Bhí rí uasal in Éirinn — de Thuathaibh Dé Danann a chineál agus Eochaidh Ollathair a ainm. Ainm eile dó an Dá óir b'é sin a dheineadh na fearta agus a rialaíodh na síonta agus na torthaí dóibh. Dá bhrí sin deiridis go nglaoití an Dá air. Bhí bean ag Ealcmhar an Bhrú — Eithne a hainm. Ainm eile dí an Bhóinn. Bhí sí ón nDá i gcairdeas colla. Ghlacfadh an bhean leis an nDá mura mbeadh eagla Ealcmhair uirthi toisc méid a chumhachta. Ina dhiaidh san do chuir an Dá Ealcmhar uaidh ar turas go dtí Breas mac Ealaíon i Mágh nInis agus do chuir an Dá geasa móra draíochta ar Ealcmhar agus é ag dul uaidh chun ná tiocfadh sé thar nais go luath agus do bhain sé dorchadas oíche de agus d'ainic ar ghorta agus ar thart é. Do chuir sé teachtaireachtaí móra air gur imigh naoi míosa thart in aon ló — mar dúirt sé go dtiocfadh sé thar nais idir lá agus oíche. Chuaigh an Dá isteach go dtí bean Ealcmhair agus rug sí mac dó — Aonghas a ainm. Agus bhí an bhean slán dá seoladh ós comhair Ealcmhair agus níor bhraith sé a locht uirthi .i. í tar éis bheith ina luí leis an nDá.

Rug an Dá a mhac leis ar altram go tigh Mhír i mBrí Léith i dTeafa. Do hoileadh Aonghas ansan go ceann naoi mbliana. Bhí mágh mhór chluiche ag Mír i mBrí Léith. Bhíodh trí caogaid mhac ann de mhacaoimh thíre Éireann agus trí caogaid iníon d'iníona thíre Éireann. Bhí Aonghas ina thaoiseach orthu go léir ar mhéid a ghrá le Mír, ar chaoimhe a dheilbhe agus ar shaoire a chiníl. B'ainm dó ansan an Mac Óg mar dúirt a mháthair "Is óg an mac a deineadh i dtosach lae agus a rugadh idir é agus bruach nóna."

D'éirigh idir Aonghas agus Triath mac Feabhail (nó Gabhair) de na Fearaibh Bolg a bhí ina leathtaoiseach don chluiche agus ina dhalta ag Mír. Níor mhaith le hAonghas go mbeadh Triath ag caint leis mar dúirt sé "Is olc liom mac an mhogha a bheith ag caint liom" — mar cheap Aonghas go dtí san gurbh é Mír a athair agus gurbh í ríocht Bhrí Léith féin a oighdreacht agus ní raibh a fhios aige an t-am san gur chara gaoil dó an Dá.

Do fhreagair Triath agus dúirt "Ní fearr liomsa" ar seisean "an t-amhas gan fhios máthar ná athar dó a bheith ag caint liomsa." Ina dhiaidh san chuaigh Aonghas le gol agus le dúchas chun Mír agus aithis bainte as ag Triath. "Cad é seo?" arsa Mír. Cháin Triath mé agus chaith suas im aghaidh ná fuil máthair ná athair agam." "Is bréag san" arsa Mír. "Más ea" arsa Aonghas "C é hí mo mháthair agus cad as do m'athair?" "Ní deacair é sin. Is é Eochaidh Ollathair t'athair" arsa Mír, "agus is í Eithne bean Ealcmhair an Bhrú do mháthair. Is mise a oil tú fé cheilt ar Ealcmhar chun ná beadh sé cráite tusa a bheith déanta dá ainneoin." "Tair im theanntasa" arsa Aonghas, "go n-admhaí m'athair mé chun ná rabhad níos fuide i bhfolach fé aithisí na bhFear Bolg."

Ansan d'imigh Mír agus a dhalta ina theannta chun a bheith ag caint le hEochaidh go dtí gur shroiseadar Uisneach Mí i lár Éireann mar is ansan a bhí tigh Eochaidh ionnas go raibh Éire ar chomhfhad uaidh ódheas agus óthuaidh, soir agus siar. Fuaireadar Eochaidh ar a gcionn i ndáil. Ghlaoigh Mír an rí ar leith chuige chun go mbeadh sé ag caint leis an macán. "Cad is áil leis an óglach so nár tháinig roimhe seo?" "Is áil leis a admháil dá athair agus fearann a thabhairt dó," arsa Mír "mar ní ceart do mhacsa gan fearann agus tusa i ríocht Éireann." "Mochean dó" arsa Eochaidh, "is mac dom é. Ach ní folamh fós an fearann ba mhian liom a thabhairt dó." "Cé'n fearann é sin?" arsa Mír. "An Brú lastuaidh den Bhóinn," arsa Eochaidh. "Cé tá ann?" arsa Mír. "Is é Ealcmhar an fear atá ann" arsa Eochaidh, "níorbh áil liom é a chrá níosa mhó."

"Cogair, cé'm chomhairle a thabharfaidh tú don mhacán so?" arsa Mír. "Tá agam dó," arsa Eochaidh "Téadh sé lá Samhna sa Bhrú agus bíodh airm aige. Is é sin lá síochána agus cairdeasa d'fhearaibh Éireann agus ní bhíonn éinne ann gur fuath leis a chéile. Agus beidh Ealcmhar i gcnoc shí an Bhrú gan airm aige ach gabhlán fionnchoill ina láimh agus brat dúbalta uime agus dealg óir ina bhrat agus trí caogaid sa mhá chluiche ós a chomhair ag a gcluiche. Agus téadh Aonghas chuige agus bagradh a mharú air. Agus is beite gan é a mharú má gheallann sé a réir dó. Agus gurab í réir Aonghasa ríocht lae go n-oíche sa Bhrú. Agus ná leigse an fearann d'Ealcmhar nó go ngéille sé dom réirse. Agus gurab í tagairt Aonghasa tar éis teacht gur i mbithdhílse a thit an fearann dó ar anacal Ealcmhair gan é a mharú agus is ríocht lae go n-oíche a d'iarr sé. Agus" ar seisean "is i laethanta agus oícheanta a chaitear an saol."

Ina dhiaidh san d'imigh Mír go dtí a chríoch agus a dhalta ina theannta. Agus an chéad Shamhain eile rug Aonghas ar airm agus tháinig sa Bhrú agus do bhagair buille ar Ealcmhar nó gur gheall sé dó ar a anam ríocht lae go n-oíche ina fhearann. D'fhan an Mac Óg ann an lá san agus an oíche i ríocht na tíre agus muintir Ealcmhair dá réir. Tháinig Ealcmhar arna mhárach chun a fhearann a éileamh don Mhac Óg agus do bhagair bagair mhóra air. Dúirt an Mac Óg ná leigfeadh sé an fearann uaidh nó go gcaithfeadh sé i réir an Dá é ós comhair fear nÉireann.

Ina dhiaidh san do glaodar ar an nDá agus dhleacht sé siúd cor cáich fé mar a bhí curtha ar inneall aige. "Is leis an óglach so an fearann feasta dá réir seo." "Is é go deimhin" arsa an Dá, "Thitis i mbaol i lá síochána agus cairdeasa. Thugais t'fhearann ar t'anacal mar ba chaoimhe leat t'anam ná do thír. Mar sin féin beidh tír agat uaimse nach mó a aimhleas duit ná an Brú." "Cé'n áit é sin?" arsa Ealcmhar. "Cleiteach" arsa an Dá "leis na trí tíortha atá mórthimpeall air, do mhacáin gach lá sa Bhrú ós do chomhair ag a gcluiche agus toradh Bóinne le caitheamh agat as an bhfearann so." "Tá go maith," arsa Ealcmhar, "mar sin a dhéanfar." Agus chuaigh sé ar imirce go dtí Cleiteach. Ina dhiaidh san do dhein sé dún ann agus d'fhan an Mac Óg sa Bhrú ina fhearann.

Ina dhiaidh san i gcionn bliana tháinig Mír ar cuairt chun a dhalta don Bhrú go bhfuair sé an Mac Óg ar lá Samhna agus é in airde ar tulach Shí an Bhrú agus an dá fhoireann mhacán ós a chomhair ag a gcluiche sa Bhrú agus Ealcmhar in airde ar tulach Cleitigh theas ag féachaint orthu. D'éirigh idir na macáin sa Bhrú. "Ná gluais" arsa Mír leis an Mac Óg "i dtreo ná beidh Ealcmhar ag teacht anuas sa mhá. Raghadsa chun síocháin a tharrac eatarru." Ansan do chuaigh Mír agus níor réidh dó síocháin a tharrac. Caitheadh bior cuilinn ar Mír gur bhain sé a leathshúil as a cheann agus é ag tarrac síochána. Tháinig Mír agus a leathshúil ina dhorn chun an Mhic Óig agus dúirt leis "Ní maith a thánagsa chun fios do scéala a fháil go bhfuilim fé aithis agus náire dá bharr mar leis an smál so ní éireoidh liom an tír gus a dtánag a fheiscint agus ní shroichfeadsa feasta an tír as a dtánag."

"Nára fíor é sin," arsa an Mac Óg, "raghadsa go Dian Céacht go dtaga sé chun tú a íoc agus beidh t'fhearann féin agat agus beidh an fearann so agat leis agus beidh do shúil slán gan aithis gan aineamh uirthi." Chuaigh an Mac Óg go Dian Céacht. "Tair im theanntasa" ar seisean, "chun m'oide a theasargadh a goineadh lá Samhna sa Bhrú." Tháinig Dian Céacht agus d'íoc Mír go dtí go raibh sé slán. "Is maith é mo thuras feasta," arsa Mír, "óir do híocadh mé." "Gura fíor é sin," arsa an Mac Óg, "fansa anso go ceann bliana go bhfeicfear m'fhian agus mo mhuintir agus mo theaghlach agus m'fhearann."

"Ní fhanfad" arsa Mír, "mura mbeidh luach agam air." "Cé'n luach é sin?" arsa an Mac Óg. "Ní deacair a rá: carbad is fiú seacht gcumhala," arsa Mír, "agus brat mo dhiongmhála agus an cailín is áille in Éirinn. "Tá agamsa, "arsa an Mac Óg, "an carbad agus brat do dhiongmhála." "Tá leis," arsa Mír, "an cailín go sáraíonn a crot cailíní Éireann go léir." "Cá bhfuil sí siúd" arsa an Mac Óg. "Tá sí i gcúige Uladh" arsa Mír, "agus is í Éadaine Eachraí í, iníon Oilealla, rí oirthuaisceart na hÉireann, agus is í is caoine agus is míne agus is móráille in Éirinn."

Chuaigh an Mac Óg dá fios nó go dtáinig sé chun tigh Oilealla i Mágh nInis. Cuireadh fáilte roimhe agus d'fhan sé trí hoíche ann. Dúirt sé a theachtaireacht agus shloinn sé a chineál. Dúirt sé gur tháinig sé chun Éadain a iarraidh. "Ní thabharfad duit í," arsa Oilill, "mar ní shroichim aon tairbhe ort ar shaorgacht do chineáil, ar méid do chumhachta agus cumhacht t'athar. Pé meabhail a chuirfidh tú ar m'inín, ní fhéadfad í a dhíol ort." "Ní mar sin a bheidh," arsa an Mac Óg, "mar ceannódsa uait í fé chéadóir." "Beidh san agat," arsa Oilill. "Cloisimís agatsa é," arsa an Mac Óg. "Ní deacair é sin," arsa Oilill, "dhá mhá dhéag i m'fhearann a fholmhú domhsa de pé rud atá ann mar dhíthreabh agus choillte, go mbeidh siad i gcónaí mar ingealtas do cheathra agus mar threabhadh do dhaoine, i gcóir cluichí agus céidí, dála agus dúnta iontu."

"Déanfar é" arsa an Mac Óg. Tháinig sé abhaile agus do chaoin sé a chruachás leis an nDá. D'fholmhaigh sé siúd dhá mhá dhéag in aon oíche amháin i bhfearann Oilealla. Is iad so ainmneacha na má san ná Mágh Macha, Mágh Leamhna, Mágh nÍotha, Mágh dTochair, Mágh nDula, Mágh dTeacht, Mágh Lí, Mágh Line, Mágh Muirtheimhne. Nuair a bhí an obair sin déanta ag an Mac Óg, chuaigh sé go hOilill ag iarraidh Éadaine. "Ní thabharfaidh mé í," arsa Oilill, "nó go mbéarfaidh tú as an bhfearann so go dtí an fharraige dhá phríomhuisce dhéag atá i dtiobraidí agus móinte agus seiscinne, chun toradh a thabhairt ós na farraigí do thuathaibh agus cineálaibh, chun tír agus talamh a thiormú."

Tháinig sé ansan gus an nDá agus do chaoin sé a chruachás leis. Ina dhiaidh san dhein sé siúd dhá phríomhuisce dhéag a dhíriú chun na farraige in aon oíche amháin. Ní fheacathas ann riamh go dtí san iad. Is iad ainmneacha na n-uiscí sin ná Fionn agus Múdharn agus Sleana agus Nas agus Amhnas agus Oichéan agus Or agus Banna agus Samhaoir agus Lóiche. Nuair a bhí deireadh leis na hoibreacha so, tháinig an Mac Óg chu cainte le hOilill ag iarraidh Éadaine. "Ní thabharfaidh mé í go dtí go gceannóidh tú í mar ní bheidh faic agam de mhaith an chailín agus í tabhartha duitse ach an méid a gheobhad fé chéadóir." "Cad a iarrann tú orm feasta" arsa an Mac Óg. "Iarraim" arsa Oilill, "cothrom an chailín domhsa d'ór agus d'airgead, ar is í sin mo chuid dá luach; an méid a dheinis go dtí so, is tairbhe é sin dá muintir agus dá chineál." "Déanfar é" arsa an Mac Óg. Cuireadh ar lár thigh Oilealla í agus tugadh uirthi a cothrom d'ór agus d'airgead. Fágadh an t-ionnús san ag Oilill agus rug an Mac Óg Éadain abhaile leis .