Corpus of Electronic Texts Edition

Background details and bibliographic information

Fogus furtacht don tír thuaidh

Author: Fearghal Óg Mac an Bhaird

File Description

Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry

Funded by University College Cork and
Professor Marianne McDonald via the CURIA Project.

2. Second draft.

Extent of text: 2271 words

Publication

CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland— http://www.ucc.ie/celt

(1997) (2010)

Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.
Text ID Number: G402116

Availability [RESTRICTED]

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

Sources

    Manuscript source
  1. Castlerea (Co. Roscommon), Clonalis House, Book of the O'Conor Don, 197.
  2. Dublin, Royal Irish Academy, MS 625, 277 (alias 3 C 12: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 16).
  3. Dublin, Royal Irish Academy, MS 4, 80 (alias 24 P 27: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1).
  4. Dublin, Royal Irish Academy, MS 564, 57 (alias 23 N 26: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 14).
    Further reading
  1. Pádraig Ó Macháin, Poems by Fearghal Óg Mac an Bhaird, Celtica 24 (2003) 252–263. [Survey article about Mac an Bhaird's oeuvre with further literature.]
  2. Lambert McKenna, 'To Aodh Ó Domhnaill', Irish Monthly 55 (1927) 468–73.
    The edition used in the digital edition
  1. Láimhbheartach Mac Cionnaith, Fogus furtacht don tír thuaidh in Dioghluim Dána, Ed. Láimhbheartach Mac Cionnaith. , Dublin, Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] (1938) page 307–312

Encoding

Project Description

CELT: Corpus of Electronic Texts

Sampling Declaration

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Editorial Declaration

Correction

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

Normalization

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

Quotation

There are no quotations.

Hyphenation

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

Segmentation

div0=the poem. Pagebreaks are marked pb n="". Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Interpretation

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

Canonical References

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

Profile Description

Created: By Fearghal Óg Mac an Bhaird, an Irish bardic poet (c.1627 (see P. Ó Macháin))

Use of language

Language: [GA] The text is in Classical Modern Irish.

Revision History

Corpus of Electronic Texts Edition: G402116

Fogus furtacht don tír thuaidh: Author: Fearghal Óg Mac an Bhaird

p.307

FEARGHAL ÓG MAC AN BHAIRD cct.
  1. 1] Fogus furtacht don tír thuaidh,
    2] fogus furtacht dí dom dhóigh,
    3] tiocfa d'Aodh rer-oile a huaim;
    4] don taobh thuaidh is goire an ghlóir.
  2. 5] Broid an chóigidh saorfaidh súd;
    6] fóirfidh ar ghaoltaibh a ghéag
    7] an t-Iarla oirbheartach óg
    8] griangha ó fhód ghoirmealtach Ghréag.
  3. 9] Dá dhaghfhádh fa díleas rún
    10] Fítheal is Dallán na ndámh
    11] i gcuimhne ríomhthair a-raon
    12] fíorfaidh Aodh fuighle na bhfádh.
  4. 13] Muaidh is Doire is Dún na nGall
    14] agus múr Oiligh 's an Fhionn
    15] 's ní sa mhó—ní míobháidh leam—
    16] dó do gheall an fíorfháidh Fionn.
  5. 17] Na Conaill fhíre as fhearr buaidh
    18] dar gheall Coluim ríghe róinn
    19] ná saoilidh nach ba dhíobh dhúinn;
    20] bíodh súil gach Gaoidhil re glóir.
  6. 21] Ar labhair Cormac Ó Cuinn
    22] ní samhail d'orchar re haill;
    23] d'Aodh Bhreagh acht go triall tar tuinn
    24] Treabh Chuinn ní ba fiadh ar faill.
  7. 25] Glóir a gharma iarrfaidh Aodh,
    26] triallfaidh le chabhlach tar cuan,
    27] líonfaidh beannBhanbha na mBrian,
    28] fíorfaidh thiar seanlabhra suadh.
  8. 29] Géisfidh an Ana re n-Aodh,
    30] na slata géisfid dá ghrádh,
    31] géisfidh gach ní do-ní nuall,
    32] géisfidh an cuan dá dtí i dtrágh.
  9. 33] An Loch Léin-se léigfidh gháir
    34] an Éirne géisfidh re a ghlóir;
    35] cuirfidh meanma ar gach dúil díbh
    36] Súir mhín agus Bearbha is Bóinn.

    10. p.308

  10. 37] Mar bhóchna bhailbh briathar mall
    38] an griangha dá ghairm a-nonn
    39] ar tí a gharma ceann i gceann
    40] budh teann labhra na dTrí dTonn.
  11. 41] Na feadha ag claonadh dá gcloinn,
    42] na gaotha ag gealladh Í Chuinn,
    43] tug a dháil go domhan Finn
    44] foghar binn re tráigh ag tuinn.
  12. 45] Don sgoith Bhreagh-sa do bhí i ndán
    46] gach ní do gealladh dá ghaol;
    47] an cuire do imthigh uainn
    48] fillfidh a mbuaidh uile ar Aodh.
  13. 49] Clann Dálaigh fan teo gach toil
    50] do-chádair mar cheo do mhuigh;
    51] do sóigh an chrobhuing ór chein
    52] glóir i dtreibh Chonuill do chuir.
  14. 53] Go bhfagha tuir Tholcha Floinn
    54] do chomhdha a chuirp ar gach chaill
    55] an ré do bhean Dia don druing
    56] nach bia d'íbh Cuinn fear ar faill.
  15. 57] Lór go fóill a ndeachaidh dhíbh
    58] pór budh tóir ar Thealaigh bhFáil,
    59] an choimhdhe ar ar cuireadh uaigh;
    60] nár thoirne uainn m'fhuigheal áir.
  16. 61] Creach eile ní fhuighe an tnúth;
    62] meinic budh cuirthe do chách,
    63] fa ruire tilidh na dtuath
    64] sighin luath is guidhe ghnáth.
  17. 65] Lór don fhormad teacht rer dtréan,
    66] 's ar gcomhlot do theacht dá thaobh,
    67] rogha ar gcuaine aga i n-úr;
    68] nár ghada an tnúdh uainne Aodh.
  18. 69] Do bhí sochar bánfhuinn Briain
    70] ó Chonga go Máluinn mín
    71] síos re fánaidh ar feadh fúinn
    72] gur bhean tnúidh Í Dhálaigh dhínn.
  19. 73] Dá fhoichne a haonchrobhuing iad
    74] naomhCholuim roimhe i ngach ród
    75] Críosd cáidh le griangha na nGréag;
    76] ní dáigh d'éad an t-Iarla óg.

    20. p.309

  20. 77] Flaith dan cóire Teach Dá Thí
    78] ná meas ar a óige é;
    79] gach glóir fa dheoidh fearfaidh faoi;
    80] leathfaidh a ghnaoi do dheoin Dé.
  21. 81] Dá mhórrath budh fogus fás
    82] is dá mhórdhacht dola i ndlús;
    83] teas caol do-ghabhar re ngríos;
    84] caol bhíos gach tamhan ar tús.
  22. 85] Ní i n-aoinfheacht ghealas an ghrian,
    86] ní i n-aoinfheacht treabhthar an tuar,
    87] biaidh neart Ó nEachaidh ag Aodh;
    88] teacht caol ag deathaigh is dual.
  23. 89] Beanfaidh a chasnaidh d'Fhód Ír;
    90] gidh óg budh harsaidh a threoir;
    91] ar Bhanbha thonnmhaill budh tóir
    92] glóir garma Í Domhnaill fá dheoidh.
  24. 93] Do chleacht go dlúith doghraing reann
    94] ceap Ó Domhnaill Dhúin na nGall;
    95] ag uaim róidlearg na dTrí dTonn
    96] do bhí Conn 'n-a óigleanbh ann.
  25. 97] Conn Céadchathach ceann gach slóigh
    98] fa teann ar éachtAchadh n-Ír
    99] rí Breagh do hanadh re a uaim;
    100] 'n-a thamhan fuair Teagh an Trír.
  26. 101] Posd cothuighthe na gcóig sgol
    102] Conaire Mór fa mór seadh
    103] fuair glóir dá thaghadh ó thal
    104] do ghabh 'n-a thamhan Bóinn Bhreagh.
  27. 105] Fós ós chách do-chuaidh 'n-a am
    106] go hág ar an uair do b'fhearr
    107] Iath Breagh do chosain dá chionn
    108] do gheabh Fionn ó thosaigh teann.
  28. 109] Ar an nós-sain—ní nós nár—
    110] acht gidh óg órfaidh a ghaol;
    111] cia an fádh nar tharngair a thréan
    112] séan 'n-a bhládh amhlaidh ar Aodh?
  29. 113] An dream fhuair go hóg tre aoibh
    114] gach fód um Bhuais is um Bhúill
    115] is Cliodhna is Bóinn is Teach Táil
    116] mar do-chóidh dháibh go ndeach dhúinn.

    30. p.310

  30. 117] Gar dar ndoghraing dola ar gcúl;
    118] fogas d'Ú Domhnaill ar ndíon;
    119] leathfaidh ar gcomhtha um gach gcuan,
    120] beanfaidh ar snuadh dorcha dhíonn.
  31. 121] Snuadh dorcha ar gach aoinneach uaidh
    122] orchra Gaoidheal diaidh i ndiaidh;
    123] bláth gach abhla ag dubhadh dhóibh
    124] culadh bróin fa Bhanbha Bhriain.
  32. 125] Snuadh na horchra ar Thealaigh dTé
    126] le dorchacht ní dhealaigh sí;
    127] meadh do Bhóinn tairthigh an Traoi;
    128] do mhnaoi bhróin is aithghin í.
  33. 129] I mbrón na Traoi tarla ciall
    130] an tann-sa do bhaoi gan bhríogh;
    131] múradh a clach damhna déar
    132] tarla léan do rath a ríogh.
  34. 133] Fóir Gréag iar ngabháil na Traoi
    134] dá hanáir nochar fhéach sí;
    135] dá port úr do b'eagar clé,
    136] do leagadh lé go húr í.
  35. 137] Bile réidh dá fiodhbhaidh féin
    138] is é do b'ionchuir dá huaim;
    139] an obair do bhí gan bhrígh
    140] do thogaibh Prímh hí ar n-uair.
  36. 141] Toigéabhaidh toimhse na múr,
    142] toigéabhaidh toighe na naomh,
    143] tulach sgaithmhín Dá thí thiar
    144] dí ar dtriall budh haithPhrímh Aodh.
  37. 145] Cosmhail re cóirgheadh na Traoi
    146] mar fhóirfeas ar Tulaigh dTé;
    147] tír 'n-a loighe tír Dá thí,
    148] dí goma Prímh oile é.
  38. 149] Bóinn bhordbhláith na seintreabh séimh
    150] do thogbháil a teinnteach mbúidh
    151] le grádh tar grinneal an chuain
    152] filleadh fa bhuaidh i ndán dúinn.
  39. 153] A-táid na toirthe a-tá an úr
    154] mar tá gach foichne 's gach fádh
    155] 's an ghaoth ghuithbhinn dár súr siar;
    156] triall tar sruithlinn dún i ndán.

    40. p.311

  40. 157] Cuireadh le mbréagfa i mbrugh Floinn
    158] tug an Téamhagh go n-a thuinn
    159] is na neoil fhlatha re a linn
    160] 's na heoin do rinn catha ó gCuinn.
  41. 161] Mar sin do Laoi 's do Loch Cuan
    162] 's don Bhaoill i nglas acht a ghlár;
    163] rg bhailbh ad-bhath a bríogh;
    164] clach na ríogh dá ghairm tre ghrádh.
  42. 165] Aodh Lighean dá ngabhar greim
    166] dá ndlighthear ragha agus roinn
    167] —bíodh a chiall ag cathair Chuinn—
    168] rachaidh tar tuinn go Fiadh Floinn.
  43. 169] Iar ndul tar lear béaraidh buadh,
    170] géabhaidh gach ar ghabh a ghaol,
    171] cuirfidh na talmha fa thréan;
    172] luighfidh séan a anma ar Aodh.
  44. 173] A-tá lais go Fiadh na bhFionn
    174] cairt ó Niall is cairt ó Chonn;
    175] ní bhia taobh re cúirttreibh crann;
    176] fúigfidh thall gach aon 'n-a fhonn.
  45. 177] Fillfid a bhrughaidh le báidh
    178] fillfid a urraidh tre aoibh
    179] go fleisg Éadair san taoibh thuaidh
    180] 's ar sgaoil uaidh dá ghéagaibh gaoil.
  46. 181] Biaidh roineart ag dáimh fa dheoidh,
    182] biaidh gach oireacht 'n-a n-áit féin,
    183] biaidh ana ar adhbha gach naoimh,
    184] gabhla im chraoibh dá chara i gcéill.
  47. 185] A croidhibh cáigh cuirfidh fíoch,
    186] suidhfidh le cáir idir chách;
    187] le reacht bhinn báithfidh an fuath;
    188] cinn a thuath táithfidh 'n-a thráth.
  48. 189] Caor bhuadha ler tuilleadh toil
    190] ní chluinim, ní chuala, a sdair,
    191] fíor flatha nach fuair a fhuil;
    192] ní fhuil buaidh gan fhatha air.
  49. 193] Iúl fíorghlan le bhfuigthir saoi,
    194] do ríoghadh re gcuingidh Cé
    195] don tréad darbh iomchubhaidh í
    196] céad acht rí ós thiormThulaigh Té.

    50. p.312

  50. 197] Gach annáil dá laoidheadh linn
    198] branáin Gaoidheal druim ar dhruim
    199] a-táid fa Mhál Fine Floinn
    200] 's na Goill as sine i gclár Chuinn.
  51. 201] Mac Brighde fa mbloghthar dair
    202] budh hinmhe an bronnadh do-bheir;
    203] treabh seanAirt ó mhuir go muir
    204] do gheabh fuil Gearailt ór ghein.
  52. 205] Gnáth méin gach con i n-a cuan;
    206] a-tá ag dréim re dol tar sál;
    207] do Rudhroidhe do oir Aodh
    208] craobh chumhraidhe re bhfoil fádh.

    Fogus.