Corpus of Electronic Texts Edition
A chros thall ar an dtulaigh (Author: Gofraidh Fionn Ó Dálaigh)

p.196

GOFRAIDH FIONN Ó DÁLAIGH cct.
  1. 1] A chros thall ar an dtulaigh
    2] as damhna dam dhéarchumhaidh,
    3] tú urlamh gidh bé len báidh,
    4] is é ar dturnamh do thógbháil.
  2. 5] Is tú, a chros an mheic mhuirnigh,
    6] thug mé a-nocht go neamhshuilbhir;
    7] a dhluthchros fa dtú ag tuirrse,
    8] tú mhúchfas mo mheadhair-se.
  3. 9] Tú chuimhnigheas dúin-ne a dhol
    10] dá ndeachadh mh'aire dh'Eoghan;
    11] mo bheith mar tú, a chros-sa, is cáir
    12] do b'usa thú gan tógbháil.
  4. 13] Truagh bhar gcuimhnioghadh cumhadh
    14] gidh cruthach do chórughadh;
    15] tú ós ar gcinn-ne, a chros Eoghain,
    16] m'inmhe ar a los laighdeobhaidh.
  5. 17] Ag dul seochad san slighidh
    18] déara go lár léigfidhir;
    19] 'gat aithne, a chros, badh corcra
    20] aighthe bas an bhantrochta.
  6. 21] Gidh cúis athtuirse anba,
    22] maith an mhaise shaoghalda
    23] do cheathra druimne donna
    24] leathna cuibhdhe codroma.
  7. 25] A mheic dar cumadh an chros
    26] 'n-a lóchrann sheasmhach sholas,
    27] fuarais chrois bharrghloin bhláthmhair;
    28] marbhnaidh re cois commámthair.
  8. 29] Is cros fhir do b'fhearr daghdhuas
    30] an chros ad-chiu eadarbhuas;
    31] loise na ceirde do cheil
    32] an mheirge croise ad-chíthir.
  9. 33] Ní fiadhnaighthe i bhfogus di
    34] an chros-sa ná i gcéin uaithe;
    35] gidh bláith an mionn í is urchra
    36] sí ar cionn cáich 'n-a comhartha.

  10. p.197

  11. 37] A chros ós chionn na leirge,
    38] tuar leoin dar lucht aoincheirde,
    39] biaidh fros le bonnfhabhraibh dhe
    40] a chros d'ollamhnaibh d'aithne.
  12. 41] Cúis a tógbhála ós talamh
    42] cros adhbhair an ollamhan
    43] an crann-sa dá ghruadh ghairthe
    44] budh tuar almsa is urnuighthe.
  13. 45] Beannacht ar anmain an fhir
    46] isa chros do-chiu ar mh'aighidh;
    47] fearr iná tuile tuirse
    48] guidhe ar an seang séaghainn-se.
  14. 49] A-tá an chros ler cráidheadh mé
    50] ar deilbh do chroise, a Choimdhe;
    51] ar a los go dtí dod thigh
    52] an tí dan cros an chrois-sin.
  15. 53] Bheith ar chúl chroise Eoghain
    54] dom athtuirse oisgeolaidh;
    55] díon ar shlógh é agus gidh eadh
    56] ar brón, a Dhé, ní dídean.
  16. 57] Tuilleadh cádhais don chill naoimh
    58] cros mhinghréasach an mhacaoimh:
    59] slógh fa chádhas don chrois-se
    60] budh lór d'árus eaglaise.
  17. 61] Adhbhar ollaimh fhear Mumhan
    62] gion go bhfuair ainm ollamhan
    63] gan phearsain mar é d'ollamh,
    64] a Dhé, d'easbhaidh fhuaramar.
  18. 65] Ní dhearna ar ndol a oidhre
    66] fulang mar ar bhfulaing-ne
    67] fear dar chomhainm Cathbhaidh Draoi
    68] ón Mhodhairn lachnaigh lionntaoi.
  19. 69] Ní hiongnadh an fáth 'ma bhfuil
    70] ar gcomhráithne re Cathbhaidh;
    71] truagh bás an druadh a-dirim
    72] truagh an cás 'ma gcuimhnighim.
  20. 73] Gidh bé damhna fo-deara
    74] sinn d'éagcaoine a oigheadha
    75] ní ar son an druadh bu-dhéine
    76] truagh fa a dhol ar ndeirbhéile.

  21. p.198

  22. 77] A-tú 'ma a bhreith don bhás rug
    78] ris an bhfilidh ag formad;
    79] truagh mh'éad re hoighidh an fhir
    80] éag fa a oidhir don fhilidh.
  23. 81] Do-chuaidh do chumhaidh a mhaic;
    82] do b'é an mac fa mór éaraic
    83] Geanann Gruadhsholas fhuair eol
    84] nach cualadhas uaidh d'aithcheodh.
  24. 85] Truagh leam-sa loighe Chathbhaidh
    86] ar fheart Gheanainn ghníomharthaigh
    87] dar ghéis ar loighe ar a leic
    88] a chroidhe d'éis a éinmheic.
  25. 89] Téid Cathbhaidh fa ceann forais
    90] tar éis Gheanainn Ghruadhsholais
    91] i dtalmhain tre Gheanann nglan;
    92] ní leanam amhlaidh Eoghan.
  26. 93] Cosmhail, a Dhé, damhna ar gcaoi
    94] mei-se agus Cathbhaidh caomhdhraoi;
    95] gidh eadh ní comhthrom gcumhadh
    96] an conchlann fhear n-ealadhan.
  27. 97] Dámadh comhthrom ar gcumha
    98] 'mar saormhacaibh súlchara
    99] —teasda Cathbhaidh—créad do-bhir
    100] Gafraidh gan éag fa a oidhir?
  28. 101] Cathbhaidh mar do-chuaidh reamhainn
    102] d'éag do chumhaidh chaoimhGheanainn,
    103] mó a fhachain gá dás gan dol
    104] an t-athair ór fhás Eoghan?
  29. 105] Truagh gan fhóirithin aga
    106] mar do bhí ag bás Chearmada
    107] ar n-a ghuin do láimh Logha
    108] do mhuin áigh a iomghona.
  30. 109] Comhrag do-chuala idir Lugh
    110] is Cearmaid na gcleas lúthmhar;
    111] Cearmaid milbhéal ba marbh dhe
    112] d'arm rinnghéar mar an rinncne.
  31. 113] Rún an Daghdha i ndiaidh a mheic
    114] sgaradh le hÉirinn n-oirrdhreic;
    115] triall tar muir do labhradh leis
    116] go bhfaghbhadh luibh a leighis.

  32. p.199

  33. 117] Téid do thaisdeal an domhain,
    118] fágbhais Éirinn n-iorgholaigh
    119] gur chuir an Daghdha dá dhíon
    120] ar a mhuin damhna an deighríogh.
  34. 121] Cearmaid le athair n-éachtach
    122] táinig sleamhain sláinchréachtach
    123] mar bhláth na slat dá ghruaidh ghil
    124] dar lat ní fhuair a oighidh.
  35. 125] Ciodh na ba déanta dhamh-sa,
    126] gémadh aisdreach oram-sa,
    127] réim an Daghda, a Dhé, ar n-a dhol
    128] dámadh tarbha é d'Eoghan.
  36. 129] Mo mhac-sa ó nach mé an Daghdha
    130] súil le éirghe is éadtarbha;
    131] ní faghair dar mbuain a broid
    132] an bhuaidh do chabhair Cearmoid.
  37. 133] Muireadhach mhac Eoghain aird,
    134] Cearmaid—gidh cia do theasairg—
    135] do-chuala ar ndol don dís ghloin
    136] a-rís a gcor i gcorpaibh.
  38. 137] Truagh nach tabhair d'fhurtocht oirn
    138] an lus fhuair inghean Loghairn
    139] nó aiceacht an Daghdha dhamh
    140] d'aithteacht a anma i nEoghan.
  39. 141] Mac i n-ionadh an athar
    142] do b'oircheas é d'ordachadh;
    143] a athair 'n-a oidhre dhó,
    144] a Choimdhe, as fhachain iarghnó.
  40. 145] Ní fhuilnginn an uair do mhar
    146] do mhéad ar n-annsa d'Eoghan
    147] choidhche gé do-near a-nois
    148] an fear dá oidhche im éagmhais.
  41. 149] Mar tú dá bhás ní bhiadh mé
    150] dámadh neach eile a oide;
    151] cúis as ar fhoide, a Dhé, a dhol
    152] is mé do b'oide dh'Eoghan.
  42. 153] An t-Eoghan-sa is éigin dún
    154] déanamh seach an bhfionn bhfoltúr;
    155] tairnig a sheal gá dám dhó
    156] gidh eadh gá dál as deacra.

    A chros.