<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/teicelt.dtd" [
<!ENTITY % TEIbase "TEI.prose">
]>
<TEI.2 id="G303024">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="new" date.created="2016-02-29">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">Tesmolad Cormaic mac Airt</title>
<title type="translation" lang="en">The Panegyric of King Cormac</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<editor id="SOH" sortas="o'grady, standish hayes">Standish Hayes O'Grady</editor>
<respStmt>
<resp>Electronic edition compiled and proof corrections by</resp>
<name id="BF">Beatrix F&auml;rber</name>
</respStmt>
<funder>UCC, School of History</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="1">First draft, revised and corrected.</edition>
</editionStmt>
<extent>
<measure type="words">1775</measure>
</extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland</addrLine>
</address>
<date>2016</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="celt">G303024</idno>
<availability status="restricted">
<p>Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching.</p>
</availability>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>Manuscript sources</head>
<bibl n="1">London, British Library, MS Egerton 1782, 1516&ndash;1518, 24rb&ndash;25rb (used in this edition).</bibl>
<bibl n="2">Oxford, Bodleian Library, MS Laud 610, 15th century, 121va&ndash;122vb.</bibl>
<bibl n="3">Dublin, NLI, MS G130 (=Philipps 17080), 18th century, pp41&ndash;44. (This is a transcript from Egerton 1782).</bibl>
<bibl n="4">More information is available on the Codecs webpages: http://www.vanhamel.nl/codecs/Tesmolta_Cormaic_ocus_aided_Finn.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Edition and translation</head>
<bibl n="1">See below.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Literature</head>
<bibl n="1">Kuno Meyer, 'Introduction', in: Fianaigecht: being a collection of hitherto inedited Irish poems and tales relating to Finn and his Fiana, Todd Lecture Series 16 (London 1910).</bibl>
<bibl n="2">Geraldine Parsons, 'Breaking the cycle' Accounts of the death of Finn', in: Sharon J. Arbuthnot and Geraldine Parsons (eds.) The Gaelic Finn Tradition (Dublin 2012) 81&ndash;96.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblStruct>
<analytic>
<editor>Standish Hayes O'Grady</editor>
<title level="a">Tesmolad Cormaic mac Airt</title>
</analytic>
<monogr>
<title level="m">Silva Gadelica</title>
<imprint>
<biblScope type="volume">I</biblScope>
<pubPlace>London </pubPlace>
<publisher>Williams and Norgate</publisher>
<date>1892</date>
<biblScope type="page">89&ndash;92</biblScope>
</imprint>
</monogr>
</biblStruct>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<samplingDecl>
<p>The electronic text covers pages 89&ndash;92. The English translation is available in a separate file, T303024.</p>
</samplingDecl>
<editorialDecl>
<correction status="medium">
<p>Text has been proof-read twice.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The electronic text represents the edited text, but punctuation was modified. There are no expansions marked in the printed text.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>There is no direct speech.</p>
</quotation>
<hyphenation>
<p>When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word (and punctuation).</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the tale; <emph>p</emph>=the paragraph; paragraphs are numbered. Page-breaks are marked <emph>pb n=""/</emph>; manuscript foliation is marked <emph>mls unit="MS folio" n=""</emph>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Names are not tagged.</p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<!--<refsDecl>
<state gi="div0" freq="1" label="tale" unit="number"/>
</refsDecl>-->
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>By Irish scribes. 
<dateRange from="1100" to="1199">12th century</dateRange>
</creation>
<langUsage>
<language id="ga">The text is in Middle Irish.</language>
<language id="en">The translated title is in English.</language>
<language id="la">One word is in Latin.</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords>
<term>saga</term>
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
<term>Finn mac Cumhaill</term>
<term>Finn Cycle</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2016-03-15</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>SGML and HTML files created.</item>
</change>
<change>
<date>2016-02-29</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File captured, proofread (1,2); encoded; header created; file parsed and validated.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G303024">
<body>
<div0 type="tale" lang="ga">

<pb n="89"/>
<mls unit="MS folio" n="24b2"/>
<head>Teasmolad Corbmaic &uacute;i Cuinn ocus Finn meic Cumhaill sunn.</head>

<p n="1">Airdrigh uasal &oacute;irb&iacute;tnech ro gab uas Erinn.i. Cormac mac 
Airt meic Cuinn c&eacute;tcathaig. B&uacute;isim iarum cetrachat bliadan i rrighi Erenn iarm&oacute;th&aacute; na d&aacute; bliadain do gobsat Ulaid .i. Fergus duibd&eacute;dach bliadain ocus Eochaid gonnat bliadain eile. Ro athrighsat Ulaid Cormac f&aacute; dh&oacute;. Do b&oacute;i dono in Cormac c&eacute;tna sin 
cetri m&iacute;sa for esbaid &oacute;na muir ocus n&iacute; fes cia leth in ro luidh n&oacute; co t&aacute;nic f&eacute;sin ocus gurro innis a echtra.</p> 

<p n="2">N&iacute; rabi iarum isin domon r&iacute; ro bo samalta fri Cormac acht 
Solum mac D&aacute;uid ar &aacute;ine a ecna is ar saibris a fhlatha, ar n&iacute; 
rug Cormac breth riam gan teora hailgi breithi occa .i. ail aignid 
ghacisi ocus ail fh&aacute;saig breth ocus ail bai bias, conad do r&eacute;ir 
egna ocus eolusa na mbreth sin doberthai in laegh i gcinn hi 
r&aacute;ithi re r&eacute; Cormaic, miach d&aacute; gach immuiri ina r&eacute;, laeghleogha 
na colpacha ina r&eacute;. Gach aband acht co roiched gl&uacute;n do geibthi 

<pb n="90"/>

brat&aacute;n in gach aenmogall isin l&iacute;n inti r&eacute; linn. L&aacute;n a srebuinn do 
n&uacute;s ag in boin ina r&eacute;. Do barr meoir do cnuasaighthi in mil ina 
r&eacute; arna fertain do nim tria f&iacute;rinne fhlatha Corbmaic. Is re linn 
nach faightai soithighe do'n lemnacht, ar no b&iacute;d&iacute;s na ba oc siled 
a loma gan anadh.</p> 

<p n="3">Ba samolta iarum fri h-Octaf&iacute;n Aughust in r&iacute;gh sin ar an n&iacute; no 
&iacute;ccadh gach aen c&iacute;s cesarda as a d&uacute;thchus. Is amlaid sin do 
&iacute;ccadh gach aen an c&iacute;s r&iacute;gha fri Corbmac as a inad d&uacute;thchais, 
ar n&iacute;r ben Cormac a d&uacute;thchas do nech riam.</p> 

<p n="4">N&iacute; rabi iarum isin domun r&iacute; ro bo cosmuil fri Corbmac, ar is 
&eacute; ba ferr cruth ocus dealb ocus deichealt, itir m&eacute;id ocus choire 
ocus ch&oacute;imi ocus chutrumma: itir rosg, ar do b&aacute;tar secht meic 
imlesan i cechtar a d&aacute; <sic resp="SOH">sh&uacute;ilsim</sic> amail atfet Senuath &eacute;gis. 
conebert: &mdash;<lb/>

Deochair &aacute;lainn aturo, na nd&iacute;s brec sroin bil;
cetri meic d&eacute;c imlesan, hi s&uacute;ilib in fir.</p>

<p n="5">Is &eacute; <sup resp="SOH">[n&aacute;r]</sup> ba fann ar &aacute;i, ng&aacute;isi ocus aladh ocus urlabra, itir 
gn&iacute;m ocus gaisced, itir righe ocus forl&aacute;mus, itir ch&eacute;ill ocus 
tidhnacal, itir eirred ocus arm ocus &aacute;ine ocus imadh ocus ordan 
itir gn&aacute;is ocus chin&eacute;l, dorinne t&iacute;r tairrngiri d'Erinn ina r&eacute; .i. gan 
goid, gan broid, gan foir&eacute;igin, gan faire, gan ingaire, gan ceist 
bidh n&oacute; &eacute;taigh ar duine.</p>

<p n="6">Beg tra do tesmoltaib Corbmaic inn sin, ar n&iacute; f&eacute;dann duine 
acht mina tecuscad aingel &eacute; a n-innisin uile. Ba m&oacute;r tra a smacht-som 
ocus a cumachta for feruib Erenn, ar n&iacute; lomhadh nech 
d'feruib Erenn beth d&iacute;maein <mls unit="MS folio" n="25a"/> acht mina beth ag d&eacute;num amsaine la Corbmac.</p>

<p n="7">Is he iarum ba t&oacute;isech teglaig ocus amhusgilla con la Corbmac 
.i. Finn mac Cumaill, ar is &iacute; cethern is ferr la righ Erenn do gr&eacute;s 
a gilla con. N&iacute; tuc a l&aacute;m a l&aacute;im tigerna riam &oacute;glaech bud ferr 
in&aacute; Finn, uair ba h&oacute;glaech ar &oacute;gl&aacute;chus, ocus ba brugaid ar 
brughachus, ocus ba r&iacute; ar righacht, ocus ba laech ar laechacht. 
Ba h-amus ar amsaine, ocus ba r&iacute;niadh ar nert, ar is fri Finn 
samhailter gach r&iacute;niadh &oacute; h-oin gusinniudh, ba coitcenn iarum 
d'Finn sechn&oacute;in Erenn ag seilg ocus oc fiadhach re ceithirn 
in r&iacute;g.</p>

<p n="8">Is ann imorro is m&oacute; ro b&uacute;i airisim Finn a n-Almuin Laigen. 
Iar luighi imorro fhoirbtechto ocus arsaidhechta ar Find ocus ar 
nd&iacute;th Corbmaic do b&iacute;dh ina gn&aacute;thcomnaidhe i n-Almuin acht 

<pb n="91"/>

mina th&iacute;sadh do tadhall eisti. Is h&iacute; fa banch&eacute;li d'Finn .i. Smirgad 
ingen Fatha Canann. Banf&aacute;idh ocus banfisidh isidhe. Ocus is &iacute; ro 
r&aacute;idh re Finn in tan no ibadh digh a h-adhaircc goma deiredh 
saeghail do. Co nach ibedsum deoch a corn &oacute; shoin imach acht 
is a cuachaib do ibedh digh iarom.</p>

<p n="9">Luid Finn l&aacute; ann a h-Almain gonustarrla a n-adarccaib iuchbad 
i n-&aacute;ib failge. Conusfuair tibro isin tulaig gur ibh deoch as in 
tibrait ocus do chuir a &oacute;rduin f&oacute; d&eacute;d fis gur can tria teinm 
laegha, gur foillsiged do cr&iacute;ch a hsaegail ocus a betha do techt. 
Conid ann ro r&aacute;idh na rainnsi s&iacute;s: &mdash; 
<text type="poem">
<body>
<lg n="1" type="quatrain">
<l n="1">T&aacute;nic in tairrngeri d'Finn,</l>
<l n="2">nemed do linn folai digh;</l>
<l n="3">a dul tar sruth s&eacute;gda sl&oacute;igh.</l>
<l n="4">d'f&eacute;is le ingin m&oacute;ir meic Lir.</l></lg>

<lg n="2" type="quatrain">
<l n="5">Neim a h-adhairc uathmar sruth,</l>
<l n="6">roms&aacute;i mo cruth comall nglan;</l>
<l n="7">ro derg mo croidhi 's mo cr&iacute;,</l>
<l n="8">is fuil n&iacute; f&oacute;s dam.</l></lg>

<lg n="3" type="quatrain">
<l n="9">A dibis digh do'n linn nglais,</l>
<l n="10">do ibis neim nuall namnais;</l>
<l n="11">is demin lim &oacute; so imach,</l>
<l n="12">bidh &eacute; in s&aacute;sad d&eacute;ighinach.</l></lg>

<lg n="4" type="quatrain">
<l n="13">Dar lim n&iacute; h&iacute; in deoch do rad,</l>
<l n="14">in l&aacute; ar br&uacute; inbir abrat;</l>
<l n="15">as in escra airgid b&aacute;in,</l>
<l n="16">Aine ingen Manann&aacute;in.</l></lg>

<lg n="5" type="quatrain">
<l n="17">N&iacute; h&iacute; in deoch milis midh cuill.</l>
<l n="18">tuc dam ingen meic meic Cuind;</l>
<l n="19">maiden moch ro dergad drech.</l>
<l n="20">Diarmada i n-Inis Dairbrech.</l></lg>
 
<lg n="6" type="quatrain">
<l n="21">N&iacute; h&iacute; in deoch ler canadh ceoil,</l>
<l n="22">dam ar br&uacute; shescinn uairbeoil;</l>
<l n="23">diar d&aacute;ilsit orm buidhnib bann,</l>
<l n="24">d&aacute; ingin Con&aacute;in chualann.</l></lg>

<lg n="7" type="quatrain">
<l n="25">N&iacute; h&iacute; in deoch gan damna duilb,</l>
<l n="26">do rad dam Sadb ingen Buidb;</l>
<l n="27">cona feraib for femin,</l>
<l n="28">conamfargaib f&oacute; themil.</l></lg>

<lg n="8" type="quatrain">
<l n="29">N&iacute; h&iacute; in deoch milis medha,</l>
<l n="30">in l&aacute; ar br&uacute; inbir bera;</l>
<l n="31">is demin t&aacute;nic mo l&aacute;,</l>
<l n="32">is gn&iacute;m uathmar armoth&aacute;.</l></lg>
</body>
</text>
</p>

<p n="10">Docomlui iarum Finn iar sin go r&aacute;nic <mls unit="MS folio" n="25b"/> Druim Bregh. B&aacute;tar iarum anbfolta d'Finn ocus do'n f&eacute;in isin t&iacute;r sin, ar is leisim do- 
rochair Uirgrend do luaighnib Temrach. Ocus ro tin&oacute;ilset Luaighne iarum. Ocus tr&iacute; meic Uirgrend ocus Aichlech M&oacute;r mac Duibrenn .i. mac in tres fir do macuib Uirgrend. Fertar iarum cath amhnas &eacute;dtr&oacute;car fortr&eacute;n ferrda f&iacute;chdo feramail aturru, gur chuimnigh c&aacute;ch d&iacute;b a n-anbfolto hi c&eacute;in ocus hi fogus diaraili ann 
sin. Ag Breaa for B&oacute;inn is ann tucad in cath sin. Ocus ro b&aacute;s co 
fada isin imguin gur bo m&oacute;r a n-uilc dibl&iacute;naib. Ro sr&aacute;inedh imorro 
in cath for Fhind ocus dorochair ann. Aichlech mac Duibrend is 
leis do thuit Finn ocus is &eacute; rosd&iacute;chend &eacute;. Conid do cuimniugud in 
gn&iacute;ma sin ocus do breith na n-aineolach for fiss ro chan in senchaid in rann so: &mdash; 
<text type="poem">
<body>
<lg n="1" type="quatrain">
<l n="1">M&oacute;rchath Brea na ngn&iacute;m ngrinn,</l>
<l n="2">fersad Luaighni is fiana Finn;</l>
<l n="3">d&iacute;th na f&eacute;ini isin chath,</l>
<l n="4">ocus Luaighni co coscrach.</l></lg>

<lg n="2" type="quatrain">
<l n="5">Ann do cirrbad r&iacute;niadh r&eacute;il,</l>
<l n="6">Finn mac Cumaill co m&oacute;rm&eacute;in;</l>
<l n="7">dia mbeid&iacute;s in fhian for leth,</l>
<l n="8">nocho tuitfedh la h-Aichlech.</l></lg>
 
<pb n="92"/>
<lg n="3" type="quatrain">
<l n="9">Adhbol in gn&iacute;m tairpthech tenn,</l>
<l n="10">dor&oacute;nsat trii meic Uirgrend;</l>
<l n="11">d&iacute;th na bfian fa m&oacute;r amach,</l>
<l n="12">guin in r&iacute;niad sa m&oacute;rchath.</l></lg>
</body>
</text>
</p>
  
<p n="11">Is h&iacute; sin iarom aghaidh Finn iar f&iacute;rinni senchusa amail atfiadhait na heolaig, acht cena is &eacute;xamail forchanuid a bunadhus. 
Atberad foirend d&iacute;b is do Corca Oiche ua Fighinti do. Adberaid 
arali ocus is f&iacute;r sin comad do &Iacute;b Tairrsigh ua Failgi do ocus 
gomadh do aithechthuathaib iadsighe. Amail atbert Maelmura 
isin cronic: s&eacute; cinedha nach do muir Breoghuin g&eacute;bus maighin. 
Garbraide hsucca, &uacute;i Thairrsigh, Galeon Laigen.</p>
  
<p n="12">Issed imorro adberait Laigin comad innua do Nuadaidd necht 
Finn, ocus is &iacute; so a ghenelach .i. Finn mac Cumaill meic Sualtaigh meic B&aacute;iscni meic Nuadhat necht.</p>
<closer>Conid iad tesmolta Cormaic ocus agaid Finn sin.<lb/>
<frn lang="la">.Finit.</frn></closer>
</div0>
</body>
</text>
</TEI.2>