical References

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

Profile Description

Created: By Donnchadh Mór Ó Dálaigh Date range: c.1200–1225.

Use of language

Language: [GA] The text is in Classical Modern Irish.

Revision History


Corpus of Electronic Texts Edition: G402176

Uasal céad-obair an Choimdheadh: Author: Donnchadh Mór Ó Dálaigh

Variants

¶XXXI]
[TCD H. 3, 19 p. 21] 3c ch. nidiagh (?) 5a cumair (?) mb. 6d duine
10a feoighidh 12c breathu na sl— 14c ach; a not in MS 15b cloich 21a
Téid (?) 16c dim (indistincc) 17c tsíth 23d clog 27a chéasa, chiadh d
meadr—33b aireoch— 34b deagla sí 36a cuimhne 41d n. a Rígh.


p.64

  1. 1] Uasal céad-obair an Choimdheadh
    2] críochnughadh nimhe as nua sgiamh.
    3] ceann na dtreabh treabh ar nar cinneadh
    4] teagh as fhearr dá rinneadh riamh.
  2. 5] Teagh ann nach fuil fuacht ná íota
    6] ná ocaras ná ól gann
    7] do dhealbh Dia fa a thoil an teagh-sain
    8] ní fhoil 's ní bhia easbhaidh ann.
  3. 9] Do shuidhigh Dia i gceann a chéile
    10] na cathracha gan cheo ndiagh
    11] is saor snoighe na seacht nimhe
    12] seacht dtoighe as ghile ná an grian.
  4. 13] Obair mhór nar mhór don Dúileamh
    14] do dhealbh talmhain mar tá an sdair
    15] an bioth cé go réidh do roighne
    16] is é féin as oidhre air.
  5. 17] Do cruthuigh le comhair mbráthar
    18] an bioth cé agus cloich is crann
    19] do dhealbh gan chairde is cleas doiligh
    20] fairge im chneas gach oirir ann.

  6. p.65

  7. 21] Do dhealbh grian is éasga is ai-éar
    22] Iosa Chríosd mo chean lé mbia
    23] saoirse naomh go dearbh na dúile
    24] ní saor do dhealbh dúinne acht Dhia.
  8. 25] Do chruthuigh ainmhidhe ainn-séin
    26] do orduigh dhóibh ní dealbh ghann
    27] do dhealbh gach ní i dtruaill na talmhan
    28] 's ní fhuair an Rí a n-adhbhar ann.
  9. 29] Do chruthuigh Dia diadha an obair
    30] Éabha is Adhamh ór fhás ibh
    31] ag sin a bhreath go dearbh dhaoibh-se
    32] níor dhealbh neach saoirse mar sin.
  10. 33] Is é do chruthuigh clann Adhaimh
    34] Íosa Chríosd dá gcreidid siad
    35] gach dealbh ad chí is ad chluine
    36] an Rí do dhealbh uile iad.
  11. 37] Fásaidh cnuas tré chrannaibh feoighthe
    38] fásaidh grán tré ghort gan bhrígh
    39] Rí na ndúl an rí do roinne
    40] do ní úr don choille chrín.
  12. 41] Dealbhuigh clár oighridh re héan-uair
    42] ar aibhnibh ... long
    43] an cleas ad chí cia do fhéadfadh
    44] do ní Dia téachtadh na dtonn.
  13. 45] Do ní fuacht i n-aimsir theasbhaigh
    46] is teasbhaigh an tann nach díor
    47] beathadh a shlóigh ó 'd chí ag claonadh
    48] do ní dhóibh saobhadh na síon.
  14. 49] Do bheir tuile ar dtráigh céadna
    50] don chuan fós gá fiorta as lia
    51] is é do ní tráigh don tuile
    52] ní fáidh ní rí duine ag Dia.
  15. 53] Cumhachta Dé do dhíon mh'anma
    54] aincidh mé ar adhbhaidh na bpian
    55] cuma acht go ria ar a iocht m'anam
    56] gá riocht i mbia an cholann chriadh.
  16. 57] Cungnamh le mh'anmain don Aird-rígh
    58] uchd do chor ar an gcroich ndeirg
    59] go ria mé is mé 'gá thogha
    60] le Dia is é an cara gan cheilg.
  17. 61] Mh'anam ar th'ionchaibh a Thríonóid
    62] tabhraidh féin freagra dom ráidh.
    63] mo chion glantar an tráth tiocfa
    64] sa bhráth sgagthar cionnta cáigh.
  18. 65] Déara aithrighe an fhir chionntaigh
    66] a chreideamh do Dhia ná cáin
    67] neartóchar síoth Dé do dhéanaimh
    68] fríoth é ar dhéaraibh do dháil.
  19. 69] Crodh críche tar ceann a anma
    70] ní fhóirfe neach do ní cion
    71] almsa don ór fuair go fallsa
    72] budh suail lógh na halmsa d'fhior.

  20. p.66

  21. 73] A mhaoidheamh ós aird 'gun altóir
    74] ionann tráth is teine i gcrios
    75] foghnamh do gheall is gníomh fallsa
    76] fearr síodh na halmsa gan fhios.
  22. 77] Gach duine ghabhas geis eagcóir
    78] dá anmain budh olc an bhéad
    79] sínfir olc ar gheis do ghabháil
    80] ní leis corp d'fhagháil re n-éag.
  23. 81] Téid cor seach an gcathraigh neamhdha
    82] gach neach dhíbh dá ndéanann geis
    83] is cam do chóidh cridhe an pheacthaigh
    84] ní slighe chóir leantair leis.
  24. 85] Gach duine bocht bhias go tuigseach
    86] tuillfidh ón Rígh rath bhus sia
    87] is bocht ré ré fear na faighdhe
    88] gidh eadh ní hé as daidhbhre ag Dia.
  25. 89] Ní thuigid cách cleasa an domhain
    90] gach duine ag dul i n-a rioth
    91] gidh torann mhór méid a loise
    92] téid mar chlódh na boise an bioth.
  26. 93] Cathughadh im cheann an domhain
    94] níor dhéanta dhóibh dia do bhéad
    95] an domhan i ndiaidh gach dhuine
    96] biaidh folamh uile iar n-éag.
  27. 97] A dtéid d'éag d'fhearaibh an talmhan
    98] 'n-a dtaisibh ná tabhraidh bríogh
    99] féaghadh a leacht lór do sheanmhóir
    100] gidh mór neart gach dheagh-shlóigh dhíobh.
  28. 101] Tiocfa riom gan riar an Aird-ríogh
    102] a aimsear budh olc an bhail
    103] síodh an Rí ad chíom ar n-a chneas-ghoin
    104] go dtí dhíom gan easbhaidh air.
  29. 105] A chéasadh ó 'dchíd sa teampull
    106] toirneamh dhó dleaghaid an slógh
    107] ón ló déachtair ar a dheallradh
    108] gan sléachtain dó is meadhradh mór.
  30. 109] Mairg nach creid crochadh an Aird-ríogh
    110] d'éis a chrochaidh creid go mair
    111] a-tá dhóibh cuid i n-a chrochadh
    112] na slóigh nach tuig othar air.
  31. 113] Mairg do tholl a throighthe málla
    114] mairg do chréachtnuigh a chneas bláith
    115] mairg ag nach fuil uime osnadh
    116] guin a bhruinne ag cosnamh cáich.
  32. 117] Éireochaidh fós fearg an Aird-ríogh
    118] gach abhann chiúin budh cuan mear
    119] re cách an tann tiocfa a thoirrse
    120] ní ham sgiobtha loingse ar lear.

  33. p.67

  34. 121] Ó 'd chím fa seach sluagh na cruinne
    122] ag cur an bheatha bun ós chionn
    123] créad fá n-adhruim d'ulc na cruinne
    124] dá bhfaghbhuinn lucht luinge liom.
  35. 125] Peaca marbhtha mharbhas m'anam,
    126] im aigneadh tall a-táid siad
    127] meisde sinn seaca fá n-eire
    128] cinn na bpeaca eile iad.
  36. 129] Seacht bpeaca pianta na hanma
    130] áireomhaidh mé mór a mbríogh
    131] mór a neart ní deacair dearmuid
    132] seacht bpeacaidh dhleaghmuid do dhíol.
  37. 133] Díobh i gcéadóir cion na drúise
    134] daoine re Dia deaghlaidhsí
    135] an drúis is teine fa talmhain
    136] cúis mheire don anmain í.
  38. 137] A dhó dhíobh an díomhas éagcóir
    138] is é féin féige na locht
    139] saor ar an diúmhas mé a Mhuire
    140] 's é sdiúras an uile olc.
  39. 141] Díobh an craos cuimhnidh a thréigean
    142] an treas cúis ar nach cóir bail
    143] tré chion an chraois i mbroid bheithear
    144] is baois doid gan t'fheitheamh air.
  40. 145] An ceathramhadh cion cion na sainte
    146] sí 'gar mealladh mór an sgéal
    147] ag sin ciall chaillte na hanma
    148] pian na sainte as damhna déar.
  41. 149] An cóigeadh cion cion an fhuatha
    150] iongaibh thú ar theagmháil n-a ghlas
    151] bheith 'mun bhfuath i gceann an Choimdhe
    152] luach as fhearr ní fhoighbhe as.
  42. 153] An seiseadh cion cion an fhormaid
    154] i n-aigneadh cáich id creach dhóibh
    155] an lucht ag a bhfoil formad folaigh
    156] ní adhrad soin conair gcóir.
  43. 157] Is é sin an seachtmhadh peacadh
    158] fa bpiantar thú ar dteacht i gcorp
    159] a dhuine ná déana leisge
    160] féagha a bhfuighe eisde d'olc.
  44. 161] Ag sin seacht n-easgcaraid mh'anma
    162] eagail liom a leath re a mbríogh
    163] is deacair síodh na seacht bpeacadh
    164] neart an Ríogh dá ndeagh-cur dhíom.
  45. 165] A dtreise a-tá 'gam mealladh
    166] an móir-sheisear as mhór neart
    167] ní tualaing mé ar druim an domhnáin
    168] cuing Dhé do chongmháil go ceart.
  46. 169] Cunnradh im neamh do ní meise
    170] 's é Mac Dé nach déanann cruas
    171] mo dhuan dá-san ní duan fhallsa
    172] budh sásadh buan damhsa an duas

  47. p.68

  48. 173] Uaisle Muire náid mná an domhain
    174] Dia 'n-a bruinn ní bláth gan chnuas
    175] táinig soin 'n-a clí is 'n-a cridhe
    176] an Rí do mhoigh nimhe a-nuas.
  49. 177] Ógh mar an bhfionn-Muire ndualaigh
    178] níor shill súil ní chuala cluas
    179] an rath go léir is dí as deise
    180] is í féin as treise thuas.

    Uasal.