]> Egerton Annals: Mionannala An electronic edition unknown Standish Hayes O'Grady Electronic edition compiled by Donnchadh Ó Corráin University College, Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft. Proof corrections by Donnchadh Ó Corráin 11815 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1996 2010 CELT online at University College, Cork, Ireland. G100027

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

The hard-copy text from which the electronic edition is made belongs in the public domain.

 Manuscript source London, British Library, Egerton 1782, folios 56–64, vellum, A. D. 1517 (see Robin Flower, Catalogue of Irish manuscripts in the British Library [formerly British Museum], ii (London 1926, repr. Dublin 1992) 258–98:283–85, section 42). Edition Standish Hayes O'Grady, Silva Gadelica, vol. 1 (London 1892, repr. Dublin: Stationery Office n.d., repr. New York: Lemma Publishing Corporation 1970) 390–413. This is the first and only edition. Translation under the title Fragmentary Annals, in Standish Hayes O'Grady, Silva Gadelica. vol. 2 (London 1892, repr. New York: Lemma Publishing Corporation 1970) 424–49. Sources, comment on the text, and secondary literature Suibne Menn: cf. John O'Donovan (ed), Annals of Ireland: Three fragments (Dublin 1860) 18. Fiachna and Mongán, cf. Kuno Meyer (ed), The voyage of Bran i (London 1895) 42–90. Rogellach, cf. Keating, Forus feasa iii (London 1908) 130. Battle of Carn Conaill and tales about Guaire, cf. Whitley Stokes (ed), The battle of Carn Conaill, Zeitschrift für celtische Philologie 3 (1901) 203–19. Fínnechta and the Bórama, O'Donovan, op. cit. 70 and Whitley Stokes, The birth and life of Mo Ling, Revue Celtique 27 (1906) 257–312: 290–98. Vision of shields. O'Donovan, op. cit. 98. Írgalach and Adomnán, O'Donovan, op. cit. 100. Cellach and the battle of Corand, O'Donovan, op. cit. 104. Congal Cennmagair, O'Donovan, op. cit. 32 (passing reference). As Flower points out (ibid.) the annals of which the text edited by O'Donovan (re-edited J. A. Radner, Fragmentary Annals of Ireland (Dublin 1978)) is an extract and the Annals in Egerton 1782 are closely related and may derive, in part at least from the lost Annals of Clonenagh. There is another version of the story of Guaire and the widow (part of the entry for 649) in London, British Libary, Harleian 5280, 25b and in Dublin, Trinity College Library, H. 3. 18, p. 48b). The first (with variant readings from the second) is edited by Kuno Meyer, Neue Mitteilungen aus irischen Handschriften, in Whitley Stokes and Kuno Meyer (ed), Archiv fúr celtische Lexikographie iii (Halle a. S. 1907) 1–2. The edition used in the digital edition Standish Hayes O'Grady Mionannala sunna: mar atá ó ríge do ghabáil do Shuibne Mhenn anuas go dtí bás Conghaile Chinn Mhagair .i. ó aois Chríost sé céd a cúig dég gusin m-bliadain secht gcéd a deich Silva Gadelica Standish Hayes O'Grady London Williams & Norgate 1892 390–413

CELT: Corpus of Electronic Texts

All editorial introduction, translation, and commentary have been omitted. Otherwise, the electronic text represents the hard-copy edition.

Text has been thoroughly checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The editor presents his text with manuscript punctuation and capitalisation: these have been regularised in accordance with modern scholarly conventions. Words and names have been segmented in accordance with CELT practice.

There are no quotation marks in the printed edition. In the electronic edition, direct speech has been tagged q.

Soft hyphens have been removed and have not been marked. Hyphenation marks the segmentation of words in accordance with CELT practice.

div0= the whole volume. div1= the annal; div2= the individual entry in a given annal. Each annal is given a unique identity number with the corpus of Irish annals. Passages in verse are marked as embedded text and metrical lines are marked.

Names of persons (given names), groups, and places are tagged. Roles (bard, bishop, bodyguard, coarb, druid, foster-father, foster-mother, historian, jester, king, poet, porter, prophet, sage, saint, scholar, steward, student, swineherd), institutions (abbacy, assembly), social events (cannibalism, mortality, plague,), military equipment (armour, castle, fortress), cultural artifacts (poetry, satire) are tagged.

 By unknown Irish monastic scholars. 1000–1150 The text is in Middle Irish apart from 24 words in Latin. 24 words in Latin, most are textual or chronological technical terms. histor prose annals medieval 2010-04-01 Beatrix Färber ed. Header updated; new wordcount made; file reparsed. 2008-09-27 Beatrix Färber ed. Keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T15:26:24+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-09-15 Margaret Lantry ed. Header modified; file parsed using SGMLS. 1997-08-27 Margaret Lantry ed. Header re-structured; text parsed using SGMLS. 1996-04-04 Mavis Cournane ed. Whole text and header re-parsed using SGMLS. 1996-04-03 Donnchadh Ó Corráin ed. Header added. 1996-04-03 Mavis Cournane ed. Text parsed using SGMLS. 1996-03-01 Donnchadh Ó Corráin ed. In-depth mark-up extended and verified. 1995-03-07 Donnchadh Ó Corráin ed. Structural mark-up and tagging verifed. 1995-08-17 Tiarnán Ó Corráin ed. Second proofing; in-depth tagging added. 1995-03-07 Donnchadh Ó Corráin ed. Text proofed and structural mark-up added. 1991-12-01 Donnchadh Ó Corráin data capture Text captured by keyboarding. Mionannala sunna. mar atá ó ríge do ghabáil do Shuibne Mhenn anuas go dtí bás Conghaile Chinn Mhagair .i. ó aois Chríost sé céd a cúig dég gusin m-bliadain secht gcéd a deich.

A.D. 615

lá dana do Shuibne Mhenn ina ghilla óg ina thig féin ro búi acá rád re a mhnái: Is ingnad lem, ol sé, a laighet ro gab Cinél n-Eogain tigernas for chách innosa. Is ed ro ráid in ben tré chinél fochuitbeda: Cid duit-siu, ar sí cen chruas do dénum ocus dul rempu do chogud for cách ocus coscar do breith co meinic. Is amlaid sin bias, ar eisium.

Tánaic-sium ar sain immach ocus sé armtha sin matain arna márach. Ocus do-rála óclách do lucht in tíre do ocus sé armtha. Ocus do-róine comrac fris corro ghiall do rinn ghái do. Ocus is amlaid-sin ro thionóil sluag do ar éicin ocus ro gab Suibne ríge Eirenn

Is rá ré-side ro búi cogad itir na dá Fhiachna .i. Fiachna mac Demain ocus Fiacha mac Baetáin. Is sí máthair in Fhiachna-sin ro ráid in tan tucad máthair í ac faicsin di in mic thíre ac dulu fó na caeirib ocus acá marbad: Ro bud maith lium, or sí, mac do gheinemain uaim ocus uait-siu do-béradh in aradhain út for do chinedh-sa. Ní thí ar in saegal in mac-sin, ar in t-athair. Cid edh tra rug sí Fiachna iartain ocus tucad for altrum.

Tánic fecht n-aen ann do thig a athar ocus a máthar acht nír ba h-inmain risin n-athair é ar a dhúire ocus ar aicniud a máthar do beith aice. Beiridh iarum a máthair lé h-é i nn-aracul fó leith ocus fritháilter ann é ocus a aite. Tic in mac iar sin immach ocus a fhuigell feola ar biur ina láim do maccaemaib aile. Ocus iss ed thánaic dochum in taige rígda i r-raibe a athair. Mar a-chonnaic in t-athair é chuige ro oslaic do choin ghairc ro búi aice ocus ro ghrés fá a mhac é. Is isin uair chétna tánaic in seig chuige ar tí na feola. Ro fritháil-sium imorro in coin ocus in seig .i. do-rat buille don bhiur cona fheoil i craes in chon co ránaic i cride in chon. ocus ro gab din láim aile in seig. Ar faicsin imorro dá máthair in chon don dara leith dá mac ocus na seige din leith aile ro bíodc, ocus is é méit na bíodca co ná ro choimpert riam ina broinn ó shin illé.

In cocad tra rómhór ro búi itir na dá Fiachna remráidte ba h-é Fiachna mac Baetáin ro beiredh coscar do ghrés. Ocus ní namá no beired coscar do Fhiachna mac Demain acht ro beired coscar do na h-uilib rígaib no thecmad ris. Mac don Fiachna mac Baetáin-sin in Mongán erdairc, cia at-berad gú-shenchaidi comad mac do Mhanannán é ocus co n-digsed i r-rechtaib imda ní creidte sin acht rob fer fesa mhóir in Mongán ocus ro ba gér gaeth glic a intlecht.

Lá tra thánaic in Mongán-sin ocus a máthair ris ocus buidne móra immaille friu ar fut trága. At-chonnaic in máthair cloich n-álainn co n-dathaib imda 'sin tráig. Ocus ro thócaib in chloich ocus ro thaisilb don mac. In chloch-sin at-chí-siu a máthair, ar in mac, is di muirbfidter meise. Ro bíodc in máthair co mór acá chloistecht-sin ocus do-rigne min uile don chloich. Iss ed ro ráid in mac: Is dímáin in saethar- sin a máthair uair gé do-ghnéis luaithred di ocus cia chuiri fó thalmain is di muirbfidter do mac-sa. Ro chuaid in máthair iar sin i l-luing ocus in chloch ina luaithred immedón ind bhréite le edh radairc issin muir co ná faca tír ná talam uaithe. ocus ro chuir isin muir in brét cona luaithred inn.

625

I ciunn bliadan imda iartain tra táinic coblach mor a Bretnaib corro aircset na fearannu comfochraibe dóib co tánaic Mongán co sluagaib immaille fris co tuc maidm forru. ocus ro cuirit ar éicin ina longaib iat. Ro gab imorro aen díob cloich assin tráig ocus do-rat urchor di co tarla i cenn Mongáin co torchair, ocus ba h-í cloch búi ann in chloch út arna cur do na tonnaib rempu conice in tráig ocus arna dénum don luaithred út ro búi issin bréit. Tucad iarum aithne ar in chloich ocus ba marb Mongán de sin .i. i n-aenmad bliadain déc Shuibne Minn ocus tuc in Mongán ria n-éc in chloich i l-láim a máthar ocus tuc in máthair aithne fuirri. Ro búi dono in fer ro marb eisium ocus lucht a luinge uile for cumus ocus ní ro léic Mongán duine díob do marbad acht a l-lécon as. Acht chena ciarbo mhór in coblach ní ránic díob uile gan marbad ocus gan bádad dar muir soir acht aen-duine namá.

Adubairt dono Mongán ac éc ria máthair: Biat-sa beo i ceirt-chiunn bhliadna im adnacul ocus oslaic-se in adnacol. Ro mellad dana in máthair uair ní thuc aithne ar in m-bissex uair ba bhliadain bhissexa in bhliadain ocus ní issind ló chóir thánaic. In ló thánic imorro fuair tes i curp a meic ocus allus teg triana thaeb ocus fuil ac siledh dar a srónaib ocus sé ag fuabairt éirge (si verum est). Bliadain co fuillium iartain dá athair ina bethaid.

626

Fiachna mac Demain imorro arna foruaisliugud co meinic ó Fhiachna mac Baetáin ro fiarfaig de sochaide. Ocus ro fiarfaig dono co sunnradach do bráthair óc dó ro búi i n-daltus Chomgaill cid fodera a foruaisliugud in mheince seo ocus a mélachtnugud ó Fiachna mhac Bhaetáin. Iss ed ro fhrecair dalta Comgaill: in fetar, ar sé, cia uaib as deithitnecha ar a n-dein Comgall érnaidhte .i. in dar muintir a athar do-gní in dúthrachtacha indás foirr-ne ocus sinn dá fhaemad co dúthrachtach chucainn. Is fíor sain, ar in rí, ocus ní léigfither do-sum in fad-sain.

Tánic ind rí fó chétóir co sluag mór maille ris do innsaigid Chomgaill. Ocus ro fhiarfaig do Chomgull Cia uainn ris nat mó ghuidi in Coimdid a chléirig, ol sé. Guidim foraib maraen, or Comgall, .i. ar chiniud mo athar ocus ar chiniud ro fhaem mé co dúthrachtach. Cia uainn dana, ar in rí, ris nat mó do-beiri dúthracht do chride at érnaidhte. Re ciniud m' athar, ar Comgall. Truag truag sin, a dhuine náim, ar sé: Is sochaide d'ár saer-chlannaib-ne ro marbad ocus ro gabad trít sin. Meise féin imorro ar sé, Ro bad ferr mo beith marb indás a mheince tucad méla form. Ocus mása maith lat airchis co luath díom-sa ocus dom chiniud mhélachtnaighte nó beimít inár naimtib duit. Iss ed ro ráid Comgall: Fechtnaighte isin t-saegul-sa ifus iarrai nó in flaithes nime thall. Iss ed ro ráid in rí: Coscar, ar sé, do breith dam dom naimtib. Ocus a maithis ocus a faidb d' faicsin i m-brait agum. Ocus in rí, ruc mo choscar co meinic anallana a marbad lem. Ocus corob ceol oc fledaib innisin a n-áir ocus a marbtha a bélaib bard.

Ba tuirsech tra Comgall do'n sgeol-sin. Ocus ro gairmedh Fiachna mac Baetáin chuige ocus iss ed ro ráid ris: cá rogha bheiri-siu, ar sé: In coscar do breith mar rucais anallana ocus nem thall do ghait fort. Nó do marbad i g-cath le mac n- Demain ocus do beith i flaithes nime tria bithu. Is ferr lium, arsa Fiachna mac Baetáin, saegal gairit acum i fus ocus beith i flaithius nime tria bithu. Ro altaig Comgall a buide-sin re Dia. Ro bui dana druth Fiachna meic Baetáin oc cloistecht risin comrád-sin ocus a chluas risin tech. Ro altaig iartain Comgall comad in n-aen-fecht foghabad-som bás ocus a tigerna isin chath. Ocus amail búi i comaentaidh a tigerna ifus isin t-saegul co m-biadh immaille fris i flaithius nime. Ro ráid Comgall: do-ghéna Dia amlaid. Ocus amail atái-siu ifus ac molad do thigerna bia- su co h-onórach ac cloistecht re ceol m-binn muinntire nime ac molad Mheic Mhuire.

Ro thinóilset tra leth for leth in dá Fiachna ó a n-uilib brígaib dochum in chatha. In Fiachna imorro no beiredh buada conice-so ro foruaisliged sin chath-so. Ocus in Fiachna ro cláitea ann is é ruc in coscar. Ocus ro marbad Fiacha mac Baetáin rí Ulad amlaid-sin la Fiachna mac nDemain. Nír bha chian imorro iartain saegal Fiachna meic Demain. Uair ro thinóil-sium tinól mór lais in Ultaib ocus ro marbad-som tria inntledhaib a námat. Innistir imorro co m-bíodh fer síde oc acallaim in Fiachna meic Demain sin. Acht chena ropo deman iar fíor in fer síde sin. Ro fiarfaig Fiachna dá deman in tan táncatar na námaid i gcomfochraib do: Cate órd in t-sluaig-se ocus mo órd-sa orse Fiachna. Iss ed ro ráid in deman: cia de na dá fót shalcha-sa at-chí ar in deman. Beir rogha cá fót ar a d-tuitfi ár is ar nechtar díob fo-gabai bás amail ro airlestair th' airledh. Conid de-sin atá in senfhocal airdirc .i. amail ro airlestair a deman Fiachna. Ro marbad iarum amlaid- sin Fiachna mac Demain.

628

Ro marbad tra amlaid Suibne Menn le Mael Coba mac Fiacha rí Ulad i g-ciunn cheithre m-bliadan déc (la Conghal Claen mac Scannláin ro-cher ocus ní la Mael Coba mac Fiachna).

Domnall mac Aeda meic Ainmirech dono ro gab ríge n-Eirenn i n-degaid Shuibne. A scéla-saide imorro ocus a imthechta innister ar cath Maige Rath. In 636 ochtmad bliadain flatha Domnaill ro cuired cath Maige Rath.

643

Conall ocus Cellach dá mac Maeile Coba ro gabsat ríge n-Eirenn iartain. Diarmait ocus Blathmac dá mac Aeda Sláine ro gabsat Eirinn as a n-aithle-side. Is ina n-aimsir-side ro innarb Scandlán Mór rí Osraide Corca Laigde co comlán de chrích Osraide.

649

Is i nn-aimsir na ríg-so ro marbad Raigellach mac Fuatach rí Chonnacht .i. in sexto anno. Is amlaid imorro ro búi in Raigellach ocus sé sár-tholach meblach. Mac bráthar dono aice ocus cia ro ba h-áil do a marbad ní ruc fair co n- derna a thruagugud féin tria nemchaithium bíd. Uair ní chaithed di biud acht mad luaba caerach ocus ro ráid is i n- galar ro búi. Ocus ane ba mór in galar i r-raibe-sium .i. in format .i. in pian as mó isin t-saegul ifus in format uair as é iráilios ar in m-bráthair in bráthair aile do marbad.

Ro líon imorro re caeile in Raigellach amlaid-sin triasin format ocus triasin nemchaithium bíd cor ba chomfocus bás do. Ro chuir techtairi d' innsaigid a bráthar co tísedh dá acallaim amail bad ré n-éc. In bráthair imorro ní dechaid fó chétóir ind uair ro gairmedh uair rop aithnid do celga a shinnsir bráthar. Acht ro irnaidh re tinól sochaide leis. Ocus is amlaid tánaic istech i r-raibe Raigellach ocus a claidme nocht fó a coim acá shluag ocus siat immá g-cuairt i timchiull a tigerna.

Raigellach imorro ciar ba h-imda do féin de sluag ní h-inntib ro thairisnig acht is ina chelgaib féin. Ocus iss ed ro ráid: Uch uch tra, ol sé, is mór in t- olcus ocus in tróighe i b-fuilim-se in tan ná tabair mo bráthair ocus in tí dúthracur do ghabáil ríge im degaid ocus as mó grád lium do dháinib taeb frium nó go fuil sluag acá choimét. Amail tra at-lóchur-sa do Dia do beith-siu dom chiniud féin ocus do beith dingbála do gabáil mo flaithesa im degaid. Acht méit na h- aingidechta duit sluag lat dot choimét forum-sa ocus mé re bruinne báis ar n-dula as mo chuirp ocus ma cholna. Ó ro chuala im bráthair óg na briathra-sin táinic a chride co mór fair ocus ro theilg frosa móra do déraib.

Tánaic arna márach ní as uaithe dia fhius. Tánaic in tres lá co lán-uaithed. Ro scinnset imorro muinnter in Raigellaig fair-sium ann sin ocus ro marbsat é. Ro éirig Raigellach iarum amail bad i sláinte. Acht chena is ann sin nár ba shlán-som eitir ar marbad a bráthar. Ocus ro gab oc fledugud co subach forbfáilid.

Mairenn dana ben Ragallaig ro fiarfaig dá druid uair ro ba reimfhisid ar todóchaide é: In fhechtnaige mór, or sí, i fuil Ragallach ar tuitim a námat uile lais ocus ar m-beith a sainmige lánmóir innosa. Ocus is aire ro fiarfaigsidi ar dáig for-fitir co fuigbedh Raigellach a aidhed ó námait éicin cen co fitir cia h-é. Ro fhrecair in fáith ocus iss ed ro ráid: In rí ro marb a bráithre uile tiocfaidter ó a chlainn féin ris cen co sáilenn. Ocus tusa féin imorro tiocfaidter ret rath co l-luath ocus bid é torad do bhronn tiocfus riut. Iss ed imorro adubairt Raigellach riasi in chlann do-béradh sí a marbad co díchelta arna breith fó chétóir co ná tíosadh in t-imnedh út dóib triana claind.

Nír ba chian tra iartain co r-ruc Mairenn ingen. Ocus adubairt rá muicide a breith leis dá marbad. Ó 't-chonnaic in muicide gnúis na náiden tánaic a cride fuirri ocus ro chuir isin téig chétna arís í ocus ro idhnaic co dorus mná cráibdige ro búi i gcomfochraib do. Ocus ra fácaib ann sin í ar chrois i b-farrad na h-ecailse. Tánaic in fhedb chráibdech immach mochtráth. Ocus fuair in téig ar beinn na croise ocus ro fégh crét bhúi innti. Ó 't-chonnaic in náidin m-bic innti ro grádaig fó chétóir í ocus ro ail co h-eclasta í. Ocus ní raibe in n-Eirinn uile bud chaeime atás. Ránaic clú a socraidechta go cluasa Raigellaig. Ocus ro chuir Raigellach techta uada d' innsaigid mhuime na h- ingene do chuinchid na h-ingene uirri ocus ní thuc in mhuime do í. Rucad chuige-sium ar éicin iartain í as in neimiud i r-raibe. Ocus ó 't-chonnaic in rí í ro ró ghrádaig ocus ro búi a ingen féin co colach aice. Ro gab dana Mairenn ac a déitchiugud in ghníma-sin ocus acá ardarcugud. Ocus ro élaid d' innsaigid Dhiarmata Ruanada ríg Eirenn dar Sionainn ar snám co h- Ailech Muirinne. Ocus is ó' n Muirinn fuair in t-Ailech a ainm.

Ránaic tra fó Eirinn clú ind uilc-siu. Ropo tochrád tra do naemaib Eirenn sin. Tánaic Féichín Fabhair d' innsaigid Raigellaig dia chairiugud. Ocus táncatar náim imda immaille ris co ro scaradh ocus ní derna forru uile a legun. Ocus ro throiscset fair. Uair is é-so mét in ghráda do- rat di dámad táisecha a carpat-si comad éicin di-si a h-agaid do impód fris-sium. Dámad túisecha a charpat-som no impád-som a agaid fuirri-si. Ar dáig imorro ná dernad nech aile in Eirinn a lethéite- sin.

643

Ro ghuidset na náim co faghbad-som bás 'siu bad Belltaine ocus comad ó dhroch-dáinib ocus comad do armaib delóirib ocus comad i g-cuithe shaluch ocus do-rála amlaid-sin uile. I nn-imorach Belltaine imorro do-rála agh allaid arna lot ocus sé ina rith ina chenn-som isin innse i m-búi Raigellach ocus sé ac coimét na h-innse. Mar at-chonnaic chuige ind agh n-allaid ro gab a ghái ocus tuc buille de isin agh ón t-slios co a chéile do. Ro-chuaid in t-ag ar snám uad. Ro-chuaid-sium i nn- ethar i n-degaid ind aighe. Ro-chuaid in t-ag sel fata ón loch co tárla é dochum bachlach ro bhátar oc buain mónadh ocus ro marbsat ind ag ocus ra rannsat eturru. Tánaic in rí dá n-innsaigid ocus do-róine bagar mór orra i r-roinn in aige allaid eturru. Ocus adubairt riu do chur uatha feola ind aige. Iss ed imorro ro chinnset na bachlaig acu marbad ind ríg Raigellaig riasiu do-bertáis dó in fheoil ar éicin ocus iss ed ón ro chomaillset. Ro ghabsat leit do na ruamaib bátar ina lámaib ina chenn co fargsat cen anmain é amail ro ghellsat na náim. Ba de ro chan Muirenn in bhen ro búi aice-sium .i. muime Diarmata:- Bái uile orba Briuin ba Rogellach co dé domnaig luide do aisnig cách dia comarbus iar m-breith ind ríg do baislic Nochon cechar do mac céin no m-beo etir laecha 's iss ed laithi sinsiti bruinne ríg selge saetha

649

I sechtmad bliadain flatha in Diarmata-sa do-rónad tinól leo d' innsaigid Guaire Aidhne arna incháined co mór ó Shinig Chró ar m-breith a bó do Ghuaire Aidne. Ocus iss ed at-beiredh sí fri Diarmait Ruanaid ac tabairt imchosáite eturru ocus Guaire:- A Dhiarmait a mall-chobair uamain Guaire fon-fodair: ár it anmann cláite cath tair chucainn a dhuinebath. Lec do Dhiarmait ná ráid fris in cath ní h-órd i r-radais: déna coirm dó mar atá fóidh chuga dotoidebá. Ruanaid as-berti co se fris-sium ar méit a áine: indiu is lobrán cen áille Diarmait mac Aeda Sláine Tríocha tinne tríocha bó fuirec Chiníl Fhergusó: icdai dartaid i g-ciunn gait inna forreith do Diarmait. Bet fir mhóir ar macáin bhic co tí ár cobair ó Ghrip: bud daim riata láig ár mbó co tí cobair Dhiarmató.

Ro ic ní di-si in chosáit-sin. Ránaic Diarmaid Ruanaid cona shluagaib co Sinainn. Ro búi dana tinól mór ac Guaire Aidne ar a chiunn.

Ro chuir dana Guaire Cuimín Fota mac Fiachna comarba Brénainn d' innsaigid Diarmata do chuinncid cháirde cheitre n-uair fichet fair cen tuidecht tar Sinainn siar, is ann imorro do-rála Diarmait do Chuimín ar in cleith oc leith na Sinna ocus ro ráid Cuimín a aithesc fris. Ro frecart dono Diarmait co subach forbfáilid ocus ro ráid: Ní mór na cuingi. Ocus ciamad ní bud mó chuindigfitheá fo-gébthá. Más edh dana ar Cuimín impa conice in m-bruach alltarach. At-beirim-se mo bréithir ám a chinn ecna ocus crábaid Eirenn ar Diarmait ná rag for cúla nó co faghar síd nó cath. Tair dono ar Cuimene conice in m-bruach aile. Toingim do Dhia, ar Diarmait, dá tecmaigtheá-sa ní as faite sair dam ní ticfainn dar do shárugud fria ré na cáirde-sin chuingi.

Bátar a n-dís ann sin co matain in rí ocus in cléirech. Iss ed dana do ráid Cuimine fris-sium: Is ingnad lem-sa a rí do choscraige-se i g-cathaib ocus i g-coimlengaib ocus uaitecht ocus éitche in t-sluaig-se at-chím acut. Uair cid imda in sluag-sa is rólia int sluaig fuil at agaid. Is áilne dono ocus is socraidhe co rómór. Nach fetradhais-se a chléirig, or Diarmait, nach ar líon na cruth brister cath acht amail as áil ra Dia. Ocus dono amail at-beiri-se ar sluaig-ne do beith dodelb nochan iat na crotha caema bhrisios cath acht na crideda cruaide. Ocus dana ní i n-dáinib namá sin acht i n-anmannaib aile uair cid in t-aen-mhac tíre marbaidh ocus taifnidh trét imda na caerach. Ocus ní namá acht taifnidh na táinte bó ocus marbaidh ilimda díob. In segh dana ocus in sebac taifnidh na h-eonu cidat mó ocus cidat áilne indát-som. A rí, ar Cuimín, cia fáth ara n-debartais-se conid mar as áil ra Dia brister cath. Cid ón, a chléirig. Nach fíor conid in tí acá m- bí in fhírinne bhrisios ar fer na bréice nó na h-ainbfírinne uair Críost amail at-bertái-se is uaitedh ro búi in n-agaid diabail ocus na n-Iudaidedh ocus cidedh ar a ái is do-sum ro ba chalma uair as aice ro búi in fhírinne. Is lór dam-sa diu in sluag fuil acum in n-agaid Chonnacht uair as iat atá ar ainbfírinne.

Ro chomraicset tra Connacht im Ghuaire ocus Diarmait Ruanaid cona shluag ocus ro ferad cath cruaid feochair fíochda eturru ar a ái tra memaid in cath for Guaire ocus ro marbad ár Connacht ann ocus ár fer Muman im in dá Chuan tháncatar na sochraide. Tré bréithir Cháimín tra ro brisedh in cath-sin for Guaire uair ro búi Cáimín trí tráth ina throscud for Ghuaire. Dia n-debairt Cáimín: mad cóir la Dia in tí fil ac comthairisium frium-sa ní ro thairissiu fria naimtiu. Conid ann at-bert in t-aingel re Cáimín in so co n-debairt:- In cath a n-Inis Cheltra fiche lobar fa nerta: is é in lobar bus trén is é in trén bus techta.

Tánaic dono Guaire ocus tuc a óighréir do Cháimín ocus do slécht do. Ní fuil festa ar Cáimin, a chumang dam cen buaid do breith dot naimtib díot. Acht chena is comluath sin ocus do-bérat do réir féin duit. Coníd an is-pert Cáimín:- A m-biat faebra fri faebra ocus indna fri h-indna bidat aithrech a Ghuaire cléirchen fristarlais tinne. Do-arbart mac Dé fri h-athlath uaire cride Guaire fó na triuna inna triuna fó Guaire.

Ro teich dana Guaire Aidne as in chath remráidte iar cur áir a muinntire ocus tánaic a aenar co mainistir m-bic i r-raibe aen-bannscal cráibdech. Ocus ro búi in bannscal acá fhiarfaigid de cuich é. At-bert Guaire ro ba fer gráda do Ghuairiu é. Is truag linn, ar sí, in rí as mó dérc ocus einech in n-Eirinn do beith i madhmaim ria naimtib ocus derg-ár a muinntire do chur. Ocus ro-chuaid in bannscal conice in sruth comfochraib ar chenn uisce dar cosa inn aeighed thánaic dá h-innsaigid. At- chonnairc in m-bratán mór isinn uisce ocus nír fhét a marbad co táinic d' innsaigid inn aeiged bhúi aici. Táinic iarum Guaire immach ocus ro bris góilmech in bratáin co tric isinn uisce ocus tuc leis é istech ocus ro irlamaig é ocus ruc a bhuide ra Dia beith ar aen-bratán ind oidche-sin ocus co m-bátar deich mairt aice adaig eile. ocus do-róine in rann:- At-lóchur do Dia an étad anocht dom féis éin-écad: rom-búi-se adaig aile dom-bert deich m-bú Mac Maire.

Ro airg dana Diarmait a h-aithle in madma Connachtu. Ocus do-rat íc a bó do'n chaillig ro aer é .i. do Shinich Chró conid aire-sin ro chan Sinech Chró:- Cach mac tigern timchraide tathat airle lim-sa de: do-thaet deisel in broga leis fuigell mo ruanoda. Ní for braigtib dam ná bó cláiter colg mo ruanadó: is for rígaib fo-cherfait indiu in duibgen lá Diarmait. Guaire mac Colmáin in rí ro chac for craeba Aidní: ro lá bualta mét chinn bhó ar uaman mo ruanadhó. O ro breca braenán cró léine dhenn-gorm Diarmató: errad fir chlóus catha ní coimthig cin ildatha O ro breca braenán cró bruinne gabra Diarmató: uisce asa n-eghar Grib ní lusta oc in sacairbic O léicither immásech cranna fianna for cach leth: ní bad ecmaing casal cró for crunn a durn Diarmató O ro sernathar gái bic i tosuch in imairic: is iat dias céta-ric a ghabar ocus Diairmit

Do-rónad ann sin comairle ac Guaire ocus ac Connachta in cathugud beus do-géntáis nó in braigte do- bértáis do Diarmait ocus Guaire do giallad do rinn ghái do. Ocus iss í-side comairle do-rónsatar-som. Táinic iarum Guaire d' innsaigid Dhiarmata. Ro gab dono in chaillech na runnu remráidte i fiadnaise Ghuaire. Is ann ro ráid Guaire:- A tnúu ón atnúu dorís Sinech comlúu: nochus-fuigéba lá biu ata-biu comlúu

Is ann is-pert sí:- A tnúu ón atnúu ní ric Sinech co crúu: ní fil occa cá imfochaid cid nach cidfiter núu

Iar sin tra ro ghiall Guaire do chinn chloidim do Dhiarmait. Is é in giallad-sin .i. rinn in ghái nó in chloidim do thabairt i m-bél itir i fhiaclaib in neich no ghiallus ann ocus sé faen.

Ind uair bhúi Guaire amlaid-sin is-pert Diarmait: ro fionnfam-ne innos ar sé in dar Dia nó in dar adbchlos chena do-gní Guaire in n-einech mór so. Ro iráil ar druth dá muinntir ocus ar bhocht-chlam thruag ní d' iarraid ar Ghuaire. Ní dam-sa ar in clam. Do-beirt a delg óir do ár ní raibe innmus aile aice. Téit uad in bocht. Tic fer do muinntir Dhiarmata i n-degaid in boicht ocus beirid in delg uad ocus do-beir do Diarmait. Tic in bocht arís co Guaire co geránach ocus innisid do in delg do breith uad. Ocus tic cride Guaire fair ocus atn-aid a chrios co n-ór do'n bocht. Ocus imthigid in bocht. Tic fer do muinntir Dhiarmata ina degaid ocus beirid in crios uad ocus atn-aid do Diarmait. Tic in bocht doridise co Guaire ocus Guaire faen ocus rinn cloidim Dhiarmata itir a fhiaclaib. Ocus ó 't-chonnairc in m-bocht co tuirsech ro máid sruth mór dér dar a ghruadaib. Ro fiarfaig Diarmait de-sium: In ar a thróige let beith fóm chumachtain-se chii. Do-beirim mo bréithir ar Guaire nach aire acht ar thróige lem in bocht út. Is ann sin ro ráid Diarmait: éirig ar sé ocus ní bia tu fóm chumachtaib-se uair atá tu fó smacht ríg as ferr indú-sa .i. fó smacht Ríg nime ocus talman ocus ní bia smacht uaim-siu fort. Acht chena ná h-airg dam muintir mo máthar. Do-rónsat amlaid síd Diarmait ocus Guaire. Ocus adubairt Diarmait ris-sium: Tair do aenuch Thaillten co tucar-sa mo thigernas duit i b-fiadnaise fher nEirenn. Conad amlaid-sin ro comallad briathar Cáimín.

Téit iarum Guaire do aenuch Thaillten ocus miach mór aircit lais dá fhodail do fheraib Eirenn. Tuc imorro Diarmait ar feraib Eirenn ná ro lámair truag ná trén díob ní do chuingid for Guaire issin aenach. Ro shuid iarum Guaire for laim Dhiarmata i farrad ríg Eirenn issinn aenach. Dá lá dó amlaid- sin. In tres lá is ann adubairt Guaire fri Diarmait: Epscop chucum ar sé co ndernar m' fháisitin do ocus co r-rom-ongthar. Can ón ar Diarmait. Bás im chomfocus ar Guaire. can as tuici-se ón ar Diarmait. Ní annsa ol Guaire: Fir Eirenn i n-aen-inadh ocus cen truag díob dom atchuingid. Ní thairmescfaidter im chách a fecht-sa ní do chuingid fort-sa or Diarmait: Ac so miach arcait uaim-se duit. Ac or Guaire: atá arcat co lór acum féin.

At-rácht Guaire iartain ocus ro thairbir do chách as a dhíb lámaib. Ocus at-berat-som ro ba lethfota in dara lám dó acá síned ar amus na m-bocht óuair-sin. Ocus tuc Diarmait a chenn i nn-ucht Ghuaire ocus ro ghabsat fir Eirenn uile do aen-chiunn comairle Guaire ó shin immach.

Ba rómór tra la Connachta einech Guaire ocus ba mór leo no thidnaicedh do chrud dar tír immach. Ro bátar acá rád ra Cáimin Innse Celtra tairmesc in tidnacail-sin imbe. At-bert Cáimín: Ní thairmeisciub-sa imbe. Acht chena guidim-se in Coimde co tí dá shíol nech thinóilfios ó fheraib Eirenn immuig na tibra-sum immach. Ocus iss ed ón ro comallad. Uair do-rat Mac Lonán ar a dhán ó fheraib Eirenn ní nach lugha iná a tuc Guaire immach.

Is é in Guaire-sin ro búi lá i n-Inis Cheltra isind eclais ocus Cuimín Fota ocus Cáimín. Eclais mór ón do-rónad la Cáimín dar éise Choluim. Crét dámad maith lat a l- lán acut isind eclais-si a Ghuaire ol Cuimín Fota. Ní annsa ol Guaire: ro bud maith lium a l-lán óir ocus aircit acum. Ocus ní dá thaiscedh acht dá tidnacul ar m' anmain do bochtaib ocus adailcnechaib in Choimded. Ocus tusa a Chuimín ol Guaire: Cid diamad maith lat a l-lán do beith acut. Ro bud maith lium ol Cuimín a lán do lebraib do beith acum ocus a tuidecht do aes léighinn co ro for-chaintáis in cined daenda. Ocus tusa a Cháimín ol iat-sum: Cid diamad maith lat a lán ocut. Ní annsa. Ro bud maith lium a lán do shaeth ocus do ghalar fám churp ol Cáimín co ná digsedh cnáim re chéile i talmain díom.

Do-rigne Dia amlaid-sin .i. do-rat Dia in saegal co h-imda do Ghuaire ocus ba shái ecna ocus foirchetail Cuimín. Acht chena ní raibe rath foirchetail for Chuimín ó ro escain Mo Chúta Lis Móir é tria foirchetal a muintire féin ina fhiadnaise isin meithil co m-bátar ina test co n-debert Mo Chúta: cid mór a saethar foirchetail Chuimín ar sé nírab lia indás bó mael odar i m-buaile na tibra trít foirchetal ó'n t- saegul. Cáimín imorro ro gab teine buirr é ocus ní dechaid cnáim dia chnámaib rá chéile i talmain.

Aena mac ú Laigse comarba Ciaráin is é rop anmchara do Ghuaire. Ro gabad mac baintrebthaige la Guaire Aidne ina lubghurt. Tic in baintrebthach d' innsaigid Aena d'accáine in imnid-sin ris. Ní fuil acum-sa ar Aena ní aile duit acht geib in rann so dó. Tánaic in chaillech reimpi co Guaire ocus ro ghab in rann do:- A Ghuaire in imráidi imghlasad iar n-imbáini: seis duit t' aenarán cin nech in n-úir Chille Meic Duach. A mendocán imráidim ocus dna cáin innláidim: cech aen darráinic a les ní dechaid cin domainches

Is é mo domainches-sa ar sí m' aen- mhacán. Fo-gaba-sa sin dana or Guaire ocus digéltair sin for Aena. Ba fíor són. Ro marb bachlach do muinntir Chluana ech Aena ocá thafunn as a ghort. Ro gabad in bachlach oc Aena co r-ro naidmed cét m-bó ar in m-bachlach i n-íc in eich. Táinic in bachlach ar sin co Guaire dá faighde. Gab in rann-sa do Aena ar Guaire. Tánaic in bachlach reime co h-Aena ocus do gab in rann .i. Do mac Laigse ba mór gó in aen-chenn ar in cét m-bó: in mór do dul ar in m-bec in fubann in t-sacairbec

Is fuba imorro ol Aena: ní iarrub-sa fort-sa acht aen-bhó. Ro búi dana a leithéite-sin co meinic itir Aena ocus Ghuaire.

665

Ba marba tra na ríg-se .i. Blathmac ocus Diarmait i n-dechmad bliadain a flatha .i. Blathmac do'n buidechair i Caladh Truim i m-Buaighnib. Ba marb dana Diarmait isin inud chétna ocus sé sínte re crois ina shesam. Ac faicsin Laigen dó chuice dá marbad do-chuaid a ainim as.

671

Sechnasach mac Blathmaic imorro as a n-aithle ro ghab ríge n-Eirenn. Ocus Dubh Dúin do Chairbrib ro marb i b-fill Sechnasach.

675

Cenn Faela mac Crunnmaeil meic Blathmaic ina dhegaid-sin ceithre bliadna. Co r-ro marbad la Finnachta mac Dúnchada meic Aeda Sláine i n-Aircheltra i cath. Finnachta Fledach mac Dunchada ro gab iar sin fichit bliadan co torchair la Congalach ocus la h-Aed mac nDluthaig i n- Grellaig Dolluid.

In Finnachta tra ba dhaidbir do chonáich ar tús é. Ocus ro búi ben aice ocus tegh. Ní raibe imorro do sheilb aice acht aen-damh ocus aen-bhó. Fecht n-aen do- rála rí b-Fer Rois for sechrán ocus merugud i comfochraib a boithe-sium. Ní raibe reimpi riam adaig ba mesum indás in adaig-sin de ghaillim ocus do shnechta ocus do dorchataid. Ocus in teg dar ba h-áil do'n ríg cona mhnái ocus cona muinntir dola ní raibe a chumang dóib ra méit na dorchatad ocus na doininne rochtain. Ocus ba hé a n-imráidte tairisem fó bunaib na crann. At-chuala dana Finnachta in t-imrádhad-sin uair nír bo chian uaidib a both Fhinnachta. Ocus tánaic ar a chiunn ar in sligid ocus iss ed ro ráid riu bad chóra dóib tuidecht dá tig boicht sium indás imtecht na h-oidche doirche ocus mét na doininne. Iss ed ro ráid in rí ocus a muinnter: Is cóir na n-abra. Is maith linn a rád frinn. Táncatar iarum lais dia thig ocus ro ba mó mét in tige indás a shaidbre. Do-rat imorro Finnachta buille i cenn a dhaim ocus in buille aile i cenn a bó. Ro irlamaigset imorro muinter in ríg féin co tric ocus co tinnesnach do biur ocus do choire. Ocus ro chaithset corbat sáithich. Ro chotlaigset ar sin co tánaic in maiten.

Ro ráid rí Fer Rois rá mhnái féin sin maitin: Ná fetar a bhen or sé ciarbo daidbir anallana in teg-sa gurab daidbre innosa ar marbad a aen-bhó dúinne. Is fíor tra sin ar in ben ocus is cóir a saidbriugud uaim-se do réir mo midemnais-se. Ocus cid mór laighet do-béra-sa do'n fhiur do-bér-sa in cutruma cétna do'n mnái. Is maith na n-abrai ar flaith Fer Rois.

Do-rat tra rí Fer Rois airge lán-mhóir do buaib ocus muca imda ocus cáirig imda cona m- buachaillib do Fhinnachta. Do-rat dana a ben do mnái Fhinnachta in cétna do buaib ocus mucaib ocus cháirib. Ocus do-ratsat dana dóib étaige maithe ocus eich derscnaigte ocus capaill chalma ocus cach ní archena ráncatar a les di'n t-saegul.

Nír ba chian tra iarum in uair thánaic in Finnachta marc-shluag mór do thaig shethar do arna chuired ó'n t- siair ocus frithaigid aici fair. Oc tuidecht dóib ina n-imrim is ann do- rála dóib Adamnán ina scolaide oc tuidecht ar fut na sliged cétna ocus ballán lán do lomaim ar a muin. Ocus oc teiched do riasin marc-shluag dí'n t-sligid do-rála a chos fri cloich ocus do-rochair corro thuit in ballán dá muin ocus co n-derna briosc-bhruar de. Ocus ciarbo luath do na h-echaib nír bo nemluaithe do Adamnán cona bhallán bhriste fair ocus sé dubach dobrónach.

O 't-chonnairc Finnachta é ro máid a fháitfedh fair ocus ro búi cá rád: Do-géna sin fáilid díot-sa arís ár isim comraithnech-sa fri cach n-imnedh ocus díchumang. Fogéba-sa a fhoglaintich ar sé coimdhídnad uaim-se. Ocus ro búi dá rád re hAdamnán: Ná bí co dubach. Is ed ro ráid Adamnán: A degduine ar sé atá a dhamna ocum. Uair trí meic léiginn maithe atát in n-aentaig ocus atám-ne trí gillai oco ocus iss ed bís gilla ar timchell ocainn oc iarair neich do'n chóiciur aile. Ocus dam-sa ránaic indiu. Ro chuaid dana in tirdhálta ro búi acum-sa dóib fó lár. Ocus ind ni is doilgiu in ballán iasachta do bhrised ocus cin a íoc acum. Íocfat-sa in ballán ar Finnachta. Ocus tuc-sa lat in triur mac léiginn fuil ar do scáth anocht cin biad ocus in dá gilla conice in tech dá tiagam ocus fo-gébat biad ocus lionn ann. Do-rigned samlaid-sin. Tuc leis Adamnán na cléirig ocus ro cóirged in tech lenna. A leth do chléirchib ann ocus ind leth aile do laechaib.

Aite imorro Adamnáin ro líonad é ó rath in spirta náim ocus ó spirut fháistine ocus iss ed ro ráid: bud airdrí Eirenn in fer dá tucad in fhled-sa innocht. Ocus bud cenn crábaid ocus ecna Eirenn Adamnán. Ocus bud é anmchara Finnachta. Ocus biaid Finnachta i b-fechtnaige móir nó corro ailbéimnige sé do Adamnán.

Nír bo chian d' aimsir iarum co tánaic Finnachta ocus rí Fer Rois a chara féin leis d' innsaigid bráthar a athar .i. Chinn Faelad d' iarraid fherainn fair. Do-rat dana Cenn Faelad ardmaeraigecht na Mide uile ó Shionainn co fairrce dó .i. ar ceithre tuathaib fichet. Ro búi Finnachta fri ré n-aimsire amlaid-sin ocus tánaic dá chomairle lá ann fria charait féin .i. fri ríg Fer Rois dá fhiarfaigid de créd do-génad uair nír bo lór lais beus beith immara bí. Do-rat-saide dna comairle cruaid cróda do ocus iss ed ro ráid fris: Nach roinnenn Slige Asail for sé, Mide for dó? Déna-sa in dara leth do'n Mide combad tairise dúthrachtach duit í. Ocus mar bus tairise duit in leth-sin déna comdáil frisind leth aile ocus marb a n-degdáine ocus a suinn chathaigte. Ocus ní namá bias ríge na Mide ocut acht biaid cid ríge na Temrach beus mad áil lat. Do-rigne iarum Finnachta in chomairle-sin ocus ro fuacair cath iartain for bráthair a athar .i. Cenn Faelad. Ó 't-chuala ben Chinn Faelad sin ro búi ac béim ar a fer immón maeraigecht do-rat do'n Finnachta. Is ann ro ráid in ben in rann:- Ro iadsat im Finnachta fianna iarthair in tíre: ro maelad mór a choire im Chenn Faelad a ríge.

675

Do-ratad cath co cróda iarum itir Fhinnachta ocus Chenn Faelad. Ocus ro marbad Cenn Faelad ann ocus sochaide immaille fris. Ro gab iarum Finnachta airdríge n-Eirenn ra ré fichet m-bliadan.

Is é in Finnachta ro maith in borama do Mo l-Ling arna tobach la cethrachait ríg reme-sium anall .i. ó Thuathal Techtmar co Finnachta. Tánaic iarum Mo l- Ling ó Laignib uile do iarraid maithme na boraime ri lá ocus adaig. Ocus andar lá Finnachta ba h-aen-lá ocus aen-adaig. Ocus ní ba h-edh ac Mo l-Ling acht tria bithu. Do-rat iarum Finnachta in cáirde-sin imorro. Táinic Mo lLing reime immach ocus iss ed ro ráid: Tucais cáirde impi tria bithu. Ro thuic dana Finnachta corro mell Mo l-Ling é. Ocus at-rubairt fria muintir: Éirgid co l-luath i n-degaid in duine náim ocus abraid fris ná tucas-sa cáirde acht aen-lá co n-aidche do. Uair dar lem ar sé Ro mell in duine naem mé. Ár ní fuil achtmad lá ocus adaig isin m-bith uile. Ó ro fitir Mo l-Ling imorro co ticfaidthea ina degaid ro reth co tric tinnesnach co ránaic a tech ocus ní rucsat itir muinter in ríg fair. At-berat araile co ruc Mo l-Ling duan lais do'n ríg. Ocus is fíor sin imorro conid í so in duan .i. Finnachta for Úib Néill amail gréin i tracht: is é in barc uas tuinn is é in tonn uas tracht Is é in cath for tír ar ná lámat ríg a n- gres: is é ríTemra catiath is é in triath dá tic a l-les Is é in tuile glonn fri gail is é in tonn immaig 's immach: is é rí na Temrach tuaid is é in t-iarn cruaid résin cath Is é cride cerna Chuinn bile Temra tinn a tinn: is é in Finnachta nach fann is é in crann fíngharta finn At-chuala ria senaib sunn ferr molad iná cach mod: nach fitir Finnachta fial connach cian marus in crod Téit in crod a seilb cach áin ac síol Adaim im gharuar: baegal cach nech fó nim náir téit fá sech a saegal uad Coirpre is Cormac ocus Art Conn ria riched ríg-leptha: cia ro gabsat Temair tenn dar lem is ferr Fínnachta

Ro maithed tra in borama cidb é mod do Mo l- Ling. Ocus ciarbo h-aithrech la Finnachta nír fhét a tobach arís ó Laignib.

At-berat araile dana is do chiunn nime ro maith Finnachta in borama et hoc verius est. Uair táinic Adamnán fó chétóir d' innsaigid Fhinnachta dar éis Mo l-Ling ocus ro chuir cléirech dia muintir ar chenn Fhinnachta co tísedh dia acallaim. Is ann búi Finnachta ac imbirt fhidchille. Tair do acallaim Adamnáin or in cléirech. Ní rag ol Finnachta co tair in cluiche-se. Tánaic in cléirech reime co dú i r-raibe Adamnán ocus ro innis dó frecra Finnachta. Éirg-se chuice-sium, ar Adamnán ocus abair ris co n-gébat-sa caecait salm ind airet-sin. Ocus atá salm isin chaecait-sin ocus iarrfat-sa ar in g-Coimdid 'sin salm-sin connach géba mac ná ua dó-sum ná fer comanma ríge n-Eirenn co bráth. Ní tarat dana Finnachta do mod-sain acht ro imbir a fidchill co ruc in cluiche. Tair do acallaim Adamnáin or in cléirech. Ní ragh or Finnachta co tair in cluiche-se. Ro innis in cléirech do Adamnán, Abair-siu fris-sium ar Adamnán Gébat-sa caecait aile sunn ocus atá salm isin chaecait-sin ocus iarfat-sa for in g-Coimdid isin t-sal-sin gairde shaegail do-sum. Do innis in cléirech sin do Finnachta. Ní tarat Finnachta dá úid acht ro imbir a chluiche co tarnacair do ar in fidchill. Tair do acallaim Adamnáinor in cléirech. Ní rag ar Finnachta co tair in cluiche-se. Tánaic in cléirech d'innsaigid Adamnáin ocus ro innis do frecra Finnachta. Éirg-siuar Adamnán ar amus Finnachta, ocus abair fris gébat-sa in tres caecait ocus atá salm isin chaecait-sin ocus cuindech-sa ar in Coimdid cin flaithes nime do faghbáil dó-sum. Ro innis in cléirech sin do Finnachta. Mar at-chuala Finnachta sin ro chuir in fidchill uad co tric ocus táinic conice bail i r-raibe Adamnán. Cid dot-uc innosa ar Adamnán ocus ná tánacais risin cét-techtairecht. Iss ed fodera ar Finnachta: In tómaithem do-rónais form .i. cin mac ná ua uaim ná fer mo chomanma do ghabáil ríge Eirenn ocus gairde shaegail do beith ocum. Étrom forum sin. Do gell Mo l-Ling nem dam. Ocus ro gellais-se innosa cin chennsa in Choimded d' faghbáil dam. Is uime thánac ocus ní fhuil a fhulang-saide acum-sa. In fíor or Adamnán in borama do maithem duit lá ocus adaig do Mo l- Ling. Is fíor or Finnachta. Ro mellad tu ar Adamnán, uair is inann sin ocus a maithem tria bithu. Ocus is amlaid ro búi oc tabairt achmasáin do. Ocus ro chan:- Indiu cia chenglaid cuaca in rí crín-liath cin déta: in buar do maith do Mo Ling deithbir do'n ching nisn-éta Dámad meise Finnachta is comad mé flaith Temra: co bráth nocha tibérainn 's ní dingénainn 'na n-derna Cach rí nach maithenn a chíos is fata bít a scéla: mairc do-rat in dáil do-rat in tí as lag is dó as méla Do-arnacair do ghaesa is ar baesa co m-bine: mairc rí ro maith in cíos-sa a Iossa nemda nime Sochla cach nech ó threbus is mairc lenus do liatha: fata in dál-sa mad caide is faite comad fiacha Dámsam ríse ruadus crú ro tairnfinn mo bídbada: ro thóicébainn mo diongna ropsat iomda m' írgala Roptís imda m' írgala mo bretha niptís guacha: roptís fíora mo dála roptís lána mo tuatha Roptís imfaicse m' airde roptís diangne mo chaingne: in dál-sa ciamad tecmaing nocha lecfainn re Laigne Guidim-se itche for Dia nachom-tair bás ná baegal: co ro térna indiu Mo l-Ling ní taeth do rinn ná d' faebar Mac Failléin fer dar múra ní chláidfiter dar cúla: ro fhitir rúna Meic Dé ro fhitir Mac Dé a rúna Trí caecait salm cach dia iss ed ghaibius ar Dia: trí caecait bocht seol soirthe iss ed biathus cach n-oidche In bile buada bisig in fisid cosna fesaib: long lerda fo-fuair fáilte tonn Berba báirce Bresail Ind long óir is án inne in clár óir ós na clanna: éicne Dubghlaise duinne fuaim tuinne tonn fri h-alla

695

Ro thairn tra Finnachta a chenn in n-ucht Adamnáin ocus do-rigne aithirge i fiadnaise Adamnáin. Ocus ní ro ghat Adamnán fair in ní ro gell Mo l-Ling do ar maithem na boraime .i. flaithes nime. Ind uair tra ro búi Finnachta ocus a mac Bresal ina pupaill is ann táncatar a bráithre adbart n-aigthe do .i. Aed mac Dluthaig ocus Congalach cin airiugud isin phupaill. Ocus ro marbsat Finnachta ocus a mac ocus ro ghatsat a cinn ar in cléith díob. Loingsech mac Aengusa ro ghab ríge n-Eirenn i n-degaid Fhinnachta ra ocht m- bliadnaib.

697

Ec Mo l-Ling i cét-bliadain ríge Loingsich. Issin bliadain chétna Cáin <ps><fn>Adamnáin</fn></ps> fó Eirinn.

699

In cethramad bliadain a flaithesa at-ches na trí sciatha ocus siat ac cathugud anair siar amal bud tonna mara cenn i cenn, sciath glégel ocus sciath co n-dath tinedh ocus sciath co n-dath fola. Iss ed ro tuicedh as sain na h-uilc tháncatar iartain .i. innile Eirenn uile d' éc acht bec. Ocus ane ní i n-Eirinn namá sin acht issind Eoraip uile.

700

Issin bliadain ba nesa dana .i. i cóicedh bliadain flatha Loingsich ba marba ermór dáine Eirenn. Ocus gorta dírecra co n-ithdís na dáine ní nach adha d' innisin.

702

I sechtmad bliadain flatha Loingsich do-rála itir Irgalach mac Conaing ocus Adamnán ar sárugud Adamnáin do Irgalach im marbad Néill a bráthar ar chomairce Adamnáin. Iss ed do-gníodh Adamnán troscad cach n-oidche ocus cin chotlud ocus bad i nn-uiscib uaraib do thimdibe shaegail Irgalaig. Iss ed imorro do-gníodh in coraidh esein .i. Irgalach a fhiarfaigid do Adamnán: Crét do-géna-su innocht a chléirig. Ní ba h-áil do Adamnán bréc do ráda. Ro innisedh dó co m-biadh i troscad cin chotlud i nn-uisce fhuar co maitin. Do-gníodh in tIrgalach na cétna .i. dá shaerad ar escaine Adamnáin. Iss ed chena ro mell Adamnán eisium .i. ro búi Adamnán cá rád re cléirech dá mhuintir: Bí-siu innocht im riocht-sa ocus m' étach- sa immut. Ocus dá tí Irgalach dá fhiarfaigid díot crét do-géna innocht abair-siu bad fledugud ocus cotlad do-géna ar dáig co n- derna-som na cétna uair asa re h-Adamnán bréc do rádha dia fiur muintire indás do féin.

Tánaic iarum Irgalach d' innsaigid in chléirig-sin ocus indar leis ba h-é Adamnán búi ann. Ro fiarfaig de: crét do-génu innocht a chléirig ar Irgalach. Fledugud ocus cotlad ar in cléirech. Do-róine dana Irgalach fledugud ocus cotlad ind adaig-sin. Do-róine dana Adamnán troscad ocus frithaire ocus beith issin abainn co matain.

In tan imorro ro búi Irgalach ina chotlud iss ed at-chonnairc Adamnán do beith conice a brághait issinn uisce. Ocus ro bídg co mór tríd-sin intí Irgalach as a chotlud ocus ro innis dá mnái. In bhen imorro ba h-umal inísil í do'n Choimdid ocus do Adamnán uair ba torrach í ocus ba h- ecal lé a cland do lot tria escaine Adamnáin. Ocus ro bíodh co meinic ac guide Adamnáin cen a cland d' escaine. Ro éirig Irgalach iarum mochtráth arna márach ocus do-rála Adamnán ina agaid ocus iss ed ro ráid Adamnán fris: A mic mallachtnaig ar sé ocus a dhuine as cródham ocus as mesam do-rigne Dia. Bíodh a fhios acut conid gairit corot-scérthar ri flaithes ocus raga dochum n-ifirn. Ó 't-chuala ben Irgalaig sin tánaic ar amus Adamnáin ocus ro luig fó a chosaib ocus ad-rubairt: Ná h-escain dam-sa in gen fil im broinn. Iss ed ro ráid Adamnán: Bad rí co deimin ar sé in gen fil it brú. Ocus bad briste a lethsúil innosa tria escaine a athar. Ocus is amlaid-sin do-rála. Rucad in mac fó chétóir ocus is amlaid ro búi ocus sé leth- chaech.

702

Isin bliadain ba nesam .i. i sechtmad bliadain flatha Irgalaig ro marbad in t-Irgalach- sin. Ocus ro choinfec in adaig riana marbad amail ro marbad. Tánaic iarum in tIrgalach in lá ar faicsin ind aislingthe-sin ar charraic áird immach. At- chuala in guth árd .i. fó na ferannaib comfhoicse dáib ar sé ocus dóighid ocus loiscid ocus airgid iat. At-chonnairc as a aithle-sin na sluaig ocus na sochaide oc innred in ferainn. ocus tánaic-sium co h-áird i n-áird ocus Inis Mac Nesain. Ocus issind uair-sin do-rála coblach Bretnach do chur i purt ann ocus anfadh lánmór dóib. Ro chonnaic dana mílid Bretnach díob-sin aislinge ind adaig reime .i. trét do thorcaib do chrithugud imme ocus in torc ba móam ann do marbad dó d' aenbuille saighte. Ocus iss ed ón ro fíorad. Uair ba h-é Irgalach in torc mór sin ocus ba h-iat a sluag pecach mallachtach-som in trét. Ó'n milid-sin imorro ro marbad-som Irgalach ind uair-sin d'aen- buille saigte.

703

Inn ochtmad bliadain flatha in Loingsich remráidte do-rónad mórshluaiged leis i Connachtaib dá n-arccain ocus dá n-innriud. Ro bátar dana filid Loingsich ac aerad ríg Chonnacht .i. Chellaig mic Ragallaig. Ocus bítís cá rád nár ba chubaid do shen-ríg chriothánach mar Chellach comtócbáil nó commórtus ria ríg nEirenn. Ocus cia do-gnédh ro bud fair bud maidm.

Acht chena ní h-amlaid-sin do-rála acht a chotarsna. Uair ó 't-chonnairc in Cellach rí Chonnacht a thír ocus a thalam 'cá l-lot ocus cá h-arcain ro ghairm chuice in dá nDúnchad .i. Dúnchad Muirisce ocus in Dúnchad aile. Ocus ro chinn reime aice combad iat ro biad i r-ríge Chonnacht dá éise féin. Ro búi féin imorro arna fothracad ocus ar cur ola ocus luibe imda fó a rígdae. Do-rat fer do'n dís remthechtaig .i. in dá Dúnchad dá leith deis ocus fer aile dá leith chlí. Ocus ro chóraig Connachtu imme dochum in chatha. Ro ling féin iarum .i. Cellach as a charput immach co fata ocus co tric. Ocus do-chuala cách brisclech a chnám in t-senórach ac léim as a charput. Ocus ro ráid ar sin ó ghuth mór ac léim dochum na cath co máidmech: a Chonnachta ar se dítnid ocus coimétaid féin sáire uair ní sáire ocus ní beoda in cined fuil in bar n-agaid indáthái. Ocus ní mó do-rónsat do maith cus indiu. Ocus is amlaid ro búi 'cá ráda-sin ocus a guth for crith ocus a shúile for lasair.

Do-ratsat iarum Connachta dá n- úid sin. Ocus ro gab in rí criothánach sin rempaib i g-cenn ríg Eirenn. Ocus ro máidh rempu iartain ocus ro marbad Loingsech rí Eirenn ann ocus derg-ár a muintire imbe. Ocus a trí mic ocus dá mac Colgan. ocus Dub Díberg mac Dúnghaile ocus Eochaid Lemna ocus Fergus Forcraith ocus Conall Gabra. i quart íd iuil sexta hora diei sabbati ro cuiredh in cath-sa .i. cath Chorainn. Is triasna rannaib-se imorro ro cuired in cath. Conall menn cecinit:- Rom-ba-sa adaig i g-Corann ba-sa uacht ba-sa omann: manbad dagh-óca lasmbá i Corann mac n-Dúnchadá Dia tí Loingsech do'n Bhanna cona tríochait cét imme: giallfaidh cid lebar a biach Cellach liath Locha Cimme Tescaid Cellach ceirtle cruinn cró trí rinne Bodb moslinge la ríg láim-derg Locha Cimme. Ba uilg thuilg ón ba uilg thuilg matan romba oc Glais Chuilg: beo-sa Longsech ann do chailg airdríg Eirenn imme chuird.

Ro-chuaid iar sin Cellach mac Ragallaig in n-aithrige do eclais ocus ro fácaib in dá Dúnchad issin ríge Ba marb i g-ciunn dá bliadain iartain in Cellach.

704

Fógartach mac Néill ro gab arís aen-bliadain ríge n-Eirenn .i. uair ro gab arís. Ocus tánic sluag i l-Laignib ocus do-ratsat Laigin cath do .i. cath Chlaenta. Ocus ro máid fair ocus ro cuired derg-ár a muinntire im Bodbchad mac nDiarmata Ruanaid lá féile Mártain.

Issin bliadain-sin ro faemsat fir Eirenn aen-smacht ocus aen-riagail uile ó Adamnán. Uair fairenn i n-Eirinn ac aentaid re Colum Cille im chéilebrad na Cásc ar cethramain déc ésca Apriel ocus im berrad Símoin druad. Fairenn aile ac seichem Pátraic im chéilebrad na Cásc ar cethramain déc ésca Apriel ar domnach. In tres fairenn imorro ro lensat sligid eturru sin. Co ro buaidredh i n-Eirinn uile trít-sin re reimhes fata ocus co tarat Dia dígla móra for feraib Eirenn trít-sin. Co tánaic Adamnán arna innarbad a h-abdaine Ia ar n- gabáil do féin na riagla rómáinche i senab Chantabric. Uair is seichem Choluim Chille ro búi for tús aice. Béd innisis sin issin Stair <ps><fn>Béid</fn></ps>. Issin bliadain-sin ba marb Adamnán féin ix. kal. Dec..

705

Conghal Cennmagair mac FergusaFánat ua Domnaill mic Aeda mic Ainmirech ro gab ríge n-Eirenn iartain.

707

Do-rónad sluaiged issin bliadain tánaiste leis i Connachtaib corro losc ocus corro innrestair co Mág Muirisce. Do-rónad dana mór-sluaiged leis issin tres bliadain do dílárugud Laigen. Ro tinólad iarum sochraite lán-mór Leithe Chuinn lais co ráinic i nn-Úib Faeláin. Ocus ba h-é fa ríg Laigen in tan-sin Faelán. Ocus mar at-chuala-saide in scél-sin .i. Congal do gabáil longpuirt ina thír is í comairle do-rigne techta do chur dá innsaigid ocus innmus imda leo dá thabairt do Chongal dar cenn sída d' faghbáil uad. Ó 't-chuala imorro Congal .i. techta ríg Laigen chuice ocus a m-beith ar sligid dá innsaigid do-róine- sium innell celcach fair féin ocus for a bráthair ocus for a sluag. Uair is bés do na rígaib cia biadh do niurt sluaig aco foruaisliugud a námat celca ocus airdhe as a clóidet a námait do chumad ocus do chórugud. Uair is cuma leo cid tré niurt cid tré cheilc foruaisligid a námait. Amail do-róine Congal ceilc sunna .i. at-rubairt re maithib a shluaigid fácbáil in longpuirt co tráth éirge arna márach ocus can beith ar chiunn techta Laigen itir issin longpurt. Ocus aithig ocus dáine dodelba do beith ina n-inadaib ocus iat diétaig imme-sium sechnón in longpuirt. Ocus eisium diétaig feisin. Ocus ro chuir gilla a eich féin ar in t-sligid ar chiunn na techta ocus ro ráid risin n-gilla: deróilig mise amail as mó ro fhétfa. Ocus maslaig. Ocus abair ní mé féin ar imniud ocus ar tróige co tucat Laigin d' éislis sinn ocus co ná dernat ní dinn. Ocus tánaic in gilla ocus do-rigne amail as-rubairt Congal fris.

Congal féin imorro mar at-chuala na techta chuice ro gab étach deróil imme ocus ro shuid immesc na n-aithech amail bitis iat a deg-dáine-sium iat. Ocus tucad eirín ceirce chuice ar m-brissiud a coise. Ocus ro búi ac frithgnam mór ac cengal choise ind eirín. Mar at-chonncatar na techta sin .i. deróile shuidigte indríg ocus éitche in t-slóig iss ed ráidset eturru féin: ní dénaim-ne ní di'n ríg-siu nach dá sluag. Mad ár n-innmus imorro nó ár n-aisceda do thabairt dó ní delb dúinn itir. Rucait na techta ar n-acallaim Chongail i tech saluch ocus tucad muc ina fionna dóib do biud. Ocus táncatar rempaib arna márach d' innsaigid Laigen ocus Faeláin ocus ro innisetar a scéla. Ocus iss ed ro ráidset nár ba ní Congal ocus a sluag. ocus nár ba rí ocus nár thabarta bráigde ná tigernus dóib.

Imthúsa Congail imorro. Ar n-imthecht na techta ro tinóiled a maithe chuice ocus do-rónsat a comairle. Ocus iss í comairle do-rónsat dul fó Laignib ocus a n-dógh ocus a l-loscad ocus a m-marbad. Ocus do-rónsat amlaid-sin .i. ro loiscset ocus ro aircset Mág Laigen uile ocus ro marbsat derg-ár dáine. Acht chena ní ro thócaib in rí cenn dóib. Uair ní tharat dá úidh itir iat acht is nemhní do-rigne díob. Ar dá fáth ón .i. ar scélaib na techta ocus ar in madmaim do-rat lá féile Mártain reime for Fogartach. Acht chena is mó ro chreit-sium do na loisctib at-chonnaic féin iná dá techtaib.

Ro búi tra Congal fri ré leth- bliadna ac dógh ocus ac innriud Laigen amlaid-sin ocus ní tharat Faelán cath ná debaid dóib. Conid aire-sin chairig Congal co mór ríg Laigen. Co nn-ebairt:- Cid dás ón cid dás in ríg nad aig eochu as a tír: de ghregaib námat is lán Life Laigen la Faelán

Ocus adubairt dana:- Céilebair dam a Life lór ron-anas-sa it ghnáis: álainn berrthán filed fort rob slán co folt a Dún Náis Ro berrad Life Laigen la Congal cantais suirisc: ba h-inann deimes dirruisc dia m-berrtha ocus Mág Muirisc

Acht chena ro búi aen-laech lán-gharc lán- bheoda di Laignib in tan-sin .i. Cuan Fithise a ainm. Ocus no marbadh sé sochaide di mhuintir Chongail cach lái ocus don-gonadh sochaide ocus ticedh slán ó Leith Chuinn uile cen guin cen forgam ar luaithe a eich. Uair cid mór d'echaib maithe no léigthea fria ní beirtís fuirri.

Lá n-aen ann tánaic Congal do acallaim Chuain Fithise ocus glenn eturru. Ocus ro ráid Congal fris: cid fodera duit in ingreim ghaibi dom' shluag. Iss ed ro ráid Cuan: is fiarfaigid dar cubus ón sain ar Cuan. Uair ra fitir tu conid dúr in n-ingreim gheibi dom' shluag ám. Iss ed ro ráid Cuan conid ar in n-ingreim romóir do-gní-siu ar m' atharda-sa atú-sa acat ingreim-siu. Ocus dámad immar mise cách duit ní bud maith do thurus a l-Laignib. Is fíor ám sin ar Congal. Ocus ní braise duit a rád uair atát do ghníma mar atát t' focail. Cid tám cen charatrad do dénam meise ocus tusa ar Congal. Ocus ro bud charatrad tarbach dot' atharda sin. Acht is amlaid-sin do- génainn caratrad frit dá crechtá-sa in tech-sin frium-sa ar a dá luach. Ná h-abair-se sin itir a rí bar Cuan: do-beirim mo bréithir ná bia in tech-sa ar maithius fó nech do Leith Chuinn ac ingreim Laigen ocus meise im bethaid. Ar do chubus diu frit a Chuain ar Congal Can a chinél ind eich-sin. Ocus can as a fuair sí in róluas út fil innti. Dar mo chubus ón ar Cuan is láir nach rómaith im chaistial-sa féin fos-ruc í. Ocus is ann ro h-ailed ocus ro lesaiged im ferann-sa.

Ro scarsat fói-sin .i. in rí ocus Cuan. Ocus ro ghairm in rí a deg-marcaig féin chuice ocus ro ráid friu: lenaid Cuan indiu ar sé co dorus a chaisteoill féin ocus ní bia docair diu dáib ar sé breith ar ind ech ucut cona marcach itir a h-ingeilt ocus na h-eich itir ro h-ailedh í. Ocus do-rignset marc-sluag Congail amail ad-rubairt friu ocus do lensat Cuan co ráncatar bail i m-bíodh in t-ech for ingeilt cach lái ocus bail i r-rucad í. Ocus ní raibe ech bud luaithe conice-sin andás. Ocus ro ba mór in fothram ocus in talamchumscugud ro búi oc echaib Leithe Chuinn ina degaid. Ocus ro búi a sliocht i clochaib ocus i talmain re ré cian re drecma na h-érma co raibe spunc áiblech teined in t-aer dar a n-éise. Cid tra acht rucad ar Chuan Fithise ann sin. Ocus ní ro damad fíor do feraib dó. Acht do-rónad guin galann de ocus ro marbad ocus ro díchennad ocus do-rónad a iolach commáidme. Ocus táncatar tar a n-ais co m-buaid ocus coscur ocus cenn Cuain leo ocus a ech conice longport in ríg Congaile. Ocus ro fersat in t-sluaig uile gáir commáidme im chenn Cuain Fhithise. Unde Congal cecinit:- Airpéite na hóca-sa iar n-innriud ind Lifi-se álainn fogar ina caithise im chenn Chuain Fhithise

Imthúsa imorro Laigen. Ro thinóilset itir laechu ocus chléirig in n-én-inad. Ocus nír ba maith a menma ar milliud a tíre ocus ar marbad Chuain. Ocus ro bátar cá rád nár bud urusa dóib cath do thabairt do Chongal ar a chruas féin ocus ar imat a sluag. Ocus iss ed ro ráidset co tibérthai sáire a chloinne ocus a chiniuil ó rígaib Laigen co bráth do'n mhílid no muirbfedh Congal ocus co tibérthai nem ó na cléirchib do.

Ro gab imorro mílid do Laignib dar cenn nime ó na cléirchib do ocus sáire dá chinél ó na rígaib tuidecht co longport Congaile do marbad Chongail. Ocus is amlaid tánaic ocus dá gái dímóra ina láim mar bud dá reic no biadh. Ind uair iarum do-riacht tiugh in t-sluaig do fiarfaig fer díob de: A ócláig ar sé inn áil duit ga díob-sin do reic. Is áil ar sé amail mesfus ind rí cechtar de. Táncatar rempa dar na buidne ocus dar na dóirseoireda conice bail i m-búi in rí ocus tuc in mílid buille do ghái dímór díob ina ucht do'n ríg. Ocus ba dímáin ón. Uair do búi d' amainse ind ríg co raibe clár cruaid-iubair comlethan re a ucht co ro ben re a smeich ocus is annsaide do-rála in gái ocus a inar sróill dar in clár. Ocus iss ed ro ráid in mílid Laignech ac tabairt in buille issin ríg: A rí ar sé mes dam in gái-se. Iss ed ro ráid in rí ar tabairt in fhorgaim inn: Fég lat ar sé in ferr é antás in clár fuil etrom ocus é.

Ro éirgetar imorro cúlchométaide ind ríg do marbad in míled. Co nn-debairt in rí: suidid ná marbaid etir é. acht ro fiarfaig de: cá lóg ar sé ra gellsat Laigin duit ar thuidecht dom marbad-sa. Ro gellsat imorro a chléirich nem dam ocus ro gellsat a ríg sáire dom chinél co bráth. Bia-su ar in rí acom chúlchoimét-sa ocus bad éicin do Laignib na comada-sin do thabairt duit-siu.

Ocus is ann do-rála in rí ind uair-sin fó bun darach ocus snechta mór ann ocus mes abaidh fuirri ind am-sin. Ocus ar m- beith do'n laech Laignech ar in láthair ro gab format drong do na míledaib immón fedhmannus do-ratad dó. Co nnd- ebairt fer do mhuintir Chongail: is ferr dam ar sé a dherbad in chúlchoimétaide tairise út ac ríg Eirenn. Diubraicfet ind aball-sa ar amus chinn ind ríg ocus dá tecmad in t-aball i cenn ind ríg seochu ní luga no tecmad cloch nó crann ina chenn. Ro diubraic iarum ar amus chinn ind ríg ind aball. Ro fritháil imorro in cúlchoimétaide Laignech sin co ro roinn in n-aball ar dó do chlaidium co tarat buille do'n fhiur do diubraic ina chenn co ro marb. Ro impád in rí dá tig iar m-buaid choscair ocus iar n-dígail a senathar for Laignib.

710

Marb Congal iarum i ciunn secht m-bliadan do thámh. et cetera. Finit.