Corpus of Electronic Texts Edition
Desiderius: Sgáthán an Chrábhaidh (Author: Flaithrí Ó Maolchonaire)

Caibidil 12

Caibidil 12.

Ciondas do fhoghlaim Desiderius canntaireacht.


6750] Ba mór do thaithin thaitin lé Des. modh teagoisg na canntoireachta, & an channtaireacht féin, tré bheith ro-aoibhinn di, & adobhairt Alghas Dé ris: ‘Féuch, an áil leat bheith ag imtheacht as so, & filleadh ar th'ais?’


6755] ‘A-Dhé, cá háit a rachoind?’ ar Des., ‘& go háiridhe d'éis a bhfuaras do shaothar & d'annró ag teacht ann so; & nách maith an t-ionad 'na bhfhuilim bhfuilim go slán, súgach, síothchánta, & cion ag cách oram? & ní háil leam athrughadh, ná dhul as so, ór gibé
6760] do gheibh é féin go maith san n-áit a mbí, ní cóir dhó athrughadh, mar adeir an seanfhocal. Ar an n-ádhbhar-soin, a thighearna, innisim dhuit nách áil leam imtheacht uaibh acht muna churthaoi féin uaibh mé, & an uair-sin féin go madh éigean daoibh
6765] mo chur a mach dom aimhdheóin.’ ‘Ní chuirfeam,’ ar Alghas Dé, ‘ór ní béas dúinn éanduine do chor uainn a n-aghoidh a tho{MS page 328}ile, & ní hé amháin, acht guidhmíd é, ag iarroidh air gan imtheacht; gidheadh, do chum go ttuigfidís
6770] nách foil riachtanas agoinn ríu, do bheirmíd cead dóibh imtheacht má thograid féin. & ó do anais ann so, ní cóir dhuit bheith díomhaoin; ór ní fuilngthear d'éanduine and a aimsear do chaitheamh go díomhaoineach.’
6775] ‘Indis damh mar sin,’ ar Des., ‘créud as cóir dhamh do dhéanamh?’ ‘Déana,’ ar Alghas Dé, ‘an ní iarrfaid ort.’

p.221

‘& créd do ghéan, ar Des., ‘an uair nách iarrfoid oram éinní do dhéanamh?’
6780] ‘Déana,’ ar eision, ‘candtaireacht, & beandoigh & mol an Tighearna, ór as chuige so as mó do glacadh san tigh-si thú. & fós an uair bheas tú ag déanamh an neith iarrfoid ort, as éidir dhuit bheith ag candtaíreacht ad th'indtind, do chum gan do smuaineadh
6785] do bheith díomhaoin. & adeirim tuilleadh riot, madh áil lat tarbha mhór do dhéanamh dhuit féin, buidheachas an Tighearna do thuilleamh, & teacht 'na mhuindteardhas an mhéid as éidir leat; & an uair nách iarrfoid ní eile ort, déuna díthcheall 'na mhuindteardhas, an mhéid as éidir leat (& an uair nách iarrfoid ní eile ort) déuna díthcheall ar
6790] bheith {MS page 329} a bhfochuir an Tighearna ar uaigneas ag comhrádh ris, & do chífe féin a n-aibeóra riot, & a liacht secréid thaisbéanfas duit, & méad an mhuinnteardhuis ina ttiucfae ris.’ ‘Cionnas?’ (ar Des.), nó an éidir lé gach aon
6795] thogras dul 'na sheómra, & labhairt ris?’ ‘As éidir (ar eision), gibé bhéaras an Umhla 'na choimhideacht; & fós adeirim ní sa mhó, nách bhfuil ní as sólásuighe leis iná duine do theacht do chum bheith 'na fhochuir ar uaigneas, & dá dhúsacht, ór
6800] atá a comhuasal sin do nádúir aige nách áil leis bheith 'na aonar; & dá laghod & dá anuaisle dá mbí duine, as ait leis a chomhluadar, ór ní dhéin difir eidir na pearsannuibh, dá raibhe an t-anom umhal inísiol aige féin, do bhrígh gurab ionann saothar
6805] fuair-sion ón uasal & ón ísiol, & gur ab d'éanmhais d'éanádhbhar amháin do rinne iad; & ní hé sin amháin, acht dá tharcuisnighe & dá uirísle bhíd daoine ó fhuil, acht go n-íslighid iad féin a bhfiaghnuisi Dé, as dóibh as mionca thaisbéanus Dia grása
6810] & foghar. Agus dochum go ttuig{MS page 330}fithea an ní adeirim, an mhéid atámuid san tigh-si as d'fhuil

p.222

ísil tharcuisnigh sinn, ór do thogh an Tighearna 'na sheirbhís neithe tarcuisneacha an tshaoghuil, dochum nách saoilfeadh éanduine dá ttiocfadh ann so gurab
6815] a ngioll ar a mhaith féin, ná ar a uaisle, do thiocfadh and, acht tré mhaith & tré thrócaire Dé. Ar an n-adhbhar sin, dá n-ana tú annso, & go ma háil leat do tharbha féin do dhéanamh do ghnáth, & bheith ag canntaireacht do ló & d'oidhche fáré canntuiridhibh
6820] an tighe, & gean an Tighearna do thuilleamh, coimhéid go maith na ceathra puingc-se—an céadphungc, an Daghthoil; an dara pongc, an Umhlacht; an treas pongc, an Fhoighide; an ceathramhadh pongc, an Déshearc. Dá ngnáthaighi canntaireacht do
6825] dhéanamh ar na pongcuibh-si, ní raghair choidhche as tuin ná as riaghuil; & dá tteagmhadh ar uairibh go ndingéantá pongc dhíobh so go righin, ag dul mar sin as riaghuil, fill ar an mball san riaghuil, lé deightheagasg na spioruide, & lé haire do thabhairt
6830] do mhodh na canntaireachda. {MS page 331} Do gníthear an channtuireacht dá ngoirthear cantus planus, .i. canntuireacht réidh shimplidhe, as fundáimeint don uile channtaireacht eile, leis an ccéadphongc, dár ab ainm an Toil Mhaith. Do
6835] gníthear an channtaireacht dá ngoirthear contra punctum, .i. a n-aghaigh phuingc, leis an dara & leis an treas pongc, dá ngoirthear an Umhla & an Fhoighidi, ór bídh an Umhlacht & an Fhoighide a n-aghuidh ar ttoile nádúrtha féin, leis nách áil annró
6840] ná tarcuisne an tshaoghuil-si. Do gníthear leis an cceathramhadh pongc, .i. Déshearc, canntuireachd orgán, maille ré ceól roi-bhinn ro-thaighiúir an anma & an Spioruid Naoimh ag coimhtheacht ré chéile. Agas tabhair dot aire, dá ccaille nó dá léige
6845] amugha do phungc, greamughadh go maith don

p.223

channtaireacht réidh; & gé go ccaillfithea tuin na bpungc eile, maille ré congnamh an Tighearna, tabhair th'aire d'fhear do cheartuighthe, .i. don tí as áirde iná thú, & do bhéara thú arís leis an ccéadphungc
6850] go riaghuil na deighbheathadh & go toil tuin na naoimhionmhui{MS page 332}ne. & aithnim dhíot ós cionn gach aoinneith, san uile channtaireacht do ghéanae, gan an toradh do chaithis a dtigh na Humhlachta do dhearmod, dárab ainm Míodhóthchas Asod Féin; &
6855] dá mhéad do Ghrádh Dé bhias agad, & dá mhionca bhlaisfeas tú é, nó dá mhéud muinnteardhas bheas agad ris an Tighearna, & dá mhéad bheas agad dá éolas, as dá réir sin, & as í an mhioncacht-soin, as cóir dhuit an toradh-sa do thabhairt a bpreasántha
6860] dhó, ór as ait leis bheith agá ithe, & as maith an blas do gheibh air.’

p.224