<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/teicelt.dtd" [
<!ENTITY % TEIbase "TEI.prose">
]>
<TEI.2 id="G303025">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="new" date.created="2016-03-08">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">T&oacute;raighecht in Ghilla Dhecair ocus a chapaill</title>
<title type="translation" lang="en">The Pursuit of the Gilla Decair and his Horse</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<editor id="SOH" sortas="o'grady, standish hayes">Standish Hayes O'Grady</editor>
<respStmt>
<resp>Electronic edition compiled and proof corrections by</resp>
<name id="BF">Beatrix F&auml;rber</name>
</respStmt>
<funder>UCC, School of History</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="1">First draft, revised and corrected.</edition>
</editionStmt>
<extent>
<measure type="words">8544</measure>
</extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland</addrLine>
</address>
<date>2016</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="celt">G303025</idno>
<availability status="restricted">
<p>Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching.</p>
</availability>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>Manuscript sources</head>
<bibl n="1">London, British Library, MS Additional 34,119 (1765), a paper manuscript, scribe Labhr&aacute;s Mac Analla, or Lawrence Mac Nally of county Meath, 133ff (used in this edition).</bibl>
<bibl n="2">Dublin, Royal Irish Academy, MS E v 4.</bibl>
<bibl n="3">Dublin, Royal Irish Academy, MS 23 A 21.</bibl>
<bibl n="4">More information is available on the Codecs webpages: http://vanhamel.nl/codecs/T%C3%B3ruigheacht_an_Ghiolla_Dheacair.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Edition and translation</head>
<bibl n="1">See below.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Literature</head>
<bibl n="1">Christophe Vielle, 'Du T&oacute;raigheacht an Ghiolla Dheacair au Jaimimy&amacr;svamedha. Mythe hippique et cheval(eresque) &eacute;pique d'Irlande et d'cInde', in: Hily, Ga&euml;l, Patrice Lajoye, and Jo&euml;l Hasco&euml;t (eds), Deuogdonion: m&eacute;langes offerts en l'honneur du professeur Claude Sterckx, Publication du CRBC Rennes 2 (Rennes 2010) 675&ndash;696.</bibl>
<bibl n="2">James MacKillop, Fionn mac Cumhaill: Celtic Myth in English Literature. Syracuse 1986. [With useful, well-structured bibliography on pp. 197&ndash;249].</bibl>
<bibl n="3">Sharon J. Arbuthnot and Geraldine Parsons (eds.) The Gaelic Finn Tradition (Dublin 2012).</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblStruct>
<analytic>
<editor>Standish Hayes O'Grady</editor>
<title level="a">T&oacute;raighecht in Ghilla Dhecair ocus a chapaill</title>
</analytic>
<monogr>
<title level="m">Silva Gadelica</title>
<imprint>
<biblScope type="volume">I</biblScope>
<pubPlace>London</pubPlace>
<publisher>Williams and Norgate</publisher>
<date>1892</date>
<biblScope type="page">257&ndash;275</biblScope>
</imprint>
</monogr>
</biblStruct>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<samplingDecl>
<p>The electronic text covers pages 257&ndash;275. The English translation is available in a separate file, T303025.</p>
</samplingDecl>
<editorialDecl>
<correction status="medium">
<p>Text has been proof-read twice.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The electronic text represents the edited text, but punctuation has been modified, and proper names have been capitalized. There are no expansions marked in the printed text.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>There is no direct speech.</p>
</quotation>
<hyphenation>
<p>When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word (and punctuation).</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the tale; <emph>p</emph>=the paragraph; paragraphs are numbered. Page-breaks are marked <emph>pb n=""/</emph>; peoms are rendered as embedded texts, and manuscript foliation is marked <emph>mls unit="MS folio" n=""</emph>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Names are not tagged.</p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<!--<refsDecl>
<state gi="div0" freq="1" label="tale" unit="number"/>
</refsDecl>-->
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>By the Irish scribe Labhr&aacute;s Mac Analla, based on earlier material. 
<date>1765</date>
</creation>
<langUsage>
<language id="ga">The text is in Early Modern Irish.</language>
<language id="en">The translated title is in English.</language>
<language id="la">One word is in Latin.</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords>
<term>saga</term>
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
<term>Finn mac Cumhaill</term>
<term>Finn Cycle</term>
<term>an Gilla Deacair</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2016-03-15</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>SGML and HTML files created.</item>
</change>
<change>
<date>2016-03-10</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File proofread (2). SGML and HTML files created.</item>
</change>
<change>
<date>2016-03-08</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Header created; file parsed and validated.</item>
</change>
<change>
<date>2016-03-07</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File captured, proofread (1); encoded.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G303025">
<body>
<div0 type="tale" lang="ga">
<pb n="257"/>
<mls unit="MS folio" n="133"/>
<head><sup resp="SOH">[T&oacute;raighecht in Ghilla Dhecair ocus a chapaill in s&oacute;]</sup></head>

<p n="1">R&iacute; uasal oirderc ro ghaib flaithes ocus forflaithemnas for Eirinn 
fecht n-aill, .i. Cormac mac Airt mac <sup resp="SOH">[Chuinn]</sup> ch&eacute;tchathaig, ocus 
do b&iacute; Eire co rathmar riagalta ocus co sona s&iacute;thch&aacute;nta ocus co 
saidbir somaoinech le linn in tr&eacute;inr&iacute;g sin. Ocus n&iacute;r b'iongnad a 
beith amlaid sin, &oacute;ir fa bhrugaid ar bhrugachas ocus fa fhile ar 
fhilidecht ocus fa r&iacute; ar r&iacute;gamlacht in Cormac sin.</p>
<pb n="258"/>
<p n="2">Do b&iacute; Fionn mac Cumaill mhic Thr&eacute;nm&oacute;ir &uacute;i Bhaoiscne i 
n-&aacute;irdchennas ar Fhiannaib Eirenn le linn in tr&eacute;inr&iacute;g sin .i. Cormac in 
t-&aacute;irdr&iacute; ocus r&iacute;g na gc&uacute;iced ocus in r&iacute;gf&eacute;innid, ocus do b'&eacute; 
Fionn in sechtmad r&iacute; do h-&aacute;irimti in Eirinn in tan sin.</p>

<p n="3">Ba mh&oacute;r tuillme ocus tuarastal Fhinn ocus na F&eacute;inne in tan sin 
.i. baile in gach tuaith ocus cethrama in gach baile, coil&eacute;n con 
n&oacute; gadhair ann in gach tech &oacute; Shamain co Belltaine ocus m&oacute;r&aacute;n 
sochar eile nach &aacute;irmither ann so. Ocus g&eacute;r mh&oacute;r na sochair iad 
sin fa mh&oacute; co m&oacute;r na duaidh ocus na dochair do b&iacute; ar Fionn 
ocus ar Fiannaib Eirenn ina dhiaid, mar at&aacute; cosc <sup resp="SOH">[ocus]</sup> d&iacute;chur 
danar ocus allmarach gada ocus d&iacute;bfeirge &oacute; Eirinn <mls unit="MS folio" n="134"/> maille le gach olc eile ar chena, innus gur mh&oacute;r d'olc ocus d'imshn&iacute;om do 
gheibd&iacute;s in Fhiann ac cosnamh Eirenn mar foillsigter ann so.</p>

<p n="4">Laithe n-ann d&aacute; raibe Fionn ocus Fianna Eirenn in Almain 
lethanmh&oacute;ir Laigen ac &oacute;l fleidhe meiscemhla medharchaoine 
Samhna, ocus do b&aacute;tar maithe ocus m&oacute;ruaisle F&eacute;inne Eirenn 
ina fharrad in tan sin. Ro fhiarfaig Fionn d&iacute;ob inar mithig d&oacute;ib 
dul do sheilg ocus do sh&iacute;rfiadach. &Oacute;ir is &eacute; fa ghn&aacute;th le Fionn 
ocus le Fiannaib Eirenn in bhliadain do chaithem .i. &oacute; Bhelltaine 
co Samain le fiadach ocus le fianchoscar, ocus &oacute; Shamain co 
Belltaine <sup resp="SOH">[le]</sup> coim&eacute;t cinntc comchoitchenn ar fheraib Eirenn.</p>

<p n="5">Cid tra acht do cinnedh as a h-aithle sin dul do chomm&oacute;rad na 
seilge m&oacute;ire sin aco, ocus is &eacute; inad f&aacute; ndechadar d&aacute; d&eacute;namh .i. 
f&aacute; dh&aacute; ch&uacute;iced m&oacute;rdh&aacute;lacha Muman. Do ghluaisedar iarum i 
n-athgairid gacha conaire &oacute; Almain co r&aacute;ncatar cr&iacute;ch &oacute; mBuilc. 
Co l&aacute;r bfer gcell ocus co brosnaig Bladhma, ocus co d&aacute; sliab d&eacute;c 
Eiblinne, ocus co cn&aacute;mchoill mic Raighne, ocus co Drom Collchoille 
re a r&aacute;idter Aine Cliach in tan so.</p>

<p n="6">Do srethad ocus do sraonad in t-selg le Fionn ocus le Fiannaib 
Eirenn f&aacute; imlib na foraoise risa r&aacute;idter <sup resp="SOH">[Fir]</sup> Muighe indiu, ocus 
f&aacute; dhiamraib dorcha ocus f&aacute; fherannaib aimr&eacute;ide ocus f&aacute; chr&iacute;ochaib caoin&aacute;ille caoinr&eacute;ide ocus f&aacute; shl&eacute;ibtib ur&aacute;rda Desmuman risa r&aacute;idter <mls unit="MS folio" n="135"/> Luachair Dhegaid indiu, f&aacute; shliab chaom&aacute;lainn chrot 
ocus f&aacute; thulchaib m&iacute;n&aacute;ille <sup resp="SOH">[Sl&eacute;ibe]</sup> Muice, ocus f&aacute; chr&iacute;ochaib oirerm&iacute;ne na Siuire srebhuaine, ocus f&aacute; mhagaib f&eacute;ruaine f&iacute;rghlasa 
Feimen ocus f&aacute; Dh&eacute;isechaib ur&aacute;rda agarba aimr&eacute;ide Eithne, ocus 
as sin co belach ngormchoilltech nGabr&aacute;in.</p>

<p n="7">Cid tra acht n&iacute; raib fidh n&aacute; mag n&aacute; m&oacute;irshliab in d&aacute; ch&uacute;iced 
Muman nach raibe taoisech naonbair ac fiadach ocus ac fianchoscar
<pb n="259"/>

ac srethad ocus ac sraonad na seilge amlaid sin, is ann 
sin do shuid Fionn ina dhuma sheilge ocus d'fanadar drem do na 
deglaochaib ina fhochair .i. Ois&iacute;n mac Finn, Oscar mac Ois&iacute;n, 
Goll mac M&oacute;rna, Art M&oacute;rbhuillech mac M&oacute;rna, Sciath Brec 
mac Dathchaoin .i. fer iomchair sc&eacute;ithe Fhinn, na tri Bailbh &oacute;n 
mboirinn tr&iacute; meic aoincherda Beirre, Caoilte mac R&oacute;n&aacute;in, Diarmait d&eacute;tsholus &Oacute; Duibne, Liath&aacute;n Luath &oacute; Luachair Dhegaid. Con&aacute;n <sup resp="SOH">[Maol]</sup> mac M&oacute;rna .i. fer aithise ocus m&iacute;labartha na F&eacute;inne, ocus Fionn <sup resp="SOH">[b&aacute;n]</sup> mac Bresail. Acht at&aacute; n&iacute; chena fa 
bhinn le Fionn ocus le Fiannaib Eirenn guth ocus gl&aacute;m na 
ngadhar, ocus glaodhach groidmher na ngasradh, ocus torm&aacute;n 
na dtr&eacute;infher, fedghail ocus f&iacute;rgh&aacute;ir na F&eacute;inne isna foraoisib ocus 
isna f&aacute;saib ina dtimchioll.</p>

<p n="8">Is ann sin ro fiarfaig Fionn don druing sin do bh&iacute; ina fhochair 
cia do rachad d'faire ocus d'forchoim&eacute;t na tulcha. <mls unit="MS folio" n="136"/> Do frecair Fionn B&aacute;n mac Bresail &uacute;i Bhaoiscne don r&iacute;gf&eacute;innid ocus adubairt 
co rachad f&eacute;in ann. Ann sin tuc Fionn b&aacute;n l&aacute;m tapaid deglaoich 
tar a lethanarmaib ocus do ghluais roime co h-&aacute;rd na tulcha. 
Ocus ro ghaib ac f&eacute;chain uada ar gach taobh de <sup resp="SOH">[mar at&aacute;]</sup> soir 
siar ba dhes is ba thuaid, ocus n&iacute;r chian do in tan atchonnairc 
sin n-&aacute;ird anair gach nd&iacute;rech d&aacute; innsaigid in fomor ferrda f&iacute;rghr&aacute;nda, ocus in d&uacute;il diablaide dodelba, ocus in mogh modarda 
m&iacute;sciamach. Ocus is amlaid ro b&iacute; ocus sciath dron dubh dathghr&aacute;nda doilbir ar stuaigleirg a dhroma, ocus cloidem claislethan 
glainbh&eacute;imnech ar a chroisshliasaid ch&iacute;rdhuib chl&iacute;, ocus dh&aacute; 
shleig sh&eacute;nta shlinnlethna n&aacute;r t&oacute;gbad cian d'aimsir roime sin i 
n-aimsir throda n&aacute; thegm&aacute;la rena ghualainn amach, brat briste 
bogshn&aacute;ithech ar uachtar a eirrid ocus a &eacute;idid, ocus ba dhuibe 
in&aacute; gual gobhann arna bh&aacute;dad i n-uisce fhuar oigreta cach aighe 
de. Capall modarda m&iacute;sciamach cretlom le caoildeired liath 
l&uacute;dartha fannchosach ocus aghastar agarb iarnaide uirre ocus 
&eacute; ac&aacute; tarraing ina dhiaid, ocus ba h-ingnad m&oacute;r nach dtairrngedh 
a cenn as a caomcholainn n&oacute; as a muin&eacute;l le cach tarraing d&aacute; 
dtugadh don aghastar agarb iarnaide ac iarraidh aistir ocus 
imthechta do bhuain aiste. Ocus ba mh&oacute; in&aacute; sin in t-ingantus 
nach tairrngedh sise na l&aacute;ma fada sithremra do b&iacute; ac in bfer m&oacute;r 
as <mls unit="MS folio" n="137"/> chompar a chl&eacute;ib le cach stad ocus le cach fuirech d&aacute; nd&eacute;nadh 
uaid ac dul tar a h-ais. Ocus ba shamail re torm&aacute;n tuinne tr&eacute;nm&oacute;ire cach buille bailcbhr&iacute;gmar buanl&aacute;idir d&aacute; mbuailedh in fer 
<pb n="260"/>

m&oacute;r don luirgfhersaid iarainn ar in gcapall ac iarraid aistir ocus 
imthechta do bhuain aiste. Ocus arna fhaicsin sin d'Fionn bh&aacute;n 
mhac Bhresail do thuic aige f&eacute;in n&aacute;r ch&oacute;ir a leith&eacute;id sin d'echtrannach n&aacute; d'allmarach do l&eacute;igen gan fhios ar Fhionn ocus ar 
Fhiannaib Eirenn, ocus do ghluais roime ina ch&eacute;imennaib tr&eacute;nluatha ocus ina ghaisib cosluatha n&oacute; go r&aacute;inic Fionn ocus Fianna 
Eirenn, ocus adubairt in laoidh: &mdash;

<text type="poem">
<body>
<lg n="1" type="quatrain">
<l n="1">Na dee dot bennachad a Finn,</l>
<l n="2">a fir in chomr&aacute;id chnesda;</l>
<l n="3">t&aacute;ncas f&eacute;in dot ghr&eacute;sachtsa,</l>
<l n="4">mar do b&iacute; oram egla.</l></lg>

<lg n="2" type="quatrain">
<l n="5">Cr&eacute;t f&aacute;r f&aacute;gbais t'foraire,</l>
<l n="6">a Finn bh&aacute;in an <sup resp="SOH">[re]</sup> droichsc&eacute;l;</l>
<l n="7">cr&eacute;t as f&aacute;th dot chorrachad,</l>
<l n="8">f&aacute;r l&eacute;igis d&iacute;ot do choim&eacute;t.</l></lg>

<lg n="3" type="quatrain">
<l n="9">D&uacute;il co ndroichdeilb ndiablaide,</l>
<l n="10">as m&oacute; gr&aacute;in don druing daonda;</l>
<l n="11">ac tiacht cusna Fiannaibse,</l>
<l n="12">at&aacute; le s&iacute;ubal saothrach.</l></lg>

<lg n="4" type="quatrain">
<l n="13">Ech modarda m&iacute;sciamach,</l>
<l n="14">ina diaid cen ch&eacute;im deithnis;</l>
<l n="15">agastar agarb iarrainn,</l>
<l n="16">at&aacute; ar chenn in eich sin.</l></lg>
  
<lg n="5" type="sestet">
<l n="17">D&aacute; shleig sh&eacute;ta shenlethna,</l>
<l n="18">at&aacute; aige d&aacute; n-imchar; </l>
<l n="19">is lorg d'iarrann aithleghta,</l>
<l n="20">a chloidem cruaid le ciorrbad</l>
<l n="21">ag so f&aacute;th mo dheithnisse,</l>
<l n="22">n&iacute; thiocfainn co tr&aacute;thn&oacute;na.</l></lg>
</body>
</text><mls unit="MS folio" n="138"/>
</p>

<p n="9">A h-aithle na laoide sin atchonncadar in fer m&oacute;r d&aacute; n-innsaigid 
ocus g&eacute;r gherr uatha &eacute; is fada do b&iacute; ac techt ar olcas a aistir ocus 
a imthechta, ocus do bhennaig d'Fionn in tr&aacute;th th&aacute;inic d&aacute; l&aacute;thair 
ocus do chrom a chenn ocus do fhill a ghl&uacute;n ocus tuc comartha 
umla d'Fionn. T&oacute;cbus Fionn a l&aacute;m &oacute;s a chionn ocus tuc ced 
aithisc ocus uirghill do ocus fhiarfaigios Fionn sc&eacute;la de. <q>Cia 
d'folaib uaisle n&oacute; anuaisle in domain mh&oacute;ir thu?</q> ar Fionn. Adubairt seisen nach raib a fhios sin aige cia dh&iacute;obsan &eacute;, acht aonn&iacute; 
amh&aacute;in gur bfom&oacute;r &eacute; do b&iacute; ag siubal ar r&iacute;gaib certbhrethacha na 
cr&iacute;staigechta ag iarraid tuillme ocus tuarastail i ngell air f&eacute;in 
ocus co gcuala n&aacute;r eitig Fionn duine ar thuarastal ariam. <q>N&iacute; 
dherna go deimin</q> ar Fionn <q>ocus n&iacute; m&oacute; eiteochaid s&eacute; thusa. Cr&eacute;d 
dobeir gan ghilla thu a fhir mh&oacute;ir</q> ar Fionn. <q>Is maith in t-adhbar</q> 
ar in fer m&oacute;r <q>&oacute;ir n&iacute; fhuil sin doman n&iacute; as decra liom in&aacute; gilla d&oacute; 
bheith agam, &oacute;ir is pr&oacute;inn tr&iacute; c&eacute;d fer do bhiad ocus do thomaltus 
fhognus dam co cenn do l&oacute;, ocus is beg liom sin dam f&eacute;in ocus is 
m&oacute;r liom gilla ina thimchioll agam.</q> <q>Masadh cr&eacute;d &eacute; in t-ainm at&aacute; 
ort?</q> ar Fionn. <q>At&aacute; orm in Gilla Decair</q> ar s&eacute;. <q>Cr&eacute;d f&aacute;r tugad in 
Gilla Decair ort?</q> ar Fionn. <q>Is maith in t-adbar</q> ar in fer m&oacute;r, <q>&oacute;ir n&iacute; 
fhuil isin doman n&iacute; as decra liom in&aacute; aonn&iacute; <mls unit="MS folio" n="139"/> do les mo thigerna n&aacute; aonduine ag&aacute; mb&iacute;m do d&eacute;nam.</q> <q>A Chon&aacute;in mic M&oacute;rna</q> ar in fer m&oacute;r <q>cia as m&oacute; tuarastal marcaig sin bf&eacute;inn n&oacute; tuarastal coiside?</q> 

<pb n="261"/>

<q>Is m&oacute; tuarastal marcaig</q> ar Con&aacute;n, <q>&oacute;ir at&aacute; d&aacute; oired risin gcoiside 
ag in marcach.</q> <q>Cuirim a fhiadnaise ortsa a Chon&aacute;in gurab marcach m&eacute; ocus co bfuil ech agam ocus f&oacute;s gurab ar marcaigecht do 
bh&iacute;os ag techt i gcionn na F&eacute;inne, a Fhinn mhic Chumaill</q> ar in fer 
m&oacute;r. <q>L&eacute;igfed f&eacute;in mo ech amach ar do chomairchese ocus ar chomairce 
na F&eacute;inne i bfochair echrad na F&eacute;inne.</q> <q>L&eacute;ig</q> ar Fionn. Tairrngios in fer m&oacute;r in t-agastar agarb iarnaide do b&iacute; rena ech ocus do 
ghluais s&iacute; roimpe ina c&eacute;imennaib tr&eacute;nluatha retha n&oacute; go r&aacute;inic 
echrad na F&eacute;inne, ocus do ghaib d&aacute; ledrad ocus d&aacute; luathmarbad. 
Ocus do bhained in t-s&uacute;il do ghreim as ech ocus do bhained a 
chluais do ghreim don dara capall ocus do bhrised cos eich eile. 
<q>Tabair th'ech let a fhir mh&oacute;ir</q> ar Con&aacute;n: <q>ranna nime ocus talman 
i gcoraigecht orm muna mbiadh mar do l&eacute;igis amach ar chomairce Fhinn ocus na F&eacute;inne &iacute; co l&eacute;igfinn a h-inchinn tr&eacute; fhuinneogaib a cinn ocus a cennmhullaig amach, ocus cid imda droch-thurchartha do fuair Fionn i n-Eirinn ariam n&iacute; bfuair turchair ba 
mhesa in&aacute; thusa.</q> <q>Ranna nime ocus talman i gcoraigecht ormsa</q> 
ar in fer m&oacute;r <q>m&aacute; thugaimse liom &iacute;, &oacute;ir n&iacute; fuil gilla dogenadh 
gillaigecht dam ocus n&iacute; h-obair liom f&eacute;in m'ech do beith im <mls unit="MS folio" n="1"/> l&aacute;im agam.</q></p>

<p n="10">Eirgios Con&aacute;n mac M&oacute;rna in tan sin ocus ghlacus an t-agastar 
agarb iarnaide ocus chuirios re h-ech in fir m&oacute;ir &eacute;, ocus tuc leis 
mar a raib Fionn ocus Fianna Eirenn &iacute; ocus do b&iacute; i bfad ina l&aacute;im 
aige. <q>A Chon&aacute;in mic M&oacute;rna</q> ar Fionn <q>n&iacute; gh&eacute;illfe&aacute; gillaigecht do 
d&eacute;nam do dhuine bud ferr in&aacute; in fer m&oacute;r i bfiannaigecht, ocus 
d&aacute; nd&eacute;nt&aacute; mo chomairlese is &eacute; n&iacute; dogent&aacute; dul ar ech in fir m&oacute;ir 
ocus cnuic is cabh&aacute;in ocus maga m&iacute;nscothacha do chuartugad 
l&eacute;i no co mbriste&aacute; a croide ina cliab tr&eacute; ar mharb s&iacute; do echraid 
na F&eacute;inne.</q> Eirgios Con&aacute;n in tan sin ocus tuc echl&eacute;im ar ech in fir 
m&oacute;ir ocus bhuailios a dh&aacute; sh&aacute;il co dian ocus co d&iacute;chellach uirre 
ocus n&iacute;r chorraig ech in fir m&oacute;ir leis sin. <q>Aithgnim in n&iacute; sin at&aacute; 
uirre</q> ar Fionn: <q>n&oacute; co bfaghbaid s&iacute; comtrom a marcaig f&eacute;in do 
daoinib uirre n&iacute; bfoghabtar aister aiste.</q> Do chuadar tr&iacute; fir d&eacute;g 
d'Fiannaib Eirenn ar ch&uacute;la Chon&aacute;in ar ech in fir m&oacute;ir ocus luigios 
f&uacute;tha ocus &eacute;irgios ar&iacute;s. <q>Mesaim gurab ag magad is ag fonomaid 
at&aacute;thaoi faoi mo ech ocus n&iacute; saor m&eacute; f&eacute;in uaib mar in gc&eacute;dna. 
Ocus is mairg dam do chaithfedh in chuid eile dom bhliadain 
agat a Fhinn</q> do r&aacute;id in fer m&oacute;r <q>ocus in mh&eacute;id so do bar sgige 
d'faicsin in ch&eacute;d l&aacute;, ocus aithgnim gur teist bhr&eacute;ige do chuaid 

<pb n="262"/>

ort ocus biad ag imthecht uait,</q> ocus adubairt in laoid mar 
lenus <mls unit="MS folio" n="141"/>: &mdash; 
<text type="poem">
<body>
<lg n="1" type="quatrain">
<l n="1">Biadsa anois ac delachad,</l>
<l n="2">riot a Finn is ret Fiannaib;</l>
<l n="3">n&iacute; bfuil ann acht merachad,</l>
<l n="4">do laoch tuidecht dot iarraid.</l></lg>

<lg n="2" type="quatrain">
<l n="5">Do muinter cid m&oacute;rd&aacute;lach,</l>
<l n="6">a Finn mic Chumaill chrechaig;</l>
<l n="7">n&iacute; m&eacute;rad it &oacute;cl&aacute;chas,</l>
<l n="8">n&iacute; anfa in Gilla Decair.</l></lg>

<lg n="3" type="quatrain">
<l n="9">Gid do chuaid do degt&aacute;scsa,</l>
<l n="10">a Finn ar fed na talman;</l>
<l n="11">is edh ort nach gceilimse,</l>
<l n="12">do chl&uacute; &eacute;irgenn gan adbar.</l></lg>

<lg n="4" type="quatrain">
<l n="13">Guth orainn n&aacute; tabairse,</l>
<l n="14">n&aacute; h-imthig uainn f&aacute; d&oacute;l&aacute;s;</l>
<l n="15">luigim f&aacute; na harmaibse,</l>
<l n="16">n&aacute;r chailles riam ar &oacute;cl&aacute;ch.</l></lg>

<lg n="5" type="quatrain">
<l n="17">D&aacute; bfant&aacute;sa im farradsa,</l>
<l n="18">fedh bliadna a Ghilla Decair; </l>
<l n="19">dob&eacute;rainn cen charrachad,</l>
<l n="20">ar ghellas duit na degaid.</l></lg>

<lg n="6" type="quatrain">
<l n="21">D&aacute; mbud gan don bliadainse,</l>
<l n="22">a Finn acht aon l&aacute; beith ann;</l>
<l n="23">n&iacute; anfainn it Fiannaibse,</l>
<l n="24">tr&eacute; a ndernsat orm do braflang.</l></lg>

<lg n="7" type="quatrain">
<l n="25">Cuirim suas dot muinterdas,</l>
<l n="26">a Finn cid maith do fregradsa;</l>
<l n="27">sin bf&eacute;inn &oacute; n&aacute;r fuilngebar,</l>
<l n="28">ag imthecht uaibse biadsa.</l></lg>
</body>
</text>
</p>

<p n="11">Eirgios in fer m&oacute;r a h-aithle na laoide sin co meta m&iacute;thapaid 
ocus co hanbfann atuirsech n&oacute; gur chuir tulach idir &eacute; f&eacute;in ocus 
Fhianna Eirenn, ocus ar ndul tar binn &aacute;ird na tulcha do t&oacute;gaib 
&oacute;s mellaib a mh&aacute;s co l&aacute;n&aacute;rd, ocus do ghluais roime mar luas 
&aacute;inle n&oacute; feirbe n&oacute; mar sh&iacute;de gaoithe gl&oacute;raige ag dul tar cenn 
machaire n&oacute; m&oacute;irshl&eacute;ibe i med&oacute;n m&iacute;sa M&aacute;rta. Ba h&eacute; sin trebarluas d&eacute;ine ocus d&iacute;gaire in torainn tennretha do b&iacute; leisin bfior m&oacute;r ag f&aacute;gb&aacute;il na tulcha.</p>

<p n="12">Mar atchonnairc ech in fir m&oacute;ir a tigerna ag imthecht uaithe 
n&iacute;r fuilnged sin l&eacute;ithe, <mls unit="MS folio" n="143"/> g&eacute; gur m&oacute;r a h-eire ocus a h-ualach do ghluais roimpe ina buinne retha r&oacute;gh&eacute;ir i ndiaid a tigerna, ocus 
mar atchonnairc Fionn ocus na Fianna na tr&iacute; fir d&eacute;g s&iacute;n ar ch&uacute;la 
Chon&aacute;in mhic Mh&oacute;rna ar ech in fir m&oacute;ir ocus &iacute; ar siubal do 
scredadar le g&aacute;ir fonomaid faoi. Ocus mar atchonnairc Con&aacute;n nach 
raibhe ar a chumus t&uacute;irling d'ech in fir m&oacute;ir do scred ocus do 
scr&eacute;ch ar Fhionn ocus ar Fhiannaib Eirenn f&aacute; gan &eacute; f&eacute;in do l&eacute;igen 
leisin bfer m&oacute;r f&iacute;rghr&aacute;nda aduathmar n&aacute;r bfes c&aacute; chlann n&aacute; cin&eacute;l 
do, ocus do ghaib d&aacute; n-aithisiugad ocus d&aacute; n-imdergad. <q>N&eacute;l marb 
&oacute;s uisce ort a Fhinn</q> ar Con&aacute;n: <q>mac moghad n&oacute; ladrainn na fola 
anuaisle bud mhesa in&aacute; thu f&eacute;in do mhac athar is m&aacute;thar do 
bhuain do chinn is do choim&eacute;ta bethad dh&iacute;ot muna lenair sinn 
ocus gidb&eacute; iath n&oacute; inse n&oacute; oil&eacute;n i mb&eacute;raid in fer m&oacute;r sinn &aacute;r 
dtabairt let co h-Eirinn ar&iacute;s.</q> &Eacute;irgios Fionn ocus Fianna na h-Eirenn 
in tr&aacute;th sin, ocus do lenadar in Gilla Decair tar maoilinn gacha 
m&oacute;rchnuic, ocus co h-&iacute;sle gacha glenna, ocus tar sn&aacute;m gacha 

<pb n="263"/>

h-inbir, ocus co Sliab l&aacute;naoibinn Luachra, ocus co Tulaig na Senghaoithe 
risa r&aacute;idter Berna Chabair, ocus co cr&iacute;ch Corca Dhuibne. Ocus tuc in Gilla Decair a agaid roime gach nd&iacute;rech dochum na 
fairrge falcmaire f&iacute;rdhoimne ocus tar s&aacute;lmhuir srebuaine, ocus 
bheirios Liag&aacute;n <mls unit="MS folio" n="143"/> Luaimnech &oacute; Luachair Degaid a d&aacute; l&aacute;im i n-erball eich in Ghilla Dhecair ocus do mes a tarraing chuige i ndiaid a 
fuilt ocus a sithfinnaid ocus in lucht sin do b&iacute; uirre do chongb&aacute;il. Tuc sise suinnedh l&aacute;idir l&aacute;nchalma do Liag&aacute;n Luaimnech ocus 
thairrngios i mb&eacute;l mara ocus m&oacute;rfairrge amach &eacute;, ocus ghremaigios Liag&aacute;n Luaimnech d'erball eich in ghilla in uair sin, ocus 
do b&iacute; in fhairrge ina maoltonnaib m&oacute;r&aacute;ibsecha ag &eacute;irghe ina 
ndiaid ocus ina tr&aacute;ig ghainme rompa in gach &aacute;it ina ng&eacute;bdaois.</p>

<p n="13">Ba h-imshn&iacute;omach le Fionn na c&uacute;ig fir d&eacute;g sin d&aacute; mhuintir do 
bhreith uaid ocus &eacute; f&eacute;in d'f&aacute;gb&aacute;il f&aacute; ghesaib. <q>Cr&eacute;d dogenam anois?</q> 
ar Ois&iacute;n re Fionn. <q>Cr&eacute;d dogenmaois acht &aacute;r muintir do lenmain 
ocus gidb&eacute; iath n&oacute; inse n&oacute; oil&eacute;n i mb&eacute;rfaid in fer m&oacute;r iad a 
dtabairt linn ar ais n&oacute; ar &eacute;igen co h-Eirinn ar&iacute;s.</q> <q>Cr&eacute;d dog&eacute;nam 
gan luing?</q> ar Ois&iacute;n <q>n&oacute; luathbarc againn?</q> <q>At&aacute;</q> ar Fionn <q>gur fh&aacute;gbadar Tuatha D&eacute; Danann do bhuadaib ar chloinn Ghaodail ghlais 
mic Niuil mic Fh&eacute;iniusa farsaid gidb&eacute; aca re a mbiadh gn&oacute;ithe 
le h-Eirinn d'f&aacute;gb&aacute;il <sup resp="SOH">[acht]</sup> dul co Beinn Edair ocus gidb&eacute; l&iacute;on do rachadh leis ann co bfuigd&iacute;s a s&aacute;ith do luing n&oacute; do luathbarc 
ann.</q></p>

<p n="14">Fh&eacute;chus Fionn do thaob na fairrge in tan sin ocus atchonnairc 
dias gaisgedach sin <mls unit="MS folio" n="144"/> chonair chuige ba mh&oacute; do mh&iacute;ledaib ocus ba 
l&aacute;idre do laochaib ocus ba chalma do churaib, ocus sciath 
druimnech dath&aacute;lainn ar stuaigleirg a dhroma ag in gc&eacute;dfer d&iacute;ob 
co ndeilb leoman ocus onchon ocus gr&iacute;ob ingantach arna mbuain 
ocus arna mbechttarraing innte. Colg toirtemail tr&eacute;nbuillech cruadloinnerda l&aacute;n&aacute;ibsech ar shliasaid a choise cl&iacute;, ocus d&aacute; mhanaois m&oacute;irremra rena ghualainn, ocus brat buanchorcra uime ocus 
delg &oacute;ir sin mbrot &oacute;s a bhruinne, flesc ingantach fhionndruine 
ima chenn ocus &oacute;r f&aacute; gach cois de ocus a leith&eacute;id sin d'innioll ar 
in dara fer, ocus n&iacute; fada in comnaide dorignedar co dt&aacute;ncatar do 
l&aacute;thair ocus do chromadar a gcinn ocus do fhilledar a ngl&uacute;ine 
ocus tucatar comartha umla d'Fionn. T&oacute;cbus Fionn a l&aacute;m &oacute;s a 
gcionn ocus tuc ced aithisc ocus &uacute;irghill d&oacute;ib. Fiarfaigios Fionn 
sc&eacute;la d&iacute;ob cia d'folaib uaisle n&oacute; anuaisle in domain d&oacute;ib. Adubradar 
gur chlann do r&iacute;g na h-Innia iat ocus gurab &eacute; f&aacute;th a 

<pb n="264"/>

dturais co h-Eirinn .i. ar th&iacute; beith bliadain ar thuillem ocus ar 
thuarastal Fhinn in Eirinn, <q>ocus co gcualamar nach bfuil in 
Eirinn duine bud ghlice in&aacute; &eacute;, ocus breith do breith idir na cerda 
do b&iacute; aca.</q> <q>Cr&eacute;d na cerda at&aacute; agaib?</q> ar Fionn. <q>At&aacute; agam do cheird</q> 
ar in ch&eacute;tfer acasan <q>.i. tuag saoir <mls unit="MS folio" n="145"/> ocus cranntabaill, ocus d&aacute; 
bfuighbinn deich gc&eacute;d fiched d'feraib Eirenn ar aon l&aacute;thair dogenainn a s&aacute;ith do luing n&oacute; do luathbarc d&oacute;ib le tr&iacute; builledaib 
dom thuaig do bhualad isin gcranntabaill, ocus n&iacute; iarrfainn do 
chuidiugad orra acht a gcinn do chromad in fedh do bheinn ag 
bualad na dtr&iacute; builied sin.</q> <q>Is maith in cherd sin</q> ar Fionn, <q>cr&eacute;d 
&iacute; in cherd at&aacute; ag in bfer eile &uacute;d?</q> ar Fionn. <q>At&aacute; agamsa do cheird</q> 
arsa in dara fer <q>co mb&eacute;rainn lorg na crannlachan naoi n-imaireda 
ocus naoi n-eitreda n&oacute; co mb&eacute;rainn ina lebaid ocus ina h-inad 
uirre, ocus is comthrom dobeirim sin ar muir ocus ar t&iacute;r.</q> <q>Maith 
an cherd</q> ar Fionn. <q>Ocus bud mh&oacute;r &aacute;r bfeidm orraib d&aacute; dtuct&aacute;idhse congnam lorgairechta d&uacute;inn.</q> <q>Cr&eacute;d dorucad uait?</q> ar fer 
d&iacute;obsan. Innsios Fionn sc&eacute;la in Ghilla Dhecair d&oacute;ib &oacute; th&uacute;s co 
deired. <q>Cr&eacute;d na h-anmanna at&aacute; oraib?</q> ar Fionn. <q>At&aacute; orm Feradach F&iacute;rchalma mac r&iacute;g na h-Inaia</q> ar in c&eacute;tfer d&iacute;ob.</p>

<p n="15">Is ann sin do chromadar Fianna Eirenn a gcinn, ocus &eacute;irgios 
Feradach F&iacute;rchalma in tr&aacute;th sin ocus bhuailios tr&iacute; builleda don 
tuaig do b&iacute; aige sin gcranntabaill co nderna ciumsa in chuain 
ocus in chaladphuirt l&aacute;n do longaib ocus do luathbarcaib. <q>Cr&eacute;d 
doghenam d'iomad na iong &uacute;d?</q> ar Fionn. <q>Dogenam a gcur ar 
neimhn&iacute;</q> ar Feradach <q>acht in m&eacute;it ar a mbeidh feidm <mls unit="MS folio" n="146"/> agatsa.</q></p>

<p n="16">Eirgios Caoilte in tr&aacute;th sin ocus do l&eacute;ig tr&iacute; glaoda m&oacute;ra 
m&oacute;r-&aacute;ibsecha as ocus atchualatar Fianna Eirenn sin in gach &aacute;ird 
i r-rabatar. Ocus do shaoiledar gurab i n-airc n&oacute; i n-&eacute;igen do b&iacute; 
Fionn ocus in chuid eile d'Fiannaib Eirenn ag echtrannaib n&oacute; ag 
&aacute;llmarchaib, ocus do ghluaisetar rompa ina gconl&aacute;na&iacute;b bega 
b&eacute;lscaoilte co r&aacute;ncatar cloch&aacute;n cinn chait i n-iarthar Chorca 
Dhuibne. Ocus fiarfaigios Fianna Eirenn sc&eacute;la d'Fionn cr&eacute;d in 
t-&eacute;igen n&oacute; in t-uathb&aacute;s doruc air in uair do tharraing as a l&aacute;ithrechaib 
l&eacute;icthe ocus as a bforaoisib fiadaig ocus as a n-innellaib 
selga iat. Innsios Fionn sc&eacute;la in Ghilla Dhecair &oacute; th&uacute;s co deired 
d&oacute;ib.</p>

<p n="17">Is ann sin do chuaid Fionn ocus Ois&iacute;n i gcomairle etorra f&eacute;in 
ocus is &eacute; atconncus d&oacute;ib &oacute; nach rucad acht c&uacute;ig fir d&eacute;g d&aacute; muint&iacute;r &oacute; Fhionn &eacute; f&eacute;in ocus c&uacute;ig fir d&eacute;g eile do dhul d&aacute; lorgairecht 

<pb n="265"/>

ocus Ois&iacute;n d'f&aacute;cb&aacute;il i gcennas na F&eacute;inne ag coim&eacute;t na h-Eirenn. 
Ocus do chum Ois&iacute;n ocus Fionn in laoidh: &mdash; 

<text type="poem">
<body>
<lg n="1" type="quatrain">
<l n="1">Tusa ar &eacute;cht ac imthecht,</l>
<l n="2">a Fhinn a armruaid fhuilig;</l>
<l n="3">do thoidecht i lluing lebair,</l>
<l n="4">co h-oirecht in fhuinn fhuinid.</l></lg>

<lg n="2" type="quatrain">
<l n="5">Tusa uainn ag anamain,</l>
<l n="6">i nd&aacute;il in t-sl&oacute;ig cen ailb&eacute;im;</l>
<l n="7">a dhuis d&iacute;ona in degshl&oacute;ig,</l>
<l n="8">is a ruisc mh&iacute;onla mhaillr&eacute;id.</l></lg>

<lg n="3" type="quatrain">
<l n="9">Echt ort a Fhinn almaine,</l>
<l n="10">&eacute;cht as oirches ort d'f&oacute;gra;</l>
<l n="11">iomp&aacute;dh isin chuan ch&eacute;tna,</l>
<l n="12">co t&iacute; fionnchl&aacute;r fuar F&oacute;dla.</l></lg>
<mls unit="MS folio" n="147"/>

<lg n="4" type="quatrain">
<l n="13">Tusa uainn ac anamain,</l>
<l n="14">n&iacute; bfuil c&eacute;im nach bud usa;</l>
<l n="15">c&eacute; do chuaid do chl&uacute; chatha,</l>
<l n="16">is derb co racha tusa.</l></lg>
</body>
</text>
</p>

<p n="18">A h-aithle na laoide sin do desaiged long luchtmar l&aacute;n&aacute;ibsech 
d'Fionn ocus d&aacute; mhuintir, ocus do cuired biad i n-inad a chaithme 
ocus &oacute;r i n-inad a bhronnta innte, ocus do shuidetar na h-&oacute;icfir 
arrachta sin ocus na curada caomchalma ar shlesaib ocus ar 
bh&oacute;rdaib na luinge ina rabatar, <sup resp="SOH">[ocus do ghabatar]</sup> na r&aacute;ma fada 
slislethna sithrigne ina nd&oacute;idib d&eacute;tla d&oacute;idlethna doleointe, ocus 
dorignetar imram tinnesnach tr&eacute;nl&aacute;idir tar crioslachaib na fairrge 
falcmaire f&iacute;rdhoimne, ocus tar glenntaib na mara m&oacute;raidb&eacute;ile 
mellghruamda, ocus tar glenntaib druimlethna drechduba dianluatha in chuain chraoislebair chubarbh&aacute;in.</p>

<p n="19">Is ann sin d'&eacute;irig in fhairrge ina h-uathb&aacute;s ingantach blaoisc-
gh&eacute;imnech, ocus ina br&oacute;intib borba brecuallacha baothtroma. 
Ocus ina cnocaib corracha camthacha cennghruamda, ocus ina 
bruachaib dorcha duba doscaoilte, ocus ina tonnaib craoislethna 
cnisghela, ocus ina maoilennaib mongruada mera m&iacute;ch&eacute;illide. 
Ocus ina srothaib g&aacute;ibthecha glaisimda, ocus ina linntib luchtmara 
lethangharba l&iacute;-uaine. Ba cheol codalta ocus ba mhochchorrugad maidne 
d'Fionn ocus d&aacute; mhuintir beith ac &eacute;istecht re 
coicetal na mara mongruaide m&oacute;rfairsinge ac cr&oacute;n&aacute;n ocus ac 
congh&aacute;ir ocus ac <mls unit="MS folio" n="148"/> coimdecht le slesaib is le b&oacute;rdaib na luinge i r-rabatar.</p>

<p n="20">Tr&iacute; i&aacute; ocus teora oidche d'Fionn ocus d&aacute; mhuintir nach bfacatar taob cr&iacute;che innse n&aacute; oil&eacute;in. I gcionn na r&eacute; sin &eacute;irgios fer do 
mhuintir Fhinn i gcorr tosaig na luinge ocus atchonnairc garbalt 
glasmh&oacute;r uaidh, ocus do sporadar in long d'innsaigid na h-aille 
sin, ocus fuaratar carraic cerchaille comdhaingen ar bhruach na 
h-aille ocus ba shleimhne in&aacute; mong escuinne i n-&iacute;ochtar aibhne a 
slesa, ocus fuaratar lorg in Ghilla Dhecair ac dul d'innsaigid na 
cairrge ocus n&iacute; bfuaratar aon lorg ac&aacute; f&aacute;cb&aacute;il. Do labair Fergus 
Finnbheoil ollam Fhinn in tr&aacute;th sin ocus atbert: <q>is meta ocus is 
<pb n="266"/>

m&iacute;threorach do theichis, a Dhiarmaid &uacute;i Dhuibne</q> ar s&eacute;, <q>&oacute;ir is ac 
Manann&aacute;n m&oacute;rchomachtach mac Lir dorignis foglaim ocus oilemain i dT&iacute;r Thairrngire i gcr&iacute;ochaib na gcuan, ocus ac Aongus &oacute;c 
mac in Daghda do bechtmh&uacute;ined thu, ocus is &eacute;gc&oacute;ir nach bfuil 
cuid d&aacute; ngoil n&aacute; d&aacute; ngaisced agat ocus Fionn is a mhuintir 
dobhreith i n-agaid na buinne n&oacute; na cairrgesi.</q> Dergtar f&aacute; ghn&uacute;is 
Dhiarmada a h-aithle na mbriathar sin ocus bheirios ar chrannaib 
buada Manann&aacute;in do b&iacute; aige, ocus ar n-aithdergad do Dhiarmaid 
do &eacute;irig do l&eacute;im ocus do chlesaib goile &oacute;s crannaib a chraoisech 
n&oacute; gur ghaib l&aacute;n a dh&aacute; bonn don talam tromfh&oacute;dach ar bhruach 
na fairrge. Fh&eacute;chus mac &uacute;i <mls unit="MS folio" n="149"/> Dhuibne faoi s&iacute;os ar Fhionn ocus ar a 
mhuintir ocus c&eacute;mad mhian leis dul s&iacute;os n&iacute;r fh&eacute;t Fionn n&aacute; a 
mhuintir do bhreith suas. Fh&aacute;cbus mac &uacute;i Dhuibne in charraic 
ina dhiaid ocus n&iacute; fada do chuaid in uair atchonnairc in fiodh 
f&aacute;saig foithremail, ocus na coillte d&iacute;ona dosmh&oacute;ra duillebair 
as m&oacute; fuaim srotha foghar gaoithe gl&oacute;r &eacute;n ocus d&oacute;rd bech dar 
shiubal ariam. Do bh&iacute; mac &uacute;i Dhuibne ac siubal in mhaige anoir 
is aniar andes ocus adtuaid ocus f&eacute;chain d&aacute; dtuc s&eacute; uaid atchonnairc 
in bile flescach foithg&eacute;gach ar in maig, ocus carraic comm&oacute;r 
cloiche ac in mbile, ocus benn bl&aacute;ithg&eacute;r buabaill ar bheinn na 
cairrce, oc&uacute;s tiobraid &aacute;lainn f&iacute;ruisce f&aacute; bhun na cairrce. Ocus do 
b&iacute; tart ocus tiormlach ar mac &uacute;i Dhuibne i ndiaid shiubail na 
mara ocus do b'&aacute;il leis l&aacute;n na beinne buabaill d'uisce na tiobrad 
d'&oacute;l ocus chromus uirre, ocus atchualaid in torann ocus in trost&aacute;n 
m&oacute;r d&aacute; innsaigid. Tuicios mac &uacute;i Dhuibne gur do ghesaib na 
tiobraide gan aonbhraon d&aacute; h-uisce d'&oacute;l, ocus <sup resp="SOH">[ar a aoi atbert]</sup> <q>&Oacute;lfad mo dh&oacute;ithin de.</q></p>

<p n="21">N&iacute; fada ina dhiaid sin do mhac &uacute;i Dhuibne in tan atchonnairc 
in gruagach chuige ocus innell ocus agaid &iacute;orgaile air, ocus n&iacute; 
bennugad dorigne do mhac &uacute;i Dhuibne in tr&aacute;th t&aacute;inic do l&aacute;thair 
acht achmas&aacute;n ainiarmartach do thabairt do, ocus adubairt gur 
b'&eacute;gc&oacute;ir do beith ac siubal a fhoraoise ocus a fh&aacute;saig ocus ac &oacute;l 
a choda uisce. Tuc mac &uacute;i Dhuibne ocus <mls unit="MS folio" n="150"/> in gruagach agaid ar a 
ch&eacute;ile co d&aacute;sachtach ocus co nimnech m&iacute;ch&eacute;illide, ocus co calma 
curata, ocus co fraochmar foirniata, co rabatar ac frestal ocus ac 
fritheolam a ch&eacute;ile do bhuilledaib g&aacute;ibthecha g&eacute;rluatha ocus do 
bh&eacute;imennaib borba n&oacute; co ruc n&oacute;in ocus deired lae orra. Ocus ba 
mhithid leisin ngruagach delugad re comrac mhic &uacute;i Dhuibne 
ocus tuc a thennl&eacute;im i n-&iacute;ochtar na tiobraide uaid, ocus ba h-imshn&iacute;omach

<pb n="267"/>

le mac &uacute;i Dhuibne a ch&eacute;ile comraic do dhelugad leis 
mar sin. F&eacute;chus mac &uacute;i Dhuibne na ceithre h-&aacute;rda ocus atchonnairc elba fiad ac gab&aacute;il na foraoise, ocus dhruidios ina gcoinne 
ocus tuc roth n-urchair ar in n-&aacute;igh allaid ba choimnesa do gur l&eacute;ic 
a h-abach ocus a h-inathar co l&aacute;r. Ocus tuc leis &iacute; ocus bheirios tenlach teined amach, ocus dorigne mac &uacute;i Dhuibne teine thr&eacute;nm&oacute;r ocus dorigne aigeda beca b&eacute;lscaoilte d'feoil na h-aige ocus 
chuirios ar beraib fada fionnchuill iat, ocus ithios a sh&aacute;ith d'feoil 
na h-aige in oidche sin ocus d'uisce na tiobraide le ch&eacute;ile.</p>

<p n="22">Mh&uacute;sclus mac &uacute;i Dhuibne co moch arna mh&aacute;rach ocus fuair 
in gruagach ac in tiobraid roime. <q>Dar liom f&eacute;in a mhic &uacute;i 
Dhuibne</q> ar in gruagach <q>n&iacute;r leor let siubal mo fhoraoise n&aacute; mo 
fh&aacute;saig do bheith agat gan fiadach mo fhoraoise.</q>  Acht chena 
tucatar goin sin ngoin ocus buille sin mbuille ocus s&aacute;thad sin 
t-s&aacute;thad d&aacute; ch&eacute;ile n&oacute; co ruc n&oacute;in ocus deired lae orra. <mls unit="MS folio" n="151"/> Tr&iacute; l&aacute; ocus 
teora oidche do mhac &uacute;i Dhuibne ocus don ghruagach ac comrac 
re ch&eacute;ile ocus agh imdh&iacute;scir allta gacha h-oidche ac mac &uacute;i 
Dhuibne. Ar in l&aacute; d&eacute;idenach don chomrac tuc in gruagach a 
thennl&eacute;im &oacute; mhac &uacute;i Dhuibne d'innsaigid na tibraide, dob &aacute;il le 
mac &uacute;i Dhuibne l&aacute;m do chur f&aacute; br&aacute;gaid in ghruagaig ocus do 
chuatar faoi in tibraid re ch&eacute;ile. F&aacute;cbus in gruagach mac &uacute;i 
Dhuibne ar ndul faoi in tibraid, lenus mac &uacute;i Dhuibne in 
gruagach ar bf&aacute;cb&aacute;il na tibraide ina dhiaid ocus fuair in mag 
m&iacute;nscothach fairsing m&oacute;r&aacute;lainn roime, ocus in chathair r&iacute;gda 
r&oacute;mhaisech ar l&aacute;r in maige, ocus tiug sl&oacute;ig ocus sochaide ar 
fhaitche in longphuirt. Ocus mar atchonncatar siubal ac mac &uacute;i 
Dhuibne ar in ngruagach do l&eacute;icetar r&oacute;d r&iacute;g ocus conair coitchenn 
do n&oacute; co ndechaid tar dorus in d&uacute;naid istech, ocus do dhruidetar 
d&oacute;irse na bruidne air ocus tucatar na sl&oacute;ig sin agaid ar mac &uacute;i 
Dhuibne. Ocus n&iacute; ar metacht n&aacute; ar m&iacute;laochas do chuaid sin do 
mhac &uacute;i Dhuibne. &Oacute;ir do chuaid f&uacute;tha ocus tr&iacute;tha ocus tarsa mar 
do g&eacute;badh sebac tr&eacute; mhineltaib, n&oacute; mar fhaolchoin tr&eacute; thr&eacute;t 
caorach, n&oacute; mar thr&eacute;nbuinne shrotha shaobh&aacute;ird ac dul tar faill 
mara n&oacute; m&oacute;rfairrge ac&aacute; s&iacute;rledrad ac marbad ocus ac m&oacute;rm&uacute;chad 
na sl&oacute;g sin, co ndechatar f&aacute; fhedaib f&aacute;saig f&iacute;rdaingne na 
cr&iacute;che ocus in chuid eile tar dorus in d&uacute;naid istech aca ocus do 
dhruidetar d&oacute;irse na bruidne ocus na cathrach ina ndiaid. <mls unit="MS folio" n="152"/> Ocus 
luigios mac &uacute;i Dhuibne ar in maig ocus do b&iacute; co cnedhach 
cr&eacute;chtach cr&oacute;lintech a h-aithle na troda tr&eacute;nm&oacute;ire sin.</p>

<pb n="268"/>

<p n="23">T&aacute;inic gruagach l&aacute;idir l&aacute;nchalma chuige ocus buailios do 
phreib do leith a dhrom&aacute; &eacute;. M&uacute;sclus mac &uacute;i Dhuibne ocus tuc a 
l&aacute;m tapaid laoich tar a armaib. <q>F&oacute;ill ort a mhic &uacute;i Dhuibne</q> ar in 
gruagach: <q>n&iacute; do d&eacute;nam d&iacute;the n&aacute; dochair duit t&aacute;ncas chugat acht 
d&aacute; innsin duit gurab olc in t-inad suain ocus s&iacute;rchodalta i bfuilir 
ar faitche do bhiodbad ocus th'esgcarad, ocus tar liomsa is do 
gh&eacute;bair inadh suain ocus codalta as ferr in&aacute; sin duit.</q> Lenus mac 
&uacute;i Dhuibne in gruagach ocus do chuatar i bfad ocus i gc&eacute;in as 
sin, ocus fuaratar cathair cenn&aacute;rd ar a gcionn, ocus tr&iacute; caogaid 
laoch l&aacute;nchalma sin gcathraig cona nd&iacute;ol do mhn&aacute;ib banamla 
maraon re h-&oacute;cmnaoi d&eacute;itgil goirmdercaig glaicm&iacute;nla malachduib 
ar slios na cathrach sin ocus brat sr&oacute;il ina timchioll, ocus inar 
engach &oacute;rsn&aacute;ithech impe, calla bl&aacute;ithcert banr&iacute;gna im a cionn. 
Do ferad f&iacute;rchao&iacute;n f&aacute;ilte re mac &uacute;i Dhuibne ina ainm ocus ina 
shloinne f&eacute;in, do cuired mac &uacute;i Dhuibe i n-adhbaid &iacute;ocshl&aacute;inte do 
b&iacute; sin chathraig, ocus do cuired luibe uaisle ina chnedhaib ocus 
ina chr&eacute;chtaib ocus ba slemain sl&aacute;inchr&eacute;chtach &eacute;. Ocus do suided 
b&uacute;ird ocus binnseda na cathrach, ocus n&iacute;r cuired &iacute;sel i n-inad in 
uasail n&aacute; uasal i n-inad in &iacute;sil acht gach aon ina inad imchubaid 
do r&eacute;ir a uaisle ocus a atharda ocus a eladan ar na b&oacute;rdaib sin. 
Tucad biada <mls unit="MS folio" n="153"/> saora sochaithme chuca ocus deocha blasta br&iacute;gmara, ocus tucatar in ch&eacute;tshel don oidche re h-&oacute;l, in dara sel re 
ceol ocus re h-aoibnes ocus urghairdiugad menman ocus aicenta. 
Tucatar in tres shel re suan ocus re s&iacute;rchotlad do d&eacute;nam n&oacute; gur 
&eacute;irig in ghrian ina c&iacute;rchaill teintide &oacute;s cionn na talman trom-
f&oacute;daige arna mh&aacute;rach.</p>

<p n="24">Tr&iacute; l&aacute; ocus teora oidche do mhac &uacute;i Dhuibne sin gcathraig 
ocus in fled as ferr d&aacute; bfuair ar&iacute;am ac&aacute; tabairt do. Fiarfaigios 
mac &uacute;i Dhuibne i gcionn na h-aimsire sin cia h&iacute; in chathair n&oacute; cia 
in chr&iacute;och ina raib n&oacute; cia ba chenn uirre. Adubairt in gruagach 
gurab &iacute; sin t&iacute;r f&aacute; thuinn, ocus gurab &eacute; r&iacute; th&iacute;re f&aacute; thuinn in fer sin 
do b&iacute; ac comrac ris, ocus gurab gruagach na tibraide ba fhorainm 
gaiscid do, ocus gurab n&aacute;ma ocus esgcara l&aacute;ime deirge do f&eacute;in &eacute;. 
Innsios do mhac &uacute;i Dhuibne mar in gc&eacute;tna gurab &eacute; f&eacute;in gruagach 
in ghaiscid, ocus co raib bliadain ar thuillem ocus ar thuarastal 
Finn mhic Chumaill in Eirinn ocus n&aacute;r chuir tairis bliadain ba 
h-aite leis in&aacute; &iacute;. Fiarfaigios gruagach in ghaiscid sc&eacute;la do mhac &uacute;i 
Dhuibne cr&eacute;d in siubal n&oacute; in timthecht do b&iacute; roime. Innsios mac 
&uacute;i Dhuibne sc&eacute;la Finn ocus in Ghilla Dhecair do &oacute; th&uacute;s co deired.</p>

<pb n="269"/> 
<p n="25">Acht [at&aacute; n&iacute;] chena in uair ba fhada le Fionn ocus lena 
mhuintir <mls unit="MS folio" n="154"/> mac &uacute;i Dhuibne do beith ina n-&eacute;cmais dorignedar 
dr&eacute;imreda do th&eacute;taib na luinge i n-agaid na beinne ocus na 
cairrge ar lorg mic &uacute;i Dhuibne. Do fuair Fionn ocus a mhuintir 
fuigell feola mhic &uacute;i Dhuibne ocus n&iacute; dhuaid fuigell feola d&aacute; 
raib aige ariam. F&eacute;chus Fionn do gach leith de ocus atchonnairc 
marcach sin maig d&aacute; innsaigid ocus st&eacute;d dubdhonn dath&aacute;lainn 
faoi shrian degmaisech derg&oacute;ir ria. Bennaigios d'Fhionn in 
tr&aacute;th t&aacute;naic do l&aacute;thair, ocus do chrom a chenn ocus tuc teora 
p&oacute;c do ocus iarrus &eacute; leis d&aacute; &aacute;rus. Do chuatar i bfad ocus i gc&eacute;in 
as sin ocus fuaratar longport lethanm&oacute;r l&aacute;narmach rompa ocus 
tiug sl&oacute;&iacute;g ar faitche in d&uacute;na. Tr&iacute; l&aacute; ocus teora oidche d'Fionn ocus 
d&aacute; mhuintir sin d&uacute;n sin ocus in fhled as ferr d&aacute; bfuair ariam ac&aacute; 
degthabairt d&oacute;ib. Fiarfaigios Fionn i gcionn na h-aimsire sin cia 
h&iacute; in chathair n&oacute; in chr&iacute;och ina raibe. Adubairt gurab &iacute; sin cr&iacute;och 
na Sorcha ocus gurab &eacute; f&eacute;in r&iacute; na Sorcha, ocus co raib bliadain 
ar thuillem ocus ar thuarastal Finn in Eirinn ocus n&aacute;r chuir 
thairis bliadain ba h-aite leis in&aacute; &iacute;.</p>

<p n="26">Do comm&oacute;rad l&aacute; aonaig ocus &aacute;rdoirechtais le Fionn ocus le 
r&iacute;g na Sorcha in uair sin ocus atchonncatar bainechlach ag techt 
sin aonach d&aacute; n-innsaigid .i. bainghilla turais. Fiarfaigios in r&iacute; 
sc&eacute;la di. Adubairt sise co raib sc&eacute;la aice .i. co rabatar ciumsa in 
chuain ocus in chaladpuirt <mls unit="MS folio" n="155"/> l&aacute;n do luathbarcaib, sl&oacute;ig ar fad na 
t&iacute;re ocus [iat] ac d&eacute;nam &eacute;d&aacute;la na cr&iacute;che. <q>Aithgnimse sin</q> ar r&iacute; na 
Sorcha, <q>&aacute;irdr&iacute; Gr&eacute;c at&aacute; ann</q> ar s&eacute; <q>ac d&eacute;nam ghab&aacute;ltais ar fedh in 
domain, ocus do b'&aacute;il leis in doman m&oacute;r do chur f&aacute; smacht ocus 
f&aacute; ch&iacute;os do f&eacute;in ocus gabaidh in chr&iacute;chse mar gach cr&iacute;ch eile.</q> 
F&eacute;chus r&iacute; na Sorcha ar Fionn in uair sin ocus do thuic Fionn 
aige f&eacute;in gurab ag iarraid chabartha ocus chuidigte air f&eacute;in do b&iacute; 
in r&iacute;. <q>Gaibimse cosnam ocus coim&eacute;t na cr&iacute;chese orm</q>  ar Fionn <q>n&oacute; 
co bf&aacute;cbad &iacute;.</q></p>

<p n="27">Eirgios Fionn ocus a mhuinter ocus r&iacute; na Sorcha ocus do 
lenadar in sluag sin, ocus tucatar &aacute;r f&eacute;inned ocus fer&oacute;gl&aacute;ch orra 
ocus dorignedar-sceolanga scainnerda sc&eacute;lbhuaidertha d&iacute;ob, ocus 
elta imeclach &eacute;dtualaing, ocus n&iacute; m&oacute; in&aacute; lucht sc&eacute;il d'innsin 
do l&eacute;icetar as d&iacute;ob. Do labair &aacute;irdr&iacute; Gr&eacute;c in uair sin ocus is &eacute; 
adubairt: <q>Cia dorigne in dianmarbad &uacute;t ar mo mhuintir?</q> 
Adubairt-sen nach gcualaid &eacute;nr&eacute;d do ghoil n&aacute; do ghaisced fer n-Eirenn ar 
marthain n&oacute; ar m&oacute;rchuimne ariam roime sin, ocus co n-d&iacute;beorad 

<pb n="270"/>

s&eacute; sliocht nGaodail Ghlais mhic Niuil mhic Fh&eacute;niusa Farsaid as 
Eirinn co deod ocus co deired in domain. Is ann sin do th&oacute;gaib 
Fionn ocus r&iacute; na Sorcha puball uaine ilchrothach &oacute;s comair 
choblaig &aacute;irdr&iacute;g Ghr&eacute;c. Is &iacute; in phuball i r-raibe Goll mac M&oacute;rna 
ocus Oscar mac Ois&iacute;n puball fa choimnesa d&oacute;ib do shl&oacute;gaib na 
cr&iacute;che.</p>

<p n="28">Do labair &aacute;irdr&iacute; Ghr&eacute;c in tr&aacute;th sin <mls unit="MS folio" n="156"/> ocus is &eacute; ro r&aacute;id: <q>Cia do gh&eacute;bainn do dh&iacute;gail maslaid ocus marbtha mo mhuintire ar Fionn 
ocus ar r&iacute;g na Sorcha?</q> <q>Do gh&eacute;bair mise</q> ar mac &aacute;irdr&iacute;g Frangc. 
Ghluaisios roime ac tin&oacute;l a thromteglaig ocus tuc agaid ar in 
b-pupaill i r-raibe Fionn ocus r&iacute; na Sorcha, ocus mar atchonnairc 
Goll mac M&oacute;rna sin &eacute;irgios ina choinne ocus ina chomairchios. 
<q>Cr&eacute;t sin do b'&aacute;il let do d&eacute;nam a Ghuill?</q> ar Oscar. <q>Do b'&aacute;il liom 
comrac in lae andiu do d&eacute;nam ar son Fhinn</q> ar Goll. <q>N&aacute; d&eacute;n,</q> ar 
Oscar, <q>&oacute;ir is &iacute; do l&aacute;m as m&oacute; do fionnad i gcathaib ocus i gcomlannaib ocus l&eacute;ic damsa comrac in lae aniu do d&eacute;nam ar son 
Fhinn.</q> Tuc Goll ced in chomraic d'Oscar ocus tuc Oscar ocus 
mac &aacute;irdr&iacute;g Franc agaid ar a ch&eacute;ile in tan sin mar dh&aacute; dhrecan 
ar dh&aacute;sacht, n&oacute; mar dh&aacute; ruadbuinne lasrach lethanm&oacute;ire, n&oacute; 
mar dh&aacute; thuinn robarta r&oacute;gh&eacute;ire ac dul tar bennaib cairrce. Ba h&iacute; 
sin teist ocus tuarascb&aacute;il na d&eacute;ise deglaoch sin.</p>

<p n="29">Do &eacute;irig Goll mac M&oacute;rna ar gcengal a chuirp ina chaith&eacute;ided 
ocus tuc ruathar l&eacute;idmech l&aacute;nchalma faobrach fuiltech foirniata 
borb tr&eacute;inbheoda coimnertmar nemheclach f&aacute; mhuintir ocus f&aacute; 
mh&oacute;irtheglach mic r&iacute;g Franc n&oacute; co nderna duille siabartha 
sechr&aacute;nach soghluaiste d&iacute;ob, gur f&aacute;gbad cinn gan cholna ocus 
cuirp gan anmanna ocus mn&aacute; gan feraib ocus m&aacute;ithrecha gan 
mhacaib don mh&oacute;rruathar sin. <mls unit="MS folio" n="157"/></p>

<p n="30">Is ann sin do dhl&uacute;thaig Oscar armghlonnach &aacute;thasach ar 
d&iacute;chennad ocus ar tabairt aididh ar mac r&iacute;g Franc, ocus arna 
dh&iacute;chennad do f&iacute;llios ar Ghoil ocus chuidigios leis in m&eacute;it n&aacute;r 
marb do mhuintir ocus do theglach mhic r&iacute;g Franc do marbad. 
ocus do chroith cenn mic r&iacute;g Franc i bfiadnaise choblaig &aacute;irdr&iacute;g 
Ghr&eacute;c, ocus do l&eacute;icetar g&aacute;ir coscair ocus commaoidte re Fionn 
ocus rena mhuintir ocus g&aacute;ir dubachais ocus domenman re 
muintir coblaig &aacute;irdr&iacute;g Ghr&eacute;c.</p>

<p n="31">Do labair r&iacute; Ghr&eacute;c f&aacute;n am sain ocus is &eacute; ro r&aacute;id: <q>Cia do g&eacute;bainn do d&iacute;gail mo mhaslaid ocus maslaid mo mhuintire ar F&iacute;onn 
ocus ar r&iacute;g na Sorcha?</q>. <q>Do g&eacute;bair mise</q> arsa in mac&aacute;m m&oacute;r mac 
<pb n="271"/>

r&iacute;g na h-Afraice. Gluaisios roime co l-l&iacute;on a shl&oacute;ig cus<sup resp="SOH">[in b-pupaill 
i r-raibe]</sup> r&iacute; na Sorcha. Mar atchonncatar clann rig na h-Innia sain 
do &eacute;irgetar ina choinne. <q>Cr&eacute;t do b'&aacute;il lib do d&eacute;nam?</q> ar Fionn. <q>Do 
b'&aacute;il linn comrac in laoi andiu do d&eacute;nam ar do shonsa</q> ar Feradach f&iacute;rchalma mac rig na h-Innia. <q>N&iacute; d&eacute;nfair</q> ar Fionn <q>&oacute;ir n&iacute; 
bfuilt&iacute; sel comraic ar mo thuarastal.</q> <q>Luighim f&oacute;m armaib goile 
ocus gaiscid nach biam n&iacute; bud fhaide ar do thuillem n&aacute; ar do 
thuarastal muna dtugair ced comraic d&uacute;inn</q> ar iatsan. Is ann sin 
do &eacute;irgetar na h-uaithneda coimchliste catha, ocus na h-onchoin 
oirbertacha <mls unit="MS folio" n="158"/>, ocus tucatar in gleo g&aacute;ibthech gr&aacute;inemail ocus in 
&uacute;irlech aduathmar ainiarmartach ocus in torann tr&eacute;nm&oacute;r d&aacute; 
ch&eacute;ile, gur bhrisetar craoisecha crannremra cinnderga cr&oacute;fhairsinga ocus gur scaoiled a gcathbairr chunna cherdamla re tuargain ocus re tinnios na dtr&eacute;nlaoch sain. Imth&uacute;sa chloinne r&iacute;g na h-Innia do d&iacute;chennad in mac&aacute;m m&oacute;r mac r&iacute;g na h-Afraice leo i 
bfiadnaise na sluag sin, ocus chraithios <sup resp="SOH">[Feradach]</sup> in cenn i bfiadnaise chatha &aacute;irdr&iacute;g Gr&eacute;c. Do l&eacute;icetar g&aacute;ir coscair ocus commaoidme re Fionn ocus rena mhuintir. Ocus g&aacute;ir dubachais ocus domenman re muintir &aacute;irdr&iacute;g Gr&eacute;c.</p>

<p n="32">Do labair &aacute;irdr&iacute; Grec in uair sin ocus is &eacute; ro r&aacute;id: <q>Cia do 
g&eacute;bainn do d&iacute;gail maslaid mo mhuintire ar Fionn ocus ar r&iacute;g na 
Sorcha?</q> <q>Do g&eacute;bair mise</q> ar mac &aacute;irdr&iacute;g Gr&eacute;c f&eacute;in, <q>&oacute;ir dob&eacute;rad 
c&uacute;ig fir d&eacute;c liom do chomrac risna c&uacute;ig feraib d&eacute;c at&aacute;it ac Fionn 
ocus dob&eacute;rad f&eacute;in cenn Finn chugat ocus dob&eacute;raid cach fer dom 
mhuintir cenn fir d&aacute; mhuintir leis.</q></p>

<p n="33">Do b&iacute; ingen &oacute;c aontuma ac r&iacute;g Gr&eacute;c .i. Taise Thaoibghel a 
h-ainm, ocus amail t&eacute;it in mhuir &oacute;s na srothaib ocus in t-Sinann 
&oacute;s na h-aibnib ocus iolar &oacute;s in &eacute;nlaith is amlaid do chuaid ar 
dheilb ar &aacute;ilne ocus ar fhaicsin tar mn&aacute;ib na cruinne, ocus tuc 
gr&aacute;d &eacute;cmaise d'Fionn <mls unit="MS folio" n="159"/> ar m&eacute;it a theiste ocus a thuarascb&aacute;la ar 
fedh in domain. Ocus iarrus mar athcuingid ar in r&iacute;g &iacute; f&eacute;in do 
l&eacute;icen d'f&eacute;chain in chomraic sin do b&iacute; itir Fhionn ocus a derbbr&aacute;thair. 
Tuc in r&iacute; in ced sin di ocus ruc a cumal coimdechta l&eacute;i.</p>

<p n="34">Is ann sin tuc mac &aacute;irdr&iacute;g Ghr&eacute;c agaid ar in b-pupaill i r-raibe 
Fionn ocus r&iacute; na Sorcha. <q>Aithgnim so</q> ar Fionn: <q>comrac &eacute;nfir do 
b'&aacute;il le mac airdr&iacute;g Grec d'faghb&aacute;il uaimse .i. &eacute; f&eacute;in do chomrac 
liomsa ocus fer dom muintir do chomrac leisin bfior d&aacute; mhuintir-sen.</q>
Is ann sin tuc Fionn ocus mac &aacute;irdr&iacute;g Ghr&eacute;c agaid ar a 
ch&eacute;ile mar d&aacute; leoman l&aacute;nchalma, n&oacute; mar d&aacute; nathair nime ar 
<pb n="272"/>

naimdenus, n&oacute; mar d&aacute; ghr&iacute;b ingnecha ina n-gaisib casluatha n&oacute; 
cor chrithnaig in talam tromfh&oacute;dach f&aacute;na gcosa ocus gur theilgetar a gcuilg comd&iacute;recha &aacute; nd&oacute;idib ocus &aacute; nglacaib re deithnios 
ocus le degbualad na d&eacute;ise deglaoch sin gur clos i n-altaib ocus 
i n-imchianaib iat. Is ann sin tuc Fionn b&eacute;im toirtemail tr&eacute;nbuillech do mhac r&iacute;g Gr&eacute;c gur dhiubraic a chenn d&aacute; cholainn ocus 
d&aacute; chaolmuin&eacute;l don bh&eacute;im sin. Do l&eacute;iced g&aacute;ir coscair ocus 
commaoidme le Fionn ocus lena mhuintir, ocus g&aacute;ir dubachais 
ocus domenman le muintir choblaig &aacute;irdr&iacute;g Gr&eacute;c. Is ann sin do <mls unit="MS folio" n="160"/> 
t&oacute;cbad a lia &oacute;s a lecht ocus do scr&iacute;bad a n-anmanna i n-ogaim &oacute;s 
cionn cach &eacute;nfir d&iacute;ob, ocus c&eacute; m&oacute;r in gr&aacute;d tuc Taise Thaoibgel 
d'Fionn roime sin tuc a shecht n-oiret do ghr&aacute;d do le linn a 
derbbr&aacute;thar do marbad, ocus chuirios techtairecht &oacute;s &iacute;sel dochum 
Finn d&aacute; fur&aacute;il f&eacute;in air ocus ba luthg&aacute;irech l&aacute;inintinnech re Fionn 
sin.</p>

<p n="35">Elaigios Taise Thaoibgel in oidche sin dochum Finn ocus 
m&uacute;sclus in r&iacute; arna mh&aacute;rach ocus atrubrad leis Taise Thaoibgel 
d'&eacute;l&oacute;dh dochum Finn. N&iacute;r chaoin s&eacute; d&iacute;th a mhuintire acht Taise 
Thaoibgel ocus adubairt gidb&eacute; dob&eacute;radh chuige &oacute; Fionn &iacute; co 
dtiubradh seoid ocus maoine do. Do labair ta&oacute;isech teglaig do 
mhuintir in r&iacute;g ocus is &eacute; adubairt: <q>comaill damsa a n-dubrais 
ocus d&aacute; gcomallair dob&eacute;rad in ingen chugat &oacute; Fionn, &oacute;ir at&aacute; 
craob derscnaigte &aacute;lainn agam ocus d&aacute; bfuighbinn sl&oacute;ig in 
domain ar aonl&aacute;thair do chuirfinn ina dtoirchim suain ocus 
s&iacute;rchodalta iat re foghar mo chraoibe do chrothad &oacute;s a gcomair.</q>  
Gluaisios in taoisech teglaig ocus tuc agaid ar in b-pupaill i r-raibe 
Fionn ocus r&iacute; na Sorcha, ocus chroithios in chraob &oacute;s a gcomair 
ocus do chuir ina dtoirchim suain ocus s&iacute;rchodalta iat ocus 
ghoidios Taise Taoibghel in oidche sin. Ocus is &eacute; comairle dorigned le r&iacute;g <mls unit="MS folio" n="161"/>  Gr&eacute;c &oacute; rucad Taise Taoibghel chuige ar&iacute;s gan n&iacute; bud 
m&oacute; d&aacute; mhuintir do marbad le Fionn, ocus do chuaid roime co 
cr&iacute;ochaib na Gr&eacute;ice.</p>

<p n="36">Chrithnaigios Fionn arna mh&aacute;rach Taise Thaoibgel d'&eacute;l&oacute;dh 
ocus do b&iacute; co dubach domenmnach i ndiaid ingine in r&iacute;g. <q>A 
Fhinn</q> ar r&iacute; na Sorcha <q>n&aacute; b&iacute;odh dubachas n&aacute; domenma ort do 
chumaid na h-ingine, &oacute;ir rachadsa co dtiug sl&oacute;ig let co cr&iacute;ochaib 
na Gr&eacute;ice ocus dob&eacute;ram ingen r&iacute;g Gr&eacute;c linn ar ais n&oacute; ar &eacute;icin.</q> 
ocus adubairt in laoid: &mdash; 

<pb n="273"/> 

<text type="poem">
<body>
<lg n="1" type="quatrain">
<l n="1">Buadach sin a mhic Chumaill,</l>
<l n="2">fuaras doilges &oacute;n debhaid;</l>
<l n="3">ar mbreith buada do bidbad,</l>
<l n="4">ingnad do bheith it bethaid.</l></lg>

<lg n="2" type="quatrain">
<l n="5">Sl&oacute;ig na Gr&eacute;ice co dtuille,</l>
<l n="6">do b&aacute;tar uile ar th'agaid;</l>
<l n="7">acht triar ocus tr&iacute; cetrair,</l>
<l n="8">nocha raib d'fedain agaib.</l></lg>

<lg n="3" type="quatrain">
<l n="9">Letsa is led bec&aacute;n buidne,</l>
<l n="10">a mhic Chumaill na m&oacute;rsl&oacute;g;</l>
<l n="11">duitse ba bec in pudar,</l>
<l n="12">r&iacute; na gcurad do chlaochl&oacute;d.</l></lg>
  
<lg n="4" type="quatrain">
<l n="13">A onmac &aacute;irdr&iacute;g in domain,</l>
<l n="14">do fuair aided ret armaib;</l>
<l n="15">le do muintir as a aithle,</l>
<l n="16">do thuitset maithe in chablaig.</l></lg>

<lg n="5" type="quatrain">
<l n="17"><sup resp="SOH">Taise Taoibgel do breith uait,</sup></l>
<l n="18"><sup resp="SOH">don &aacute;irdr&iacute;g saidbir sluagach;</sup></l>
<l n="19">f&aacute;n gc&aacute;s n&aacute; b&iacute; co dubach,</l>
<l n="20">biaid do thuras co buadach.</l></lg>
</body>
</text>
</p>

<p n="37">A h-aithle na laoide sin do comm&oacute;radh l&aacute; aonaig ocus &aacute;rdoirechtais le Fionn ocus le r&iacute;g na Sorcha, ocus atchonncatar na 
bratacha bl&aacute;ithbreca <mls unit="MS folio" n="162"/> brecl&iacute;omtha ocus na meirgeda maothsr&oacute;il 
ocus na glaschloidhme comrigne catha re guailnib na gcurad 
ocus na gcathm&iacute;led, doireda dl&uacute;tha dianm&oacute;ra do shlegaib s&eacute;ta 
sithrigne &oacute;s a gcennaib, ocus Diarmait d&eacute;tsholais &oacute; Duibne i 
dtosach na fedhna f&iacute;rm&oacute;ire sin. Aithgnios Fionn &eacute; ocus chuirios 
Fergus Finnbheoil chuige d&aacute; fhiarfaigid de cia in elada sin, n&oacute; 
cia in chuidechta i r-raibe, n&oacute; in bfuair sc&eacute;la a mhuintire chuige. 
Adubairt seisen gurab &eacute; sin gruagach in ghaiscid, ocus gur 
fhoillsig do tr&eacute;na eladain draoidechta gurab &eacute; Abart&aacute;ch mac 
Allchaid tuc na c&uacute;ic fir d&eacute;c sin &oacute; Fhionn co T&iacute;r Tairrngire. Is &iacute; 
comairle dorigned le Fionn &oacute; do ruc mac &uacute;i Dhuibne ar Gholl 
ocus ar Oscar a gcur co cr&iacute;ochaib na Gr&eacute;ice ar chenn ingine in 
r&iacute;g ocus Fergus do chur do maoidem a n-&eacute;chta ocus a n-&aacute;thasa 
leo, ocus &eacute; f&eacute;in ocus in chuid eile d&aacute; mhuintir do dhul co T&iacute;r 
Tairrngire ocus gidb&eacute; aca bud luaithe ann fuirech le&iacute;sin gcuid 
eile.</p>

<p n="38">Is ann sin do desaiged long luchtmar l&aacute;n&aacute;ibsech d'Fionn ocus 
d&aacute; mhuintir ocus n&iacute; h-aithrister sc&eacute;laigecht orra n&oacute; co rabatar &iacute; dT&iacute;r 
Tairrngire. Ocus atchonncatar in t-aonach ocus in t-&aacute;rdoirechtas 
i r-raibe Abartach <mls unit="MS folio" n="163"/> mac Allchaid, ocus chuirios Fionn techtairecht 
chuige d'iarraid a mhuintire air n&oacute; cath do thabairt do. Is &eacute; comairle dorigned le h-Abartach aisioc a mhuintire do thabairt d'Fionn 
ocus a bhreth f&eacute;in do thabairt do ina mhasla ocus ina mh&oacute;irsiubal. 
Ocus ruc Fionn abhaile d&aacute; longport f&eacute;in ocus do b&iacute; in fhled as ferr 
d&aacute; bfuair Fionn ariam ac&aacute; degtabairt do ann, ocus fhanus Fionn i 
dT&iacute;r Tairrngire n&oacute; co mb&eacute;rfait&iacute;s Goll ocus Oscar air.</p>

<p n="39">Do desaiged long luchtmar l&aacute;n&aacute;ibsech bhennchorr bhl&aacute;th-daingen do Gholl ocus d'Oscar, ocus tucatar c&uacute;l le t&iacute;r ocus 
<pb n="274"/> 

agaid do mhuir ocus do chiumsaib na b&oacute;chna brecuaine is do 
bhennaib fergacha fiarghruamda fuairfhliucha na fairrge. Ocus 
do ghluaisetar rompa co l&aacute;idir saothrach siubalghrod co rabatar 
ac &eacute;istecht re faoidh na muc mara ocus na murduchan ocus re 
piastaib ingantacha na h-aib&eacute;ise gur ghabatar cuan ocus caladphort i gcr&iacute;ochaib na Gr&eacute;ice glan&aacute;ilne. Ocus do thairrngetar a 
long i dt&iacute;r i n-inad n&aacute;r fh&eacute;t tonn a tuarcain n&aacute; a minroinn n&aacute; 
carraic a combrised, ocus atchonncatar uatha cathair na h-aithne 
isin nGr&eacute;ic. Ocus ar ndul ar t&iacute;r d&oacute;ib fuaratar aodhaireda na 
c&uacute;irte ocus cethra na cr&iacute;che. D'fiarfaigetar sc&eacute;la do na haodairedaib 
cia h-ainm in chathair atchonncatar, n&oacute; cia <mls unit="MS folio" n="164"/> h&iacute; in chr&iacute;och ina raibe, n&oacute; cia ba chenn uirre. D'fiarfaigetar na haodairedha 
d&iacute;obsan in i nglenntaib diamra doeolais rucad iat in 
uair nach raibh fios na cathrach sin n&aacute; a h-ainm aca, ocus adubradar 
gurab &iacute; sin cathair na h-aithne isin nGr&eacute;ic, ocus nach 
raibhe isin doman cathair ba lia l&aacute;m l&aacute;idir laoch ocus curad ocus 
dronga dianm&oacute;ra le goil ocus gaisced in&aacute; &iacute;. <q>Cr&eacute;t dog&eacute;nam anois?</q> 
ar Oscar re Goll. <q>Cr&eacute;t dog&eacute;nmaois?</q> ar Goll <q>acht dul isin gcathraig ocus Taise Taoibgel do tabairt linn ar ais n&oacute; ar &eacute;icen.</q> <q>N&iacute; 
d&eacute;nfam</q> ar Fergus Finnbeoil: <q>Tabraidse fighe cethardualach ar bar 
bfolt ocus innsid gurab fileda faobracha focailcherta sib at&aacute; ar 
siubal ar r&iacute;gaib cor&oacute;nta certbrethacha na cr&iacute;staidechta.</q> <q>Cr&eacute;t 
dog&eacute;nam</q> ar Goll <q>d&aacute; n-iarrthar elada orrainn?</q> <q>Dog&eacute;nadsa elada ar bar son</q> ar Fergus Finnbeoil. Dorignetar amlaid sin, ocus do 
ghluaisetar rompa dochum in d&uacute;na ocus do bhuailetar b&eacute;im 
fleisce fri f&aacute;rdorus na cathrach. Ocus adubairt in d&oacute;irseoir nach 
raibhe in r&iacute; sin mbaile, co ndechaid s&eacute; dochum seilge ocus nach 
raibhe istig acht Taise Taoibgel ocus a cumal coimdechta, ocus 
nach dticfad aonduine <mls unit="MS folio" n="165"/> ina cionn n&oacute; co dticfad in r&iacute; abaile.</p>

<p n="40">T&aacute;inic in r&iacute; ocus do comm&oacute;rad selg m&oacute;r&aacute;ibsech leis, ba chennderg 
coin ba l&aacute;imderg laoich ocus ba chenntrom gillanrad 
ocus gairbteglach in r&iacute;g i ndiaid na seilge tromtorrthaige sin. 
Bennaigit don r&iacute;g ocus fiarfaigios in r&iacute; sc&eacute;la d&iacute;ob ocus ruc leis 
istech co cathraig na h-aithne iat, ocus aithgnios Taise Taoibgel 
iat ocus n&iacute;r labair riu. Ocus in tr&aacute;th t&aacute;inic am codalta ocus suain 
chuca iarrus Taise Taoibgel in t-aos eladan anaithnid sin do l&eacute;icen 
l&eacute;i f&eacute;in dochum sc&eacute;laigechta do d&eacute;nam l&eacute;i, ocus do chuatar i 
n-&eacute;ntseomra ocus do l&eacute;icetar a n-aithgne dochum a ch&eacute;ile, ocus 
fhiarfaigios Fergus di cr&eacute;t in t-innell i n-&eacute;l&oacute;chad s&iacute; dochum Finn 
<pb n="275"/>

ar&iacute;s. Adubairt sisi co rachadh in r&iacute; dochum na seilge c&eacute;tna arna 
mh&aacute;rach ocus co n-&eacute;l&oacute;chad f&eacute;in le Goll ocus le h-Oscar d'innsaigid 
na luinge &oacute; a dt&aacute;ncatar. Do chuaid in r&iacute; dochum na seilge ocus 
&eacute;laigios Taise Thaoibgel le Goll ocus le h-Oscar co rabatar i dT&iacute;r 
Tairrngire, ocus &oacute;tchonnairc Fionn in c&uacute;icer sin uada tuc baramail aithgne d&oacute;ib ocus adubairt gur b'inmain leis na daoine re 
a saimeoladh iat, .i. Goll ocus Oscar <mls unit="MS folio" n="166"/>, Fergus Finnbeoil, Taise Taoibgel ocus a cumal coimdechta.</p>

<p n="41">In uair rucatar a mhuinter uile ar Fionn adubairt Abartach 
mac Allchaid le Fionn a bhreth f&eacute;in do bhreith ina mhasla ocus 
ina m&oacute;irshiubal. Adubairt Fionn co l&eacute;icfedh s&eacute; in tuarastal do 
ghell s&eacute; d'Abartach ocus in bhreth i n-agaid a ch&eacute;ile. <q>N&iacute; fhuil 
maith damsa ann sin</q> ar Abartach <q>ocus fer aithise ocus m&iacute;labartha na F&eacute;inne mar at&aacute; Con&aacute;n mac M&oacute;rna gan a bhreith f&eacute;in 
do tabairt do.</q> <q>Renna nime i gcoraigecht ormsa</q> ar Con&aacute;n <q>nach 
bud r&eacute;id mise muna bfuigbed sin.</q> Ghellus Abartach sin do 
Chon&aacute;n, ocus is &iacute; breth ruc Con&aacute;n ar Abartach na ceithre mn&aacute; 
d&eacute;c do b'ferr i dT&iacute;r Tairrngire do tabairt leis re cois a mhn&aacute; f&eacute;in. 
Ocus a bhen f&eacute;in do chur i n-erball eich in Ghilla Dhecair mar do 
b&iacute; Liag&aacute;n Luaimnech &oacute; Luachair Dhegaid, ocus na ceitre mn&aacute; d&eacute;c 
eile sin d&aacute; mhuntir <sup resp="SOH">[ac marcaigecht uirre]</sup> n&oacute; co mbiadh i n-iarthar Chorca Dhuibne.</p>

<p n="42">Ocus b&iacute;odh a fhios agat nach &oacute;r n&aacute; airget tuc Con&aacute;n do bhreith 
acht amail mar adubramar .i. na ceitre <mls unit="MS folio" n="167"/> mn&aacute; d&eacute;c do b'ferr i dT&iacute;r Tairrngire do tabairt leis mar aon le mnaoi Abartaig, ocus ben 
Abartaig do chur i n-erball in eich mar do b&iacute; Liag&aacute;n luaimnech. Ocus na ceitre mn&aacute; d&eacute;c eile do chur ar marcaigecht mar do b&iacute; seisen ocus in chuid eile d&aacute; mhuintir n&oacute; co mbeid&iacute;s i gCloch&aacute;n Chinn Chait i n-iarthar Chorca Dhuibne.</p>

<p n="43"><q>Ag sin do mhuintir a Fhinn</q> ar Abartach. F&eacute;chus Fionn do 
cach taob de ocus n&iacute; fhaca s&eacute; Abartach sh&iacute;os n&aacute; shuas. Ocus ruc 
Fionn Taise Taoibgel leis co h-Almain lethanm&oacute;ir Laigen ocus 
dorigensat banais na d&eacute;ise sin.</p>

<p n="44">Gurab &iacute; sin t&oacute;raigecht ocus echtra in Ghilla Dhecair &oacute; th&uacute;s co 
deired.</p>
<closer>
<frn lang="la">.Finit.</frn>
</closer>
</div0>
</body>
</text>
</TEI.2>
